Bài giảng Tiếng Việt lớp 8 – Tiết 15: Từ tượng hình, từ tượng thanh

Bài giảng Tiếng Việt lớp 8 – Tiết 15: Từ tượng hình, từ tượng thanh giúp các em học sinh nắm được đặc điểm và công dụng của từ tượng hình, từ tượng thanh, từ đó vận dụng vào giải một số bài tập vận dụng nhằm khắc sâu kiến thức.

Giáo viên: Ph m Thanh Th oạ ả

Trường trung h c c  s  Quang Trungọ ơ ở

TH Y CÔ GIÁO V  D  GI   Ầ Ề Ự Ờ

NG  VĂN L P 8A5 Ữ Ớ

KI M TRA KI N TH C CŨ Ể Ế Ứ

Câu 1:  Th  nào là tr ế ườ ng t  v ng? Cho ví d ừ ự ụ

Câu 2:  Tìm các t  ng  có cùng tr ừ ữ ườ ng t  v ng  ừ ự

“Màu s c”  ắ trong đo n văn sau: ạ

    Hè  đã  đ n  r i.  Đó  đây  ti ng  ve  s u  trong  ế ồ ế ầ răng thông xanh. Trên b u tr i cao xanh ng t  ̣ ầ ờ ắ không m t áng mây. N ng vàng t ộ ắ ươ i tràn ng p  ậ sân tr ườ ng, tràn c  vào l p h c. Ngoài kia, c   ả ớ ọ ả môt thê  gi i c  cây hoa lá đ ̣ ́ ớ ỏ ượ c bao trùm môt  ̣ màu  xanh  biê c.  Mùa  hè    Đà  Lat  không  có  ́ ở ̣

ph ượ ng  đ ,  thinh  tho ng  có  nh ng  c n  m a  ỏ ̉ ả ữ ơ ư

nh  nh  nhàng kéo v  ph  núi ỏ ẹ ề ố

Ng ườ i  nông  dân  đang  cúi  ng ườ i 

xu ng đ  làm c   ố ể ỏ lúa

Lom khom

Chuông báo gi  làm vi c ờ ệ

Reng reng

KH I Đ NG  Ở Ộ

Ti ng Vi t: ế ệ

T  T Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH 

Ti t 15: T  T ế Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

1. Đ c đi mặ ể

   a. Ví d : ụ (sgk/49)

Đ c các đo n trích sau:ọ ạ

-  M t lão đ t nhiên co rúm l i. Nh ng v t  ặ ộ ạ ữ ế

nhăn  xô  l i  v i  nhau,  ép  cho  n ạ ớ ướ c  m t  ắ

ch y ra. Cái đ u lão ngo o v  m t bên và  ả ầ ẹ ề ộ

cái mi ng  ệ móm mém  c a lão m u nh  con  ủ ế ư

nít. Lão  hu hu  khóc…

-  Này ! Ông giáo   ! Cái gi ng nó cũng khôn  ạ ố

! Nó c  làm in nh  nó trách tôi; nó kêu  ứ ư ư ử   ,  nhìn tôi, nh  mu n b o tôi r ng: “A ! Lão  ư ố ả ằ

già t  l m ! Tôi ăn   v i lão nh  th  mà  ệ ắ ở ớ ư ế

lão x  v i tôi nh  th  này à?”. ử ớ ư ế

-  Tôi   nhà Binh T  v  đ ở ư ề ượ c m t lúc lâu thì  ộ

th y nh ng ti ng nh n nháo   bên nhà lão  ấ ữ ế ố ở

H c.  Tôi  m i  m t  ch y  sang.  M y  ng ạ ả ố ạ ấ ườ i  hàng  xóm  đ n  tr ế ướ c  tôi  đang  xôn  xao    ở

trong nhà. Tôi  x ng x c ồ ộ  ch y vào. Lão H c  ạ ạ

đang  v t vã ậ    trên gi ở ườ ng, đ u tóc  ầ rũ r ượ i , 

qu n áo  ầ x c x ch ộ ệ , hai m t long  ắ sòng s c ọ .  

­  Móm  mém,  x ng  x c,  ồ ộ

v t  vã,  rũ  r ậ ượ i,  x c  ộ

x ch, sòng s c ệ ọ

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

      Mô  ph ng  âm ỏthanh c a t  nhiên, c a ủ ự ủcon người

       T  từ ượng hình

       T  từ ượng thanh

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

t   mô  ph ng  âm  thanh  ừ ỏ

c a  t   nhiên,  c a  con  ủ ự ủ

ng ườ i. 

l p lánh ấ lom khom

Tìm t  t ừ ượ ng hình phù h p v i n i dung b c  ợ ớ ộ ứ tranh

ngo n ngoèo ằ r c r /chói chang ự ỡ

Tìm t  t ừ ượ ng hình phù h p v i n i dung b c  ợ ớ ộ ứ tranh

BÀI T P NHANH Ậ

Cho  các  t   sauừ :  ào  ào,  bát  ngát,  chênh  vênh,  chiêm  chi p, um tùm, rì r m, l m đ m, r m ế ầ ố ố ầ ,  l p lánh, quang  ấ

quác. Em hãy phân lo i các t  trên thành hai nhómạ ừ : 

T  từ ượng hình, t  từ ượng thanh 

T  từ ượng hình T  từ ượng thanh

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

1. Đ c đi mặ ể

2. Công d ngụ

a. Ví d  ụ (sgk/49)

Hãy so sánh cách di n đ t c a 2 đo n văn d ễ ạ ủ ạ ướ i đây:

Cách 1:   Lão  hu hu khóc.  Tôi x ng x c ồ ộ ch y vào. Lão H c ạ ạ đang  v t vãậ    trên gi ở ườ ng, đ u tóc  ầ rũ rượ , qu n áo i ầ x c x chộ ệ , 

hai m t long  ắ sòng s c.ọ

Cách 2:  Lão khóc  đ y v  đau đ nầ ẻ ớ    Tôi ch y ạ th ng vào m t ẳ ộ

cách nhanh chóng và đ t ng tộ ộ  Lão H c đang ạ đau đ n qu n ớ ằ

qu iạ    trên giở ườ ng, đ u tóc  ầ r i bù và xõa xu ngố ố , qu n áo ầ

không g n gàng, ngay ng nọ ắ , hai m t ắ m  to, không ch p và ở ớ

đ a đi đ a l i r t nhanh.ư ư ạ ấ  

TH O LU N NHÓM Ả Ậ

? C  hai cách di n đ t trên đ u di n đ t m y n i dung? Đó là  ả ễ ạ ề ễ ạ ấ ộ

n i dung gì? Đi m khác nhau c  b n gi a hai cách di n đ t  ộ ể ơ ả ữ ễ ạ

trên là gì? T  đó em hãy rút ra tác d ng c a vi c s  d ng t   ừ ụ ủ ệ ử ụ ừ

t ượ ng hình, t  t ừ ượ ng thanh trong văn b n? ả  

  Công d ng:ụ  Làm cho s  di n đ t ng n g n, hàm  ự ễ ạ ắ ọ

súc; g i hình  nh, âm thanh c  th , sinh đ ng, có giá  ợ ả ụ ể ộ

tr  bi u c m cao.  ị ể ả

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

1. Đ c đi mặ ể

2. Công d ngụ

a. Ví dụ

­ Cách 1: di n đ t ng n g n,  ễ ạ ắ ọ hàm  súc;  g i  hình  nh,  âm  ợ ả thanh c  th , sinh đ ng, có giá  ụ ể ộ

tr  bi u c m cao.  ị ể ả

b. Ghi nh  ớ (Ý 2, sgk/49)

­  T   từ ượng  hình,  t   từ ượng thanh  g i  đợ ược  hình  nh,  âm ảthanh c  th , sinh đ ng, có giá ụ ể ộ

tr   bi u  c m  cao;  thị ể ả ường 

được  dùng  trong  văn  miêu  t  ả

và t  s ự ự

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

1. Đ c đi mặ ể

2. Công d ngụ

a. Ví dụ

­ Cách 2: di n đ t ng n g n,  ễ ạ ắ ọ hàm  súc;  g i  hình  nh,  âm  ợ ả thanh c  th , sinh đ ng, có giá  ụ ể ộ

tr  bi u c m cao.  ị ể ả

T  từ ượng thanh

* Ví d  1:ụ

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

1. Đ c đi mặ ể

2. Công d ngụ

a. Ví dụ

­ Cách 2: di n đ t ng n g n,  ễ ạ ắ ọ hàm  súc;  g i  hình  nh,  âm  ợ ả thanh c  th , sinh đ ng, có giá  ụ ể ộ

tr  bi u c m cao.  ị ể ả

* Ví d  2:ụ

­ B p, b p, ph ng…ố ộ ồ

+ B p, b pố ộ : t  từ ượng thanh+ Ph ngồ : t  từ ượng hình

­  Có  nh ng  t   tữ ừ ượng  thanh, 

tượng  hình  không  ph i  là  t  ả ừláy mà ch  là m t t  đ n. ỉ ộ ừ ơ

Ti t 15: T  T ế Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

1. Đ c đi mặ ể

2. Công d ngụ

II. Luy n t pệ ậ

Bài t p 1:ậ

Bài  t p 1:ậ    Tìm t  từ ượng hình, t  từ ượng thanh trong các câu sau:

- Th ng D n v c đ u v a th i v a húp soàn so t. Ch  ằ ầ ụ ầ ừ ổ ừ ạ ị

D u rón rén b ng m t bát l n đ n ch  ch ng n m.ậ ư ộ ớ ế ỗ ồ ằ

­ V a nói h n v a b ch luôn vào ng c ch  D u m y ừ ắ ừ ị ự ị ậ ấ

b ch r i l i s n đ n đ  trói anh D u.ị ồ ạ ấ ế ể ậ

­ Cai l  tát vào m t ch  m t cái đánh b p, r i h n c  ệ ặ ị ộ ố ồ ắ ứ

nh y vào c nh anh D u.ả ạ ậ

­  R i ch  túm l y c  h n,  n dúi ra c a. S c l o ồ ị ấ ổ ắ ấ ử ứ ẻ

kho o c a anh chàng nghi n ch y không k p v i s c xô ẻ ủ ệ ạ ị ớ ứ

đ y c a ngẩ ủ ười đàn bà l c đi n, h n ngã ch ng quèo ự ề ắ ỏ

trên m t đ t, mi ng v n nham nh m thét trói v  ặ ấ ệ ẫ ả ợ

ch ng k  thi u s u. (Ngô T t T )ồ ẻ ế ư ấ ố

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

án.  Sau  đó  quay  v   chuy n ề ề

ph n cho b n ti p theo.ấ ạ ế

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

cười:  c ườ i  ha  hả, 

c ườ i  hì  hì,  c i  ườ hô 

hố, c i  ườ h  h ơ ớ.

­ Ha h : ả  C i to, s ng khoái, đ c ýườ ả ắ

­ Hì hì: C i v a ph i, bi u l  s  ườ ừ ả ể ộ ựthích thú, h n nhiên.ồ

­ H  h ơ ớ: C i to, h i vô duyênườ ơ

­ Hô hố: C i to, vô ý, thô lườ ỗ

Ti t 15: T  T ế Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

Ti ng Vi t: T  T ế ệ Ừ ƯỢ NG HÌNH, T  T Ừ ƯỢ NG THANH

I. Đ c đi m, công d ngặ ể ụ

Nghe âm thanh đoán tên loài v t ậ

T  TỪ ƯỢNG HÌNH       T  TỪ ƯỢNG THANH

G i hình  nh, âm thanh c  th , sinh đ ng, ợ ả ụ ể ộ

có giá tr  bi u c m cao; thị ể ả ường dùng trong

 văn miêu t  và t  s ả ự ự

C NG C  BÀI GI NG Ủ Ố Ả

Róc rách! Róc rách n ướ c lu n qua khóm trúc ồ

Lá r i! Lá r i! Xoay tròn n ơ ơ ướ c cu n trôi ố

Có anh chi n sĩ đi qua khu r ng v ng ế ừ ắ

L ng nghe nh c r ng tâm h n vui ph i ph i ắ ạ ừ ồ ơ ớ

Anh c ườ i m t mình r i c t ti ng hát vang ộ ồ ấ ế

Cây r ng d i ti ng theo l i ca mênh mang ừ ộ ế ờ

Tính tang! Tính tình! Mi n đông gian lao mà anh dũng ề

Tính tang! Tính tình hăng hái chi n đ u v i quân thù ế ấ ớ

Đ ườ ng xa chân đi vui b ướ c

Lòng xuân thêm bao th m t ắ ươ i

Nh c r ng v ng đùa cùng nh p b ạ ừ ẳ ị ướ c

H ươ ng r ng tho ng đ a h n say s a ừ ả ư ồ ư

H ƯỚ NG D N H C T P    Ẫ Ọ Ậ Ở

NHÀ

­ Em hãy vi t đo n văn ng n có s  d ng t   ế ạ ắ ử ụ ừ

t ượ ng hình, t  t ừ ượ ng thanh.

- Hoàn ch nh các bài t p vào v ỉ ậ ở

- S u t m thêm các đo n th , bài th  có s   ư ầ ạ ơ ơ ử

d ng t  t ụ ừ ượ ng hình, t  t ừ ượ ng thanh.

- Chu n b  tr ẩ ị ướ c bài: Liên k t các đo n  ế ạ

văn trong văn b n ả

C m  n quí th y cô ! ả ơ ầ Chúc các em h c t t ! ọ ố