luận văn thạc sĩ vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh quảng bình hiện nay

tạo lập được những điều kiện thuận lợi để chủ động tham gia vào hoạt độnggiao thông vận tải của cả nước nước và khu vực.Bên cạnh những kết quả đạt được, ở tỉnh Quảng Bình, tình hình viph

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các sốliệu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được aicông bố trong bất cứ công trình nào khác, các thông tin trích dẫn trong luậnvăn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Hà Nội, ngày 20 tháng 7 năm

2020

Người cam đoan

Vũ Thị Kim Oanh

LỜI CẢM ƠN

Trước tiên, tôi xin bày tỏ sự cảm ơn sâu sắc đến người hướng dẫn khoahọc GS.TS Phạm Hồng Thái đã tận tình hướng dẫn và đóng góp nhiều ý kiếnkhoa học trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn này

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chínhQuốc gia, Ban QLĐT Sau đại học cùng toàn thể các thầy, cô giáo đã nhiệt tìnhgiảng dạy và tạo điều kiện cho tôi hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình

Tôi xin trân trọng cảm ơn Công an tỉnh Quảng Bình, Thanh tra Sở Giaothông vận tải tỉnh Quảng Bình và các cơ quan, đơn vị, cá nhân có liên quan đãcung cấp số liệu giúp tôi hoàn thành luận văn của mình

Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất tới các thầy giáo, côgiáo, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp Sự động viên giúp đỡ của thầy, cô giáo,gia đình, bạn bè và đồng nghiệp là nguồn động viên quý báu cho tôi hoànthành luận văn này!

Hà Nội, 20 tháng 7 năm 2020

Học viên

Vũ Thị Kim Oanh

MỤC LỤC TRANG

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VI PHẠM PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 9

1.1 Khái niệm, đặc điểm và nội dung điều chỉnh của pháp luật về trật

tự an toàn giao thông đường bộ 9

1.2 Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm pháp luật về trật

tự an toàn giao thông đường bộ 13

1.3 Các bảo đảm ngăn chặn, hạn chế vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 30

2.2 Thực tiễn vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường

3.1 Quan điểm phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao

thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình 66

3.2 Giải pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay 68

Tiểu kết Chương 3 93

KẾT LUẬN 94

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 96

PHỤ LỤC 100

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Các đơn vị hành chính cấp huyện thuộc tỉnh Quảng Bình 37Bảng 2.2 (1): Tình hình vi phạm và xử phạt vi phạm về TTATGTĐB trên địabàn tỉnh của Công an tỉnh Quảng Bình từ năm 2015-2019 40Bảng 2.2 (2): Tình hình vi phạm và xử phạt vi phạm về TTATGTĐB trên địabàn tỉnh của Thanh tra Sở Giao thông Vận tải tỉnh Quảng Bình từ năm 2015-2019………46Bảng 2.3: Xây dựng và ban hành văn bản pháp luật về TTATGTĐB tỉnhQuảng Bình 50

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Vi phạm pháp luật nói chung, vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giaothông đường bộ (TTATGTĐB) nói riêng có tác hại rất lớn về nhiều mặt nênĐảng và Nhà nước đã có nhiều chủ trương, chính sách, pháp luật tạo hànhlang pháp lý khá đầy đủ cho thực hiện TTATGTĐB Chỉ thị số 18-CT/TWngày 04/9/2012 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối vớicông tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủynội địa và khắc phục ùn tắc giao thông đã khẳng định: Công tác bảo đảm trật

tự, an toàn giao thông (TTATGT) và khắc phục ùn tắc giao thông phải đượcxác định là một nhiệm vụ chính trị thường xuyên của các cấp ủy Đảng; pháthuy sức mạnh của cả hệ thống chính trị, sự tham gia tích cực của Nhân dân.Nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về TTATGT của cácngành chức năng và chính quyền các cấp; tăng cường việc kiểm tra, đôn đốc,

sơ kết, tổng kết việc thực hiện của Đảng

Trong những năm qua, khi Luật Giao thông đường bộ năm 2008 đượcban hành đã tạo ra cơ sở pháp lý quan trọng để thiết lập trật tự kỷ cương vềTTATGTĐB, góp phần phát triển nền kinh tế, xã hội và an ninh, quốc phòngcủa đất nước Việc triển khai thực hiện các quy định của Luật Giao thôngđường bộ trên phạm vi cả nước nói chung và tỉnh Quảng Bình nói riêng đãđược Đảng, Chính phủ, các bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiệnnghiêm túc và thu được kết quả tốt Đến nay hệ thống văn bản quy phạm phápluật về cơ bản đã được hoàn thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác phổbiến, thi hành, đưa pháp luật vào cuộc sống; vi phạm pháp luật vềTTATGTĐB được kiềm chế, xử lý kịp thời; công tác phổ biến giáo dục phápluật đã được đẩy mạnh; các mặt công tác bảo đảm TTATGTĐB đã đi vào nềnếp, được Nhân dân đồng tình ủng hộ và phát huy hiệu quả tích cực; bước đầu

tạo lập được những điều kiện thuận lợi để chủ động tham gia vào hoạt độnggiao thông vận tải của cả nước nước và khu vực.

Bên cạnh những kết quả đạt được, ở tỉnh Quảng Bình, tình hình viphạm pháp luật về TTATGTĐB vẫn còn diễn ra khá phổ biến, ý thức củangười tham gia giao thông chưa thực sự tự giác, còn hiện tượng đối phó, thậmchí có hành vi chống đối người thi hành công vụ, tình trạng vi phạm: Điềukhiển phương tiện vi phạm tốc độ, tránh, vượt không đúng quy định, phươngtiện không đảm bảo an toàn kỹ thuật, lái xe sau khi sử dụng rượu bia vẫn điềukhiển phương tiện; đi mô tô, xe máy không đội mũ bảo hiểm, lấn chiếm lòngđường, vỉa hè trái phép để làm nơi buôn bán hoặc trông giữ xe; tình trạng làmđường đến đâu, xây nhà đến đó, xây nhà ven quốc lộ, vi phạm hành lang antoàn giao thông đường bộ vẫn diễn ra ở nhiều nơi; kết quả kiềm chế và làmgiảm tai nạn giao thông chưa vững chắc, số người chết và bị thương do tai nạngiao thông còn cao, tiềm ẩn nhiều nguy cơ gia tăng tai nạn giao thông

Bên cạnh đó, việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn thihành luật giao thông còn chậm Một số quy định của Luật Giao thông đường

bộ chưa phù hợp; tổ chức bộ máy, năng lực cán bộ, công chức làm công tácphòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB còn thiếu và yếu; công tácphổ biến giáo dục pháp luật về TTATGTĐB còn hình thức, chưa thực sự hiệuquả; công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát chưa thực sự phòng, chống được

vi phạm; hạ tầng giao thông đường bộ và trang thiết bị giao thông đường bộ của tỉnh chưa được quan tâm, đầu tư hiện đại, đồng bộ

Từ những lý do trên, nhất là trong điều kiện phải bảo đảm tính mạng,sức khỏe con người, bảo đảm kỷ cương nhằm phát triển kinh tế, ổn định xãhội thì cần thiết phải có những nghiên cứu, đánh giá và giải pháp ngăn chặn,đẩy lùi và phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB trên địa bàn tỉnhQuảng Bình Đây cũng chính là lý do học viên lựa chọn đề tài “Vi phạm pháp

luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay” làmLuận văn thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến pháp – Luật hành chính, mã số: 8

38 01 02

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Tình hình nghiên cứu về giao thông đường bộ, trật tự an toàn giao thông đường bộ

Về vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính đã có nhiều côngtrình nghiên cứu, trước hết trong các giáo trình Luật Hành chính ở các cơ sởđào tạo, đã đưa ra, phân tích khái niệm về vi phạm pháp luật, vi phạm hànhchính, các yếu tố cấu thành của vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hànhchính, các biện pháp xử lý vi phạm hành chính

Về giao thông đường bộ, trật tự an toàn giao thông đã có nhiều công

trình nghiên cứu như: “Quản lý trật tự an toàn giao thông ở Việt Nam những vấn đề đặt ra để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội trong tình hình mới”, do Hoàng Đình Ban làm chủ nhiệm, Đề tài khoa học cấp cơ

-sở, năm 2013; “Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa”, luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn Văn Minh (2012), Khoa luật, Đại học Quốc gia Hà Nội Trong đó đề

cập đến thực trạng vi phạm hành chính, thực trạng xử lý vi phạm hành chínhtrong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa và đưa ramột số giải pháp bảo đảm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực này

Luận án tiến sĩ Quản lý công “Quản lý nhà nước về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay” của Trần Sơn Hà, thực hiện năm 2016 tại Học viện Hành chính Quốc gia là luận án chuyên ngành Quản lý

công, những vấn đề mà luận án nghiên cứu có liên quan trực tiếp vềTTATGTĐB, vì vậy trong chương thứ 4 của luận án, khi trình bày về các giảipháp nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước về giao thông đường bộ, tác giả

đã dành hai mục (mục 4.2.3 và 4.2.7), trình bày về nhóm giải pháp “Tổ chứcthực hiện pháp luật về giao thông đường bộ” và “Tăng cường công tác kiểmtra, thanh tra, tuần tra, kiểm soát và xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thôngđường bộ” Theo tác giả muốn nâng cao hiệu quả của quản lý nhà nước vềTTATGTĐB, thì việc tăng cường công tác thanh, kiểm tra, cũng như vấn đềtuần tra, kiểm soát cần phải được tăng cường, đặc biệt là cần phải có nhữngthay đổi từ khâu lập kế hoạch cho đến tổ chức thực hiện cần phải có sự thayđổi mạnh mẽ.

Tình hình nghiên cứu vi phạm pháp luật về giao thông đường

bộ, trật tự an toàn giao thông đường bộ

Luận án Tiến sĩ An ninh và trật tự xã hội “Giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ theo chức năng của lực lượng Cảnh sát giao thông” của Trương Diệu Loan thực hiện năm 2015 tại Học Viện Cảnh sát nhân dân Trong phần trình

bày về thực trạng cũng như giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hànhchính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, tác giả đã phân tích hoạt động xửphạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ của lực lượngCảnh sát giao thông trong thời gian 10 năm (từ năm 2005 đến hết năm 2014);tác giả đã chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và các yếu tố ảnh hưởng tới tính hiệuquả của hoạt động xử phạt Từ những phân tích đó, đã nêu ra những giải pháp

để khắc phục những tồn tại trong công tác xử phạt của lực lượng Cảnh sátgiao thông như: Hoàn thiện các quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hànhchính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, tăng cường biên chế, trang bị cholực lượng Cảnh sát giao thông

Luận án Tiến sĩ Luật học của Nghiên cứu sinh Đinh Phan Quỳnh “Xử lý

vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ theo pháp luật Việt Nam hiện nay”, Học viện Khoa học xã hội, 2018 Trên cơ sở phân tích, luận

giải những vấn đề có liên quan đến xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vựcgiao thông đường bộ, luận án làm sâu sắc hơn cơ sở lý luận cũng như pháp lý

về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ Bên cạnh đóluận án tiến hành đánh giá thực trạng hoạt động xử lý vi phạm hành chínhtrong lĩnh vực giao thông đường bộ cũng như những yếu tố tác động tới hoạtđộng này, để từ đó tìm ra các nguyên nhân và đề ra các giải pháp nhằm nângcao hiệu quả hoạt động xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thôngđường bộ ở Việt Nam

Bên cạnh đó, còn có một số luận văn thạc sĩ Luật học, cũng nghiên cứu

về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ như: Luận

văn thạc sĩ luật học “Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ hiện nay – Một số vấn đề lý luận, thực tiễn và phương hướng hoàn thiện” của Vũ Thị Thanh Nhàn, Trường Đại học Luật

Hà Nội, Hà Nội, 2010; Luận văn thạc sĩ luật học “Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” của Nguyễn Văn Minh, Khoa luật Đại học Quốc gia Hà Nội, Hà Nội, 2012; Luận văn thạc sĩ luật học“Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ” của Ngô Thị Hồng Loan, Trường Đại học luật Thành phố Hồ Chí Minh, Thành phố Hồ Chí Minh, 2014

Tình hình nghiên cứu vi phạm pháp luật về giao thông đường

bộ, trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình

Năm 2013 tác giả Đặng Quang Tuân nghiên cứu đề tài khoa học “Phổ biến giáo dục pháp luật về an toàn giao thông - qua thực tiễn tỉnh Quảng Bình’’ Công trình nêu bật vị trí, vai trò, mục đích của phổ biến, giáo dục pháp luật, thực tiễn công tác giáo dục pháp luật giao thông ở Quảng Bình

và đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật trênđịa bàn tỉnh Quảng Bình

Luận văn “Tổ chức thực hiện pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng Bình" của tác giả Trần Hồng Phong, Học viện Hành chính Quốc gia,

2018 Mục đích của đề tài là nghiên cứu lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật

về TTATGTĐB, phân tích những thành tựu và hạn chế trong quá trình tổ chứcthực hiện pháp luật về giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình, từ đó đề xuấtnhững giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức thực hiện phápluật về TTATGTĐB

Tuy nhiên qua khảo sát cũng cho thấy chưa có công trình nào trực tiếpnghiên cứu về vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng Bình trong khiđây là địa phương có tình hình vi phạm giao thông đường bộ khá phức tạp, cónhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn cần được làm sáng tỏ Vì vậy, đề tài nàyđược thực hiện có dựa trên việc tham khảo, tiếp thu có chọn lọc những kết quảnghiên cứu của các công trình trước đó và vẫn đảm bảo tính mới, không trùnglặp

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

Mục đích nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu những vấn đề lý luận, thực trạng về vi phạm phápluật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng Bình; đưa ra các quan điểm và giải phápphòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh Quảng Bình hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Làm rõ thêm khái niệm, đặc điểm, nội dung vi phạm pháp luật về

TTATGTĐB; bảo đảm ngăn chặn, hạn chế vi phạm pháp luật về

TTATGTĐB, trong đó chú ý tới các bảo đảm pháp lý

Đánh giá thực trạng vi phạm pháp luật về TTATGTĐB trên địa bàntỉnh Quảng Bình, việc thực hiện các biện pháp phòng, chống vi phạm, nhữngkết quả, hạn chế và nguyên nhân

Trên cơ sở thực trạng, nguyên nhân ở trên, luận văn đưa ra các quanđiểm và giải pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnhQuảng Bình hiện nay.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

Đối tượng nghiên cứu

Luận văn nghiên cứu vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh QuảngBình hiện nay

Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi thời gian: trong giai đoạn từ năm 2015 đến nay (hết tháng12/2019)

Phạm vi không gian: tỉnh Quảng Bình

Phạm vi nội dung: vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở tỉnh QuảngBình do nhiều chủ thể có thẩm quyền phát hiện, xử lý, trong phạm vi đề tàitập trung chủ yếu vào vi phạm TTATGTĐB do lực lượng Công an tỉnh QuảngBình và thanh tra Sở Giao thông vận tải tỉnh Quảng Bình phát hiện, xử lý.Đây cũng là giới hạn của phạm vi nghiên cứu, do đó luận văn chỉ tập trungnghiên cứu về những vi phạm hành chính, mà không nghiên cứu những viphạm TTATGTĐB là tội phạm

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Phương pháp luận

Đề tài được nghiên cứu dựa trên phương pháp luận duy vật biện chứng

và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; chủtrương, đường lối, quan điểm của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhànước về pháp luật nói chung, về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vực giaothông đường bộ

Phương pháp nghiên cứu

Tác giả sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể trong khi thực hiện

đề tài là: phương pháp phân tích, tổng hợp, phương pháp lịch sử, phương

pháp so sánh, phương pháp thống kê và các phương pháp khác.

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Ý nghĩa lý luận

Luận văn góp phần làm rõ thêm những vấn đề lý luận về vi phạm phápluật trong lĩnh vực giao thông đường bộ, bổ sung những nhận định về thựctrạng và đề xuất, chi tiết một số giải pháp phòng, chống vi phạm pháp luậttrong lĩnh vực giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

Ý nghĩa thực tiễn

Những kết quả nghiên cứu của luận văn có thể là tài liệu tham khảo chonhững nhà lãnh đạo, quản lý của tỉnh Quảng Bình; là tài liệu tham khảo cho sinhviên, học viên, những người nghiên cứu về vi phạm pháp luật trong lĩnh vực giaothông đường bộ, nhất là những nội dung thực tiễn tại địa phương

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, mục lục, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục,luận văn có kết cấu nội dung gồm 3 chương, cụ thể như sau:

Chương 1 Những vấn đề lý luận và pháp lý vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ.

Chương 2 Thực trạng vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay.

Chương 3 Quan điểm và giải pháp phòng, chống vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình hiện nay.

CHƯƠNG 1.

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VI PHẠM

PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ

1.1 Khái niệm, đặc điểm và nội dung điều chỉnh của pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

1.1.1 Khái niệm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

Giao thông nói chung và giao thông đường bộ nói riêng là một trongnhững nhu cầu tất yếu của con người trong cuộc sống, là thước đo văn minh củamỗi quốc gia Lịch sử phát triển của xã hội loài người từ xưa đến nay đều gắn bóchặt chẽ với hoạt động giao thông mà trước hết là giao thông đường bộ Dướigóc độ kinh tế, giao thông đường bộ được ví là huyết mạch kinh tế của quốc gia,

là một trong những tiêu chí cơ bản phản ánh sự phát triển kinh tế

- xã hội của đất nước cũng như năng lực tổ chức quản lý và văn minh của mộtquốc gia Vì vậy, đảm bảo TTATGT là chiến lược của bất kỳ quốc gia nàotrên thế giới

Theo từ điển tiếng Việt: Giao thông là việc đi lại từ nơi này đến nơi khác của người và phương tiện chuyên chở [24, Tr.393]

Luật Giao thông đường bộ năm 2008: Đường bộ gồm đường, cầu

đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ (Khoản 1, Điều 3)

Trên cơ sở cách hiểu về các thuật ngữ “giao thông”; “đường bộ” nhưtrên, có thể thấy giao thông đường bộ là việc đi lại từ chỗ này qua chỗ kia củangười và phương tiện chuyên chở trên đường đường bộ, cầu đường bộ, hầmđường bộ, bến phà đường bộ Trong khi đó TTATGTĐB là trạng thái xã hội

có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật tronglĩnh vực giao thông đường bộ, nhằm đảm bảo cho hoạt động giao thông

đường bộ thông suốt Đảm bảo TTATGTĐB góp phần vào sự phát triển kinh

tế cũng như bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội của đất nước

Theo từ điển Bách khoa Công an nhân dân Việt Nam thì TTATGTĐBđược hiểu là: Trạng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởicác quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải công cộng mà mọingười tham gia giao thông phải tuân theo, nhờ đó bảo đảm cho hoạt động giaothông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất tai nạn giaothông, gây thiệt hại về người và tài sản TTATGTĐB là một mặt của trật tự,

1.1.2 Đặc điểm của pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

Thứ nhất, pháp luật TTATGTĐB điều chỉnh một lĩnh vực khá rộng lớn, phức tạp Bao gồm những lĩnh vực lớn như quy tắc giao thông đường bộ,

kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ, phương tiện tham gia giao thông đường

bộ, người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ, vận tảiđường bộ… với nhiều chủ thể chịu tác động như các cơ quan Nhà nước,doanh nghiệp, Nhân dân

Thứ hai, pháp luật về TTATGTĐB được quy định trong nhiều văn bản

quy phạm pháp luật do nhiều chủ thể ban hành với hiệu lực pháp lý khácnhau Ở cấp độ Hiến pháp, những quan điểm lớn về trật tự xã hội (trong đó cóTTATGTĐB) là cơ sở, tiền đề để các văn bản luật, văn bản dưới luật cụ thểhóa, chi tiết hóa Pháp luật về TTATGTĐB chủ yếu được quy định dưới hình

thức văn bản luật và dưới luật, trong đó các văn bản là nghị định, thông tưhiện nay chiếm một tỷ lệ rất lớn.

Thứ ba, pháp luật về TTATGTĐB thường xuyên phải được thay đổi,

cập nhật và hoàn thiện Điều này xuất phát từ nhiều lý do, trong đó có sự pháttriển mạnh mẽ của kinh tế, số lượng phương tiện, kỹ thuật, tình hình tai nạngiao thông và định hướng phòng ngừa tại nan, bảo đảm TTATGTĐB ở từngthời kỳ

1.1.3 Nội dung của pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

Là một lĩnh vực của pháp luật trong quản lý nhà nước, pháp luật vềTTATGTĐB như đã phân tích có đối tượng tác động và nội dung tác động rấtrộng lớn, ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống xã hội Có thể kể ra một sốnội dung cơ bản quy định về:

Quy tắc giao thông đường bộ Đây là các quy định chung, bắt buộc cácchủ thể tham gia hoặc có liên quan phải tuân thủ Chẳng hạn quy định vềngười tham gia giao thông phải đi bên phải theo chiều đi của mình, đi đúnglàn đường, phần đường quy định và phải chấp hành hệ thống báo hiệu đườngbộ; xe ô tô có trang bị dây an toàn thì người lái xe và người ngồi hàng ghếphía trước trong xe ô tô phải thắt dây an toàn hay quy tắc về việc chấp hànhbáo hiệu đường bộ: Người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh vàchỉ dẫn của hệ thống báo hiệu đường bộ; khi có người điều khiển giao thôngthì người tham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của người điều khiểngiao thông; tại nơi có biển báo hiệu cố định lại có báo hiệu tạm thời thì ngườitham gia giao thông phải chấp hành hiệu lệnh của báo hiệu tạm thời…

Kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ Đây là các quy phạm về phânloại đường bộ; đặt tên, số hiệu đường bộ; tiêu chuẩn kỹ thuật đường bộ; quỹđất dành cho kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ; phạm vi đất dành chođường bộ; bảo đảm yêu cầu kỹ thuật và an toàn giao thông của công trình

đường bộ Chẳng hạn, quy định về công trình báo hiệu đường bộ trong LuậtGiao thông đường bộ năm 2008 bao gồm:

a) Đèn tín hiệu giao thông;

b) Biển báo hiệu;

c) Cọc tiêu, rào chắn hoặc tường bảo vệ;

d) Vạch kẻ đường;

đ) Cột cây số;

e) Công trình báo hiệu khác (Khoản 1, Điều 45)

Phương tiện tham gia giao thông đường bộ Đây là nhóm các quy định

về tiêu chuẩn, điều kiện, quản lý phương tiện tham gia giao thông đường bộnhư: Điều kiện tham gia giao thông của xe cơ giới; cấp, thu hồi đăng ký vàbiển số xe cơ giới; bảo đảm quy định về chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệmôi trường của xe cơ giới tham gia giao thông đường bộ; điều kiện tham giagiao thông của xe thô sơ…

Người điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ Nhómnày bao gồm các quy phạm về: Điều kiện của người lái xe tham gia giaothông; Giấy phép lái xe; tuổi, sức khỏe của người lái xe; đào tạo lái xe, sáthạch để cấp giấy phép lái xe…

Vận tải đường bộ Hoạt động vận tải đường bộ gồm hoạt động vận tảikhông kinh doanh và hoạt động kinh doanh vận tải đường bộ Kinh doanh vậntải đường bộ là ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo quy định của phápluật Kinh doanh vận tải đường bộ gồm kinh doanh vận tải hành khách, kinhdoanh vận tải hàng hóa Hoạt động vận tải đường bộ phải phù hợp với quyhoạch giao thông vận tải đường bộ và mạng lưới tuyến vận tải

Quản lý Nhà nước về giao thông đường bộ Đây là nhóm quy phạmđiều chỉnh về nội dung quản lý nhà nước đối với trật tự giao thông đường bộ;

trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân trong quản lý nhà nước đối vớitrật tự giao thông đường bộ.

1.2 Khái niệm, đặc điểm và các loại hành vi vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm của vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB là hành vi do cá nhân, tổ chức thựchiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến TTATGTĐB được pháp luậtđiều chỉnh bảo vệ, gồm tội phạm và vi phạm hành chính Những hành vi là tộiphạm được quy định tại Mục 1, Chương XXI Bộ luật Hình sự năm 2017 (cáctội xâm phạm an toàn giao thông)

Vi phạm hành chính được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chínhnăm 2012, theo Khoản 2, Điều 1, thì vi phạm hành chính là hành vi có lỗi do

cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhànước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xửphạt vi phạm hành chính Thực chất của vi phạm hành chính là những hành vi

vi phạm pháp luật, do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý, hay vô ý xâmphạm tới các quan hệ xã hội được các quy định về quản lý nhà nước điềuchỉnh và bảo vệ, không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật bị xử

lý vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính về TTATGTĐB là một loại vi phạm hành chính

do cá nhân, tổ chức thực hiện xâm phạm đến những quan hệ xã hội trong lĩnhvực giao thông đường bộ một cách cố ý hoặc vô ý mà không phải là tội phạm

và theo quy định của pháp luật phải xử lý vi phạm hành chính

Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB được quy định trong nhiều văn bảnquy phạm pháp luật, trong đó quan trọng nhất là Luật Giao thông đường bộnăm 2008 Luật Giao thông đường bộ năm 2008 được ban hành đã tạo ra cơ

sở pháp lý quan trọng để thiết lập trật tự kỷ cương về TTATGTĐB, góp phần

phát triển nền kinh tế xã hội và an ninh quốc phòng của đất nước Việc triểnkhai thực hiện các quy định của Luật Giao thông đường bộ đã được Đảng,Chính phủ, các Bộ, ngành, Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện nghiêm túc

và thu được kết quả tốt Đến nay hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Chínhphủ giao cho Bộ Công an ban hành về cơ bản đã được hoàn thiện, tạo điềukiện thuận lợi cho công tác phổ biến, thi hành Luật, đưa Luật vào cuộc sống;công tác tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật đã được đẩy mạnh; các mặtcông tác bảo đảm TTATGTĐB của lực lượng Cảnh sát giao thông đã đi vào

nề nếp, được Nhân dân đồng tình ủng hộ và phát huy hiệu quả tích cực; bướcđầu tạo lập được những điều kiện thuận lợi để chủ động tham gia vào hoạtđộng giao thông vận tải của các nước trong khu vực và đẩy nhanh tiến trìnhhội nhập với các nước trong khu vực cũng như trên thế giới

Bảo đảm TTATGT và hạn chế tai nạn giao thông là trách nhiệm của cả

hệ thống chính trị, của toàn dân, toàn xã hội, trước hết là của các cơ quan Nhànước có chức năng và của người tham gia giao thông Việc xử lý vi phạmTTATGTĐB nhằm thiết lập và duy trì trật tự xã hội trong lĩnh vực giao thôngvận tải nhằm bảo đảm an toàn cho người, phương tiện khi tham gia giaothông; bảo đảm hệ thống giao thông vận tải hoạt động thông suốt phục vụmục đích phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng an ninh, hội nhậpsâu rộng kinh tế quốc tế Muốn vậy, cần phải xây dựng các giải pháp mạnh,đột phá, đồng bộ, thực hiện từng bước, liên tục và kiên trì nhằm cải thiện môitrường giao thông trật tự, an toàn, văn minh, hiện đại, thân thiện và bền vững

Để phát hiên, xử lý các hành vi vi phạm pháp luật về TTATGTĐB thìphòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB là hoạt động vô cùng cầnthiết và có ý nghĩa, nhất là trong bối cảnh tình hình hiện nay Phòng, chống viphạm pháp luật về TTATGTĐB được hiểu là tổng thể các biện pháp, cáchthức được các chủ thể (nhà nước, xã hội) sử dụng để ngăn ngừa, phát hiện và

xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ Trong giaiđoạn hiện nay, cần đặc biệt chú trọng yếu tố phòng ngừa, thậm chí phòngngừa từ xa để nâng cao hiệu quả đấu tranh với vi phạm giao thông đường bộ.

Đặc điểm của vi phạm pháp luật về TTATGTĐB:

Thứ nhất, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB có số lượng lớn so với các

lĩnh vực giao thông khác Điều này được lý giải bởi giao thông đường bộchiếm tỷ trọng lớn hơn so với các lĩnh vực giao thông khác như đường sắt,đường thủy nội địa và đường hàng không Theo số liệu của Bộ Giao thôngvận tải, hệ thống đường bộ hiện nay bao phủ khắp lãnh thổ và đóng vai tròtrục chính kết nối mạng lưới giữa các vùng, miền, các cảng hàng không, cảngbiển, cửa khẩu, đầu mối giao thông quan trọng Hệ thống đường bộ Việt Nam

có tổng chiều dài 570.448km, trong đó Quốc lộ là 24.136km, đường cao tốc là816km, đường tỉnh là 25.741km, đường huyện là 58.347km, đường đô thị là26.953km, đường xã là 144.670km, đường thôn xóm là 181.188km và đườngnội đồng là 108.597km Hệ thống quốc lộ hình thành nên các tuyến hành langBắc - Nam, vùng duyên hải và cao nguyên, các tuyến đường Đông - Tây dọctheo miền Trung Việt Nam Ở phía Bắc, các tuyến quốc lộ tạo thành hìnhmạng lưới nan quạt với tâm là Thủ đô Hà Nội Ở phía Nam, các tuyến quốc lộtạo nên hình lưới [25]

Thứ hai, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB xảy ra thường xuyên, liên

tục, phức tạp, đa dạng Nguyên nhân là do số lượng phương tiện tham gia giaothông đường bộ hiện nay rất lớn với nhiều loại phương tiện từ cơ giới đến thô

sơ ở mọi miền của Tổ quốc; chất lượng hạ tầng cơ sở chưa được đảm bảo,đồng bộ; ý thức của người tham gia giao thông chưa cao và chưa đồng đều.Bên cạnh đó, hành vi vi phạm trong lĩnh vực TTATGTĐB cũng rất đa dạng;các hành vi vi phạm đó được các văn bản pháp luật mô tả trong các quy phạmpháp luật cụ thể, đây là một nội dung mà các chủ thể có thẩm quyền

phải rất lưu ý, bởi hoạt động xử lý chỉ có thể được thực hiện khi đối tượng cóhành vi vi phạm đã được mô tả trong các văn bản quy phạm pháp luật cụ thể.

Thứ ba, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB thuộc thẩm quyền xử lý của nhiều tổ chức, cá nhân với hình thức xử lý đa dạng Thẩm quyền xử lý

hiện nay được pháp luật trao cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, lực lượngCông an (Cảnh sát giao thông, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh,Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, Trưởng Công

an cấp xã), Thanh tra giao thông vận tải, người được giao thực hiện nhiệm vụthanh tra chuyên ngành đường bộ, Thanh tra chuyên ngành bảo vệ môitrường, người được giao thực hiện nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành bảo vệmôi trường Hình thức xử lý rất đa dạng, tùy vào hành vi, tính chất, mức độ viphạm mà bị cảnh cáo; phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉhành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn trong lĩnh vực giaothông đường bộ; tạm giữ phương tiện, giấy tờ có liên quan đến người điềukhiển và phương tiện vi phạm; tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe, tịch thuphương tiện

Thứ tư, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB là hành vi trái pháp luật của

cá nhân, tổ chức, có lỗi có thể là tội phạm hay vi phạm hành chính Đây là cáchành vi của cá nhân (người điều khiển phương tiện giao thông, hành khách…)hoặc tổ chức, cơ quan vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ quy địnhtrong Luật Giao thông đường bộ năm 2008 và pháp luật có liên quan đến giaothông đường bộ: pháp luật về bảo vệ môi trường, pháp luật về xây dựng, đêđiều… Lỗi của các chủ thể vi phạm là lỗi cố ý hoặc vô ý, song từ thực tiễncho thấy tỷ lệ lỗi cố ý chiếm đa số trong các trường hợp vi phạm Trong cáchình thức xử phạt thì phạt tiền mang tính phổ biến, đặc biệt trong giai đoạnhiện nay khi tai nạn giao thông đang gia tăng do liên quan đến sử dụng rượu

bia thì mức xử phạt các hành vi vi phạm pháp luật về giao thông đường bộliên quan đến sử dụng rượu bia rất nghiêm khắc.

Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB có tác hại rất lớn, cả trước mắt vàlâu dài, nhiều mặt: kinh tế, xã hội, an ninh trật tự Vi phạm pháp luật tronglĩnh vực giao thông đường bộ gây thiệt hại lớn về kinh tế, bất ổn xã hội, kỷluật kỷ cương xã hội suy giảm Đặc biệt, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB lànguyên nhân trực tiếp, cơ bản dẫn đến tai nạn giao thông

Tai nạn giao thông đường bộ là sự việc xảy ra do người tham gia giaothông đang hoạt động trên mạng lưới giao thông đường bộ vi phạm các quiđịnh về TTATGTĐB hay gặp phải sự cố bất ngờ gây ra những thiệt hại nhấtđịnh đến tính mạng, sức khỏe của con người hoặc tài sản của cơ quan, tổchức, cá nhân

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hàng năm tai nạn giao thông đường

bộ cướp đi sinh mệnh của 1,3 triệu người, làm hơn 50 triệu người bị thương

và gây thiệt hại về tài sản ước tính khoảng 518 tỉ đô la Việc phòng ngừa, kéogiảm, hạn chế thấp nhất tai nạn giao thông xảy ra đã trở thành vấn đề đượccác quốc gia trên thế giới và cộng đồng quốc tế hết sức quan tâm[26]

Ở Việt Nam, tình hình tai nạn giao thông vẫn còn diễn biến phức tạp: từnăm 2009 đến tháng 5 năm 2019 toàn quốc đã xảy ra 326.299 vụ tai nạn giaothông đường bộ, làm chết 97.721 người, bị thương 329.756 người Riêng năm

2018 tai nạn giao thông đường bộ xảy ra 18.490 vụ, làm chết 8.079 người, bịthương 14.732 người Trung bình mỗi năm tai nạn giao thông cướp đi sinhmạng của gần 10.000 người, trong đó đa số là lực lượng đang trong độ tuổilao động, gây rất nhiều hệ lụy cho xã hội [7]

1.2.2 Các loại hành vi vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ

Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB như đã phân tích ở trên rất đa dạng

cả về không gian, thời gian, đối tượng, loại hình Nếu xét ở khía cạnh chủ thểthì đó là các vi phạm của:

- Người điều khiển phương tiện: gồm người điều khiển xe cơ giới, xe thô sơ, xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ

- Người tham gia giao thông: gồm người điều khiển, người sử dụngphương tiện tham gia giao thông đường bộ; người điều khiển, dẫn dắt súc vật;người đi bộ trên đường bộ

- Người lái xe là người điều khiển xe cơ giới

- Người điều khiển giao thông là Cảnh sát giao thông; người được giaonhiệm vụ hướng dẫn giao thông tại nơi thi công, nơi ùn tắc giao thông, ở bếnphà, tại cầu đường bộ đi chung với đường sắt

- Hành khách là người được chở trên phương tiện vận tải hành khách đường bộ, có trả tiền…

Nếu xét ở khía cạnh phương tiện giao thông, vi phạm pháp luật tronglĩnh vực giao thông đường bộ có sự tham gia của nhiều loại phương tiện, theoquy định tại Điều 3 Luật Giao thông đường bộ bao gồm: phương tiện giaothông cơ giới đường bộ, phương tiện giao thông thô sơ đường bộ

Phương tiện giao thông cơ giới đường bộ (sau đây gọi là xe cơ giới)gồm xe ô tô; máy kéo; rơ moóc hoặc sơ mi rơ moóc được kéo bởi xe ô tô,máy kéo; xe mô tô hai bánh; xe mô tô ba bánh; xe gắn máy (kể cả xe máyđiện) và các loại xe tương tự

Phương tiện giao thông thô sơ đường bộ (sau đây gọi là xe thô sơ) gồm

xe đạp (kể cả xe đạp máy), xe xích lô, xe lăn dùng cho người khuyết tật, xesúc vật kéo và các loại xe tương tự

Xe máy chuyên dùng gồm xe máy thi công, xe máy nông nghiệp, lâmnghiệp và các loại xe đặc chủng khác sử dụng vào mục đích quốc phòng, anninh có tham gia giao thông đường bộ.

Phương tiện tham gia giao thông đường bộ gồm phương tiện giao thôngđường bộ và xe máy chuyên dùng

Nếu xét ở lĩnh vực quản lý, vi phạm pháp luật về TTATGTĐB đượcquy định tại Luật Giao thông đường bộ năm 2008, Nghị định 100/2019/NĐ-

CP ngày ngày 30 tháng 12 năm 2019 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạmhành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt bao gồm cácnhóm sau:

Thứ nhất, vi phạm quy tắc giao thông đường bộ.

Đây là hành vi vi phạm của: người điều khiển xe ô tô và các loại xetương tự xe ô tô; người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện),các loại xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy; người điềukhiển máy kéo, xe máy chuyên dùng; người điều khiển xe đạp, xe đạp máy(kể cả xe đạp điện), người điều khiển xe thô sơ khác; người đi bộ… với cáchành vi rất đa dạng, tiêu biểu như: Không chấp hành hiệu lệnh, chỉ dẫn củabiển báo hiệu, vạch kẻ đường; chuyển hướng không nhường quyền đi trước,không nhường đường; vi phạm các quy định khi dừng xe, đỗ xe; vi phạm quyđịnh về sử dụng còi; vi phạm về chuyển làn đường; tốc độ, số lượng người vàhàng hóa; dừng xe, đỗ xe, quay đầu xe; sử dụng điện thoại di động; đi vào khuvực cấm, đường có biển báo hiệu có nội dung cấm đi; không chấp hành hiệulệnh của đèn tín hiệu giao thông; không chấp hành hiệu lệnh, hướng dẫn củangười điều khiển giao thông hoặc người kiểm soát giao thông; điều khiển xetrên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn; điều khiển xe trênđường mà trong cơ thể có chất ma túy…

Thứ hai, vi phạm quy định về kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ.

Đây là hành vi vi phạm của các tổ chức, cá nhân có liên quan đến kết cấu hạtầng giao thông đường bộ như:

- Vi phạm quy định về bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng

- Vi phạm quy định về phơi thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản trên

đường bộ; đặt máy tuốt lúa trên đường bộ

- Sử dụng, khai thác tạm thời trên đất hành lang an toàn đường bộ vàomục đích canh tác nông nghiệp làm ảnh hưởng đến an toàn công trình đường

bộ và an toàn giao thông; trồng cây trong phạm vi đất dành cho đường bộ làmche khuất tầm nhìn của người điều khiển phương tiện giao thông; chiếm dụngdải phân cách giữa của đường đôi làm nơi: bày, bán hàng hóa; để vật liệu xâydựng; họp chợ, mua, bán hàng hóa trong phạm vi đất của đường bộ ở đoạnđường ngoài đô thị; xả nước ra đường bộ không đúng nơi quy định

- Sử dụng đường bộ trái quy định để tổ chức các hoạt động văn hóa, thểthao, diễu hành, lễ hội; dựng cổng chào hoặc các vật che chắn khác trái quyđịnh trong phạm vi đất dành cho đường bộ gây ảnh hưởng đến TTATGTĐB;treo băng rôn, biểu ngữ trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ gâyảnh hưởng đến TTATGTĐB; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo trên đất củađường bộ ở đoạn đường ngoài đô thị; sử dụng trái phép đất của đường bộ ởđoạn đường ngoài đô thị làm nơi sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa

xe, bơm nước mui xe gây ảnh hưởng đến TTATGTĐB

- Các hành vi vi phạm về xây dựng bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ,trạm thu phí đường bộ như: xây dựng hoặc thành lập bến xe, bãi đỗ xe, trạmdừng nghỉ, trạm thu phí đường bộ khi chưa được cơ quan quản lý nhà nước vềgiao thông vận tải đồng ý theo quy định; xây dựng bến xe, bãi đỗ xe, trạm

dừng nghỉ, trạm thu phí đường bộ không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật theo quy định.

- Các hành vi vi phạm quy định về quản lý, khai thác, bảo trì, bảo vệkết cấu hạ tầng giao thông đường bộ: chăn dắt súc vật ở mái đường; buộc súcvật vào hàng cây hai bên đường hoặc vào cọc tiêu, biển báo, rào chắn, cáccông trình phụ trợ của giao thông đường bộ; tự ý leo trèo lên mố, trụ, dầmcầu; tự ý đốt lửa trên cầu, dưới gầm cầu; neo đậu tàu, thuyền dưới gầm cầuhoặc trong phạm vi hành lang an toàn cầu; tự ý be bờ, tát nước qua mặt đườnggiao thông; đặt ống bơm nước, bơm cát qua đường, đốt lửa trên mặt đường…

Thứ ba, vi phạm quy định về phương tiện tham gia giao thông đường

bộ Đây là các hành vi liên quan đến phương tiện tham gia giao thông, baogồm các hành vi cơ bản:

- Các hành vi của người điều khiển xe ô tô (bao gồm cả rơ moóc hoặc

sơ mi rơ moóc được kéo theo) và các loại xe tương tự xe ô tô vi phạm quyđịnh về điều kiện của phương tiện khi tham gia giao thông: hành vi điều khiển

xe không có kính chắn gió hoặc có nhưng vỡ hoặc có nhưng không có tácdụng (đối với xe có thiết kế lắp kính chắn gió); điều khiển xe không có đủ đènchiếu sáng, đèn soi biển số, đèn báo hãm, đèn tín hiệu, cần gạt nước, gươngchiếu hậu, dây an toàn, dụng cụ thoát hiểm, thiết bị chữa cháy, đồng hồ báo áplực hơi, đồng hồ báo tốc độ của xe hoặc có những thiết bị đó nhưng không cótác dụng, không đúng tiêu chuẩn thiết kế (đối với loại xe được quy định phải

có những thiết bị đó); điều khiển xe không có còi hoặc có nhưng còi không cótác dụng; điều khiển xe không có bộ phận giảm thanh, giảm khói hoặc cónhưng không có tác dụng, không bảo đảm quy chuẩn môi trường về khí thải,tiếng ồn…

- Các hành vi vi phạm quy định về điều kiện của phương tiện khi thamgia giao thông: điều khiển xe không có còi; đèn soi biển số; đèn báo hãm;

gương chiếu hậu bên trái người điều khiển hoặc có nhưng không có tác dụng;điều khiển xe gắn biển số không đúng quy định; gắn biển số không rõ chữ, số;gắn biển số bị bẻ cong, bị che lấp, bị hỏng; sơn, dán thêm làm thay đổi chữ, sốhoặc thay đổi màu sắc của chữ, số, nền biển; điều khiển xe không có đèn tínhiệu hoặc có nhưng không có tác dụng; sử dụng còi không đúng quy chuẩn kỹthuật cho từng loại xe; điều khiển xe không có bộ phận giảm thanh, giảm khóihoặc có nhưng không bảo đảm quy chuẩn môi trường về khí thải, tiếng ồn;điều khiển xe không có đèn chiếu sáng gần, xa hoặc có nhưng không có tácdụng, không đúng tiêu chuẩn thiết kế; điều khiển xe không có hệ thống hãmhoặc có nhưng không có tác dụng, không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật; điềukhiển xe lắp đèn chiếu sáng về phía sau xe; điều khiển xe không có Giấy đăng

ký xe theo quy định hoặc sử dụng Giấy đăng ký xe đã hết hạn sử dụng; sửdụng Giấy đăng ký xe đã bị tẩy xóa; sử dụng Giấy đăng ký xe không đúng sốkhung, số máy của xe hoặc không do cơ quan có thẩm quyền cấp…

- Các hành vi vi phạm quy định về bảo vệ môi trường khi tham gia giaothông: hành vi điều khiển xe không đáp ứng yêu cầu về vệ sinh lưu thôngtrong đô thị; các vi phạm như: để dầu nhờn, hóa chất rơi vãi xuống đường bộ;chở hàng rời, chất thải, vật liệu xây dựng dễ rơi vãi mà không có mui, bạt cheđậy hoặc có mui, bạt che đậy nhưng vẫn để rơi vãi; chở hàng hoặc chất thải đểnước chảy xuống mặt đường gây mất an toàn giao thông và vệ sinh môitrường; lôi kéo bùn, đất, cát, nguyên liệu, vật liệu hoặc chất phế thải khác rađường bộ gây mất an toàn giao thông và vệ sinh môi trường; đổ trái phép rác,đất, cát, đá, vật liệu, chất phế thải sai quy định…

Thứ tư, vi phạm quy định về người điều khiển phương tiện tham gia

giao thông đường bộ

- Các hành vi vi phạm quy định về điều kiện của người điều khiển xe

cơ giới: người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi điều khiển xe mô tô, xe gắn máy

(kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự xe mô tô hoặc điều khiển xe ô tô,máy kéo và các loại xe tương tự xe ô tô; người điều khiển xe mô tô, xe gắnmáy, các loại xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy không

có hoặc không mang theo Giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm dân sự củachủ xe cơ giới còn hiệu lực; người điều khiển xe mô tô, xe gắn máy, các loại

xe tương tự xe mô tô và các loại xe tương tự xe gắn máy không mang theoGiấy đăng ký xe;…

- Các hành vi vi phạm quy định về điều kiện của người điều khiển xemáy chuyên dùng: người điều khiển xe máy chuyên dùng không đúng độ tuổihoặc tuổi không phù hợp với ngành nghề theo quy định; người điều khiển xemáy chuyên dùng không mang theo bằng (hoặc chứng chỉ) điều khiển xe máychuyên dùng, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đườngbộ; người điều khiển xe máy chuyên dùng không mang theo Giấy đăng ký xe;người điều khiển xe máy chuyên dùng không mang theo Giấy chứng nhận antoàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường (đối với loại xe có quy định phải kiểmđịnh); người điều khiển xe máy chuyên dùng không có bằng (hoặc chứng chỉ)điều khiển, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ

Thứ năm, vi phạm quy định về vận tải đường bộ Vi phạm của người

điều khiển xe ô tô chở hành khách, ô tô chở người và các loại xe tương tự xe

ô tô chở hành khách, chở người vi phạm quy định về vận tải đường bộ: khônghướng dẫn hành khách đứng, nằm, ngồi đúng vị trí quy định trong xe; khôngmặc đồng phục, không đeo thẻ tên của lái xe theo quy định; chở quá số ngườiquy định; không đóng cửa lên xuống khi xe đang chạy; để người ngồi trên xekhi xe lên, xuống phà, cầu phao hoặc khi xe đang ở trên phà (trừ người giàyếu, người bệnh, người khuyết tật); không chạy đúng tuyến đường, lịch trình,hành trình vận tải quy định; sắp xếp, chằng buộc hành lý, hàng hóa không bảođảm an toàn; để rơi hành lý, hàng hóa trên xe xuống đường; để hàng hóa

trong khoang chở hành khách; chở hành lý, hàng hóa vượt quá kích thước baongoài của xe; vi phạm các quy định về bảo vệ môi trường.

Thứ sáu, các vi phạm khác liên quan đến giao thông đường bộ như:

- Hành vi sản xuất, lắp ráp trái phép phương tiện giao thông cơ giớiđường bộ; sản xuất, bán biển số phương tiện giao thông cơ giới đường bộ tráiphép (hành vi bán biển số phương tiện giao thông cơ giới đường bộ khôngphải là biển số do cơ quan nhà nước có thẩm quyền sản xuất hoặc không được

cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép; hành vi sản xuất biển số trái phéphoặc sản xuất, lắp ráp trái phép phương tiện giao thông cơ giới đường bộ)

- Hành vi của chủ phương tiện vi phạm quy định liên quan đến giaothông đường bộ (thực hiện hành vi tự ý thay đổi nhãn hiệu, màu sơn của xekhông đúng với Giấy đăng ký xe; lắp kính chắn gió, kính cửa của xe khôngphải là loại kính an toàn; tự ý thay đổi màu sơn của xe không đúng với màusơn ghi trong Giấy đăng ký xe; không làm thủ tục khai báo với cơ quan đăng

ký xe theo quy định trước khi cải tạo xe (đối với loại xe có quy định phải làmthủ tục khai báo); không làm thủ tục đăng ký sang tên xe (để chuyển tên chủ

xe trong Giấy đăng ký xe sang tên của mình) theo quy định khi mua, đượccho, được tặng, được phân bổ, được điều chuyển, được thừa kế tài sản là xe

mô tô, xe gắn máy, các loại xe tương tự xe mô tô; không làm thủ tục đổi lạiGiấy đăng ký xe theo quy định khi thay đổi địa chỉ của chủ xe; tự ý cắt, hàn,đục lại số khung, số máy; đưa phương tiện đã bị cắt, hàn, đục lại số khung, sốmáy trái quy định tham gia giao thông; tẩy xóa, sửa chữa hoặc giả mạo hồ sơđăng ký xe; tự ý thay đổi khung, máy, hình dáng, kích thước, đặc tính của xe;khai báo không đúng sự thật hoặc sử dụng các giấy tờ, tài liệu giả để được cấplại biển số, Giấy đăng ký xe

- Hành vi của nhân viên phục vụ trên xe buýt, xe vận chuyển hànhkhách theo tuyến cố định, xe vận chuyển hành khách theo hợp đồng, xe vận

chuyển khách du lịch vi phạm quy định về TTATGT: không hỗ trợ, giúp đỡhành khách đi xe là người cao tuổi, trẻ em không tự lên xuống xe được, ngườikhuyết tật vận động hoặc khuyết tật thị giác; không mặc đồng phục, khôngđeo thẻ tên của nhân viên phục vụ trên xe theo quy định; thu tiền vé nhưngkhông trao vé cho hành khách; thu tiền vé cao hơn quy định; sang nhượnghành khách dọc đường cho xe khác mà không được hành khách đồng ý; đedọa, xúc phạm, tranh giành, lôi kéo hành khách; bắt ép hành khách sử dụngdịch vụ ngoài ý muốn; xuống khách để trốn tránh sự kiểm tra, kiểm soát củangười có thẩm quyền.

- Hành vi của hành khách đi xe vi phạm quy định về TTATGT: khôngchấp hành hướng dẫn của lái xe, nhân viên phục vụ trên xe về các quy địnhbảo đảm TTATGT; gây mất trật tự trên xe; mang hóa chất độc hại, chất dễcháy, nổ, hàng nguy hiểm hoặc hàng cấm lưu thông trên xe khách; đu, bámvào thành xe; đứng, ngồi, nằm trên mui xe, nóc xe, trong khoang chở hành lý;

tự ý mở cửa xe hoặc có hành vi khác không bảo đảm an toàn khi xe đangchạy

- Hành vi của người đua xe trái phép, cổ vũ đua xe trái phép: tụ tập để

cổ vũ, kích động hành vi điều khiển xe chạy quá tốc độ quy định, lạng lách,đánh võng, đuổi nhau trên đường hoặc đua xe trái phép; đua xe đạp, đua xeđạp máy, đua xe xích lô, đua xe súc vật kéo, cưỡi súc vật chạy đua trái phéptrên đường giao thông; đua xe mô tô, xe gắn máy, xe máy điện trái phép; đua

xe ô tô trái phép

- Hành vi của người điều khiển phương tiện giao thông cơ giới đường

bộ gắn biển số nước ngoài: điều khiển phương tiện không gắn ký hiệu phânbiệt quốc gia theo quy định; giấy tờ của phương tiện không có bản dịch sangtiếng Anh hoặc tiếng Việt theo quy định; xe chở khách không có danh sách

hành khách theo quy định; lưu hành phương tiện trên lãnh thổ Việt Nam quáthời hạn quy định; hoạt động quá phạm vi được phép hoạt động;…

Vi phạm pháp luật về TTATGTĐB có tác hại lớn, lâu dài, nhiều mặt, vìvậy việc phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB là rất cần thiết, cấpbách để giảm thiểu vi phạm, giảm thiểu tai nạn, bảo vệ tính mạng, tài sản conngười và ổn định xã hội Phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐBthuộc trách nhiệm của nhiều cơ quan, tổ chức cá nhân từ trung ương đến địaphương bao gồm nhiều hoạt động khác nhau Có thể kể đến một số nội dung

cơ bản sau đây:

Một là, xây dựng, ban hành văn bản, chương trình, kế hoạch Trong tổ

chức thực hiện pháp luật về TTATGTĐB ban hành văn bản quy phạm phápluật, văn bản áp dụng pháp luật là hình thức hoạt động của các cơ quan cóthẩm quyền ở trung ương và địa phương nhằm triển khai và thi hành các vănbản quy phạm pháp luật vào đời sống Thông qua hoạt động ban hành văn bảnquy phạm pháp luật, văn bản áp dụng pháp luật, các chủ thể tổ chức thực hiệnpháp luật về TTATGT cụ thể hóa các quy tắc xử sự chung thành các hành viứng xử thực tế

Bên cạnh đó, xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện pháp luật vềTTATGTĐB là cơ sở để các cơ quan chức năng triển khai các bước vớinhững nội dung, hình thức và phương pháp tổ chức thực hiện cụ thể Đây làhoạt động quan trọng đảm bảo hiện thực hóa pháp luật trong đời sống xã hội

Hai là, phổ biến giáo dục pháp luật Phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động có mục đích do tổ chức, cá nhân thực hiện thông qua các hình thức

nhất định nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật cho

tổ chức, cá nhân được phổ biến, giáo dục pháp luật, góp phần nâng cao hiệulực và hiệu quả quản lý nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

Phổ biến, giáo dục pháp luật là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt đối vớiviệc tổ chức thực hiện pháp luật, là kênh chuyển tải kiến thức, tình cảm, thái

độ đúng đắn của các chủ thể đối với pháp luật, từ đó thúc đẩy thành tự giáctuân theo pháp luật Các hoạt động giáo dục, phổ biến, giải thích, hướng dẫnthực hiện pháp luật có vai trò tạo tiền đề cho việc thực hiện pháp luật Nhữnghoạt động này giúp các chủ thể nhận thức được quyền, nghĩa vụ, trách nhiệmtrong việc thực hiện pháp luật

Chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật về TTATGTĐB là các cán bộ làmcông tác phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông như Cảnh sát giaothông, Thanh tra giao thông, giáo viên giảng dạy pháp luật trong các nhàtrường, phóng viên, các luật gia đang công tác tại cơ quan Tòa án, Viện kiểmsát, Tư pháp, các tổ chức nghề nghiệp (Hội luật gia, Đoàn luật sư, Tư vấnpháp lý, đài phát thanh, vô tuyến truyền hình ) Còn khách thể tức là đốitượng để phổ biến, giáo dục pháp luật an toàn giao thông đường bộ là cán bộ,công nhân viên chức, người lao động làm việc trong các cơ quan nhà nước,doanh nghiệp; học sinh, sinh viên; cán bộ, chiến sĩ trong lực lượng vũ trang;đoàn viên, hội viên của các tổ chức đoàn thể, chính trị xã hội; các tầng lớpNhân dân; đồng bào dân tộc thiểu số ở các vùng sâu, vùng xa và cả nhữngngười tham gia đảm bảo an toàn giao thông như lực lượng Công an, Thanhtra…

Nội dung công tác phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàngiao thông đường bộ là tổ chức tuyên truyền sâu rộng và hướng dẫn cho Nhândân chấp hành Luật giao thông đường bộ; các quy định của pháp luật về hoạtđộng vận tải hàng hóa trên đường bộ để nâng cao ý thức chấp hành pháp luậtcủa các đối tượng tham gia giao thông đường bộ nhất là đội ngũ lái xe, chủ xe,chủ hàng khi tham gia vận tải hàng hóa trên đường bộ; các thông tin về tổchức thực hiện pháp luật trong lĩnh vực an toàn giao thông, quyền, nghĩa vụ

pháp luật các quy trình, thủ tục để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trongtham gia giao thông Phổ biến, giáo dục pháp luật về TTATGTĐB là công tácgiáo dục chính trị, tư tưởng, góp phần tăng cường công tác quản lý nhà nước

về đảm bảo TTATGTĐB, đóng vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao ýthức chấp hành pháp luật về giao thông đường bộ của người tham gia giaothông, từng bước kiềm chế, giảm thiểu tai nạn giao thông, bảo đảmTTATGTĐB [13, Tr.24-25]

Ba là, tổ chức bộ máy Bộ máy, con người là nhân tố quyết định trong

phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB Tổ chức bộ máy và nhân sựtrong hoạt động này được tổ chức từ trung ương đến địa phương, trong đó bộmáy, con người của địa phương có vai trò trực tiếp và then chốt

Theo quy định của Luật Giao thông đường bộ năm 2008, Chính phủthống nhất quản lý nhà nước về giao thông đường bộ Bộ Giao thông vận tảichịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về giao thôngđường bộ Bộ Công an thực hiện các nhiệm vụ quản lý nhà nước về giaothông đường bộ theo quy định của Luật này và các quy định khác của phápluật có liên quan; thực hiện các biện pháp bảo đảm TTATGT; phối hợp với

Bộ Giao thông vận tải bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ Bộ Công

an, Bộ Giao thông vận tải có trách nhiệm phối hợp trong việc cung cấp số liệuđăng ký phương tiện giao thông đường bộ, dữ liệu về tai nạn giao thông vàcấp, đổi, thu hồi giấy phép lái xe Bộ Quốc phòng thực hiện các nhiệm vụquản lý nhà nước về giao thông đường bộ theo quy định của Luật này và cácquy định khác của pháp luật có liên quan Bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm

vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Giao thông vận tải thực hiện quản lý nhà nước về giao thông đường bộ

Ủy ban nhân dân các cấp trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình

tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về giao thông đường bộ theo quy định của

Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan trong phạm vi địaphương (Điều 85).

Tổ chức, thẩm quyền phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐBthuộc lực lượng Công an và Thanh tra đường bộ Theo Khoản 1, Điều 87 LuậtGiao thông đường bộ năm 2008, Cảnh sát giao thông đường bộ thực hiện việctuần tra, kiểm soát để kiểm soát người và phương tiện tham gia giao thôngđường bộ; xử lý vi phạm pháp luật về giao thông đường bộ đối với người vàphương tiện tham gia giao thông đường bộ và chịu trách nhiệm trước phápluật về quyết định của mình; phối hợp với cơ quan quản lý đường bộ pháthiện, ngăn chặn hành vi vi phạm quy định bảo vệ công trình đường bộ vàhành lang an toàn đường bộ

Đối với thanh tra đường bộ: thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành

về giao thông đường bộ Thanh tra, phát hiện, ngăn chặn và xử phạt vi phạmhành chính trong việc chấp hành các quy định của pháp luật về bảo vệ kết cấu hạtầng giao thông đường bộ, bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật của công trình đường bộ;trường hợp cấp thiết, để kịp thời ngăn chặn hậu quả có thể xảy ra đối với côngtrình đường bộ, được phép dừng phương tiện giao thông và yêu cầu người điềukhiển phương tiện thực hiện các biện pháp để bảo vệ công trình theo quy địnhcủa pháp luật và phải chịu trách nhiệm về quyết định đó; thanh tra, phát hiện,ngăn chặn và xử phạt vi phạm hành chính trong việc chấp hành các quy định vềhoạt động vận tải và dịch vụ hỗ trợ vận tải tại các điểm dừng xe, đỗ xe trênđường bộ, bến xe, bãi đỗ xe, trạm dừng nghỉ, trạm kiểm tra tải trọng xe, trạm thuphí và tại cơ sở kinh doanh vận tải đường bộ; thanh tra, phát hiện, ngăn chặn và

xử phạt vi phạm hành chính trong việc đào tạo, sát hạch, cấp, đổi, thu hồi Giấyphép lái xe cơ giới đường bộ, hoạt động kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệmôi trường đối với xe cơ giới Việc thanh

tra đào tạo, sát hạch, cấp, đổi, thu hồi Giấy phép lái xe của lực lượng quânđội, công an do Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, Bộ trưởng Bộ Công an quy định.

Bốn là, công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát và giám sát Thanh tra,

kiểm tra, kiểm soát và giám sát xử lý vi phạm pháp luật về TTATGTĐB làhoạt động quan trọng trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật nhằm đảmbảo pháp luật được thực thi trên thực tế và các hoạt động giao thông diễn rathuận lợi, an toàn, trật tự Tăng cường công tác tuần tra an toàn giao thông củacác lực lượng chức năng, tập trung vào các địa bàn trọng điểm, thường xuyênthanh tra, kiểm soát theo chuyên đề, tăng mức xử phạt vi phạm để đủ sức rănđe; tăng cường công tác hướng dẫn, chỉ huy, điều khiển giao thông và đảmbảo giao thông chống ùn tắc

1.3 Các bảo đảm ngăn chặn, hạn chế vi phạm pháp luật về trật tự

an toàn giao thông đường bộ

1.3.1 Bảo đảm chính trị

Công tác chỉ đạo tổ chức thực hiện pháp luật là yếu tố quan trọng đảmbảo pháp luật được tổ chức thực hiện hiệu quả trên thực tế Khi các cơ quanlãnh đạo, các nhà quản lý quan tâm chỉ đạo sâu sát, tích cực và thường xuyênđôn đốc các cơ quan chức năng thông qua ban hành các văn bản, hướng dẫnthực hiện đồng thời nắm bắt thực tế để có định hướng phù hợp thì hoạt động

tổ chức thực hiện pháp luật về TTATGTĐB sẽ đảm bảo thực thi đầy đủ,nghiêm minh Ngược lại, nếu sự chỉ đạo không thường xuyên, không kịp thờihoặc không phù hợp với yêu cầu thực tế thì việc tổ chức thực hiện pháp luật

về TTATGTĐB sẽ không đảm bảo yêu cầu và an toàn, giao thông đường bộ

sẽ không được thông suốt và hiệu quả

Đứng trước tình hình vi phạm giao thông diễn biến phức tạp, Ban Bíthư đã ban hành Chỉ thị số 18-CT/TW ngày 04/9/2012 về tăng cường sự lãnhđạo của Đảng đối với công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông đường bộ,

đường sắt, đường thủy nội địa và khắc phục ùn tắc giao thông trong đó xácđịnh mục đích, yêu cầu: i) nâng cao nhận thức và trách nhiệm cấp ủy đảng,người đứng đầu chính quyền các cấp, các đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội

và các tầng lớp nhân dân về công tác này; thực hiện toàn diện, đồng bộ, liêntục các chủ trương, giải pháp nhằm tạo chuyển biến mạnh mẽ công tác bảođảm trật tự, an toàn giao thông; phấn đấu hằng năm kiềm chế, làm giảm từ 5%đến 10% tai nạn giao thông đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và giảm

ùn tắc giao thông đường bộ; ii) huy động mọi nguồn lực xã hội và hợp tácquốc tế để bảo đảm các điều kiện phát triển về kết cấu hạ tầng giao thông,phương tiện giao thông công cộng; iii) xây dựng lực lượng làm nhiệm vụ bảođảm trật tự, an toàn giao thông trong sạch, vững mạnh đáp ứng yêu cầu nhiệmvụ

1.3.2 Bảo đảm kinh tế

Trình độ phát triển kinh tế, cơ sở hạ tầng của một đất nước là yếu tố ảnhhưởng rất lớn đến việc bảo đảm thực hiện pháp luật Trong điều kiện sản xuấtnhỏ một người tự mình thực hiện tất cả các công đoạn của quá trình lao độngtạo ra sản phẩm thì dễ tùy tiện vì không có gì ràng buộc chủ thể, nhưng trongdây chuyền và quy trình sản xuất công nghiệp, mỗi người chỉ đảm nhiệm mộtkhâu của quá trình sản xuất thì bắt buộc phải tuân theo những quy định, tiêuchuẩn nhất định Trình độ phát triển cao của lực lượng sản xuất đặt ra yêu cầu

và rèn giũa tác phong công nghiệp thói quen tuân thủ các quy định Như vậy,trình độ phát triển kinh tế - xã hội đòi hỏi về kinh tế - kỹ thuật, rèn luyện tácphong, lối sống có kỷ cương, tuân thủ pháp luật Mặt khác, trình độ phát triểnkinh tế và cơ sở hạ tầng còn tạo ra cơ sở vật chất cần thiết và điều kiện thuậnlợi cho việc tổ chức thực hiện pháp luật Bất kỳ một văn bản pháp luật nào khitriển khai thực hiện cũng đòi hỏi những chi phí cần thiết cho việc tuyêntruyền, phổ biến, in ấn tài liệu, biểu mẫu,

tổng hợp và phổ biến thông tin có liên quan v.v Trình độ phát triển kinh tế

-xã hội giao thông, thông tin liên lạc tạo thuận lợi cho các hoạt động nêu trên

Thực hiện pháp luật theo yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền đòihỏi phải có những chi phí và điều kiện vật chất nhất định Những chi phí nàybao gồm chi phí cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; chi phí cho các cơquan nhà nước tổ chức triển khai thực hiện pháp luật, xử lý vi phạm pháp luật.Kinh phí và điều kiện vật chất phục vụ cho các hoạt động này do ngân sáchNhà nước đài thọ Mức độ chi phí và điều kiện vật chất cần thiết cho việc thựchiện các văn bản pháp luật cũng rất khác nhau Có những văn bản pháp luậtđòi hỏi mức độ kinh phí và điều kiện vật chất không lớn, trái lại có những vănbản pháp luật, nếu triển khai thực hiện đòi hỏi kinh phí và điều kiện vật chấtrất lớn Chẳng hạn, việc xây dựng và lắp đặt đầy đủ các công trình bảo đảm antoàn giao thông như: Trạm dừng nghỉ dọc đường, cầu vượt cho người đi bộ,đường cứu nạn, cảnh báo tự động, gác chắn tại giao cắt giữa đường bộ vàđường sắt, đường tránh đô thị và đặc biệt là làn đường dành cho xe mô tô, xegắn máy; phát triển hệ thống giao thông tiếp cận cho người khuyết tật, ngườicao tuổi và trẻ em đòi hỏi ngân sách Nhà nước phải chi những khoản lớn Ởnhiều nước khi ban hành văn bản pháp luật ngoài việc dành thời gian chocông tác phổ biến, tuyên truyền đến đối tượng hữu quan, họ còn tính toán cụthể chi phí cho việc tuyên truyền, phổ biến, tổ chức thực hiện, xử lý vi phạm

1.3.3 Bảo đảm về nhận thức

Pháp luật được nhận thức đầy đủ và tự giác thi hành hay không phụthuộc vào trình độ văn hóa và ý thức pháp luật của công dân Thực tiễn chothấy nhiều trường hợp vi phạm pháp luật, không chấp hành, tuân thủ pháp luật

là do trình độ văn hóa thấp, thiếu hiểu biết pháp luật của một bộ phận Nhândân Tuy vậy, vẫn còn một bộ phận công dân có trình độ văn hóa nhất

định, hiểu biết pháp luật nhưng đạo đức, nhân cách thấp kém nên vẫn cố tình

vi phạm pháp luật, có những hành vi xử sự không đúng với yêu cầu của phápluật Nhưng nhìn chung trong một xã hội phát triển, trình độ văn hóa củaNhân dân ngày càng được nâng cao sẽ tạo cơ sở thực hiện giáo dục pháp luật,nâng cao ý thức pháp luật của Nhân dân Nhờ có trình độ văn hóa nhất địnhmới có thể tiếp thu, nhận thức nâng cao hiểu biết về pháp luật, xây dựng tìnhcảm, lòng tin vào pháp luật và chuyển hóa thành hành vi tích cực thực hiệntheo yêu cầu của pháp luật Mặt khác, trình độ văn hóa, ý thức pháp luật củaNhân dân được nâng cao tạo cơ sở thuận lợi để Nhân dân tham gia các hoạtđộng giám sát và phản biện xã hội đối với quá trình thực hiện pháp luật củacác cơ quan Nhà nước, cán bộ công chức nhà nước góp phần bảo đảm thựchiện pháp luật đúng đắn trong toàn xã hội

1.3.4 Bảo đảm về pháp lý

Để đảm bảo tính khả thi của một văn bản quy phạm pháp luật, quy trình

và kỹ thuật soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật phải bảo đảm những yêucầu nhất định

Trước hết, việc xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật phải đượctiến hành trên cơ sở xác định rõ các vấn đề của cuộc sống và các mục tiêuchính sách rõ ràng cần phải đạt đến Xác định các mục tiêu của chính sáchcũng chính là thiết lập tiêu chí để đánh giá hiệu quả của việc tổ chức thực hiệnpháp luật về sau Qua đó, những hành vi của các chủ thể cần điều chỉnh sẽđược xác định với những định hướng cụ thể

Với mục tiêu điều chỉnh các hành vi, các quy phạm pháp luật vềTTATGT phải xác định rõ các yếu tố của hành vi như chủ thể thực hiện hành

vi, điều kiện thực hiện hành vi Đây chính là những thông tin cơ bản để cácchủ thể có trách nhiệm thực hiện tốt pháp luật giao thông nói chung và Luậtgiao thông đường bộ nói riêng Các quy định cụ thể, rõ ràng, gắn với trách

nhiệm pháp lý sẽ tạo điều kiện cho việc tổ chức thực hiện pháp luật vềTTATGT diễn ra thông suốt, có hiệu quả Mục đích của việc ban hành phápluật về giao thông là nhằm điều chỉnh các hành vi của các chủ thể trong thamgia giao thông Mong muốn của nhà lập pháp là khuôn mẫu hành vi đó sẽđược các đối tượng tuân thủ nghiêm minh Do vậy, yêu cầu đặt ra đối vớihành vi không chỉ rõ ràng mà phải phù hợp với thực tiễn, khoa học và pháttriển.

1.3.5 Các bảo đảm khác

Các bảo đảm về chính trị, kinh tế, nhận thức và pháp lý là các bảo đảmquan trọng trong việc phòng, chống vi phạm pháp luật về TTATGTĐB ở ViệtNam hiện nay Tuy nhiên, để hoạt động phòng, chống vi phạm pháp luật vềTTATGTĐB có hiệu quả cần thiết phải có các bảo đảm khác như: năng lực,trình độ, ý thức của các cơ quan, cá nhân thực thi công tác phòng, chống viphạm pháp luật về TTATGTĐB mà trực tiếp là các lực lượng như Công an,Thanh tra Giao thông vận tải; chế tài xử phạt đặc biệt quan trọng, bảo đảmtính răn đe, nghiêm khắc kết hợp với việc phê phán của xã hội, cộng đồng; sựphối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong công tác phòng, chống vi phạm phápluật về TTATGTĐB