Giáo án thi huyện vòng 1

Kiến thức Trình bày được những đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng.. Nêu được vai trò đặc biệt của gan trên con đường vận chuyển các chất dinh

Ngày soạn: 25/11/2019 Ngày dạy: 29/11/2019

TIẾT 31: HẤP THỤ DINH DƯỠNG VÀ THẢI PHÂN

I Mục tiêu bài học:

1 Kiến thức

Trình bày được những đặc điểm cấu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ các chất dinh dưỡng

Mô tả được các con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng từ ruột non tới các cơ quan, tế bào

Nêu được vai trò đặc biệt của gan trên con đường vận chuyển các chất dinh dưỡng

Trình bày được vai trò của ruột già trong quá trình tiêu hoá của cơ thể

2 Kĩ năng:

Rèn luyện kĩ năng quan sát tranh vẽ cấu tạo trong của ruột non, con đường vận chuyển và hấp thụ các chất; kỹ năng tìm kiếm thông tin SGK, kỹ năng hoạt động nhóm; kỹ năng vẽ sơ đồ tư duy

Kỹ năng lắng nghe tích cực

3 Thái độ:

Giáo dục ý thức vệ sinh ăn uống chống các tác nhân có hại cho hệ tiêu hoá, giữ vệ sinh nơi công cộng

4 Năng lực có thể hình thành và phát triển cho HS:

Năng lực tự học, năng lực quản lý

Năng lực sử dụng ngôn ngữ sinh học

Năng lực hợp tác, Năng lực quan sát và tìm mối quan hệ

II Chuẩn bị phương tiện,dồ dùng dạy học:

1 Giáo viên:

- Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án

- 4 phiếu học tập Bảng 29-SGK: Liệt kê các chất dinh dưỡng được vận chuyển về tim vào các cột cho phù hợp

- Bút dạ (6 bút xanh+ 2 bút đỏ).

- Bộ nam châm

- Loa nhỏ.

- Thiết kế giáo án điện tử

2 Học sinh:

- Học bài cũ và tìm hiểu trước bài học

- Kẻ trước bảng 29 vào vở

III/ Tổ chức hoạt động học của HS:

1 Hoạt động khởi động (5 phút):

GV: Đưa ra bảng phụ:

Bảng 1: Bảng biến đổi hóa học của thức ăn ở ruột non Loại chất trong thức ăn.

(Cột A)

Chất dinh dưỡng tạo thành sau biến đổi hóa học (Cột B) Đáp án

3 Lipit C Các thành phần cấu tạo của nuclêôtit 3  

4 Axit Nuclêic D Glixêrin và axit béo 4  

? HS lên bảng nối một ý ở cột A và một ý ở cột B cho phù hợp?

HS: Lên bảng nối được:

1   B ; 2   A; 3   D; 4   C

? Các chất dinh dưỡng được hấp thụ ở cơ quan nào của hệ tiêu hóa?

HS: Trả lời (Có thể đưa ra nhiều đáp án khác nhau):

Chuyển ý vào bài: Thức ăn sau khi được biến đổi ở ruột non thành chất dinh

dưỡng sẽ được cơ thể hấp thụ như thế nào? Phần còn lại cua thức ăn qua ruột non

sẽ được chuyển đi đâu? Các em cùng tìm hiểu bài học hôm nay:

Tiết 31: Hấp thụ chất dinh dưỡng và thải phân

2 Hoạt động hình thành kiến thức

Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung

Hoạt động 1 (13- 15 phút) Tìm hiểu sự hấp thụ chất dinh dưỡng

* Mục tiêu: HS trình bày được cấu tạo ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng.

Cho HS xem video tiêu

hóa ở ruột non (1’)

NV1 (1’): Quá trình hấp

thụ chất dinh dưỡng diễn

ra ở phần nào của ống tiêu

hóa?

- HS xem video

- HS trả lời: Ở ruột non

1 Hấp thụ chất dinh dưỡng.

- Cho HS quan sát Hình

29-1: Cấu tạo trong của

ruột non

- Hướng dẫn học sinh

quan sát: Lát cắt mặt trong

ruột non, lông ruột và biểu

bì lông ruột Chú ý đến 5

vị trí được đánh số trên

hình đối chiếu với Hình

trong SGK

NV2(2’): Xác định các

phần cấu tạo trong của

ruột non được đánh số

trong hình?

-Gọi HS khác nhận xét

Chiếu đáp án

-Yêu cầu HS đọc thông tin

SGK trang 93 phần I

Cho HS thảo luận nhóm

2 phút để trả lời câu hỏi:

NV3 (4’): Nêu những đặc

điểm cấu tạo của ruột non

phù hợp với chức năng

hấp thụ chất dinh dưỡng?

-Gọi đại diện nhóm trả lời

Các nhóm khác bổ sung

GV: Chốt kiến thức trên

máy chiếu

- HS ghi bằng phấn lên bảng:

1-Nếp gấp 2-Lông ruột 3-Mao mạch máu 4-Mao mạch bạch huyết 5-Lông cực nhỏ

HS thảo luận trong nhóm và ghi vào phiêu học tập nhỏ

-Đại diện nhóm trả lời Các đặc điểm cáu tạo của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ:

+Ruột non dài 2,8-3m +Niêm mạc có nhiều nếp gấp

+Trên niêm mạc có nhiều lông ruột với các lông cực nhỏ

+Có mạng lưới mao mạch máu và mao mạch bạch huyết chạy tới các lông ruột

HS: Đọc câu hỏi và trả lời từ câu hỏi

NV 4 (5’): Yêu cầu HS

thảo luận trong nhóm 2

phút trả lời 2 câu hỏi trang

94

GV: (Giảng thêm): Bằng

thực nghiệm người ta cũng

chứng minh được rằng:

Quá trình hấp thụ chất

dinh dưỡng chủ yếu diễn

ra ở ruột non

NV5 (1’) GV cho HS ghi

nội dung cơ bản vào vở

GV mở rộng (1’): Chiếu

hình 2 cơ chế hấp thụ các

chất:

Giảng giảng về 2 cơ chế

khuyếch tán và cơ chế chủ

động

+Cơ chế khuyếch tán: Dựa

vào sự chênh lệch nồng độ

các chất trong ruột non và

máu Các chất trong ruột

C1: Ý nghĩa trong việc hấp thụ chất dinh dưỡng: Cấu tạo trong của ruột non giúp cho

sự hấp thụ chất dinh dưỡng đạt hiệu quả cao

CH2: Dựa vào tổng diện tích bề mặt niêm mạc của ruột non và hệ thống mao mạch máu, mao mạch bạch huyết dày đặc phân bố tới các lông ruột

HS ghi bài:

HS: xem và nghe tích cực

-Thức ăn được hấp thụ chủ yếu ở ruột non

-Cấu tạo trong của ruột non phù hợp với chức năng hấp thụ chất dinh dưỡng:

+Niêm mạc có nhiều nếp gấp với các lông ruột và lông ruột cực nhỏ

+Mạng lưới mao mạch máu và mao bạch huyết dày đặc phân bố đến các lông ruột

non có nồng độ cao sẽ

khuyếch tán qua màng

ruột vào mạch máu

+Cơ chế chủ động: Các

chất cần thiết cho cơ thể

mặc dù nồng độ trong ruột

non thấp hơn trong máu

nhưng cơ thể nhờ có năng

lượng sinh học ATP tạo ra

lực hút chủ động hấp thụ

các chất cần thiết vào

máu

+Ngoài ra ruột non hấp

thụ các chất có cơ chế

chọn lọc để bảo vệ cơ thể

Không hút các chất động

hại đối với thể vào máu

Chuyển ý vào mục 2: Vậy

các chất các chất sau khi

hấp thụ qua niêm mạc ruột

non sẽ được đưa đến các

tế bào của cơ thể như thế

nào?

Các em tìm hiểu phần 2

Hoạt động 2 (10 – 12 phút) Con đường vận chuyển, hấp thu các chất và vai trò của gan.

* Mục tiêu: HS mô tả được con đường vận chuyển và hấp thụ các chất.

Vai trò quan trọng của gan

-Chiếu lên bảng cho HS

quan sát Hình 29-3: Hai

con đường hấp thụ và vận

chuyển các chất dinh

dưỡng

-Yêu cầu HS quan sát

Hình 29-3

NV1 (5’): Thảo luận

nhóm 2 phút

Nhiệm vụ thảo luận:

Hoàn thành phiếu học tập

theo bảng 29 trang 95

-HS quan sát

-Các nóm thảo luận

2.Con đường vận chuyển, hấp thụ các chất và vai trò của gan.

SGK

+Đưa phiếu học tập lên

phông chiếu

+Theo dõi các nhóm thảo

luận

Hết thời gian thảo luận

+Gọi đại diện 1 nhóm

mang phiếu học tập lên

bảng trình bày Gắn phiếu

học tập đúng vị trí ghi

bảng

+Các nhóm khác nhận xét,

đánh giá

+GV: Sử dụng bút màu

đỏ, sửa, bổ sung (nếu có)

+Chiếu bảng đáp án chuẩn

+Cho học sinh các nhóm

tự đánh giá, chấm điểm

chéo lẫn nhau Tiêu chí

chấm điểm: Trả lời đúng,

trình bày khoa học được

tối đa 10 điểm Mỗi ý trả

lời sai học thiếu bị trừ 1

điểm

+Thu phiếu học tập các

nhóm để thẩm định khả

năng tự đánh giá của các

nhóm và lấy điểm

-Yêu cầu HS về nhà tự

hoàn thành bảng 29 vào

vở

Yêu cầu HS tiếp tục quan

sát Hình 29-3 Chú ý vị trí,

vai trò của gan

NV2 (2’): Gan có vai trò

gì trên con đường vận

chuyển các chất dinh

dưỡng về tim?

NV3 (1’): Chốt kiến thức

cho HS ghi bài

Cho HS xem đoạn video

+Đại diện nhóm báo cáo trên phiêu học tập +Nhận xét, bổ sung

+Các nhóm trao đổi chéo phiếu học tập

HS: Trả lời:

+Dự trữ chất dinh dưỡng hoặc thải bỏ

+Khử các chất độc -HS:Ghi bài

HS: Vệ sinh ăn uống

-Các chất dinh dưỡng đã hấp thụ được vận chuyển qua đường máu và đường bạch huyết

-Vai trò của gan: Điều

hòa nồng độ và khử độc các chất dinh dưỡng

về vai trò của gan

NV4 (2’): Chúng ta cần

làm gì để bảo vệ gan?

Chiếu nội dung giáo dục

sức khỏe bẳng 2 hình ảnh:

+Không sử dụng rượu, bia

các chất kích thích

+Sử dụng thực phẩm sạch,

an toàn

Chuyển ý: Thức ăn được

biến đổi hoàn toàn và hấp

thụ ở ruột non Sau đó

chất bã còn lại sẽ được

chuyển xuống ruột già

Vậy ruột già có vai trò gì

trong quá trình tiêu hóa?

Các em cùng tìm hiểu

phần 3:

HS: Quan sát, lắng nghe

Hoạt động 3 (6-8 phút) Tìm hiểu vai trò của ruột già

*Mục tiêu: HS trình bày được vai trò của ruột già

Cho HS quan sát hình vẽ

Hệ tiêu hóa

Chỉ vị trí ruột già

GV (1’):

Cho HS xem đoạn video

về vai trò của ruột già

NV1 (2’):

Vai trò chủ yếu của ruột

già trong quá trình tiêu

hóa thức ăn là gì?

Cho HS ghi bảng

GV giảng về quá trình thải

phân (1’):

Ruột già hay còn gọi là đại

tràng có nhiệu vụ hấp thụ

phần nước cần thiết trong

dịch thức ăn và phối hợp

với các cơ thành bụng, cơ

vòng hậu môn thải phân ra

ngoài cơ thể

Chiếu cho HS Quan sát

HS: Hấp thụ nước và thải phân

HS: Ghi bài

3 Thải phân.

- Vai trò của ruột già:

+Hấp thụ thêm phần nước cần thiết cho cơ thể +Thải phân ra ngoài môi trường

hình ảnh viêm đại tràng

NV 2 (2’):

Theo em cần làm gì để

phòng tránh viêm đại

tràng?

HS: Ăn uống đủ chất

+Ăn uống nhiều chất xơ,

các loại rau, củ quả

+Thường xuyên tập luyện

thể thao

3 Hoạt động củng cố, luyện tập (5 phút):

Lựa chọn đáp án đúng cho mỗi câu hỏi sau:

Câu 1: Chất dinh dưỡng nào không vận chuyển qua đường bạch huyết?

A Lipit dạng nhũ tương.

B Đường đơn

C Axit amin

D Vitamin tan trong nước

Câu 2: Quá trình hấp thụ chất dinh dưỡng diễn ra chủ yếu ở đâu?

A Khoang miệng

B Dạ dày

C Ruột non

D Ruột già

Câu 3: Vai trò chủ yếu của ruột già trong quá trình tiêu hóa là gì?

A Tiêu hóa Prôtêin

B Nhũ tương hóa Lipit

C Biến đổi thức ăn về mặt lý học

D Hấp thụ nước và thải phân.

2 Em hãy sử dụng sơ đồ tư duy tổng kết toàn bộ nội dung bài học ngày hôm nay?

GV: Yêu cầu HS hoạt động cá nhân trong 2 phút hoàn sơ dồ vào vở.

4 Hoạt động vận dụng (2 phút):

Yêu cầu HS nhóm 1&3 tìm hiểu về nguyên nhân và cách phòng tránh bệnh viêm gan

Nhóm 2&4 tìm hiểu về nguyên nhân và cách phòng tránh bệnh viêm đại tràng

Các nhóm về tìm hiểu viết báo cáo để trình bày trước lớp trong tiết thực hành sắp tới

Khuyến khích các nhóm sử dụng máy tính thiết kế trình chiếu báo cáo có kèm theo hình ảnh minh họa

5 Hoạt động tìm tòi, mở rộng (1 phút):

- Học bài và trả lời câu hỏi SGK

- GV yêu cầu HS trả lời câu hỏi 1, 3 SGK

- Đọc mục “Em có biết”

- Đọc và tìm hiểu trước bài Vệ sinh tiêu hóa.

PHIẾU HỌC TẬP

Dựa vào hình 29-3 Liệt kê các chất dinh dưỡng được vận chuyển về tim vào các cột dưới đây cho phù hợp?

Các chất được hấp thụ và

vận chuyển theo mạch máu

Các chất được hấp thụ và vận chuyển theo mạch bạch huyết