Đề tài của tôi đưa ra đã được tôi áp dụng tại lớp do mình phụ trách, các biện pháp mà tôi đưa ra là do tôi tự tích lũy kinh nghiệm, sáng tạo và linh hoạt trong việc giáo dục kỹ năng sống tự lập cho trẻ. Tôi đã kết hợp sử dụng nhiều biện pháp rèn kỹ năng sống tự lập cho trẻ như: Xây dựng kế hoạch cụ thể, giáo dục kỹ năng sống tự lập thông qua tiết học, qua hoạt động vui chơi, trong các hoạt động sinh hoạt, qua ngày hội ngày lễ. Trẻ lớp tôi đã có nhiều chuyển biến tốt về khả năng sống tự lập: Trẻ mạnh dạn giao tiếp, trả lời cô một cách tự tin. Trẻ biết tự phục vụ chăm sóc bản thân, tự vận động tự khám phá, tự thực hiện các công việc đến cùng, các sản phẩm của trẻ thể hiện sự sáng tạo cá nhân rõ ràng.
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG MẦM NON
ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
TÊN SÁNG KIẾN:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG TỰ LẬP
CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 - 6 TUỔI LỚP 5 TUỔI A2
Trang 2CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập – Tự do – Hạnh phúc ĐƠN YÊU CẦU CÔNG NHẬN SÁNG KIẾN
Kính gửi: Hội đồng chấm sáng kiến huyện -Tỉnh
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1 Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến:
Sáng kiến thuộc lĩnh vực: Phát triển tình cảm và kỹ năng quan hệ xã hội
3 Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Ngày 06/9/2018.
4 Mô tả bản chất của sáng kiến:
Trang 3- Những nghiên cứu của tôi về đề tài này nếu thành công trong năm học 2018– 2019 thì có thể áp dụng đối với trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi lớp 5 tuổi A2 trongTrường Mầm non thì giúp cho trẻ mạnh dạn tự tin phát triển tốttình cảm và quan hệ xã hội và có một số kỹ năng tự phục vụ bản thân tốt.
Trang 44.3.1 Thực trạng của việc tổ chức các hoạt động giáo dục kỹ năng sống tự lập cho trẻ 5-6 tuổi lớp 5 tuổi A2 Trường Mầm non :
* Thuận lợi:
Trường được công nhận là trường Mầm non đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1năm học 2008 – 2009 và đến tháng 3 năm học 2013 – 2014 trường đã được côngnhận lại Trường Mầm non đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1.Năm học 2018 -2019Trường có số tổng số cán bộ, giáo viên, nhân viên là 36 đồng chí, tổng có 13nhóm lớp với 367 học sinh Về cơ sở vật chất, nhà trường có đủ các phòng chứcnăng, phòng học được xây dựng kiên cố, sân chơi ngoài trời rộng, sạch sẽ, cócác đồ chơi ngoài trời, có vườn cây, vườn hoa đẹp, phong phú về chủng loại
- Nhà trường được đầu tư mua sắm 1 số trang thiết bị hiện đại như:Máy tính, máy chiếu, ti vi, đầu VCD, Đàn oóc gan, Máy trợ giảng và một số
đồ dùng tối thiểu theo Thông tư TT 02/2010/BGDĐT và TT 34/ 2013/ TT/BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo
- Năm học 2018- 2019, Phòng Giáo dục & đào tạo đã có
kế hoạch năm học, với ngành mầm non có nội dung rèn kỹ năng sống cho trẻmột cách chung nhất Đây cũng chính là định hướng cho giáo viên mầm nonthực hiện rèn kỹ năng sống cho trẻ nói chung và rèn kỹ năng sống tự lập chotrẻ mầm non nói riêng
- Trong giai đoạn đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dụctrẻ mầm non hiện nay, giáo viên hầu hết đã xác định được sự cần thiết về giáodục khả năng tự lập cho trẻ 5-6 tuổi
* Khó khăn
- Sự giáo dục đôi lúc còn chưa đồng bộ, thiếu thống nhất giữa gia đình
và nhà trường VD: Giáo viên dạy trẻ tự giác cất đồ dùng cá nhân thì phụ
huynh lại cất hộ trẻ hay giáo viên cho trẻ 5 tuổi tự rửa mặt rửa tay thì phụhuynh lại bảo con tôi vẫn chưa tự rửa được, để tự rửa làm sao mà sạch mặc dù
đã có sự giải thích từ phía giáo viên nhưng một số phụ huynh không mấy hàilòng Đó chính là gánh nặng giáo dục ở nhà trường tăng lên gấp bội
Trang 5- Qua nghiên cứu trong giới hạn lớp 5 tuổi A2 của trường mầmnon nhìn chung, kết quả cho thấy như sau: Trẻ có mức độ khảnăng tự lập khác nhau Do đó việc thực hiện việc giáo dục và rèn luyện kĩnăng tự lập cho trẻ không thể theo thể đồng nhất được.
- Một số trẻ còn thiếu tự tin khi được cô giáo giao thực hiện các côngviệc, nhiệm vụ một mình
- Trẻ có hoàn cảnh sống và tình trạng sức khoẻ khác nhau
- Trong lớp có 7/34 trẻ chưa học qua chương trình 3 - 4 tuổi và 4 - 5 tuổichiếm tới 20,6% Vì vậy số trẻ được giáo dục có khả năng sống tự lập ở trườngmầm non còn chưa cao
- Tình trạng sức khỏe của trẻ không đồng đều cho nên khả năng tự lập củatrẻ cũng không giống nhau
- Qua điều tra phụ huynh lớp 5 tuổi A2 thì một số phụ huynh chưa thấy
sự cần thiết hình thành khả năng tự lập của trẻ 5-6 tuổi (cho rằng phẩm chấtnày chỉ cần khi trẻ lớn hơn) Cụ thể như sau:
+ Trẻ được người lớn trong gia đình quá nuông chiều
+ Trẻ yếu về thể chất, luôn cần người lớn giúp đỡ trong mọi việc+ Các thành viên trong gia đình không thống nhất với nhau về quanđiểm cũng như phương pháp giáo dục hình thành khả năng tự lập cho trẻ
Trước khi thực hiện đề tài này - tức vào đầu tháng 8 năm 2018 khi nhậntrẻ vào lớp tôi đã điều tra khả năng sống tự lập của trẻ theo các nội dung giáodục kỹ năng sống tự lập trong các hoạt động, các sinh hoạt trong cuộc sốnghàng ngày, trong các giờ hoạt động vui chơi, giờ vệ sinh cá nhân Các biệnpháp mà các cô giáo đã sử dụng điển hình khi trẻ được giáo dục qua độ tuổi 3
- 4 tuổi và 4 - 5 tuổi là:
+ Cho trẻ thường xuyên luyện tập các hoạt động vừa sức
+ Cho phép trẻ tự quyết định làm mọi việc thích
+ Để trẻ tự làm việc và hướng dẫn khi trẻ gặp khó khăn
Trang 6+ Khi trẻ quan tâm tới việc mà cô đang làm, giáo viên tạo điều kiện đểtrẻ cùng làm việc với mình.
+ Giao nhiệm vụ trực nhật hàng ngày cho cá nhân hay từng nhóm trẻ.Trẻ ở mức độ đạt và chưa đạt: Kết quả thực trạng được thể hiện dướibảng thống kê số liệu sau:
Kết quả điều tra dựa vào các tiêu chí đánh giá như sau:
Bảng 1: Kết quả khảo sát đầu năm đánh giá mức độ của trẻ
tại lớp 5 tuổi A2 (Tháng 9/2018)
STT
Nội dung đánh giá
Tổng số trẻ: 34 Mức độ đánh giá
Đạt Tỷ lệ
%
Chưa đạt
Tỷ lệ
%
1 Kỹ năng tự phục vụ bản thân - và biết
2 Kỹ năng tự bảo vệ bản thân - chống
Trang 7trong hoạt động sinh hoạt, hoạt động vui chơi, hoạt động tự phục vụ mình phải sửdụng những biện pháp gì để trẻ lớp tôi có kỹ năng tự lập một cách tốt nhất.
4.3.2 Một số biện pháp rèn kỹ năng sống tự lập cho trẻ 5- 6 tuổi lớp
5 tuổi A2 trường mầm non :
4.3.2.1 Xây dựng kế hoạch cụ thể để giáo dục
Ngay từ đầu năm học tháng 8 năm 2018, tôi đã kiểm tra cơ sở vật chấtcủa lớp, điều tra hoàn cảnh sống của trẻ, khảo sát đánh giá về khả năng sống tựlập của trẻ tại lớp sau đó xác định những nội dung kỹ năng sống tự lập cần dạy
trẻ ở lứa tuổi mầm non Việc tiếp theo là lên kế hoạch để giáo dục kỹ sống tự lập cho trẻ mẫu giáo tại lớp 5 tuổi A2 do tôi chủ nhiệm Từ kế hoạch này tôi đã
cụ thể hóa nội dung của những kỹ năng sống tự lập cơ bản mà tôi cần dạy trẻtìm ra được các hoạt động giáo dục tích hợp, đề ra các hoạt động ngoại khoá,các hoạt động học tập kỹ năng sống tự lập trong trường mầm non Tiếp theo đã
có ý kiến đề xuất với tổ chuyên môn và ban giám hiệu nhà trường về khẳ năngsống tự lập của lớp mình và các biện pháp mà mình đã xây dựng để ứng dụnggiáo dục KNS tự lập cho lớp mẫu giáo 5 tuổi A2 của trường trong năm học này
và cùng phối hợp với cô giáo Nguyễn Thị Len - là giáo viên cùng đứng dạy lớp
5 tuổi A2 thực hiện: “KẾ HOẠCH GIÁO DỤC TRẺ KỸ NĂNG SỐNG TỰLẬP NĂM HỌC 2018-2019” Tôi đã xây dựng kế hoạch cụ thể như sau:
Trang 8KẾ HOẠCH GIÁO DỤC TRẺ KỸ NĂNG SỐNG TỰ LẬP
NĂM HỌC 2018-2019 STT Kỹ năng sống
tự lập
Chủ đề thực hiện
- Trẻ tự xúc ăn, lấy nước uống
- Trẻ tự chăm sóc vệ sinh cá nhân
- Trẻ tự mặc quần áo
- Trẻ tự đi, tháo giày, dép
- Trẻ tự thực hiện công việc đến cùng
- Các hoạt động sinh hoạt trong ngày: Đón, trả trẻ: Giờ ăn, giờ ngủ, giờ chơi
- Khám phá khoa học: “Cơ thể tôi”
- Hoạt động tạo hình, chơi
- Gia đình-Trường mầm non
- Trẻ biết cách giao tiếp với người lạ
- Trẻ có kỹ năng cơ bản về việc xác địnhhướng; Hiểu biết về khu vực nơi ở củamình; Địa chỉ và số điện thoại của nhàmình; Trẻ cần biết nơi sống của bạn bè và
họ hàng của gia đình
- Trẻ không để người khác quan tâm thoáihoá về cơ thể bản thân người
- Hoạt động đón, trả trẻ hàng ngày
- Hoạt động khám phá khoa học: “Gia đình của bé”
- Các hoạt động ngoài trời, ngoại khoá, tham quan
trong trường hợp cần thiết;
- Trò chơi đóng vai theo chủ đề
Trang 9STT Kỹ năng sống
tự lập
Chủ đề thực hiện
giáo dục tích hợp
- Những con vật
bé yêu
- Hiện tượng tựnhiên
- Bé đi đường antoàn
Quê hương Đất Nước
Trẻ biết cách đi đường một mình an toàn, tránh xa ao, hồ nước
- Trẻ biết các con vật không an toàn và cáchđối phó đối với chúng
- Trẻ tự giải quyết các tình huống có vấn đề
- Trẻ biết các địa danh quen thuộc nơi cư trú
- Cây xanh và
MT sống
- Quê hương-ĐấtNước-Bác Hồ
- Trường tiểu học
- Trẻ sử dụng các đồ dùng một cách đúng
nhất như cách cầm dao, cầm kéo
- Trẻ biết tránh xa ổ điện và các vật nguy hiểm: Dao, đồ sắc nhọn, cây que, bàn là, Phích nước, bếp ga…
- Trẻ biết cách sử dụng bếp ga, nồi, các vật dụng hàng ngày
- Khám phá khoa học: “ Đồdùng và cách sử dụng đồ dùng gia đình”
- Trò chơi đóng vai theo chủ đề trong hoạt động góc
- Các tình huống
- Các hoạt động lễ, hội:
“Tết hàn thực”, “Bé làmnội trợ”, “ Vua đầu bếp”
Trang 104.3.2.2 Biện pháp dạy trẻ kỹ năng sống tự lập cho trẻ thông qua các hoạt động
Biện pháp1: Giáo dục kỹ năng sống thông qua hoạt động học:
Lồng nội dung giáo dục kỹ năng sống tự lập vào các môn học nhằm hìnhthành cho trẻ những kỹ năng sống tự lập
Trong các giờ học phát triển thể chất: Cô dạy trẻ biết các kỹ năng vậnđộng, biết siêng năng rèn luyện để chăm sóc cơ thể khỏe mạnh và dạy trẻ thựchiện các vận động một cách tự tin, linh hoạt không cần người khác giúp đỡ
Giờ học khám phá xã hội: VD: Đề tài: “Năm giác quan” chủ đề “Dinh
dưỡng sức khỏe và an toàn” Tôi dạy trẻ biết cách chăm sóc, vệ sinh, bảo vệ cơ thể
không để người khác xâm phạm cơ thể Đề tài: “Bốn nhóm thực phẩm” chủ đề
“Dinh dưỡng sức khỏe và an toàn” Trẻ sẽ biết các thực phẩm cần thiết cho sự sống,
mở rộng các thực phẩm có thể có thể ăn được trong lúc cần thiết Đề tài: “Gia đình
của bé” chủ đề “Gia đình bé yêu” Tôi dạy trẻ biết về khu vực nơi ở của nhà mình;
Địa chỉ và số điện thoại của nhà mình; Biết tên bố, mẹ ông bà, biết nơi sống của bạn
bè và họ hàng của gia đình Trong giờ “Bé làm gì khi lạc đường”, Trẻ biết bình tĩnh,
nhớ số điện thoại của người thân, nhờ những người đáng tin cậy như: Bác bảo vệ, côbán hàng, công an để giúp đỡ và không đi theo người lạ
Hình ảnh 1: Khi trẻ bị lạc đường
Trang 11Hình ảnh 2: Dạy trẻ nhớ số điện thoại của người thân
Trong các tình huống khi trẻ lạc đường điều đầu tiên con sẽ phải làm gì?Đặt tạo các tình huống để trẻ chọn: Khóc gọi mẹ đến đón hay là tìm người tintưởng nhờ gọi điện cho người thân và những ai là người đáng tin tưởng
Đối với các giờ học tạo hình, giờ chơi tự chọn: Luôn để trẻ tự giác tự thựchiện công việc và thực hiện công việc đó đến cùng bằng cách động viên khuyếnkhích trẻ và đề cao yếu tố thể hiện bản thân của trẻ
Biện pháp 2: Giáo dục kỹ năng sống vào hoạt động vui chơi :
Dạy kỹ năng sống cho trẻ không phải gò ép trong những tiết học chínhthức mà phải kết hợp qua các hoạt động vui chơi của trẻ:
Trong hoạt động vui chơi trẻ được thực hành trải nghiệm với nhiều vaichơi khác nhau phản ảnh trong cuộc sống của người lớn, tôi tiến hành lồng kỹnăng sống tự lập vào hoạt động chơi góc-trò chơi đóng vai theo chủ đề Qua đótrẻ được giao tiếp với nhau bằng những lời nói nhỏ nhẹ, ân cần, lễ phép, nhữnglời cảm ơn, xin lỗi, trao nhận bằng hai tay Luôn được thể hiện Tôi theo dõilắng nghe để kịp thời uốn nắn trẻ khi có biểu hiện chưa chuẩn mực Qua đó giúptrẻ hình thành thói quen hành vi văn minh trong giao tiếp cũng như biết cáchgiao tiếp với người lạ và dạy trẻ thực hiện công việc đến cùng
VD: Ở góc “Gia đình”, khi tôi đóng giả một người lạ đến gõ cửa khi trẻ ở
nhà một mình, thì trẻ biết nhắc nhau “Đừng mở cửa, phải đợi bố mẹ về đã”
Hoặc tôi cho trẻ ở nhóm gia đình cùng đi siêu thị và đưa ra tình huống: “Con bịlạc bố mẹ ở siêu thị” thì trẻ biết ra nhờ cô bán hàng gọi điện thoại cho bố mẹ, cháu
đóng vai người bán hàng cũng nhắc trẻ: Cháu chờ ở đây với cô đợi bố mẹ đón Tôi đóng vai làm người đi đường và rủ bé: Đi cùng cô để cô dắt về với mẹ Các trẻ trong nhóm đã nhắc nhau: “Đừng đi, nếu không sẽ bị bắt cóc đấy”.
Tạo tình huống người lạ đến nhà và dạy trẻ khi có người lạ đến nhà thìtrẻ sẽ giao tiếp lế phép, không nhận quà, không đi theo khi không được sự đồng
ý của người khác.Tôi đã tạo ra những tình huống để dạy trẻ như : “Nếu có người không quen biết cho bé quà bé nên làm như thế nào?
Trang 12Hình 3
Hình 4
Hình ảnh 3, 4 và 5: Khi người lạ cho bé quà
Ở tình huống này, với lứa tuổi của trẻ trên thực tế trẻ rất thích khi đượccho quà và sẽ không biết tại sao không được nhận Khi trẻ thảo luận, tôi đưa ranhững giả thiết, những tình huống xấu “Nếu đó là kẻ xấu thì sẽ rất nguy hiểm chobé” Tôi phân tích, giải thích cho trẻ và giúp trẻ có phương án giải quyết đó là:Tuyệt đối không nhận quà, ăn bánh kẹo của người lạ vì có thể bị người xấu tẩmthuốc mê và trúng mưu của kẻ xấu Khi gặp trường hợp này bé nên nói:
“ Cháu cám ơn, nhưng bố mẹ cháu không cho nhận quà của người lạ”
Trong các góc xây dựng, nghệ thuật thì luôn để trẻ thực hiện tự lập vàthực hiện công việc đến cùng
Biện pháp 3: Giáo dục kỹ năng sống trong các hoạt động sinh hoạt :
Trong các hoạt động lao động tự phục vụ hằng ngày của trẻ ở trường , Tôiluôn ghi nhớ giúp trẻ có được kĩ năng tự lập trong mọi công việc mọi hoạt
động của trẻ VD: Giờ ăn, ngủ trẻ tự xúc ăn, tự lấy rửa tay, rửa mặt, tự lấy
gối, chăn, ăn xong tự cất đồ dùng, tự cởi, mặc quần áo trước và sau giờ ngủ
Giờ đón trẻ và trả trẻ tôi nhắc nhở và tạo thói quen để trẻ tự giác cất đồ
dùng cá nhân đúng chỗ, sau các giờ chơi, giờ học để trẻ tự cất đồ dùng, đồ chơi
đúng nơi quy định, để gọn gàng, ngăn nắp; Chơi ngoài trời, dạo chơi tham quan tôi đều quan tâm nhắc nhở trẻ luôn có những ý thức và hành động tốt như
biết đoàn kết vui chơi cùng bạn, khi làm việc gì sai với bạn với cô thì phải biết
xin lỗi, ai cho gì thì nhận bằng hai tay và cảm ơn, biết giữ vệ sinh môi trường,
thân thể sạch sẽ và tất nhiên không thể quên giáo dục trẻ tinh thần tự giác theo
cô, bạn bè, biết quan sát, định hướng không để xa cô và các bạn
Biện pháp này đạt kết quả rất cao trong kỹ năng tự phục vụ ở trẻ
Biện pháp 4: Giáo dục kỹ năng sống qua ngày hội, ngày lễ:
Trang 13Việc tổ chức ngày hội, ngày lễ đóng vai trò quan trọng trong việc giáo dục kỹnăng sống nói chung và các kỹ năng sống tự lập cho trẻ nói riêng Thông qua cácngày hội, ngày lễ như: Ngày 20/11, Ngày Tết Trung Thu, Tết hàn thực, Bé vui hộiXuân, Thi đầu bếp nhí Sẽ giúp trẻ phát triển các kỹ năng sống tự lập qua việc tổchức các hoạt động tập thể vui tươi, lành mạnh Cụ thể như sau:
- Tổ chức “Vui tết trung thu” trẻ được thi “Trưng bày mâm ngũ quả”
trẻ sẽ cùng bạn tự tập bày mâm ngũ quả theo cách riêng của mình Từ đó giáodục trẻ tự làm các công việc theo khẳ năng của mình để giúp đỡ bố mẹ Hội
thi “Vua đầu bếp nhí cấp trường” cho trẻ tập làm món đơn giản: Trứng
tráng, rau luộc, nấu phở…lồng ghép giáo dục cách sử dụng, cách xa các đồdùng gia dụng như: Bếp ga, ổ điện, cách cầm dao, thìa, đũa sào, cách rửa rau,chế biến các món ăn đơn giản, dạy trẻ biết các thực phẩm cần thiết và cáchlàm chín thực phẩm khi cần thiết trong kỹ năng sinh tồn và kỹ năng sử dụngcác đồ dùng một cách hữu ích, an toàn Tổ chức hoạt động nghệ thuật cho trẻ
qua hội thi “Vẽ những điều mơ ước của bé”, tổ chức hoạt động phát triển tư duy qua hội thi “Xây nhà cho bé” trẻ thực hiện công theo cách riêng của bản
thân và thể hiện khả năng tự lập của trẻ, thực hiện công việc đến cùng củabản thân trẻ
Biện pháp 5: Biện pháp thông qua việc tạo tình huống cụ thể:
Trước đây, với những nội dung dạy trẻ nhận biết một số nguy cơ không
an toàn và cách phòng tránh thì giáo viên thường giáo dục trẻ với những lờidặn dò nhắc nhở đơn giản thông qua nội dung các bài thơ, câu chuyện, bài hát
có nội dung giáo dục dạy trẻ Xong trên thực tế, trong chương trình có rất ítbài hát, bài thơ, câu chuyện có nội dung đó Vì vậy, trong năm học này, tôinghiên cứu lựa chọn những tình huống bất trắc thường xảy ra đưa ra nhữngtình huống cụ thể để dạy trẻ có kỹ năng ứng biến khi gặp tình huống khó khăn,biết cách suy nghĩ và giải quyết
VD: Trong hoạt động dạo chơi ngoài trời, tôi đã đưa ra tình huống “Khi con