Bản chất mục tiêu của cải cách hànhchính là nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước nhưng trên thực tếviệc đánh giá chưa thể đầy đủ, hệ thống, khách quan, khoa học trên tất c
Trang 1LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
ĐĂK LĂK - NĂM 2019
Trang 2BỘ GIÁO DỤC
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
TRẦN THỊ THU HIỀN
ĐÁNH GIÁ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở CẤP HUYỆN TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH GIA LAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 34 04 03
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LÊ THỊ TRÂM OANH
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn Thạc sĩ Quản lý công: “Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai”là công trình nghiên cứu của bản thân.
Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này
đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được ghi rõ nguồn gốc
Đăk Lăk, ngày10 tháng 01 năm 2020
Tác giả
Trần Thị Thu Hiền
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành luận văn này, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân, tôi đã đượccác thầy, cô giáo, đồng nghiệp, bạn bè, gia đình tận tình giúp đỡ trong quá trình họctập và nghiên cứu
Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn Ban Giám đốc Học viện Hành chínhQuốc gia, Phân viện Học viện Hành chính quốc gia khu vực Tây Nguyên, các thầy, côgiáo giảng viên thuộc các ban, khoa, các tổ bộ môn của Học viện và Phân viện đã tậntình dạy bảo, hướng dẫn, giúp đỡ tôi về mọi mặt trong suốt thời gian học tập vànghiên cứu Đặc biệt, tôi xin chân thành cảm ơn TS Lê Thị Trâm Oanh (Học việnHành chính Quốc gia) đã dành nhiều thời gian, công sức hướng dẫn và giúp đỡ tôihoàn thành luận văn này
Tôi xin gửi lời cảm ơn đến lãnh đạo và các đồng nghiệp ở Sở Nội vụ tỉnh GiaLai và Phòng Nội vụ các huyện, thị xã, thành phố đã cung cấp số liệu, tài liệu cầnthiết cũng như những kiến thức thực tế liên quan đến đề tài luận văn
Và cuối cùng, tôi vô cùng biết ơn gia đình của tôi, những người đã luôn bêncạnh, tạo mọi điều kiện tốt nhất về tinh thần, vật chất, thời gian để tôi hoàn thànhkhóa học này
Dù đã có nhiều cố gắng, nỗ lực để hoàn thiện luận văn, tuy nhiên vẫn khôngthể tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót.Vì vậy, tôi rất mong nhận được những đónggóp quý báu của các thầy, cô giáo và các bạn
Xin trân trọng cảm ơn!
Tác giả Trần Thị Thu Hiền
Trang 6DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1: Kết quả đánh giá CCHC ở cấp huyện từ năm 2015-2018 60
Bảng 2.2: Kết quả điều tra bằng bảng hỏi 71
Bảng 2.3: Tốc độ tăng trưởng kinh tế của các huyện, thị xã, thành phố 74
Bảng 2.4: Phân bổ ngân sách cho cấp huyện từ năm 2015-2018 76
Trang 7DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Biểu đồ
Biểu đồ 2.1: Các dân tộc trên địa bàn tỉnh Gia Lai 43
Biểu đồ 2.2: Kết quả đánh giá trong công tác chỉ đạo điều hành CCHC 62
Biểu đồ 2.3: Kết quả đánh giá trong công tác xây dựng và tổ chức thực hiện văn bản quy phạm pháp luật 63
Biểu đồ 2.4: Kết quả đánh giá trong công tác cải cách thủ tục hành chính 64
Biểu đồ 2.5: Kết quả đánh giá trong công tác cải cách tổ chức bộ máy hành chính 65 Biểu đồ 2.6: Kết quả đánh giá trong công tác xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ CBCCVC 66
Biểu đồ 2.7: Kết quả đánh giá trong công tác cải cách tài chính công 67
Biểu đồ 2.8: Kết quả đánh giá trong công tác hiện đại hóa hành chính 68
Biểu đồ 2.9: Điều tra xã hội học 69
Biểu đồ 2.10: Tốc độ tăng trưởng kinh tế của các huyện 75
Sơ đồ Sơ đồ 1.1: Hệ thống theo dõi, đánh giá dựa trên kết quả trong CCHC 15
Sơ đồ 2.1: Quy trình đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện 59
Sơ đồ 3.1: Quy trình đánh giá cải cách hành chính truyền thống 101
Trang 8MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN
LỜI CẢM ƠN
DANH MỤC CÁC BẢNG
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
PHẦN MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài luận văn 1
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 2
3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn 6
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 6
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 7
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 7
7 Kết cấu của luận văn 8
Chương 1.CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐÁNH GIÁ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở CẤP HUYỆN 9
1.1 Tổng quan về cải cách hành chính ở cấp huyện 9
1.2 Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện 13
1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện 34
1.4 Kinh nghiệm đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện tại một số địa phương trong nước và bài học kinh nghiệm 39
Chương 2.THỰC TRẠNG CÔNG TÁC ĐÁNH GIÁ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở CẤP HUYỆN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH GIA LAI 43
2.1 Một số nét tổng quan về tỉnh Gia Lai 43
2.2 Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai hiện nay 45 2.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai 73
2.4 Thành công và hạn chế trong đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai 80
Trang 9Chương 3.GIẢI PHÁP ĐÁNH GIÁ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNHỞ CẤP
HUYỆN TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH GIA LAI 87
3.1 Quan điểm của Đảng và Nhà nước về cải cách hành chính và đánh giá cải cách hành chính 87
3.2 Định hướng của Gia Lai về đánh giá cải cách hành chính nói chung và đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai nói riêng 88
3.3 Giải pháp đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai 89 3.4 Đề xuất, kiến nghị 99
KẾT LUẬN 105
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 106
CÁC PHỤ LỤC 111
Trang 10PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài luận văn
Yêu cầu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước nói chung, quản lý hành chínhnhà nước nói riêng và kiểm soát được kết quả đầu ra đặt ra tính cấp thiết cao nghiêncứu về đánh giá và đo lường kết quả và hiệu quả không chỉ trên cơ sở định tính màbằng các thước đo, tiêu chí, định lượng cụ thể, khách quan, khoa học Đánh giá hiệuquả quản lý hành chính nhà nước là tập hợp các phương pháp phân tích để nghiêncứu và đo lường kết quả thực tế của quản lý hành chính nhà nước trong mối tươngquan với các nguồn lực Đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước đối với cơ quan nhànước cũng như đối với xã hội “Nó cho phép xã hội kiểm soát chất lượng hoạt độngcủa các thiết chế nhà nước Còn lãnh đạo và công chức nhà nước cần để tự kiểm soát,
để hoàn thiện quá trình quản lý hàng ngày, cho việc lập kế hoạch chiến lược và tácnghiệp, lập ngân sách” [11, tr.41]
Ở Việt Nam, trước mục tiêu xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền Xãhội chủ nghĩađã đặt ra yêu cầu cải cách đồng bộ, toàn diện nền hành chính nhà nướctiến tới mục tiêu xây dựng một nền hành chính dân chủ, trong sạch, vững mạnh,chuyên nghiệp, hiện đại hóa, hoạt động có hiệu lực, hiệu quả Để định lượng được kếtquả đầu ra và tác động của những đầu ra trong cải cách hành chính thì điều tất yếu làphải theo dõi, đánh giá Theo tổ chức phi lợi nhuận Vietnam Chamber of Commerceand Industry (viết tắt là VCCI)“Theo dõi, đánh giá kết quả cải cách hành chính đãđược người dân, xã hội ghi nhận dẫn đến phản ánh thực tại xã hội tốt hơn”[36].Theodõi, đánh giá và kiểm tra có ý nghĩa quan trọng trong công tác chỉ đạo, điều hành vàtrực tiếp triển khai cải cách hành chính, thông qua đó, lãnh đạo các cấp, các ngành vàtừng cơ quan, đơn vị ra các quyết định phù hợp và chính xác để tiếp tục triển khai cảicách hành chính trong phạm vi trách nhiệm của mình
Đánh giá cải cách hành chính cần thiết cho quá trình hoạch định chính sách,ban hành quyết định, nâng cao chất lượng dịch vụ công, quản lý và xác định tráchnhiệm dựa trên các chứng cứ thực [11, tr.7] Vấn đề này trở thành một xu thế chủ đạocủa các nền hành chính và được coi là một hướng phát triển tất yếu và hợp lý
Trang 11của thời đại.“Thường xuyên kiểm tra, đánh giá việc thực hiện cải cách hành chính để
có những giải pháp thích hợp nhằm đẩy mạnh cải cách hành chính” [5, tr.10]là mộttrong các giải pháp thực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nướcgiai đoạn 2011-2020trong Nghị quyết 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011 của Chính phủ
Trên thực tế, đánh giá cải cách hành chính là một công việc hết sức phức tạp,
vì hoạt động cải cách hành chính rất rộng, liên quan đến nhiều lĩnh vực, nhiều nộidung và nhiều đối tượng tham gia đánh giá Bản chất mục tiêu của cải cách hànhchính là nhằm tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước nhưng trên thực tếviệc đánh giá chưa thể đầy đủ, hệ thống, khách quan, khoa học trên tất cả các phươngdiện; năng lực của cơ quan chủ quản thực hiện đánh giá còn hạn chế;tiêu chí vàphương pháp đánh giá chậm được cập nhật, chỉnh sửa phù hợp với điều kiện thựctiễn; khó khăn trong việc đánh giávì liên quan đếnđặc thù nhiệm vụ chính trị của từng
cơ quan hành chính nhà nước các cấp, đặc thù vùng, miền kinh tế giữa các huyện;thiếu nguồn nhân lực, tài chính để thực hiện đánh giá; chưa xác định chính xác mụctiêu đánh giá và sử dụng kết quả đánh giá cải cách hành chính để tác động tới pháttriển kinh tế - xã hội cũng như kiểm tra các chủ trương, chính sách của Đảng và nhànước về cải cách hành chính có thành công trong thực tế hay không và cuối cùng làchưa hình thành được cơ sở dữ liệu phục vụ đánh giá lâu dài
Trước yêu cầu cấp thiết đó và từ thực tế triển khai đánh giá cải cách hành
chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai Tôi chọn đề tài “Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai” với mục tiêu nghiên cứu hoạt
động đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện từ đó đề xuất một số quan điểm vàgiải pháp đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai tiến tớinâng cao hiệu quả quản lý hành chính nhà nước tỉnh Gia Lai làm luận văn tốt nghiệpThạc sĩ chuyên ngành Quản lý công, niên khóa 2017-2019
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Quan điểm khoa học về hành chính nhà nước nói chung và nguyên tắc, tiêu chí
Trang 12Mỹ, đặt nền móng cho các nghiên cứu và đánh giá về hiệu quả quản lý hành chínhnhà nước sau này.Dưới đây là một số công trình nghiên cứu liên quan:
Đề tài khoa học Xây dựng các tiêu chí đánh giá chất lượng hoạt động quản lý nhà nước cấp Bộ ở nước ta của Ths Chu Xuân Khánh chủ biên (2003).Tác giả đưa ra
hệ thống thước đo thích hợp, thông qua những tiêu chí khoa học để đánh giá chấtlượng hoạt động quản lý nhà nước của các cơ quan cấp bộ; góp phần nâng cao kếtquả đánh giá chất lượng quản lý của các cơ quan hành chính nhà nước chuyên ngành
Sách chuyên khảo Đo lường và đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhà nước những thành tựu trên thế giới và ứng dụng ở Việt Namcủa PGS.TS Nguyễn
Đăng Thành (2012) Tác giả đã tiếp cận một cách toàn diện và đầy đủ những thànhtựu khoa học trên thế giới về cơ sở lý luận đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhànước và thực tiễn ứng dụng ở các nước có nền chính trị, hành chính, kinh tế, xã hộikhác nhau, góp phần cho việc ứng dụng vào điều kiện Việt Nam
Sách chuyên khảo Giám sát và đánh giá chính sách công của TS Lê Văn Hòa
(2016) Tác giả đã nêu rõ những vấn đề cơ bản giám sát và đánh giá chính sách công;những vấn đề cơ bản về đánh giá tác động; đo lường kết quả thực hiện chính sáchcông; các phương pháp đánh giá tác động thực hiện ngẫu nhiên; các phương phápđánh giá tác động phi thực nghiệm; kết hợp các phương pháp đánh giá tác động vàđánh giá tác động chương trình có nhiều can thiệp; tổ chức đánh giá tác động chínhsách; báo cáo và phổ biến kết quả đánh giá làm tài liệu tham khảo phục vụ giám sát
và đánh giá chính sách công ở Việt Nam
Sách chuyên khảo“Xây dựng hệ thống giám sát và đánh giá thế nào để hoàn thiện công tác quản lý của Nhà nước” của Keith Mackay (2008) Tác giả đã nghiên
cứu hệ thống tiêu chí, phương pháp đánh giá thực thi công việc, đã nêu lên vai tròcông tác đánh giá đối với hoạt động quản lý của nhà nước, cách thức mang lại kết quảđánh giá tốt nhất và kinh nghiệm của một số quốc gia đã xây dựng thành công hệthống giám sát và đánh giá của Chính phủ
Trang 13Tài liệu đào tạo Những nguyên tắc cơ bản về giám sát và đánh giá của nhóm
tác giả NiNa Frankel, Anastasia Gage, Erin Luben, Kavita Singh (2007) đã đưa ranhững định nghĩa về các thuật ngữ thông dụng và thảo luận tại sao giám sát và đánhgiá cần thiết cho việc quản lý chương trình
Kỷ yếu Hội thảo“Cải cách hành chính từ góc độ kết quả đầu ra” Cải cách hành chính nhà nước ở Việt Nam dưới góc nhìn của nhà khoa họccủa PGS.TS Lê Thị
Vân Hạnh (2011) Tác giả đã tìm ra những cơ sở lý luận và thực tiễn tạo nên sự thànhcông bền vững của tiến trình cải cách hành chính nhà nước
Luận văn thạc sĩ Quản lý hành chính côngXây dựng Bộ tiêu chí đánh giá thực hiện chương trình cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc của tác giả Phùng Việt Hưng (2013) Tác giả đã đề cập đến việc để có những giải pháp
phù hợp, kịp thời đẩy mạnh cải cách hành chính nhằm đạt các mục tiêu đã đề ra, phảithường xuyên kiểm tra, đánh giá bằng những công cụ và phương pháp thích hợp.Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các giải pháp hoàn thiện hệ thống các tiêu chí đánh giácải cách hành chính ở cấp huyện Tác giả tập trung vào nội dung công cụ đánh giá cảicách hành chính là một trong những nội dung đánh giá hiệu quả cải cách hành chínhbên cạnh các nội dung chủ thể, đối tượng, mục tiêuđánh giá
Chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh hay PCIcủa GS.TS Edmund J Malesky
chủ biên (2005 đến 2019).Đánh giá về chất lượng điều hành kinh tế của các tỉnh,thành phố của Việt Nam dưới góc nhìn của doanh nghiệp, chuyển tải các thông điệpquan trọng của cộng đồng doanh nghiệp tới chính quyền các cấp ở Việt Nam về yêucầu cải thiện chất lượng điều hành, cải cách thủ tục hành chính và tạo lập môi trườngkinh doanh thuận lợi hơn cho doanh nghiệp
Chỉ số hiệu quả Quản trị và Hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam Đo lường
từ kinh nghiệm thực tiễn của người dân củaTrung tâm Nghiên cứu Phát triển - Hỗ trợ
Cộng đồng (CECODES), Trung tâm Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học Mặttrận Tổ quốc Việt Nam (VFF-CRT), Công ty Phân tích Thời gian thực và Chươngtrình Phát triển Liên Hợp quốc (UNDP) (2009 đến 2019) Đánh giá xây dựng, thực thi
Trang 14thức và trải nghiệm của “khách hàng” đối với các “sản phẩm” của toàn bộ quá trình
“sản xuất” của bộ máy nhà nước, PAPI cung cấp hệ thống chỉ báo khách quan gópphần đánh giá hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh, tạo động lực để lãnhđạo các cấp tại địa phương ngày càng nâng cao hiệu quả quản lý của mình
Báo cáoKết quả xác định PAR INDEX 2012 của các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của Bộ Nội vụ (2012 đến
2018) Xem xét cụ thể việc áp dụng phương pháp theo dõi, đánh giá dựa trên kết quảđối với cải cách hành chính, phân tích đặc điểm, nhiệm vụ của từng cấp hành chính(Trung ương và địa phương) để đề xuất nội dung, phương pháp xác định PAR INDEXmột cách khoa học, phù hợp với thực tiễn triển khai cải cách hành chính của các bộ,ngành, địa phương
Đề án xác định Chỉ số cải cách hành chính của các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương của Bộ Nội vụ (2012 đến
2019) Xây dựng hệ thống các tiêu chí, tiêu chí thành phần đánh giá cải cách hànhchính các bộ, cơ quan ngang bộ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộcTrung ương và hướng dẫn triển khai
Tài liệu về bồi dưỡng công chức thực hiện công tác cải cách hành chính cấp
bộ, cấp tỉnh, cấp huyện của Bộ Nội vụ; báo cáo kết quả xác địnhChỉ số cải cách hànhchính của các sở, ban, ngành tỉnh và Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phốtrên địa bàn tỉnh Gia Lai từ năm 2015 đến năm 2018…được nêu cụ thể trong phầndanh mục tài liệu tham khảo
Các bài báo, tạp chí chuyên ngànhvề đánh giá chỉ số cải cách hành chính, chấtlượng hoạt động của cơ quan nhà nước và đánh giá hiệu quả:
- TS Trần Quốc Việt (2019), “Một số bất cập trong kết quả tự đánh giá chỉ sốcải cách hành chính của các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc bộ và hướng khắc
Trang 15chi-danh-gia-chat-luong-hoat-dong-cua-co-quan-nha-nuoc-o-mot-so-quoc-gia-tren TS Dương Quang Tung (2020), “Một số vấn đề lý luận về đánh giá hiệu quả
của tổ chức hành chính nhà nước, Tạp chí điện tử Tổ chức nhà nước,
https://tcnn.vn/news/detail/40416/Mot_so_van_de_ly_luan_ve_danh_gia_hieu_qua_cua_to_chuc_hanh_chinh_nha_nuocall.html …
Ngoài ra còn có bản tin của cơ quan thông tấn, chương trình phát thanh truyền hình về đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Nhìn chung, các công trình nghiên cứu nêu trên đã khái quát khá đầy đủ vàtoàn diện về lý luận và thực tiễn công tác đánh giá dưới nhiều góc độ khác nhau Tuynhiên, cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu một cách toàndiện, có hệ thống về công tác đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện Đó chính là
lý do để học viên chọn đề tài “Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai”để tiến hành nghiên cứu.
3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn
3.1 Mục đích
Làm rõ cơ sở khoa học về đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện; phân tíchthực trạng đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai;đề xuấtmột số giải pháp đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
Trang 16Đối tượng nghiên cứu của luận văn chính là công tác đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai.
4.2 Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: 17 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh Gia Lai
- Về thời gian: Từ năm 2015 đến năm 2018.Đề xuất giải pháp cho những năm tiếp theo
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
5.1 Phương pháp luận
Luận văn vận dụng phép biện chứng duy vật và duy vật lịch sử, tư tưởng HồChí Minh và những quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về cải cách hànhchính và đánh giá cải cách hành chính nói chung, cải cách hành chính cấp huyện nóiriêng trong quá trình xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa làm phươngpháp luận nghiên cứu
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp chủ yếu để nghiên cứu như: Phương phápphân tích; so sánh; tổng hợp; thống kê dựa trên nguồn tài liệu về đánh giá cải cáchhành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai, ngoài ra còn có phương phápphỏng vấn và phương pháp điều tra bằng bảng hỏi
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1 Ý nghĩa lý luận
Luận văn làm rõ một số vấn đề lý luận như khái niệm đánh giá, nguyên tắc;nội dung; tiêu chí; phương pháp, quy trình đánh giá và những yếu tố ảnh hưởng đếnđánh giácải cách hành chính ở cấp huyện, góp phần làm phong phú thêm cho khoahọc đánh giá cải cách hành chính và hiệu quả quản lý hành chính nhà nước
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Luận vănphân tích, đánh giá thực trạng công tác đánh giá cải cách hành chính
ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai cũng như đề xuất một số giải pháp đánh giá cảicách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn tỉnh Gia Lai
Trang 17Kết quả của luận văn phục vụ cho công tác chuyên môn của tác giả; có thể sửdụng làm tài liệu tham khảo cho lãnh đạoỦy ban nhân dân các huyện, thị xã, thànhphố trên địa bàntỉnh Gia Lai đưa ra quyết định, chính sách nâng cao hiệu quả côngtác đánh giá cải cách hành chính và là tài liệu tham khảo, tham mưu cho lãnh đạo Ủyban nhân dân tỉnh nâng cao chất lượng công tácđánh giá cải cách hành chínhtrên địabàn tỉnh Gia Lai.
Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo học tập về vấn đề đánh giá cảicách hành chính ở cấp huyện
7 Kết cấu của luận văn
Chương 1: Cơ sở khoa học về đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện Chương 2:Thực trạng công tác đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên
địa bàn tỉnh Gia Lai
Chương 3:Giải pháp đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện trên địa bàn
tỉnh Gia Lai
Trang 18Chương 1
CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ ĐÁNH GIÁ CẢI CÁCH HÀNH CHÍNH Ở CẤP
HUYỆN 1.1 Tổng quan về cải cách hành chính ở cấp huyện
1.1.1 Khái niệm cải cách hành chính
“Cải cách” có nghĩa là “sửa đổi những bộ phận cũ không hợp lý cho thànhmới, đáp ứng yêu cầu của tình hình khách quan” [21, tr.31], theo cách hiểu chungnhất, cải cách là những thay đổi có tính hệ thống và có mục đích nhằm làm cho một
hệ thống hoạt động tốt hơn
Cải cách hành chính là thuật ngữ được sử dụng để chỉquá trình cải biến có kếhoạch cụ thể để đạt mục tiêu hoàn thiện một hay một số nội dung của nền hành chínhnhà nước (như thể chế, cơ cấu tổ chức, cơ chế vận hành, chuẩn hóa đội ngũ cán bộ,công chức…) nhằm xây dựng nền hành chính công đáp ứng yêu cầu của một nềnhành chính hiệu lực, hiệu quả và hiện đại[8, tr.133]
1.1.2 Sự cần thiết phải cải cách hành chính
1.1.2.1 Khách quan
Một là, quá trình chuyển đổi nền kinh tế từ kế hoạch hóa tập trung sang kinh tế
thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa có ảnh hưởng sâu rộng đến tất cả các quốc
gia trong đó có cả Việt Nam; Hai là,quá trình toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đòi
hỏi bộ máy hành chính của các quốc gia phải vận động nhanh nhạy hơn để tăngcường khả năng cạnh tranh của các quốc gia trong quá trình hội nhập và phân công
lao động mang tính toàn cầu; Ba là,khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ ảnh
hưởng tới mọi mặt của đời sống xã hội, trong đó có hoạt động quản lý [8, tr.134-137]
1.1.2.2 Chủ quan
Một là,chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước và sự phân công, phân cấp trong
bộ máy hành chính chưa thật sự rõ ràng; thể chế chưa đồng bộ; thủ tục hành chínhcòn rườm rà; phương pháp quản lý hành chính chưa thông suốt; sử dụng và quản lýnguồn tài chính công còn lãng phí và kém hiệu quả; đội ngũ cán bộ, công
Trang 19chức còn yếu về năng lực chuyên môn, chưa tuân thủ nghiêm ngặt kỷluật, kỷ cương
hành chính; Hai là, đòi hỏi của công dân và xã hội đối với nhà nước ngày càng cao
đặt ra yêu cầu nhà nước phải phát huy dân chủ, thu hút sự tham gia của người dânvào quản lý nhà nước và phải công khai, minh bạch các hoạt động của mình [8,tr.135-137]
1.1.3 Nội dung cải cách hành chính ở cấp huyện
1.1.3.1.Nội dung cải cách hành chính củaChính phủ và của tỉnh Gia Lai
Tùy theo từng quốc gia, từng thời kỳ lịch sử mà cải cách hành chính có thểhướng tới hoàn thiện một hoặc một số nội dung của nền hành chính.Theo Nghị quyết
số 30c/NQ-CP ngày 08/11/2011của Chính phủ về Chương trình tổng thể cải cáchhành chính nhà nước giai đoạn 2011-2020, trong giai đoạn 2016-2020, trọng tâm cảicách hành chính đượcThủ tướng Chính phủ tập trung là: “Cải cách thể chế; xây dựng,nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chú trọng cải cách chínhsách tiền lương nhằm tạo động lực thực sự để cán bộ, công chức, viên chức thực thicông vụ có chất lượng và hiệu quả cao; nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính vàchất lượng dịch vụ công” [22, tr.1].Để làm được điều đó, Thủ tướng Chính phủ xácđịnh cụ thể 7lĩnh vực cần phải cải cách,gồm: Lĩnh vực cải cách thể chế;Lĩnh vực cảicách thủ tục hành chính;Lĩnh vực cải cách tổ chức bộ máy hành chính nhà nước;Lĩnhvực xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức;Lĩnh vựccải cách tài chính công;Lĩnh vựchiện đại hóa hành chính và Lĩnh vực công tác chỉđạo, điều hành cải cách hành chính
Nội dung cải cách hành chính phải được thực hiện thống nhấttừ trung ươngđến cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã Tuy nhiên, ở mỗi cấp khác nhau, ở các cơ quan trungương và địa phương khác nhau thì trọng tâm cải cách hành chính cũng khác nhau.Xuất phát từ ý nghĩa trên, tronggiai đoạn 2016-2020 tỉnh Gia Lai tập trung vào cácnội dung cải cách hành chínhsau: “Cải cách thể chế; xây dựng, nâng cao chất lượngđội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, chú trọng cải cách chính sách tiền lương nhằmtạo động lực thực sự để cán bộ, công chức, viên chức thực thi công vụ có chất lượng
Trang 20xã hội hóa cung cấp các dịch vụ công; cơ cấu, sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp cônglập, thí điểm giao quyền tự chủ và bảo đảm hoạt động theo cơ chế doanh nghiệp”[27,tr.2].
1.1.3.2.Nội dung cải cách hành chính ở cấp huyện
Nội dung cải cách hành chính ở cấp huyện phải bám sát các mục tiêu chungtrong kế hoạch cải cách hành chính của tỉnhnhưng đồng thời cũng phải được cụ thểhóa để phù hợp với thực tế cải cách của từng huyện nhằm phát hiện chính xác nhữngbất cập, hạn chế nào hoặc khâu nào, tập thể, cá nhân nào đang làm cho công tác cảicách hành chính ở cấp huyệnhoạt động kém hiệu lực, hiệu quả từ đó có những giảipháp xử lý thích hợp Ở giai đoạn 2016-2020, trọng tâm cải cách hành chính mà cấphuyệnhướng đến là: Cải cách thể chếở cấp huyện; xây dựng, nâng cao chất lượng độingũ cán bộ, công chức, viên chứcở cấp huyện, cấp xã; nâng cao chất lượng dịch vụhành chính, ứng dụng công nghệ thông tin để xử lý, giải quyết hồ sơ thủ tục hànhchính tại tất cả các xã trên địa bàn huyện; đẩy mạnh xã hội hóa cung cấp dịch vụ công
ở mức độ 3, mức độ 4; cơ cấu, sắp xếp lại các đơn vị sự nghiệp công lập ở cấp huyện;
đề xuấtcác cơ quan có thẩm quyền cắt giảm thủ tục hành chính, giảm thời gian xử lý,chi phí thực hiện; tổ chức khảo sát mức độ hài lòngcủa người dân, doanh nghiệp đểcải thiện chất lượng phục vụ của các cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện; tăngcường công tác tuyên truyền, nâng cao chất lượng tin, bài, chuyên mục cải cách hànhchính trên báo, đài, Trang thông tin điện tử của cấphuyện, cấp xã để nội dung cảicách hành chính đi đến được với từngngười dân
1.1.4 Quan điểm, mục tiêu, yêu cầu cải cách hành chính ở cấp huyện
1.1.4.1 Quan điểm cải cách hành chính ở cấp huyện
Thứ nhất, cải cách hành chính cấp huyện tiến hành trên cơ sở thống nhất nghị
quyết, nguyên tắccủa Đảng về xây dựng hệ thống chính trị, đổi mới phương thức lãnhđạo và nâng cao vai trò lãnh đạo của Đảngtừ trung ương đến cấp tỉnh, cấp huyện, cấpxã
Trang 21Thứ hai, cải cách hành chính cấp huyện nhằm hoàn thiện chức năng, nhiệm
vụ, quy chế phối hợp để nâng cao vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan ở địa phương
và cả bộ máy nhà nước để thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước
Thứ ba, các chủ trương, giải pháp cải cách hành chính cấp huyện phải được
tiến hành đồng bộ, vững chắc, có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với chương trình cảicách hành chính của tỉnh, của trung ươngvà bảo đảm sự phát triển kinh tế - xã hội củađịa phương
Thứ tư, so với chính quyền cấp tỉnh, cấp huyện trực tiếp, sát dân hơn khi thực
thi các hoạt động quản lý nhà nước trên phạm vi huyện, thị xã, thành phố; những giaodịch giữa tổ chức, công dân với cơ quan hành chính nhà nước diễn ra chủ yếu
ở các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố, do
đó quan điểm cải cách hành chính ở cấp huyện là nhằm nâng cao chất lượng hoạtđộng, hiệu quả hoạt động của bộ máy, chính quyền hành chính ngay từ cấp cơ sở
1.1.4.2 Mục tiêucải cách hành chính ở cấp huyện
Mục tiêu chung là hoàn thành các chỉ tiêu trong nghị quyết của các cấp, cácngành về cải cách hành chính và phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu cụ thể mà cấphuyện phải đạt được là đến năm 2020 có 80% người dân, doanh nghiệp hài lòng vềthủ tục hành chính, sự phục vụ của cơ quan hành chính và hài lòng đối với dịch vụ dođơn vị sự nghiệp công cung cấp trong các lĩnh vực giáo dục, y tế; 100% cơ quan hànhchính nhà nước cấp huyện có cơ cấu cán bộ, công chức theo vị trí việc làm; 30% số
hồ sơ thủ tục hành chính được xử lý qua mạng; 90% số doanh nghiệp thực hiện nộpthuế qua mạng; 90% cơ quan, tổ chức thực hiện giao dịch điện tử trong việc thực hiệnthủ tục tham gia Bảo hiểm xã hội; tỷ lệ cấp đăng ký doanh nghiệp qua mạng đạt 20%;
tỷ lệ cấp giấy chứng nhận đầu tư qua mạng đạt 10%; 100% văn bản không Mật trình
Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố dưới dạng điện tử; 80% văn bản trao đổigiữa các cơ quan, đơn vị nhà nước dưới dạng điện tử đồng thời thực hiện đúng cácquy định của trung ương về tổ chức bộ máy, biên chế; quản lý, sử dụng đội ngũ cán
bộ, công chức, viên chức [26, tr.2-3]
Trang 22Thứ nhất, nâng cao chất lượng toàn diện triển khai cải cách hành chính tại cơ
quan hành chính nhà nước các cấp nhằm đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới
Thứ hai, gắn kết chặt chẽ việc triển khai các nhiệm vụ, đề án, dự án cải cách
hành chính; tăng cường chỉ đạo, phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương trongthực hiện các nhiệm vụ cải cách hành chính giai đoạn 2016-2020, bảo đảm chấtlượng, hiệu quả trên cơ sở thực hiện đầy đủ các nhóm giải pháp quy định tại kế hoạchcải cách hành chính giai đoạn 2016-2020 của Ủy ban nhân dân tỉnh và kế hoạch cảicách hành chính giai đoạn 2016-2020 của các huyện, thị xã, thành phố
Thứ ba, đôn đốc triển khai có kết quả các nhiệm vụ trọng tâm cải cách hành
chính giai đoạn 2016-2020, bảo đảm nâng cao năng lực, kỹ năng thực thi công vụ, ýthức trách nhiệm, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp; gắn cải cách hành chínhvới cải cách tư pháp; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh
Thứ tư, xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan hành chính nhà
nước tại các cơ quan, đơn vị thuộc Ủy ban nhân dân huyện, thị xã, thành phố và Ủyban nhân dân các xã, phường, thị trấn trong quá trình triển khai thực hiện các nhiệm
vụ cải cách hành chính
Thứ năm, kế thừa và phát huy những kinh nghiệm tốt trong cải cách hành
chính ở huyện, thị xã, thành phố trong giai đoạn 2011-2015 đồng thời chủ độngnghiên cứu kinh nghiệm của các địa phương trên cả nước để áp dụng phù hợp tìnhhình thực tế của huyện, thị xã, thành phố
1.2 Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
1.2.1 Quan niệm về theo dõi, đánh giá và đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
1.2.1.1 Quan niệmtheo dõi, đánh giá
Theo dõi là một hoạt động liên tục được sử dụng để thu thập một cách có hệthống các thông tin, dữ liệu theo một hoặc một số chỉ số xác định nào đó, nhằm cungcấp cho các nhà quản lý và các bên liên quan về một tác động đang diễn ra, chỉ báocho biết mức độ phát triển, kết quả đạt được của từng mục tiêu, tiến bộ trong sử dụngcác nguồn lực được phân bổ Theo dõi là thông tin tình trạng tương đối chính
Trang 23sách, chương trình và dự án tại một thời điểm nào đó (hoặc trong một khoảng thờigian nào đó) so với các tiêu chí và kết quả cuối cùng tương ứng [3, tr.86].
“Đánh giá (evaluate) - là thuật ngữ có gốc từ khái niệm “giá trị” (value)” [11,tr.43], là “Nhận định giá trị” [10, tr.148] “Đánh giá là quy trình chuyển đổi các dữliệu giám sát thành thông tin và kiến thức Đánh giá là quy trình hỗ trợ cho việc raquyết định của các cán bộ quản lý” [9, tr.13] Từ những định nghĩa trên có thể hiểu
“Đánh giá” là việc xem xét một cách có hệ thống và khách quan về chương trình, dự
án đang được tiến hành hoặc đã hoàn thành, bao gồm tất cả các khâu: thiết kế, thựcthi và kết quả Mục đích của đánh giá là nhằm xác định tính hợp lý và tính hiện thựccủa các mục tiêu, tính hiệu quả, khả năng phát triển và tính bền vững của chươngtrình dự án Quá trình đánh giá phải cung cấp các thông tin đáng tin cậy, hữu ích, chophép sử dụng các kết luận và tiến trình ra quyết định của các nhà quản lý [3, tr.86]
Theo dõi, đánh giá dựa trên kết quả là việc mở rộng chức năng của theo dõi,đánh giá truyền thống sang tập trung chú ý vào kết quả và tác động Quá trình theodõi, đánh giá bao gồm ba hoạt động chính: Đo lường hoạt động hiện tại của các thànhviên hay nhóm và cả tổ chức; so sánh hoạt động hiện tại với những chuẩn mực đãđược vạch ra; tiến hành các hoạt động điều chỉnh cần thiết để khắc phục những sailệch nếu có
1.2.1.2 Quan niệm đánh giá cải cách hành chính
Từ thập kỷ 70-80 của thế kỷ XX, một loạt các quốc gia đã bắt đầu quá trìnhcải cách hệ thống quản lý nhà nước nhằm giải quyết hai nhiệm vụ là tăng hiệu quả vàgiảm chi phí hoạt động của bộ máy nhà nước.Thực tế bức thiết trên đặt ra yêu cầuphải đánh giá hiệu quả hoạt động quản lý của cơ quan nhà nước và đối với xã hội,đánh giá sẽ giúp kiểm soát chất lượng hoạt động của thiết chế nhà nước, giúp lãnhđạo và công chức nhà nước tự kiểm soát, hoàn thiện quá trình quản lý của mình, chocông tác lập kế hoạch chiến lược, tác nghiệp, lập ngân sách Đánh giá cải cách hànhchính thực chất là đánh giá hiệu quả đạt được của công tác cải cách hành chính, là tập
Trang 24của hoạt động cải cách hành chính; đólà một quá trình đánh giá khách quan và có hệthống chương trình cải cách hành chính từ giai đoạn thiết kế đến triển khai hoặc đangthực hiện và kết quả đạt được Đánh giá cải cách hành chính nhằm mục đích xác địnhtính hiệu quả, tính phù hợp, mức độ hoàn thành các mục tiêu và tính bền vững củacác mục tiêu mà cải cách hành chính đã đạt được Đánh giá cải cách hành chính giúpcác chủ thể tham gia vào thực hiện cải cách hành chính có được những thông tin đángtin cậy, hữu ích cũng như có những bài học kinh nghiệm để áp dụng vào quá trình raquyết định được chính xác (xem sơ đồ 1.1).
Nguồn: Bộ Nội vụ 2017[3, tr.88]
Sơ đồ 1.1: Hệ thống theo dõi, đánh giá dựa trên kết quả trong CCHC 1.2.1.3 Quan niệm về đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Trang 25Quá trình quản lý nhà nước là quá trình đưa chính sách, pháp luật vào cuộcsống, hiện thực hóa các mục tiêu chính sách trong thực tiễn So với chính quyền cấptỉnh, cấp huyện là cấp trực tiếp hơn, sát dân hơn khi thực thi, triển khai các hoạt động
quản lý nhà nước trên phạm vi huyện, thị xã, thành phố[7, tr.4-5].Các nhiệm vụ cải
cách hành chính ở cấp huyện phải dựa trên cơ sở các định hướng cải cách hành chínhcủa Chính phủ, của tỉnh và phải xuất phát, bám sát vào các yêu cầu của chính các cơquan chính quyền của huyện và nhu cầu của nhân dânlà đối tượng phục vụ chính củachính quyền ở cấp huyện Vì vậy, việc giám sát, đánh giá cải cách hành chính ở cấphuyện cần được triển khai thường xuyên trong thực tiễn để đảm bảo hoạt động quản
lý nhà nước được thực hiện đúng pháp luật, hợp lý và bảo đảm quyền, lợi ích hợppháp của công dân ngay từ cấp cơ sở
Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện thực chất là việc đánh giá hiệu suất
và hiệu quả của việc sử dụng các nguồn lực (con người, tài chính, cơ sở vật chất…)được cơ quan quyền lực nhà nước và cơ quan hành chính nhà nước ởcấp tỉnhphân bổhằng năm phục vụ cho công tác cải cách hành chính ở cấp huyện; đánh giá tác độngcủa chương trình, kế hoạch cải cách hành chính ở cấp huyện đối với mục tiêu pháttriển kinh tế - xã hội của huyện; đánh giá tính phù hợp của các kết quả đầu ra với mụctiêu ban đầu cũng như tính bền vững của các kết quả đó trong việc phục vụ nhu cầu
xã hội; đánh giá cơ cấu, hệ thống và quy trình tổ chức thực hiện chương trình, kếhoạch cải cách hành chính và giúp lãnh đạo ở cấp huyện có thông tin phản hồi nhậnbiết đánh giá các sai sót có thể để kịp thời điều chỉnh, rút ra bài học kinh nghiệm đểxây dựng chương trình, kế hoạch cải cách hành chính ở cấp huyện giai đoạn tiếp theo
1.2.2 Mục đích, ý nghĩa của đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Đánh giá có ý nghĩa quan trọng trong công tác chỉ đạo, điều hành và trực tiếptriển khai cải cách hành chính ở cấp huyện, thông qua đó, lãnh đạo và từng cơ quan,đơn vị, địa phươngở cấp huyện ra quyết định phù hợp, chính xác để tiếp tục triển khaicải cách hành chính trong phạm vi trách nhiệm của mình.Ý nghĩa của việc đánh giá
Trang 26chương trình cải cách hành chính của huyện: Thông tin về tiến độ thực hiện các hoạtđộng so với kế hoạch và chỉ số kết quả của các hoạt động tương ứng; thông tin vềmức độ đạt được các kết quả đầu ra so với kế hoạch và chỉ số kết quả các đầu ratương ứng; thông tin về tình hình huy động và sử dụng các nguồn lực (tài chính, cơ
sở vật chất và chuyên gia, nhân sự…) theo kế hoạch
Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện sẽ xác định rõ thực trạng cải cáchhành chính cũng như mức độ đạt được các mục tiêu, kết quả theo kế hoạch, tình hình
sử dụng các nguồn lực của cấp huyện đã được cấpđể thực hiện nhiệm vụ cải cáchhành chính theo kế hoạch; xác định rõ những tồn tại, yếu kém, những kết quả khôngđạt; làm rõ nguyên nhân của những tồn tại yếu kém, trên cơ sở đó đưa ra những biệnpháp khắc phục; xây dựng cơ sở dữ liệu về cải cách hành chính trên các lĩnh vực, nộidung đã được theo dõi, đánh giá, kiểm tra; là cơ sở cho việc khen thưởng, kỷ luậttrong công tác cải cách hành chính cho tập thể, cá nhân cán bộ, công chứccấp huyện
Thông qua đánh giá cải cách hành chính các nhà quản lý ở cấp huyện sẽ trả lờiđược các câu hỏi quan trọng như “Điều gì xác định hiệu quả cải cách hành chính
ở cấp mình quản lý?”; “Làm thế nào để đo được hiệu quả ấy một cách khách quan, khoa học?” và “Bài học kinh nghiệm là gì và có cách nào tốt hơn không?”
1.2.3 Các nguyên tắc đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Nguyên tắc là hệ thống các quan điểm, tư tưởng xuyên suốt toàn bộ hoặc mộtgiai đoạn nhất định đòi hỏi các tổ chức và cá nhân phải tuân theo Nguyên tắc là điều
cơ bản định ra, nhất thiết phải tuân theo Tùy theo các yếu tố tác động như trình độphát triển, văn hóa… hoạt động đánh giá cải cách hành chính ở cáchuyệnkhác nhau
có những nguyên tắc đánh giá chung, đồng thời có những nguyên tắc cụ thể mangtính đặc thù Một số nguyên tắc chủ yếu trong đánh giá cải cách hành chính ở cấphuyệngồm: Nguyên tắc khách quan, tin cậy và ứng nghiệm; nguyên tắc toàn diện;nguyên tắc cụ thể; nguyên tắc pháp chế; nguyên tắc dân chủ
Nguyên tắc khách quan, tin cậy và ứng nghiệm:Trong quá trình theo dõi, đánh
giá, chủ thể đánh giá phải tuân thủ nguyên tắc khách quan, tôn trọng các quy
Trang 27luật khách quan và dựa vào các điều kiện khách quan để xây dựng, tiến hành cácphương án theo dõi, đánh giá Bản chất của nguyên tắc này là quan sát từ đó đưa ranhận định khách quan việc thực hiện kế hoạch của cấp huyện, đánh giá ưu, khuyếtđiểm, xây dựng giải pháp Đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện nếu thiếu tínhkhách quan và áp đặt sẽ gây cản trở cho quá trình quản lý dẫn đến có những quyếtđịnh không chính xác Mặc khác, các đối tượng được đánh giá cần nhận thức đúng về
ý nghĩa của công tác đánh giá từ đó hợp tác với chủ thể đánh giá trong việc cung cấptrung thực các thông tin làm căn cứ tin cậy để đánh giá, giúp cho kết quả đánh giá đạtđược hiệu quả như mong muốn ban đầu đặt ra
Nguyên tắc toàn diện:Xuất phát từ mối liên hệ tồn tại khách quan, phổ biến và
đa dạng, chúng chi phối một cách tổng quan quá trình vận động, phát triển của mọi sựvật, hiện tượng xảy ra Vì vậy, khi đánh giá, chủ thể đánh giá ởcấp tỉnh được giaotrách nhiệm đánh giá không chỉ căn cứ vào kết quả thực hiện mà phải xem xét tổngthể ảnh hưởng của các yếu tố môi trường xung quanh, thời gian, nguồn lực được cungcấp, phương pháp tổ chức của cấp huyện đồng thời cũng phải xem xét trong một thờigian dài, một quá trình.Do đó, cấp huyện phải lập kế hoạch trong giai đoạn thiết kếchương trình với thời gian, kinh phí và nhân lực cần được tính toán và phân bổ trước
Nguyên tắc cụ thể: Để đánh giá đúng kết quả và chất lượng của việc thực hiện
công tác cải cách hành chính ở cấp huyện trước hết phải đặt trong các mối quan hệ cụthể như mối quan hệ với đường lối, chủ trương; cơ chế, chính sách của trung ương vàcủa tỉnh; điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và nguồn lực phân bổ ở cấp huyện…Ngoài ra, việc đánh giá cũng phải rất chi tiết, theo từng tiêu chí, từng nội dung Nếuđáp ứng nguyên tắc này, việc đánh giá hoạt động cải cách hành chính ở cấp huyện sẽsâu sắc và toàn diện
Nguyên tắc pháp chế: Nguyên tắc pháp chế trong hoạt động đánh giá đòi hỏi
hoạt động đánh giá phải trên cơ sở pháp luật và tuân thủ nghiêm minh các quy địnhpháp luật Khi thực hiện hoạt động đánh giá, các chủ thể đánh giá ở cấp trên và người
Trang 28luật.Các văn bản quy định về đánh giá phải thể hiện được tính nhân văn, công lý,công bằng, hợp tác, đảm bảo các quyền và lợi ích của cấp huyện được đánh giá Mọi
vi phạm pháp luật phát sinh trong quá trình đánh giá đều phải được phát hiện kịp thời
và xử lý nghiêm minh, mà trước hết là những vi phạm pháp luật của chính các chủthể thực thi hoạt động đánh giá
Nguyên tắc dân chủ:Trong hoạt động kiểm tra, đánh giá cải cách hành chính
ở cấp huyện, nguyên tắc dân chủ phải bao hàm cả hai góc độ đó là dân chủ trong cácmối quan hệ hướng ngoại (cơ quan hành chính nhà nước cấp huyện - xã hội) và quan
hệ hướng nội (giữa các huyện với nhau, giữa cấp huyện với cấp tỉnh và trong nội bộhuyện) Ở góc độ hướng ngoại, nhân dân có quyền tham gia vào các hoạt động đánhgiá cải cách hành chính ở cấp huyện (Như góp ý kiến, cung cấp thông tin, giám sáthoạt động đánh giá và trong một số trường hợp nhất định cũng phải được thông tin vềkết quả đánh giá); ở góc độ hướng nội, dân chủ được thể hiện trong mối quan hệ giữachủ thể đánh giá với đối tượng đánh giá (Cấp huyện sẽ đưa ra quan điểm của mình vềnhững đánh giá, kết luận của chủ thể đánh giá còn chủ thể đánh giá phải dựa trênthông tin, tài liệu, ý kiến của đối tượng được đánh giá để thảo luận, xem xét một cáchkhách quan, dân chủ), trong nội bộ tập thể cơ quan, tổ chức nhà nước cấp huyện khitiến hành đánh giá (Các thành viên trong nội bộ thảo luận, đề xuất nội dung, đưa ra ýkiến và giám sát hoạt động đánh giá của chủ thể đánh giá có thẩm quyền)
1.2.4 Chủ thểđánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Các chủ thể tham gia vào theo dõi và đánh giá hoạt động cải cách hành chínhgồm: Cơ quanhành chính nhà nước ở cấp huyện, cấp xã; đánh giá của cơ quan chuyênmôn hoặccơ quan kiểm tra chuyên ngành; đánh giá của cơ quan quyền lực nhà nước ởđịa phương; đánh giá của các tổ chức chính trị - xã hội và đánh giá của người dân,doanh nghiệp ở cấp huyện
Cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện, cấp xã:Là đối tượng của hoạt
động đánh giá nhưng cũng đồng thời là các chủ thể trong quá trình đánh giá Đốitượng này cũng phải thực hiện tất cả các khâu của quản lý hành chính nhà nước ở
Trang 29cấp huyện, trong đó có khâu đánh giá, vì vậy, bên cạnh việc đánh giá của cơ quan cóthẩm quyền cấp trên, cấp huyện, cấp xã cũng phải luôn tự đánh giá để thu thập thôngtin về quá trình cải cách hành chính của chính mình, qua đó đề ra những quyết địnhquản lý cho các hoạt động cải cách hành chính ở cấp huyện giai đoạn tiếp theo Đây
là việc làm thường xuyên mà cấp huyện, cấp xã phải thực hiện
Đánh giá của cơ quan chuyên môn hoặc cơ quan kiểm tra chuyên ngành:Đây
là chủ thể đánh giá quan trọng nhất (Các cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnhđược UBND tỉnh giao nhiệm vụ chủ trì thực hiện đánh giá cải cách hành chính ở cấphuyện; Tổ công tác của UBND tỉnh;Đoàn kiểm tra cải cách hành chính củatỉnh;Thanh tra các cấp; Kiểm toán nhà nước ), việc đánh giá thực hiện theo nguyêntắc: Cấp trên đánh giá cấp dưới; cơ quan nàocó chức năng nhiệm vụ, thì cơ quan đó
có thẩm quyền và trách nhiệm giám sát, đánh giáquá trình thực hiện của cấp huyện
ở nội dung liên quan Việc đánh giá của cơ quan chuyên môn hay cơ quan kiểm trachuyên ngành sẽ giúp cấp huyện xác định đúng mục tiêu, mục đích, nhiệm vụtriểnkhai cũng như phát hiện các tồn tại, hạn chế và cung cấp thông tin phản hồi về tiến
độ, kết quả thực hiện kế hoạch của mình cũng như điều chỉnh kế hoạch nếu có
Đánh giá của cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương vàcác tổ chức chính trị - xã hội: (Gồm Hội đồng nhân dân tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh,
Công đoàn viên chức tỉnh…) Thông qua các cuộc họp tiếp xúc cử tri, họp thường kỳ,họp chuyên đề, giám sát để tham gia đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ cải cáchhành chính của các cơ quan hành chính nhà nước trên địa bàn tỉnh Gia Lai trong đó
có cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện Những đánh giá này mang tính chấtphản biện, giúp cơ quan hành chính nhà nước ở các cấpkịp thời điều chỉnh quyếtđịnh, kế hoạch và thay đổi phương pháp chỉ đạo, điều hành
Đánh giá của người dân, doanh nghiệp ở cấp huyện: Trong xu thế xây dựng
một nền hành chính hiện đại, hướng tới phục vụ người dân và doanh nghiệp ngàycàng tốt hơn, cần thiết phải thu thập ý kiến đánh giá của các chủ thể này để nâng caochất lượng phục vụ của các cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện Việc đánh giá
Trang 30những mặt mạnh, mặt yếu của mình trong việc cung cấp dịch vụ hành chính công, từ
đó có những giải pháp cải thiện, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ, nâng cao chấtlượng phục vụ, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người dân, doanh nghiệp
1.2.5 Nội dung đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Cải cách hành chính ở cấp huyện cũng triển khai các nội dung từ thể chế, tổchức bộ máy, thủ tục hành chính tới con người, các cơ chế hoạt động, ứng dụng côngnghệ thông tin vào hành chính có thể nói gần như các yếu tố cải cách cơ bản nềnhành chính quốc gia đòi hỏi cấp huyện cũng phải cải cách như vậy Nội dung đánhgiá cải cách hành chính ở cấp huyện bao gồm: Đánh giá tính hiệu suất và hiệu quảcủa việc sử dụng các nguồn lực; đánh giá tác động của kế hoạch/chương trình đối vớiphát triển kinh tế - xã hội của cấp huyện; đánh giá tính phù hợp của các hoạt động,kết quả, lĩnh vực và mục tiêu cấp huyện đã xây dựng, thực hiện; đánh giá tính bềnvững của các kết quả đã đạt được ở cấp huyện; đánh giá cơ cấu, hệ thống và quy trình
tổ chức thực hiện kế hoạch/chương trình; rút ra các bài học kinh nghiệm cho kếhoạch/chương trình ở cấp huyệngiai đoạn tiếp theo [4,tr.136-137]
Nguồn lực là các điều kiện, yếu tố để bắt đầu của một quá trình hay hoạtđộng.Các nguồn lực phân bổ cho công tác đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyệnbao gồm nguồn nhân lực, vật lực, tài lực, thông tin, trang thiết bị…Hiệu ích trongđánh giá cải cách hành chínhở cấp huyện thể hiện ở việc cấp huyện hoàn thành cácnhiệm vụ trong kế hoạch đề ra trên cơ sởhuy động và sử dụng hiệu quảhoặc tiết kiệmcác nguồn lực hiện có
Việc đo lường các chỉ số phản ánh các kết quả sẽ cho thấy mức độ đạt đượccác mục tiêu mong muốn Mục tiêu của cải cách hành chính ở cấp huyện là tác độngđến kinh tế - xã hội do đó phải đánh giá đượccác sản phẩm đầu vào, các kết quả đầu
ra, tác động của các kết quả đầu ra và phân tích được tác động của các kết quả trong
kế hoạchđối với kinh tế - xã hội của cấp huyện
Đánh giá tính phù hợp của các hoạt động, kết quả, lĩnh vực và mục tiêu cấphuyện đã xây dựng, thực hiện Đo lường kết quả là một yếu tố phân tích phức tạpnhất Việc phân tích kết quả trong khu vực công sẽ khó khăn hơn nhiều so với khu
Trang 31vực tư vì không dễ xác định khối lượng, chất lượng, kết quả trực tiếp, kết quả cuốicùng Tuy nhiên phải đánh giá được tính phù hợp của các kết quả so với cái đích cuốicùng của cải cách hành chính ở cấp huyện để điều chỉnh kịp thời kế hoạch, đồng thờiđiều chỉnh nhiệm vụ để thực hiện mục tiêu cải cách hành chính chung của cả tỉnh.
Đánh giá tính bền vững của các kết quả đã đạt được, bền vững là khả năng duytrì; bền vững của kết quả đạt được trong cải cách hành chính ở cấp huyện là duy trìđược kết quảcải cách hành chính đã đạt được, các kết quả đó phải có tính ổn định lâudài, phục vụ cho việc triển khai các mục tiêu cải cách hành chính chung của cả tỉnh
Đánh giá cơ cấu, hệ thống và quy trình tổ chức thực hiện kế hoạch/chươngtrình bao gồm đánh giá cách tổ chức các bước triển khai của cấp huyện (từ xây dựng
kế hoạch đến tổ chức thực hiện và kết quả cuối cùng); đánh giá các phương pháp cấphuyện đã áp dụng, cách thức thực hiện có theologicvà đánh giá được trình tự cấphuyện phải tuân theo để tiến hành.Tất cả các nội dung trên cuối cùng phải rút ra đượcbài học, kinh nghiệm bổ ích từ những sai lầm, thất bại qua quá trình đánh giá để giúpcấp huyện xây dựng kế hoạch, phương pháp cho giai đoạn tiếp theo
1.2.6 Công cụđánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Công cụ đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện chính là “Bộ tiêu chí”.Phương thức duy nhất để đánh giá, nhận xét chính xác và có cơ sở về kết quả và hiệuquả đó là xây dựng độc lập các tiêu chuẩn đo lường với việc sử dụng các tiêu chí vàchỉ số đánh giá
1.2.6.1 Các khái niệm liên quan
“Tiêu chí”là dấu hiệu, tính chất làm căn cứ để nhận biết, phân loại, đánh giácác sự vật, hiện tượng trong thế giới khách quan Về cơ bản tiêu chí sẽ giống nhauđối với những đối tượng phản ảnh như nhau, nhưng đối với mỗi quốc gia khác nhautrong từng thời điểm khác nhau hoặc đối tượng đánh giá khác nhau mà chủ thể đánhgiá sẽ sử dụng tiêu chí không giống nhau.Cụm từ “tiêu chí” có mối quan hệ chặt chẽ
Trang 32đợi, đòi hỏi được chấp nhận đối với một đối tượng nhất định, là những quy định vềnội dung của những dấu hiệu, nó không có tính cố định luôn thay đổi để phù hợp vớithực tế; “Chỉ tiêu” là sự lượng hóa các mục tiêu trong một khoảng thời gian xác định,
là cơ sở định lượng cho việc phấn đấu hoàn thành trong tương lai ngắn hạn, trung hạnhay dài hạn còn “Định mức” là mức quy định cần phải đạt được, là căn cứ để đánhgiá vượt, đạt hoặc không đạt kế hoạch/chương trình Để đánh giá một hoạt động nào
đó cần phải căn cứ vào các tiêu chí khác nhau và tiêu chí phải được cụ thể hóa thànhtiêu chuẩn, chỉ tiêu, định mức (Ví dụ: Để đánh giá tiêu chí công tác chỉ đạo điều hànhcải cách hành chính thì cần phải cụ thể hóathành các tiêu chuẩn, chỉ tiêu, định mứcnhư: Có ban hành kế hoạch cải cách hành chính; kế hoạch phải ban hành trước ngày31/12 của năm trước liền kề năm thực hiệnvàphải hoàn thành 100% nhiệm vụ đề ratrong kế hoạch mới đạt tối đa điểm đánh giá)
Mỗi tiêu chí thường được cụ thể hóa thành các tiêu chí thành phần “Tiêu chíthành phần” là tiêu chí cấu thành nhỏ hơn của tiêu chí đưa ra và “Chỉ số” theo nghĩachung nhất là số liệu thể hiện sự biến động của quá trình hay hiện tượng nào đó” [11,tr.44]
Từ các định nghĩa trên có thể hiểu “Tiêu chí đánh giá cải cách hành chính” lànhững tính chất, dấu hiệu thể hiện các lĩnh vực, nội dung cải cách hành chính Là dấuhiệu hay tập hợp các dấu hiệu mà trên cơ sở đó đánh giá kết quả, hiệu quả chươngtrình tổng thể cải cách hành chính nói chung và từng nội dung, lĩnh vực cải cách cụthể nói riêng
1.2.6.2 Phân loại các tiêu chí đánh giá
Tùy theo mục đích đánh giá, tiêu chí đánh giá được sử dụng không giốngnhau, thông thường để thuận lợi cho việc tìm kiếm, sử dụng, các tiêu chí đánh giá cảicách hành chính ở cấp huyện sẽ được phân loại thành tiêu chí xếp loại; tiêu chí nhậnbiết và tiêu chí đánh giá.Tiêu chí xếp loại (phân loại) là những tiêu chí dùng làm căn
cứ để phân loại các hoạt động, các thực thể ở cấp huyện thành các loại giống nhau vàtương tự nhau; tiêu chí nhận biết là tiêu chí dùng làm căn cứ nhận dạng các hoạt độnghoặc các thực thể để đặt tên cho phù hợp (Ví dụ để xác định các
Trang 33lĩnh vực cải cách thể chế ở cấp huyện thì chúng ta phải căn cứ vào các dấu hiệu đặctrưng của hoạt động thể chế ở cấp huyện như rà soát văn bản quy phạm pháp luật,theo dõi văn bản quy phạm pháp luật); tiêu chí đánh giá là những tiêu chí dùng làmcăn cứ để đánh giá các hoạt động hoặc các thực thể ở cấp huyện từ đó rút ra nhữngkết luận cần thiết tùy theo mục đích đánh giá.
Ở tiêu chí đánh giá nếu căn cứ vào vai trò của từng tiêu chí có thể phân thànhhai loại là tiêu chí định tính và tiêu chí định lượng Tiêu chí định tính là những tiêuchí phản ánh định tính chứ không xác định cụ thể về mặt lượng, tiêu chí định tínhdùng để đánh giá tất cả các mặt, nội dung, đặc biệt đối với những mặt, nội dung màkhông thể lượng hóa được (Ví dụ: Tiêu chí tuyên truyền cải cách hành chính) và tiêuchí định lượng đó là những tiêu chí có thể lượng hóa được bằng những con số cụ thểthông qua các hệ đo lường (Ví dụ: Số văn bản được gửi qua hệ thống quản lý văn bản
và điều hành; số thủ tục hành chính cung cấp ở mức độ 3, mức độ 4 có phát sinh hồsơ…) Nếu căn cứ vào nội dung và tiêu chí phản ánh có thể phân thành tiêu chí đánhgiá đầu vào, tiêu chí đánh giá tiến trình quản lý, tiêu chí đánh giá đầu ra, tiêu chí đánhgiá kết quả Tiêu chí đánh giá đầu vào là tiêu chí phản ánh mặt định tính hoặc địnhlượng của các yếu tố đầu vào (Ví dụ số kinh phí ngân sách được Ủy ban nhân dântỉnh phân bổ hàng năm để thực hiện công tác cải cách hành chính ở cấp huyện); tiêuchí đánh giá tiến trình quản lý nó bao gồm các tiêu chí đo lường hoạt động của một
cơ quan hành chính ở cấp huyện; tiêu chí đánh giá đầu ra phản ánh đầu ra của các cơquan hành chính nhà nước ở cấp huyện và tiêu chí đánh giá kết quả là tiêu chí đánhgiá tác động thực tế của hoạt động quản lý và tập trung vào các kết quả mong muốntrong hoạt động của các cơ quan hành chính nhà nước ở cấp huyện [6, tr 99-101]
1.2.6.3 Nguyên tắc xây dựng tiêu chí đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Việc xây dựng tiêu chí đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện phải đảm bảotính khoa học, trong đó phải tuân thủ các nguyên tắc như: Nguyên tắc hướng vào mục
Trang 34nguyên tắc khách quan; nguyên tắc định nghĩa; nguyên tắc cụ thể; nguyên tắc sosánh; nguyên tắc công khai; nguyên tắc ổn định [13, tr.27-28]:Nguyên tắc hướng vàomục tiêuyêu cầu khi xây dựng tiêu chí phải tập trung vào kết quả của chương trìnhtổng thể cải cách hành chínhcủa cấp huyện đã đề ra Các tiêu chí phải phản ánh đượccác nội dung cải cách hành chính ở cấp huyện và sự tác động của nó đối với kinh tế -
xã hội, hoạt động quản lý nhà nướccủa cấp huyện nói riêng và cả tỉnh nóichung.Nguyên tắc hiệu quả của việc xây dựng các tiêu chí đánh giá cải cách hànhchính ở cấp huyện được đo lường bằng việc so sánh kết quả mà nó đóng gópvào việcnâng cao chất lượng công tác cải cách hành chính ở cấp huyện với việc tối thiểu hóachi phí xây dựng và triển khai thực hiện đánh giá theo các tiêu chí đó.Nguyên tắctrách nhiệm xác định tiêu chíđòi hỏi việc xác định các tiêu chí đánh giá cải cách hànhchính ở cấp huyện phải do chính cơ quan, công chức thực hiện các hoạt động cầnđánh giá xây dựng, có như vậy mới đánh giá đúng thực chất chất lượng của các hoạtđộng.Nguyên tắc khách quan, việc xây dựng tiêu chí đánh giá cải cách hành chính ởcấp huyện là do các chủ thể đánh giá thực hiện, vì vậy nó phải đảm bảo tính kháchquan, tức là nó phản ánh được những nội dung căn bản của hoạt động cải cách hànhchínhđang thực hiện ở cấp huyện.Nguyên tắc định nghĩa, các tiêu chí đánh giá phảithực sự rõ ràng, dễ hiểu, được giải thích đầy đủ để cấp huyện có thể áp dụng một cách
dễ dàng, đầy đủ, không nhầm lẫn.Nguyên tắc cụ thể, các tiêu chí đánh giá cải cáchhành chính ở cấp huyện phải có khả năng chuyển hóa thành các tiêu chuẩn, định mức,chỉ tiêu cụ thể, có thể lượng hóa được để làm căn cứ đánh giá.Nguyên tắc so sánh, cáctiêu chí xây dựng phải có tính so sánh, tức nó phải dễ dàng cho việc so sánh giữa cáchuyện, các thời kỳ, giai đoạn khác nhau.Nguyên tắc công khai, việc xây dựng và banhành tiêu chí đánh giá cần phải công khai cho cấp huyện và các tổ chức, cá nhân liênquan nắm rõ và dựa vào đó có thể tự đánh giá và giám sát việc theo dõi, đánh giá lẫnnhau.Nguyên tắc ổn định, các tiêu chí đánh giá được xây dựng phải ổn định trong mộtthời gian dài, có như vậy mới có tác dụng so sánh, điều chỉnh và rút kinh nghiệm
Trang 35Bên cạnh những nguyên tắc cơ bản đó, trong quá trình xây dựng tiêu chí đánhgiá còn phải lưu ý đảm bảo nguyên tắc toàn diện, kế thừa và trung thực trong việcđưa ra các tiêu chí.Tiêu chí phải đánh giá phải đảm bảo đánh giá trên tất cả các mặt,các tiêu chí không nên thay đổi quá nhiều hoặc tiêu chí phản ảnh không đúng vớithực tế triển khai cải cách hành chính ở cấp huyện.
1.2.6.4 Căn cứ xây dựng tiêu chí đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Các tiêu chí đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện khi xây dựng cần căn
cứ vào các yếu tố như mục tiêu quản lý của cấp huyện, đó là cơ sở định hướng cho tất
cả các hoạt động của cấp huyện và cũng là cơ sở xây dựng tiêu chí đánh giá, cấphuyện chỉ có lý do tồn tại khi nó hoàn thành những nhiệm vụ mà cấp trung ương, cấptỉnh trao cho cấp huyện Thứ hai là căn cứ vào những nội dung hoạt động chính củacấp huyện trong cải cách hành chính để đo lường hiệu quả kết quả công tác cải cáchhành chính Thứ ba là căn cứ vào trình độ kỹ thuật, năng lực hiện tại, các tiêu chíđánh giá có thể phát huy được tác dụng khi chúng có thể được lượng hóa hoặc có thể
đo lường được theo một cách thức nhất định, do đó việc xây dựng các tiêu chí đánhgiá cải cách hành chính ở cấp huyện cần phải dựa vào trình độ kỹ thuật đo lường,lượng hóa, năng lực đánh giá hiện tại của các chủ thể Thứ tư là căn cứ vào địa vịchính trị - pháp lý của cấp huyện, khi xây dựng tiêu chí đánh giá chất lượng quản lýnhà nước của cấp huyện phải xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cấphuyện được quy định trong các văn kiện pháp lý nhà nước Thứ năm là các yếu tố đặcthù của cấp huyện (môi trường làm việc, văn hóa…) có tác động rất lớn đến nội dung,tiêu chí, phương pháp đánh giá, khi xây dựng các tiêu chí đánh giá phải chú ý đếnviệc tối thiểu hóa các tác động của chúng lên kết quả đánh giá
1.2.6.5 Một số tiêu chí đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Thứ nhất, tiêu chí đánh giá chất lượng công tác chỉ đạo, điều hành cải cách
hành chính ở cấp huyện: Đó là việc xác định trực tiếp bằng định tính hoặc định lượngcác yếu tố đầu vào, kết quả cụ thể đầu ratrong việcxây dựng các kế hoạch/chươngtrình cải cách hành chính của cấp huyện (Ví dụ như ban hành chương trình cải cách
Trang 36hoạch tuyên truyền cải cách hành chính…); việc bố trí các nguồn lực để triển khai;các phương pháp sẽ sử dụng Các tiêu chí này cũng đánh giá cơ bản khối lượng côngviệc đã hoàn thành so với kế hoạch/chương trình Nếu khối lượng công việc hoànthành sau khi so sánh đạt như dự định ban đầu hoặc vượt dự định thể hiện hiệu quảcàng cao.Tuy nhiên, cách đánh giá này chưa so sánh được giữa công việc đã hoànthành với tiêu chuẩn, chuẩn mực của công việc phải hoàn thành, nên không đưa rađược nhận định chính xác về kết quả cũng như hiệu quả công việc Do đó, sử dụngtiêu chí này chưađánh giá chính xác, đầy đủ về tiến trình, kết quả thực hiện cải cáchhành chính ở cấp huyện.
Thứ hai, tiêu chí đánh giá chất lượng thể chế hành chính ở cấp huyện: Thể chế
hành chính tạo khuôn khổ pháp lý cho tổ chức và hoạt động của các cơ quan hànhchính nhà nước ở cấp huyện, do đó, chất lượng của quản lý hành chính nhà nước củacấp huyện phụ thuộc vào hệ thống thể chế hành chính của cấp huyện đã ban hành đểđiều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong phạm vi trách nhiệm, thẩm quyền đượcgiao Khi đánh giá tiêu chí này cần phải xem xét nó ở các tiêu chí như tính đồng bộcủa thể chế hành chính hiện hành; tính hợp pháp và hợp lý trong quản lý; tác độngcủa văn bản pháp quy do cấp huyện ban hành đối với xã hội
Thứ ba, tiêu chí đánh giá chất lượng cải cách thủ tục hành chính ở cấp huyện:
Thủ tục hành chính ở cấp huyện là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu,điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết mộtcông việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức Việc đánh giá chất lượng cải cáchthủ tục hành chính ở cấp huyện theo các tiêu chí sau: Số thủ tục hành chính đã cắtgiảm, rút ngắn thời gian giải quyết; số kinh phí tiết kiệm được sau khi cắt giảm thủtục hành chính; thời hạn giải quyết; tiến độ giải quyết thủ tục hành chính
Thứ tư, tiêu chí đánh giá chất lượng tổ chức, bộ máy ở cấp huyện: Cơ cấu tổ
chức là nền tảng căn bản của hoạt động quản lý, hoạt động quản lý nhà nước của cấphuyện được thực hiện trong khuôn khổ của một cơ cấu tổ chức nhất định và cơ cấu tổchức của cấp huyện sẽ ảnh hưởng đến hành vi của cán bộ, công chức và hiệu suất làmviệc của cấp huyện Việc đánh giá cơ cấu tổ chức của cấp huyện theo các
Trang 37tiêu chí sau: Loại cơ cấu tổ chức của huyện (thể hiện ở các mối quan hệ dọc hayngang giữa các bộ phận chuyên môn của huyện, số đầu mối thuộc huyện và phạm vi,đối tượng huyện quản lý); tính hợp lý của cơ cấu cấp huyện (thể hiện ở sự phối hợp,
sự phân chia rành mạch chức năng, nhiệm vụ giữa các phòng chuyên môn thuộchuyện, không có sự trùng chéo) và sự thích ứng của cơ cấu tổ chức với môi trườngbên ngoài (cơ cấu phải ổn định vừa phải thích ứng với sự thay đổi) Đi kèm với cơcấu tổ chức là vấn đề tinh giảm, tinh gọn biên chế để tương xứng với cơ cấu tổ chức
Thứ năm, tiêu chí đánh giá chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức ở cấp
huyện:Chất lượng của cải cách hành chính ở cấp huyện phụ thuộc vào chất lượng củađội ngũ cán bộ, công chức của huyện Chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức củahuyện được đánh giá qua việc so sánh giữa thực tế và yêu cầu ở các tiêu chí: Trình độcán bộ, công chức; tỷ lệ % cán bộ, công chức đạt tiêu chuẩn chức danh; cơ cấu ngạchcán bộ, công chức…
Thứ sáu, tiêu chí đánh giá chất lượng cải cách tài chính công ở cấp huyện:Tài
chính công là tổng thể các hoạt động thu chi bằng tiền do cấp huyện tiến hành, nóphản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế nảy sinh trong quá trình tạo lập và sử dụng cácquỹ công, nhằm phục vụ việc thực hiện các chức năng của nhà nước và đáp ứng cácnhu cầu, lợi ích chung của toàn xã hội.Để đánh giá chất lượng cải cách tài chính công
ở cấp huyện thường căn cứ vào các tiêu chí:Thực hiện giải ngân kế hoạch đầu tư vốnngân sách nhà nước hàng năm; triển khai thực hiện cơ chế khoán biên chế và kinh phícho các đơn vị hành chínhvà đơn vị sự nghiệp công lập ở cấp huyện theo đúng quyđịnh của Chính phủ; việc quản lý, sử dụng kinh phí…
Thứ bảy, tiêu chí đánh giá chất lượng hiện đại hóa hành chính ở cấp huyện:
Hiện nay, khoa học và công nghệ thông tin đang trở thành lực lượng sản xuất trựctiếp, việc ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ vào mục tiêu cải cách hành chính
là yêu cầu khách quan của mọi quốc gia Để đánh giá chất lượng hiện đại hóa hànhchính ở cấp huyện thường căn cứ vào các tiêu chí: Mức độ tin học hóa hoạt động
Trang 38quản lý (số lượng công việc được ứng dụng công nghệ tin học vào thực hiện); dịch vụđiện tử (dịch vụ công trực tuyến do cấp huyện cung cấp)…
Ngoài ra còn có các tiêu chí khác phục vụ cho đánh giá cải cách hành chính ởcấp huyện là tiêu chí khảo sát mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp với kếtquả giải quyết thủ tục hành chính; chất lượng phục vụ của công chức ở cấp huyệnmang lại để đảm bảo kết quả đánh giá được khách quan, đa chiều
1.2.7 Hình thức và phương pháp đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Có rất nhiều hình thức và phương pháp khoa học được sử dụng trong đánh giákết quả cải cách hành chính ở cấp huyện, việc lựa chọn hình thức và phương phápđánh giá như thế nào phụ thuộc vào các yếu tố như nội dung đánh giá, điều kiện, bốicảnh chính trị - xã hội, nguồn lực cho phép
1.2.7.1 Hình thức đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Một là, đánh giá thông qua các báo cáo cải cách hành chính định kỳ của cấp
huyện, đây là hình thức truyền thống để đánh giá hiệu quả quản lý hành chính nhànước ở cấp huyện Yêu cầu đặt ra là báo cáo phải đánh giá trung thực kết quả, hiệuquả mức độ đạt được và có sự so sánh với các thời điểm trước đó Tuy nhiên hìnhthức đánh giá thông qua báo cáo này chưa đảm bảo tính khách quan, mang tính địnhtính, thiếu tài liệu chứng minh mức độ đạt được, độ tin cậy chưa cao Để đảm bảotính khách quan, báo cáo của cấp huyện cần được thảo luận rộng rãi và cần hướngdẫn chi tiết toàn bộ tiến trình thảo luận và thông qua
Hai là, đánh giá dựa vào dư luận xã hội, đây là hình thức tập hợp các quan
điểm, nhận xét trực tiếp của dư luận xã hội, việc đánh giá này phụ thuộc vào nhậnthức từng cá nhân trong xã hội và thường được so sánh, liên hệ mức độ và kết quảquản lý với nhu cầu và lợi ích Hình thức đánh giá này mang tính chủ quan nhưng vìtính đại chúng nên khi áp dụng cần yêu cầu tính khách quan khi nhìn nhận, đánh giá
Ba là, đánh giá thông qua các phương tiện thông tin đại chúng; phương tiện
thông tin đại chúng là phương tiện được cơ quan báo chí sử dụng để cung cấp,
Trang 39truyền dẫn thông tin tới đông đảo công chúng bao gồm các đài phát thanh, đài truyềnhình cấp huyện, báo điện tử và Cổng/Trang thông tin điện tử của huyện Phương tiệntruyền thông phản ảnh các sự kiện diễn ra trong đời sống xã hội, trong đó có kết quả
và hiệu quả của công tác cải cách hành chính ở cấp huyện Thông tin thu được từhình thức đánh giá này rất đa dạng nên chủ thể đánh giá cần có sự chọn lọc, kiểmchứng thông tin để chọn được thông tin chính xác phục vụ cho việc đánh giá
Bốn là, đánh giá thông qua kiến nghị của người dân, doanh nghiệp, kiến nghị
hình thành quan điểm về nhu cầu, nguyện vọng của người dân và ở mức độ nào đócho phép nhận định về hiệu quả quản lý nhà nước, phát hiện những khiếm khuyết,điểm yếu trong hệ thống quản lý nhà nước Hình thức kiến nghị có thể trực tiếp hoặcgián tiếp Để sử dụng được kiến nghị trong đánh giá hiệu quả, cơ quan hành chínhnhà nước ở cấp huyện cần phân tích, đối thoại trực tiếp nhiều hơn với người dân,doanh nghiệp
1.2.7.2 Phương pháp đánh giá cải cách hành chính ở cấp huyện
Phương pháp đánh giá theo tiêu chuẩn công việc:Phương pháp này được thực
hiện trên cơ sở xây dựng các tiêu chuẩn cụ thể trong dự án, chương trình, kế hoạchcải cách hành chính nhằm so sánh, đối chiếu kết quả đầu ra với tiêu chuẩn Phươngpháp này đảm bảo tính khách quan vì căn cứ trên tiêu chuẩn cụ thể không phụ thuộcvào ý kiến chủ quan của chủ thể đánh giá Tuy nhiên, phương pháp này đòi hỏi cáctiêu chuẩn phải được xây dựng rõ ràng, chính xác, định lượng làm cơ sở cho việcđánh giáđược chính xác, khách quan, công bằng
Phương pháp đánh giá theo mức thang điểm: Để áp dụng phương pháp này
cần thiết kế bảng đánh giá trong đó phải đảm bảo đầy đủ các tiêu chí, tiêu chí thànhphần và các yêu cầu về số lượng, chất lượng, tài liệu kiểm chứng cụ thể… Việc đánhgiá được ghi lại trên một bảng điểm, chia thành các mức tốt, khá, trung bình, yếutương ứng một thang điểm nhất định Mỗi tổ chức sẽ được đánh giá trên bảng đó theotừng mức điểm cho từng tiêu chí thành phần, sau đó tổng hợp lại để ra số điểm tổng
Trang 40mức độ đạt được trong công tác cải cách hành chính và có thể xếp loại được mức độthực hiện Tuy nhiên, phương pháp này dễ mắc lỗi thiên vị dẫn đến cho điểmsai.Phương pháp này đòi hỏi từng tiêu chí, tiêu chí thành phần phải được lượng hóamột cách cụ thể, chi tiết vì đôi khi có những tiêu chí lại rất khó lượng hóa hoặc chưaphù hợp với điều kiện thực tế ở mỗi huyện khác nhau.
Phương pháp đánh giá theo mục tiêu: Cơ sở để áp dụng phương pháp này là
so sánh kết quả đạt được với mục tiêu đề ra, phương pháp này không chú trọng vàonhiệm vụ cụ thể mà tập trung vào hoàn thành mục tiêu chung Phương pháp này sẽhuy động được sự tham gia của tập thể đội ngũ công chức, hệ thống cơ quan hànhchính nhà nước ở cấp huyện vào xây dựng mục tiêu, giải pháp thực hiện Phươngpháp này đòi hỏi chủ thể đánh giá phải thường xuyên kiểm tra tiến độ thực hiện Tuynhiên, các mục tiêu phải được cụ thể bằng con số và có giới hạn thời gian hoàn thành,phương pháp này dễ thất bại nếu mục tiêu đặt ra quá cao hoặc quá thấp và chất lượng,trách nhiệm của người thực thi ít được quan tâm
Phương pháp đánh giá bằng phản hồi 360 o : Đây là cách thức đánh giá đa
chiều bằng việc thu thập có hệ thống các thông tin khó đo lường và khó diễn đạt trựctiếp từ các bên liên quan đến đối tượng được đánh giá, những thông tin này được tổnghợp và xử lý để cho ra kết quả đánh giá mong muốn Phương pháp này thường đượcthực hiện bằng điều tra xã hội học, phỏng vấn… Phương pháp này cần đảm bảo tính
bí mật về thông tin người được điều tra, phỏng vấn để phát huy được hiệu quả Để ápdụng phương pháp này, chủ thể đánh giá cần phải xây dựng được một hệ thống bảnghỏi phù hợp, chuẩn xác, khoa học
Phương pháp quan sát công khai hoặc bí mật: Quan sát là một phương pháp
thu thập dữ liệu đơn giản, dễ thực hiện nhưng rất hữu ích, dù đây không phải là mộtphương pháp điều tra vì không có các câu hỏi hay câu trả lời.Quan sát có thể tiếnhành trong điều kiện tự nhiên với hoàn cảnh đang có thường ngày hoặc thực hiệnbằng cách tạo ra các tình huống khác thường, trong các hoạt động được tổ chức cóđịnh hướng, qua đó đối tượng tự bộc lộ bản chất rõ ràng hơn Quan sát có thể thựchiện thông qua việc nghiên cứu các tài liệu có sẵn trong một thời gian hoặc quan sát