Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vậta. là yếu tố vật chất nhân tạo các yếu tố do con ngư
Trang 11 Trình bày và phân tích về các vai trò của môi trường đối với con người?
a
Môi trường là hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật Tạo thành bởi 2 yếu tố môi trường tự nhiên và môi trường nhân tạo hay xã hội
- Môi trường tự nhiên gồm: không khí, nước, đất, âm thanh, ánh sáng, lòng đất, núi, rừng, sông, hồ, biển, sinh vật, hệ sinh thái, các khu dân cư, khu sản xuất, khu bảo tồn thiên nhiên, cảnh quan thiên nhiên, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử và các hình thái vật chất khác Trong đó, không khí, đất, nước, hệ sinh thái, cảnh quan thiên nhiên là các yếu tố tự nhiên (các yếu tố này xuất hiện và tồn tại không phụ thuộc vào ý chí của con người) là các yếu tố cơ bản duy trì sự sống của con người
- Môi trường nhân tạo gồm: khu dân cư, khu sản xuất, di tích lịch sử là yếu tố vật chất nhân tạo (các yếu tố do con người tạo ra, tổn tại và phát triển phụ thuộc vào ý chí của con người), có tác dụng làm cho cuộc sống của con người thêm phong phú và sinh động
b Vai trò của môi trường đối với con người
Vai trò của môi trường đối với con người được thể hiện qua 3 chức năng sau: + Môi trường là không gian sống của con người
- Con người đòi hỏi không gian sống không chỉ cần phạm vi rộng mà cần
có cả chất lượng môi trường sống tốt lành
- Không gian sống cần sạch sẽ, đẹp đẽ, thỏa mãn các yêu cầu về tâm lý, thẩm mĩ của con người
+ Môi trường là nơi cung cấp tài nguyên thiên nhiên cho con người
- Con người để tồn tại và phát triển phải sử dụng các nguồn tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên sinh học, các nguồn năng lượng, tất cả đều lấy từ môi
Trang 22 Trình bày khái niệm ĐTM? Tại sao các dự án phát triển kinh tế xã hội phải thực hiện ĐTM?)
a Khái niệm
Theo Luật BVMT 2014: ĐTM là việc phân tích, dự báo các tác động đến môi trường của dự án đầu tư cụ thể để đưa ra các biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khia dự án đó
b Tại sao các dự án phát triển kinh tế xã hội phải thực hiện ĐTM
+ Mục đích của ĐTM: ĐTM nhằm đảm bảo cho dự án nếu được thực hiện sẽ giảm một cách tối đa các tác động xấu và bền vững về mặt môi trường, ĐTM nhằm cung cấp những thông tin trợ giúp cho việc ra quyết định về thực hiện dự
án mang tính hợp lý với môi trường
+ Vai trò của ĐTM:
- ĐTM là công cụ để quy hoạch phát triển Khi quy hoạch phát triển phải xem xét cả vấn đề môi trường Các dự án đầu tư cụ thể phải thực hiện ĐTM để đảm bảo dự án phù hợp với quy hoạch phát triển KTXH nói chung và quy hoạch bảo vệ môi trường
- ĐTM là công cụ để quản lý các hoạt động phát triển Các hoạt động phát triển nếu không có quản lý về môi trường có thể sẽ không bền vững
- ĐTM là công cụ để thực hiện bảo vệ môi trường và phát triển bền vững Thực hiện ĐTM sẽ hạn chế được các TĐ xấu gây ô nhiễm môi trường, sử dụng hiệu quả tài nguyên, giữ được sự ổn định sinh thái, thực hiện công bằng xã hội + Lợi ích của ĐTM
- Lợi ích về kinh tế: Tiết kiệm vốn và các chi phí vận hành do làm sớm thì
dễ làm và chủ động làm = “phòng bệnh hơn chữa bệnh”
- Lợi ích về môi trường: ĐTM sẽ trợ giúp cho các nhà kỹ thuật lựa chọn
được phương án hợp lý và bền vững về mặt môi trường, ĐTM sẽ giúp cho các
dự án tuân thủ tốt các tiêu chuẩn môi trường quốc gia
- Lợi ích về xã hội: ĐTM xem xét các TĐ tới môi trường xã hội nên giảm
thiểu các TĐ xấu tới xã hội, ĐTM sẽ hướng tới đáp ứng các yêu cầu chính đáng của xã hội nên dễ được sự chấp nhận và ủng hộ rộng rãi của công chúng, ĐTM
sẽ trao đổi và tiếp cận cộng đồng nên cộng đồng dân cư
2
Trang 33 Chu trình dự án và trình tự thực hiện ĐTM
- Chu trình dự án là trình tự thực hiện các giai đoạn chính của dự án
- Trong chu trình dự án, mỗi giai đoạn thực hiện đều có các vấn đề MT khác nhau cần phải xem xét và đánh giá một cách đầy đủ và logic
- ĐTM phải tiến hành trong tất cả các giai đoạn thực hiện của chu trình dự
án với yêu cầu, mức độ và nội dung khác nhau tuỳ thuộc vào mỗi giai đoạn thực hiện
4 Nêu Khái niệm và phân loại tác động môi trường của dự án
Khái niệm “TĐMT là sự biến đổi của một hay nhiều nhân tố MT sau một khoảng thời gian và trên một phạm vi không gian nhất định do một hay nhiều hoạt động của dự án phát triển gây ra”
Phân loại tác động môi trường
1) tính chất của TĐMT (theo các cặp đối nghịch
- TĐ tích cực (có lợi, tốt) - TĐ tiêu cực (có hại, xấu)
- TĐ trực tiếp - TĐ gián tiếp
- TĐ trước mắt - TĐ lâu dài
- TĐ tiềm tàng - TĐ thực
- TĐ trong - TĐ ngoài vùng dự án
Trang 45 Khi đánh giá tác động môi trường của dự án cần phân tích những loại tác động nào?
Các tác động đến 4 nhóm:
+ Các TN và nhân tố MT vật lý
+ Các TN và nhân tố MT sinh thái
+ Các giá trị sd của cong người
+ Các giá trị chất lượng cuộc sống
4
Trang 66 Nêu các đặc điểm chính của loại dự án xây dựng Phân tích một hoạt động phổ biến có nhiều tác động đến môi trường tự nhiên.
- Không gian: khu vự DA có thể từ vài ha đến hàng tram ha hoặc lớn hơn
- Thời gian: Xây dựng kết cấu hạ tầng khu đô thị/ KCN thực hiện trong 1 khoảng thời gian khá dài
- Các DA xây dựng thường yêu cầu giải phóng mặt bằng khá phức tạp nhất
là khâu đền bù, tái định cư
- Vừa có tác động liên quan đến chất thải và tác động không liên quan đến chất thải
7 Nêu các yêu cầu đánh giá tác động MT
ĐTM của DA cần chú trọng những điểm chủ yếu sau:
- Phải dựa trên việc xử lý đầy đủ, nghiêm túc và cẩn trọng các số liệu thu thập được từ DA và từ số liệu MT nền
- Danh mục các tác động tiềm tàng cần phân tích xác định từ mỗi hoạt động của DA
- Cần đánh giá cả tác động tích cực lẫn tiêu cực theo quy mô, phạm vi và thời gian tác động
- Khi đánh giá cần xác định rõ các nguồn gây tác động cũng như các đối tượng
bị tác động
- Việc đánh giá tác động MT phải theo các giai đoạn thực hiện của DA
8 Nêu các hoạt động chính của DA xây dựng
a) Trong giai đoạn chuẩn bị
- Đền bù thiệt hại và kế hoạch tái định cư
- Tháo dỡ, san ủi phá bỏ các công trình cũ nếu có
- San ủi mặt bằng tạo cốt mặt nền cho khu vực thi công
- Xây dựng các tuyến đường thi công trong khu vực công trường
- Xây dựng khu vực lán trại, bãi để máy móc, vật liệu
- Hoạt động vận chuyển đất đá, thiết bị, vật liệu
b) Trong giai đoạn thi công xây dựng
- Đào, đắp đất đá, đổ bê tông tại khu vực công trường để thi công các hạng mục
- Vận chuyển đất, đá từ công trường từ bãi khai thác vật liệu về công trường và hoặc từ công trường thi công ra bãi đổ đất đá thải
6
Trang 7- Tập kết, lưu giữ nguyên vật liệu.
- Sinh hoạt của công nhân trên khu vực công trường
c) Trong giai đoạn vận hành
- Vận hành theo theo quy trình vận hành đã được phê duyệt theo thiết kế ban đầu và/hoặc sẽ được các cơ quan có thẩm quyền xem xét điều chỉnh phù hợp trong tương lai
- Quá trình duy tu, bảo dưỡng sửa chữa, nâng cấp…
d) Giai đoạn tháo dỡ
- Tháo dỡ loại bỏ các hạng mục công trình của DA cũ,
- Xử lý, khắc phục các vấn đề MT phát sinh trong quá trình tháo dỡ
- Khôi phục và cải thiện MT để hoàn trả lại mặt bằng trong phạm vi tháo dỡ các hạng mục công trình cũ …
9 Nêu các tác động môi trường chính của DA xây dựng
a) Đến MT tự nhiên
- Bụi, chất thải từ quá trình phát quang, chặt bỏ thảm phủ thực vật trong khu
vực DA
- Bụi, khí thải từ các xe tải vận chuyển thực vật bị chặt, vận chuyển đất cát phục
vụ san lấp
- Khí thải từ các xà lan phục vụ vận chuyển cát san lấp mặt bằng
- Bụi, khí thải từ các xe ủi san lấp mặt bằng và làm đường cho thi công
- Nước mưa chảy tràn toàn bộ khu vực DA cuốn theo chất thải xuống nguồn nước
b) Đến MT xã hội
Trang 810 Các biện pháp giảm thiểu chính các tác động môi trường của DA XD
Biện pháp quy hoạch
- Quy hoạch di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm ra khỏi khu dân cư
- Quy hoạch tách riêng hệ thống thoát nước mưa khỏi nước thải CN và nước thải sinh hoạt
- Cải tạo hệ thống hồ điều tiết nước mưa trong khu vực nội thành để tăng cường khả năng thoát nước, góp phần hạn chế tình trạng ngập úng khi mưa lớn
- Quy hoạch vị trí xây dựng các trạm xử lý nước thải sinh hoạt và nước thải CN nằm trong khu vực đô thị và khu dân cư
- Quy hoạch nâng cấp/cải tạo các bãi rác cũ, xây dựng bãi rác mới đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật về xây dựng và vệ sinh MT theo qui định và phù hợp khả năng chịu tải của MT
- Quy hoạch hệ thống cây xanh đô thị, đảm bảo tỷ lệ lớp phủ thực vật thích hợp
Biện pháp quản lý
- Phát triển mạng lưới quan trắc và giám sát MT đất, nước và không khí
- Phát triển công tác giáo dục nâng cao nhận thức MT
- Lồng ghép chương trình giáo dục về bảo vệ MT vào cấp mẫu giáo và tạo điều kiện triển khai trong các bậc học khác
- Xây dựng chương trình về bảo vệ MT trên các chương trình truyền thông
- Xây dựng các chính sách quản lý khuyến khích các cơ sở CN tham gia công tác quản lý MT: thu phí nước thải, khuyến khích các DN áp dụng tiêu chuẩn ISO 14000; chính sách thưởng , phạt
- Huy động sự tham gia của cộng đồng trong công tác bảo vệ MT
- Gắn kết các hoạt động tuyên truyền, tập huấn, quảng bá công tác bảo vệ MT với việc hoàn thiện các chính sách/quy định về MT và TN liên quan trực tiếp đến cộng đồng
- Gắn lợi ích kinh tế của cộng đồng với các hoạt động bảo vệ MT
- Hỗ trợ cộng đồng trong việc tìm kiếm các cơ hội làm việc và kế sinh nhai, đặc biệt khi có các tác động đến ngành nghề truyền thống
- Xây dựng tổ nhân dân tự quản, gắn việc bảo vệ MT vào nội dung xây dựng nông thôn mới như phong trào “Xanh - Sạch – Đẹp”; “Tuần lễ nước sạch và vệ sinh MT”…
8
Trang 9 Biện pháp công nghệ
- Đa dạng hóa các loại hình công nghệ MT, ưu tiên nghiên cứu và ứng dụng công nghệ sinh học trong xử lý chất thải;
- Nghiên cứu, phát triển và ứng dụng các loại vật liệu mới, ưu tiên sử dụng nguyên liệu trong nước phục vụ chế tạo trang thiết bị xử lý chất thải;
- Nghiên cứu, phát triển công nghệ xử lý chất thải nguy hại và chất thải khó phân hủy sinh học;
- Ưu tiên phát triển công nghệ thân thiện MT, sản xuất sạch hơn và tái sử dụng, tái chế chất thải