Đề thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh môn Ngữ văn lớp 12 năm học 2018-2019 - Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Dương (Đề chính thức) là tư liệu hỗ trợ cho các giáo viên trong quá trình giảng dạy, bồi dưỡng kiến thức cho học sinh tham gia cuộc thi học sinh giỏi hàng năm.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
HẢI DƯƠNG
KỲ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2018 - 2019 MÔN THI: NGỮ VĂN Ngày thi: 04/10/2018
Thời gian làm bài: 180 phút (Không kể thời gian giao đề)
(Đề gồm có: 02 câu, 01 trang)
C 1 4䁞0 i
Có ý kiến cho rằng:“Hãy quên mình đi để yêu thương người khác sâu sắc hơn” Nữ sĩ Quỳnh Dao trong một bài tản văn có nói: “Chỉ khi nào bạn biết tôn trọng và yêu thương chính mình thì bạn mới thực sự biết yêu thương, quý trọng người khác một cách sâu sắc.”
Suy nghĩ của anh/chị về những ý kiến trên
C 2 6䁞0 i
“Cái đẹp mà văn học đem lại không phải là cái gì khác hơn là cái đẹp của sự thật đời sống được khám phá một cách nghệ thuật.” (Dẫn theo Lí luận văn học, Hà Minh Đức chủ biên,
NXB Giáo dục, trang 57)
Anh/chị hiểu nhận định trên như thế nào? Hãy làm sáng tỏ vấn đề bằng một số tác phẩm Thơ mới đã học
……… Hết………
Họ và tên thí sinh:……… Số báo danh:………
Chữ ký giám thị 1:……… Chữ ký giám thị 2:………
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2SỞ GIÁO DỤC VÀ TÀO TẠO
HẢI DƯƠNG
HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI TỈNH LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2018 - 2019 MÔN THI: NGỮ VĂN
(Đáp án gồm 02 câu, 04 trang)
A YÊU CẦU CHUNG
- Giám khảo phải nắm được nội dung trình bày trong bài làm của thí sinh, tránh đếm ý cho
điểm Vận dụng linh hoạt Hướng dẫn chấm, sử dụng nhiều mức điểm một cách hợp lí; khuyến
khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo
- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách riêng nhưng cần đáp ứng được những yêu cầu cơ bản của hướng dẫn chấm, diễn đạt tốt vẫn cho đủ điểm
Lưu ý: Điểm bài thi có thể cho lẻ đến 0,25 điểm và không làm tròn số.
B YÊU CẦU CỤ THỂ
C 1 4䁞0 i
a Yêu cầu về kĩ năng:
Thí sinh nắm vững và biết cách làm kiểu bài nghị luận xã hội
Kết hợp nhuần nhuyễn các thao tác lập luận: giải thích, phân tích, chứng minh, bình luận… dẫn chứng tiêu biểu, chọn lọc, lí lẽ thuyết phục
Bố cục rõ ràng, mạch lạc, hành văn trong sáng, không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
b Yêu cầu về kiến thức:
Thí sinh có thể trình bày suy nghĩ của mình theo nhiều cách khác nhau nhưng phải hợp lý,
có sức thuyết phục và cần tập trung làm rõ những nội dung cơ bản sau:
- -Ý kiến 1 nhắc nhở “hãy quên mình”, biết kìm nén, gác lại cái Tôi cá nhân để tình
yêu thương ở mức độ “sâu sắc hơn”
-Ý kiến 2 nhấn mạnh biết “tôn trọng và yêu thương chính mình”, đề cao và trân quí
bản thân; từ “chỉ khi nào” khẳng định đó là yếu tố cơ sở để mỗi cá nhân biết “thực
sự” yêu thương người khác - thể hiện trọn vẹn, đầy đủ và bản chất nhất của sự yêu
thương
=> Hai ý kiến trên đề cập đến lòng yêu thương người khác một cách sâu sắc, tình
yêu thương không chỉ dành cho người thân mà còn cho cả những người xung
Trang 3- Mối quan hệ của hai ý kiến:
+ Hai ý kiến không đối lập mà có sự bổ sung cho nhau, phản ánh hai cách ứng xử
khác nhau của mỗi cá nhân với bản thân để hướng tới một tình cảm nhân văn cao
đẹp Nhận định nhắc nhở, gợi mở cho mỗi người những con đường khác nhau để
yêu thương mọi người một cách sâu sắc nhất
+ Cả hai ý kiến đều đúng, đều là những lời khuyên thấm thía: Muốn yêu thương
người khác, trước hết cần yêu thương, trân trọng bản thân mình; nhưng trong những hoàn cảnh cụ thể, cần biết quên mình để yêu thương người khác
3.1 Tại sao phải biết“quên mình đi để yêu thương người khác một cách sâu sắc
hơn”?
1䁞0
- Bởi lẽ:
+ Cuộc sống không thể thiếu vắng tình yêu thương, bản chất của sự yêu thương là
san sẻ, độ lượng, bao dung, hi sinh
+ Nhưng cái Tôi của mỗi người đôi khi lớn đến mức người ta không còn biết đến ai
ngoài chính mình
+ Mặt khác, lợi ích cá nhân của mỗi con người luôn là cái thiết thực, hấp dẫn khiến người ta thường sống cho mình hơn là hi sinh cho người khác, nhất là khi đang gặp khó khăn
- Quên mình để sống mình vì mọi người mới đặt lợi ích của người khác cao hơn lợi ích, quyền lợi của chính mình, chấp nhận sự thiệt thòi về mình
- Quên mình mới có thể hi sinh, nhường nhịn, cống hiến cho mọi người, cho cuộc
đời một cách tự nguyện, thành tâm
3.2 Tại sao “Chỉ khi nào biết yêu thương quý trọng chính mình, chúng ta mới
có thể yêu thương quý trọng người khác một cách sâu sắc.”?
1䁞0
- Biết yêu thương quý trọng chính mình nghĩa là đề cao và quý trọng những giá trị
tốt đẹp của mình, biết giữ gìn những gì thuộc về chính mình
- Biết yêu thương quý trọng chính mình là cơ sở hiểu thấu giá trị của người khác, biết trân trọng những gì thuộc về người khác
- Yêu thương, trân trọng bản thân là cảm xúc chân thành nhất, là cội nguồn nuôi
dưỡng những tình cảm đẹp đẽ khác như: nâng niu, kính trọng, quí mến những giá
trị tốt đẹp của mọi người xung quanh; bao dung tha thứ khi người khác mắc sai
lầm; xúc động, cảm thương khi thấy người khác gặp khó khăn, hoạn nạn
- Có sự đồng cảm, nảy sinh cảm xúc với người khác như với chính bản thân mình
đã trải nghiệm: “Thương người như thể thương thân”
- Khi vô cảm với bản thân, tâm hồn cũng sẽ chai lỳ, dửng dưng với mọi người
xung quanh Nếu có tình yêu thương với người khác cũng chỉ là tình cảm giả dối,
Trang 4hời hợt, xáo rỗng, gượng gạo mà thôi.
* (Lưu ý: Mỗi luận điểm trên đều có dẫn chứng kết hợp với lý lẽ để làm sáng tỏ.
Dẫn chứng phải tiêu biểu, toàn diện, xác đáng)
- Phê phán những người chưa biết quên mình trong mối quan hệ với mọi người,
hoặc những người chưa biết trân trọng mà coi thường bản thân
- Quên mình để yêu thương con người, khác với đánh mất bản thân mình; Yêu
thương tôn trọng bản thân khác với sự vị kỉ.
- Quên mình và yêu thương, quý trọng chính mình để yêu thương, quý trọng người
khác một cách trọn vẹn, sâu sắc hơn
- Từ quan niệm trên đặt ra vấn đề cần làm gì để có cách ứng xử nhân văn và tạo
dựng các mối quan hệ tốt đẹp
C 2 6䁞0 i
a.Về kỹ năng
Thí sinh tạo lập được một bài văn nghị luận văn học, vận dụng tốt các thao tác lập luận Biết cách chọn và phân tích dẫn chứng làm sáng tỏ vấn đề nghị luận
Bài viết mạch lạc, trong sáng, có cảm xúc; không mắc lỗi chính tả, dùng từ, ngữ pháp
b Về kiến thức
Thí sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đảm bảo được các ý cơ bản sau:
- Cái đẹp mà văn học mang lại:là cái đẹp nghệ thuật được sáng tạo do tài năng
của người nghệ sĩ.Cái đẹp trong tác phẩm văn học chủ yếu thể hiện ở nội dung tư
tưởng cao cả; hình thức nghệ thuật hấp dẫn, độc đáo
- Cái đẹp của sự thật cuộc sống: cái đẹp bắt nguồn từ hiện thực; là vẻ đẹp của
thiên nhiên, cuộc sống, con người được kết tinh, chắt lọc từ hiện thực
- Cái đẹp được khám phá một cách nghệ thuật:cái đẹp trong cuộc sống được nhà
văn khám phá và cảm nhận ở chiều sâu tư tưởng, tình cảm để rồi khắc họa qua sự
tìm tòi, sáng tạo mới mẻ, độc đáo; tạo nên sự hài hòa giữa nội dung tư tưởng và
hình thức nghệ thuật; đem lại những giá trị thẩm mĩ cao đẹp
=> Ý nghĩa khái q át: Khẳng định cái đẹp của sáng tạo nghệ thuật trong mối
quan hệ với hiện thực cuộc sống và tài năng của nhà văn đối với việc khám phá
sáng tạo cái đẹp
Trang 5- Ý kiến trên đề cập đến đặc trưng của văn chương, nghệ thuật: lấy cái đẹp của
hiện thực làm chất liệu, đề tài, cảm hứng sáng tác Mọi sáng tạo nghệ thuật đều bắt
nguồn từ đời sống
- Tác phẩm văn học chỉ có thể làm rung động trái tim người đọc khi chứa đựng giá
trị thẩm mỹ: khả năng văn học phát hiện và miêu tả những vẻ đẹp của cuộc sống
một cách sinh động, giúp con người cảm nhận và biết rung động một cách tinh tế,
sâu sắc trước vẻ đẹp đó
- Giá trị thẩm mĩ của văn học được thể hiện ở nội dung: mang lại cho người đọc vẻ
đẹp muôn hình muôn vẻ của cuộc đời, khám phá vẻ đẹp sâu xa trong nội tâm con
người
- Cái đẹp trong nghệ thuật còn thể hiện ở hình thức, được biểu đạt qua hình tượng
nghệ thuật riêng biệt độc đáo, không lặp lại, sự sáng tạo các yếu tố nghệ thuật
phong phú
=> Nhận định đúng đắn, sâu sắc, khẳng định tiêu chí để đánh giá một tác phẩm văn
học chân chính.Đồng thời, nhận định cũng đặt ra yêu cầu đối với người sáng tác:
phải phản ánh chân thật cái đẹp của cuộc sống nhưng đó không phải là cái đẹp
thuần túy mà là cái đẹp chân - thiện - mĩ
4 Giới thiệ các tác phẩ tiê bi lựa chọn ph n tích.
- Lựa chọn được ít nhất hai tác phẩm Thơ mới có giá trị thẩm mỹ trong chương
trình THPT đã học để làm sáng tỏ nhận định
- Giới thiệu chung về tác giả, vị trí, giá trị của tác phẩm
0䁞25
5.1 Cái ẹp à văn học e lại không phải cái gì khác hơn là cái ẹp của sự
thật ời sống.
- Hiện thực đời sống được miêu tả tinh tế, gợi cảm (Có thể phân tích: Bức tranh
mùa xuân tươi đẹp trong Vội vàng; Cảnh sông Hồng mênh mang sóng nước trong
Tràng giang; Cảnh Vĩ Dạ thơ mộng hữu tình trong Đây thôn Vĩ Dạ )
- Bộc lộ chân thực tư tưởng, nhận thức sâu sắc của nhà thơ về cuộc sống và con
người (Có thể phân tích: quan niệm về hạnh phúc, thời gian, quan điểm sống vội
vàng trong thơ Xuân Diệu; )
- Thể hiện những tình cảm cao quý, sâu sắc của tác giả (như: tình yêu nhiên nhiên,
yêu quê hương đất nước, tình yêu cuộc đời và con người trong các bài thơ)
=> Cho thấy rõ nhận thức của nhà thơ về vai trò của cá nhân trong sáng tạo nghệ
thuật
5.2 Cái ẹp của sự thật ời sống ược khá phá ột cách nghệ th ật q a sự
sáng tạo phong phú của ỗi nhà thơ.
- Đề tài, thể thơ…
2䁞5
1䁞0
Trang 6- Cách diễn đạt, dùng từ, hình ảnh mới mẻ, sáng tạo, độc đáo, mới lạ…
- Lời thơ giàu tính nhạc, cách ngắt nhịp linh hoạt…
- Ý kiến đã định hướng cho người tiếp nhận các tác phẩm văn học đúng đắn,phải
gắn giá trị thẩm mĩ của tác phẩm văn học với hiện thực cuộc sống và sự sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ
- Nhấn mạnh tính hoàn chỉnh của cái đẹp nghệ thuật ở cả phương diện nội dung và hình thức của tác phẩm văn học
Xem thêm các bài tiếp theo tại: https://vndoc.com/ngu-van-lop-12