các yếu tố tác động đến năng suất lao động theo ngành ở việt nam giai đoạn 2005 2016

SUMMARY According to the report of the International Labor Organization ILO recently released, Vietnam's labor productivity is still the lowest group in Asia-Pacific, nearly 15 times low

L IăCAMă OAN

Tôi xin cam đoan r ng lu n v n “Các y u t tácăđ ngăđ năn ngăsu t lao

đ ng theo ngành Vi tăNamăgiaiăđo n 2005-2016” là bài nghiên c u c a chính

tôi

Ngo i tr nh ng tài li u tham kh o đ c trích d n trong lu n v n này, tôi cam đoan r ng toàn ph n hay nh ng ph n nh c a lu n v n này ch a t ng đ c công b ho c đ c s d ng đ nh n b ng c p nh ng n i khác

Không có s n ph m/nghiên c u nào c a ng i khác đ c s d ng trong

lu n v n này mà không đ c trích d n theo đúng quy đ nh

Lu n v n này ch a bao gi đ c n p đ nh n b t k b ng c p nào t i các

tr ng đ i h c ho c c s đào t o khác

TP.HCM, ngày 28 tháng 03 n m 2019

H c viên th c hi n

TR N KIM NGÂN

L I C Mă N

M t thành công dù là nh , c ng g n li n v i n l c b n thân và s tr giúp

c a m i ng i hoàn thành đ c Lu n v n Th c s này, l i đ u tiên t t n đáy lòng mình, tôi xin c m n cha m , nh ng ng i luôn bên tôi trong b t k hoàn c nh nào, là ngu n đ ng viên tinh th n to l n là đ ng l c v n lên trong công vi c và

c bi t, tôi xin bày t lòng kính tr ng và bi t n sâu s c đ n PGS.TS

đư góp Ủ đ tài, chia s kinh nghi m, ch nh s a cho tôi c trong v n phong l n tri

th c khoa h c đ có th hoàn thành m t nghiên c u khoa h c th c s nghiêm túc và

có Ủ ngh a Xin c m n Th y

Cu i cùng, tôi xin g i l i tri ân đ n b n bè, đ ng nghi p luôn sát cánh h

tr , đ ng viên và đư cho tôi nh ng l i khuyên quỦ báu đ tôi có cái nhìn đa chi u v

v n đ nghiên c u và toàn tâm toàn ý hoàn thành công trình khoa h c này

SUMMARY

According to the report of the International Labor Organization (ILO) recently released, Vietnam's labor productivity is still the lowest group in Asia-Pacific, nearly 15 times lower than Singapore, 11 times lower than Japan and 10 times lower than Korea Compared to neighboring ASEAN countries with average income, Vietnam's labor productivity is only 1/5 Malaysia and 2/5 Thailand

In order to find out why labor productivity in Vietnam is lower than other countries in the region, the article explores previous research on labor productivity

in Vietnam from the understanding that the author synthesizes the factors Impact

on labor productivity, to determine factors affecting labor productivity by sector in Vietnam, the impact on labor productivity by sector in Vietnam

The project is implemented with the aim of studying factors affecting labor productivity by sector in Vietnam, to determine the impact of those factors Study to use secondary data collected from the survey results of the General Statistics Office

by that sector increases by one percent, the productivity of that sector will increase

by 0.475 percent, if the foreign investment increases by one percent, the labor productivity will increase by 0.1417 percent In contrast, if the labor in that industry increases by one percent, the labor productivity in that sector will decrease by 0.6857 percent Through this we see that the factors considered in the lesson we see the strongest impact on labor productivity is the change in growth according to that

sector, so there must be appropriate policies for sector development as well as industry structure to bring higher productivity to improve workers' lives

Through this article, it is also found that the Lewis model (1955) is suitable for the shift of resources from rural areas to urban areas, the surplus of labor from rural areas creates labor productivity in low rural areas, gradually shifting to modern industrial areas and services, increasing labor productivity of these sectors as well

as improving the overall labor productivity of the economy The gradual shift in labor is due in part to higher wages in the modern sector that ensure the standard of living for workers as well as higher growth rates of industries and services than agriculture

The results of the research have provided some recommendations for factors affecting labor productivity by sector to have orientations to improve labor productivity by sector in Vietnam

TÓM T T

th y, n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam v n thu c nhóm th p nh t châu Á-Thái Bình D ng, th p h n Singapore g n 15 l n, th p h n Nh t B n 11 l n và th p h n Hàn Qu c 10 l n So v i các n c láng gi ng ASEAN có m c thu nh p trung bình,

n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam c ng ch b ng 1/5 Malaysia và 2/5 Thái Lan

tìm hi u nguyên nhân n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam th p h n so v i các n c trong khu v c nên bài vi t tìm hi u các nghiên c u tr c v n ng su t lao

đ ng t i Vi t Nam t vi c tìm hi u đó tác gi t ng h p các y u t tác đ ng đ n n ng

su t lao đ ng, đ xác đ nh các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành

Vi t Nam, m c tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam

tài th c hi n v i m c tiêu là nghiên c u các y u t tác đ ng đ n n ng

su t lao đ ng theo ngành t i Vi t Nam, đ xác đ nh m c tác đ ng c a các y u t đó Nghiên c u s d ng d li u th c p thu th p t k t qu đi u tra c a t ng c c th ng

kê giai đo n 2005-2016

tài s d ng ph ng pháp th ng kê đ nh l ng đ phân tích d li u, ta

th y đ c các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành t i Vi t Nam C

th n u m c l ng c a ng i lao đ ng t ng thêm m t ph n tr m thì n ng su t lao

đ ng ngành đó t ng thêm 0,1889 ph n tr m, n u v n đ u t toàn xư h i t ng thêm

m t ph n tr m thì n ng su t lao đ ng t ng lên 0,2438 ph n tr m, n u v n đ u t

n c ngoài t ng thêm m t ph n tr m thì n ng su t lao đ ng t ng thêm 0,1417 ph n

tr m, n u s thay đ i v t ng tr ng theo ngành đó t ng thêm m t ph n tr m thì

n ng su t lao đ ng ngành đó t ng thêm 0,4750 ph n tr m, ng c l i n u lao đ ng trong ngành đó t ng thêm m t ph n tr m thì n ng su t lao đ ng ngành đó s gi m 0,6857 ph n tr m Thông qua đó ta th y các y u t đ c xét trong bài ta th y tác

đ ng m nh nh t đ n n ng su t lao đ ng là s thay đ i v t ng tr ng theo ngành

đó, vì v y ph i có chính sách phù h p phát tri n ngành c ng nh c c u ngành đ đem l i n ng su t lao đ ng cao h n c i thi n cu c s ng cho ng i lao đ ng

Thông qua bài c ng th y s phù h p v i mô hình Lewis (1955) v s d ch chuy n ngu n l c t khu v c nông thôn sang khu v c thành th , s d th a lao đ ng

t khu v c nông thôn t o ra n ng su t lao đ ng khu v c nông thôn th p, d n d n

d ch chuy n sang khu v c công nghi p hi n đ i và d ch v , nâng cao n ng su t lao

đ ng c a các ngành này lên c ng nh nâng cao n ng su t lao đ ng t ng th n n kinh t lên S d ch chuy n d n lao đ ng m t ph n là do m c l ng khu v c hi n

đ i cao h n đ m b o m c s ng cho ng i lao đ ng c ng nh t c đ t ng tr ng các ngành công nghi p và d ch v cao h n ngành nông nghi p

K t qu nghiên c u đ tài đư đ a ra m t s khuy n ngh đ i v i các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành đ có nh ng đ nh h ng nâng cao n ng

su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam

TR N KIM NGÂN _ME016A

M C L C

Trang

L IăCAMă OAN i

L I C Mă N ii

SUMMARY iii

TÓM T T v

M C L C vii

DANH M C HÌNH x

DANH M C B NG xi

CH NGă1 1

GI I THI U 1

1.1 t v n đ và lý do nghiên c u 1

1.2 M c tiêu nghiên c u 3

1.3 Câu h i nghiên c u 3

1.4 i t ng nghiên c u 4

1.5 Ph m vi nghiên c u 4

1.6 Ph ng pháp nghiên c u 5

1.7 K t c u c a lu n v n 6

CH NGă2 8

C ăS LÝ THUY T VÀ CÁC NGHIÊN C U TR C 8

2.1 C s lý thuy t 8

2.1.1 Khái ni m v n ng su t 8

2.1.2 Lý thuy t v n ng su t lao đ ng 10

2.1.3 Vai trò c a n ng su t 12

TR N KIM NGÂN _ME016A

2.1.4 Ph ng pháp đo l ng n ng su t 13

2.1.5 Lý thuy t các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng 14

2.2 Các nghiên c u tr c 15

TÓM T T CH NGă2 22

CH NGă3 23

PH NGăPHỄPăVÀăMỌăHÌNHăNGHIểNăC U 23

3.1 Ph ng pháp nghiên c u 23

3.2 Mô hình nghiên c u 25

3.3 Mô t bi n 29

3.4 Các ki m đ nh 39

TÓM T TăCH NGă3 41

CH NGă4: 42

PHÂN TÍCH K T QU NGHIÊN C U 42

4.1 Tình hình n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam 42

4.2 Th ng kê mô t m u 58

4.3 Phân tích k t qu h i quy 59

4.4 Phân tích nh h ng c a các bi n lên mô hình 66

4.4.1 Ti n l ng theo ngành 66

4.4.2 Lao đ ng theo ngành 68

4.4.3 V n đ u t toàn xư h i theo ngành 70

4.4.4 u t n c ngoài theo ngành 71

4.4.5 S thay đ i v t ng tr ng theo ngành 73

TÓM T TăCH NGă4 75

CH NGă5 76

TR N KIM NGÂN _ME016A

K T LU N VÀ G I Ý CHÍNH SÁCH 76

5.1 K t lu n 76

5.2 G i ý chính sách 78

5.3 H n ch c a đ tài và h ng nghiên c u ti p theo 80

TÓM T TăCH NGă5 81

TÀI LI U THAM KH O 82

PH L C 85

TR N KIM NGÂN _ME016A

DANH M C HÌNH

Trang Hình 3.1 Mô hình đ xu t 25

ti n l ng ngành 45

ao đ ng ngành 47

v n đ u t phát tri n toàn xư h i ngành 49

TR N KIM NGÂN _ME016A

DANH M C B NG

Trang

B ng 2.1 B ng t ng h p các nghiên c u tr c 19

B ng 3.1 B ng d u k v ng bi n 27

B ng 4.1 NSL khu v c theo ti n l ng ngành qua các n m 44

B ng 4.2 NSL khu v c theo lao đ ng ngành qua các n m 46

B ng 4.3 NSL khu v c theo v n đ u t phát tri n toàn xã h i ngành qua các n m 48

B ng 4.4 NSL khu v c theo v n đ u t n c ngoài ngành qua các n m 50

B ng 4.5 NSL khu v c theo s thay đ i trong t ng tr ng ngành qua các n m 52

B ng 4.6 T c đ t ng trung bình các y u t ngành xây d ng 54

B ng 4.7 T c đ t ng trung bình các y u t ngành Bán buôn và bán l ; s a ch a ô tô, mô tô, xe máy và xe có đ ng c khác 55

B ng 4.8 T c đ t ng trung bình các y u t ngành D ch v khác 57

B ng 4.9 B ng phân tích mô t d li u quan sát giai đo n 2005-2016 58

TR N KIM NGÂN _ME016A

B ng 4.10 B ng ma tr n h s t ng quan gi a các bi n trong mô hình 60

B ng 4.11 B ng k t qu h s phóng đ i VIF các bi n đ c l p 61

B ng 4.12 B ng k t qu h i quy 62

B ng 4.13 B ng k t qu Hausman 63

B ng 4.14 B ng ki m đ nh t t ng quan 65

B ng 4.15 B ng t ng h p k t qu ki m đ nh gi thuy t 66

TR N KIM NGÂN _ME016A

DANH M C CÁC T VI T T T

TR N KIM NGÂN _ME016A

GI I THI U 1.1 t v năđ và lý do nghiên c u

Theo báo cáo c a Vi n N ng su t Vi t Nam, n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam n m 2015 tính theo giá th c t c tính kho ng 79,3 tri u đ ng/lao đ ng,

t ng đ ng 3.657 USD/lao đ ng so sánh n m 2010, n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam n m 2015 t ng 6,4% so v i n m 2014

N ng su t lao đ ng bình quân giai đo n 2006 -2015 t ng 3,9%/n m, trong

đó giai đo n 2006-2010 t ng 3,4%/n m; giai đo n 2011-2015 t ng 4,3%/n m Cùng

v i quá trình đ i m i và phát tri n kinh t , n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam th i gian qua đư có s c i thi n đáng k theo h ng t ng đ u qua các n m

Tuy nhiên, theo báo cáo c a T ch c Lao đ ng Qu c t (ILO) cho th y,

n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam v n thu c nhóm th p nh t châu Á-Thái Bình

D ng, th p h n Singapore g n 15 l n, th p h n Nh t B n 11 l n và th p h n Hàn

Qu c 10 l n So v i các n c láng gi ng ASEAN có m c thu nh p trung bình, n ng

su t lao đ ng c a Vi t Nam c ng ch b ng 1/5 Malaysia và 2/5 Thái Lan

Theo Vi n Nghiên c u và qu n lỦ kinh t Trung ng (CIEM), vi c n ng

su t lao đ ng c a Vi t Nam th p và t ng ch m là do lao đ ng ch y u làm vi c trong khu v c có n ng su t lao đ ng th p, ph ng ti n s n xu t ch m đ i m i, ch t

l ng lao đ ng th p và môi tr ng kinh doanh thi u c nh tranh N u phân theo khu

v c kinh t , thì lao đ ng Vi t Nam ch y u làm vi c trong khu v c có n ng su t lao

đ ng th p nh t là nông, lâm, th y s n

T l lao đ ng trong nông nghi p còn r t cao (nông lâm th y s n v n chi m

40,3% lao đ ng trong toàn n n kinh t n m 2016) Trong khi đó, khu v c công nghi p, xây d ng và d ch v v n ch a chuy n d ch đ c nhi u lao đ ng t nông

TR N KIM NGÂN _ME016A

nghi p sang các khu v c này i u này cho th y v n còn d đ a r t l n cho vi c

t ng n ng su t lao đ ng b ng cách chuy n d ch lao đ ng t nông nghi p sang hai khu v c còn l i Tuy nhiên, trong th i gian qua, vi c d ch chuy n t khu v c có

n ng su t lao đ ng th p sang khu v c có n ng su t lao đ ng cao là không nhi u

Nh v y, m c dù n ng su t lao đ ng Vi t Nam có t ng lên đáng k nh ng kho ng cách v n ng su t lao đ ng c a n c ta so v i nhi u n c trong khu v c đang ngày càng b n i r ng ây là y u t c n tr đáng ng i đ i v i kh n ng c nh tranh c a các doanh nghi p và n n kinh t , đ c bi t là khi n c ta tham gia h i nh p sâu r ng vào kinh t th gi i

Theo T ng C c th ng kê, n ng su t lao đ ng xã h i c a n n kinh t n c ta

n m 2016 c đ t 84,5 tri u đ ng/lao đ ng/n m (t ng đ ng kho ng 3.853 USD/lao đ ng/n m) M c dù n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam th i gian qua đư

t ng đ u qua các n m (n m 2016 t ng 5,3% so v i n m 2015) nh ng còn m c

th p so v i các n c trong khu v c ASEAN

Bên c nh đó, c p y và chính quy n các c p, các ngành ch a th c s quan tâm thúc đ y ho t đ ng nghiên c u khoa h c, ng d ng công ngh tiên ti n trong

s n xu t, kinh doanh và công tác qu n lý Chính sách khuy n khích nghiên c u và

t o th c s và phát huy sáng ki n đ i v i ng i lao đ ng

N ng su t lao đ ng c a m t qu c gia không ph n ánh hoàn toàn chính xác

m c đ và kh n ng làm vi c c a ng i lao đ ng t i qu c gia đó Vi c n ng su t lao

đ ng c a Singapore cao h n Vi t Nam 15 l n không có ngh a là m t ng i lao đ ng Singapore làm đ c b ng 15 ng i Vi t Nam i u này xu t phát t th c t đo

l ng n ng su t lao đ ng d a trên giá tr s n ph m, GDP ròng hay giá tr gia t ng

t o ra Theo cách tính này thì n ng su t lao đ ng t l thu n v i t ng GDP c a c

n n kinh t và t l ngh ch v i t ng s gi / ng i lao đ ng trong c n n kinh t đ

t o ra t ng đó GDP i u này d n t i vi c các n c có m c s ng, giá c và GDP

TR N KIM NGÂN _ME016A

l n h n thì th ng có ch s n ng su t lao đ ng cao h n Nh đư nói, GDP cao hay

th p không hoàn toàn đ c t o nên t các cá th lao đ ng mà còn t ng hòa t các

y u t công ngh , giá c hàng hóa,… mà rõ ràng khi đo l ng, ng i Nh t, Singapore có l i th h n Vi t Nam

Các nghiên c u v n ng su t lao đ ng nh : Blomstrom và Persson (1983), Ramirez (2006), V.Vandenberghe và F.Waltenberg (2010), Elsadig Musa Almed (2011), Biwel Su và Almas Heshmati (2011), Bùi Hoàng Ng c (2016), Lê H u Quý (2016), Nguy n Chí Tâm (2016) Trong n c và trên th gi i hi n t i có r t nhi u nghiên c u v n ng su t lao đ ng c ng nh các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao

đ ng, nh ng ch nghiên c u các v n đ nh chi phí nhân công, n ng su t lao đ ng

c a các doanh nghi p Vi t Nam, nghiên c u xu t kh u tác đ ng đ n n ng su t lao

đ ng và n ng su t lao đ ng c a m t công ty nh ng ch a có nghiên c u v n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam mà nghiên c u n ng su t lao đ ng theo ngành đ xem ngành nào đang phát tri n ngành nào có xu h ng gi m, đ có h ng phát tri n

h p lỦ nên nghiên c u theo ngành là c p thi t c n nghiên c u và th c hi n nên lu n

v n ch n đ tài “Các y u t tácăđ ngăđ năn ngăsu tălaoăđ ng theo ngành Vi t

Namăgiaiăđo n 2005-2016” làm đ tài nghiên c u

M c tiêu là d a vào lý thuy t và các nghiên c u tr c đ xác đ nh các y u

t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành t i Vi t Nam M c đ tác đ ng c a các y u t đó đ n n ng su t lao đ ng theo ngành T k t qu nghiên c u tác gi đ a

ra k t lu n và g i Ủ chính sách đ nâng cao n ng su t lao đ ng theo ngành t i Vi t Nam

1.3 Câu h i nghiên c u

T m c tiêu nghiên c u trên, đ tài đ t ra câu h i nh sau:

- Có nh ng y u t nào tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam?

TR N KIM NGÂN _ME016A

- M c tác đ ng ra sao? Tác đ ng tích c c hay tiêu c c đ n n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam? C n có nh ng chính sách nào nâng cao n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam?

1.4 iăt ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a bài là các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành t i Vi t Nam

1.5 Ph m vi nghiên c u

V n i dung ngành c a lu n v n nghiên c u là ngành c p 1 (theo Quy t

đ nh s 10/2007/Q -TTg ban hành H th ng ngành kinh t Vi t Nam) Danh m c

H th ng ngành kinh t Vi t Nam g m 5 c p Bài vi t ch n ngành c p 1 g m 21 ngành đ c mã hóa theo b ng ch cái l n l t t A đ n U (danh m c ngành đ c

li t kê bên d i)

Tuy nhiên bài vi t ch l a ch n 18/21 phân ngành còn ba phân ngành ho t

đ ng làm thuê các công vi c trong các h gia đình, s n xu t s n ph m v t ch t và

d ch v t tiêu dùng c a h gia đình và ngành ho t đ ng c a các t ch c và c quan

qu c t , ho t đ ng c a ng C ng s n, t ch c chính tr - xã h i; qu n lỦ Nhà n c,

an ninh qu c phòng; đ m b o xã h i b t bu c vì ba ngành không có d li u th ng

kê

- Các ngành mà bài vi t nghiên c u là các ngành sau:

+ Nông nghi p, lâm nghi p và th y s n

TR N KIM NGÂN _ME016A

+ Nghiên c u đ nh tính: trong bài là so sánh gi a v n đ đang nghiên c u

v i mô hình lý thuy t đư nghiên c u tr c đ xây d ng các bi n trong mô hình v các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam

+ Nghiên c u đ nh l ng: s d ng mô hình d li u b ng và ph n m m

stata 14 đ phân tích h i quy v i s li u th c p có s n

Ngu n d li u đ c l y t t ng c c th ng kê nh sau:

+ N ng su t lao đ ng theo ngành là n ng su t lao đ ng xã h i theo giá so sánh 2010 phân theo ngành kinh t

+ Lao đ ng trong ngành là lao đ ng t 15 tu i tr lên đang làm vi c hàng

n m phân theo ngành kinh t

TR N KIM NGÂN _ME016A

+ V n đ u t phát tri n toàn xã h i theo ngành là v n đ u t phát tri n toàn

xã h i th c hi n theo giá so sánh 2010 phân theo ngành kinh t

+ M c l ng theo ngành là thu nh p bình quân đ u ngu i theo giá so sánh

2010 phân theo ngành kinh t

+ u t tr c ti p n c ngoài theo ngành là doanh nghi p có v n đ u t

n c ngoài phân theo ngành kinh t ,

+ S thay đ i t ng tr ng theo ngành là t ng s n ph m trong n c theo giá

so sánh 2010 phân theo ngành kinh t

K t c u c a bài nghiên c u g m 5 ch ng:

Ch ngă1.ăGi i thi u

Ch ng này nêu nh ng n i dung chính v v n đ các y u t tác đ ng đ n

n ng su t lao đ ng theo ngành, lý do nghiên c u, câu h i nghiên c u, đ i t ng,

ph m vi, ph ng pháp nghiên c u và k t c u d ki n c a bài lu n v n

Ch ngă2.ăC ăs lý thuy t và các nghiên c uătr c

Ch ng này trình bày c s lý lu n c a đ tài, các y u t tác đ ng đ n n ng

su t lao đ ng, các lý thuy t có liên quan đ n lu n v n, các nghiên c u và k t lu n

có liên quan

Ch ngă3.ăPh ngăphápăvà mô hình nghiên c u

Ch ng này ch y u nói v cách thi t k bài nghiên c u, các ph ng pháp

s s d ng trong nghiên c u, mô hình nghiên c u

TR N KIM NGÂN _ME016A

Ch ngă4.ăPhơnătíchăk t qu nghiên c u

Phân tích k t qu nghiên c u: trình bày k t qu th ng kê mô t , m i quan h

gi a bi n đ c l p và bi n ph thu c, c l ng m i quan h c a các bi n đ a vào

mô hình đ n n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam Gi i thích Ủ ngh a th c

ti n c a mô hình nghiên c u

Ch ngă5.ăK t lu n và g i ý chính sách

Trình bày tóm t t k t qu tìm th y ch ng 4, v n d ng ki n th c và các lý thuy t kinh t đ đ a ra gi i pháp c th đ nâng cao n ng su t lao đ ng Vi t Nam

TR N KIM NGÂN _ME016A

li u… Các y u t đ u ra đ c đo b ng s n l ng hi n v t, doanh thu, giá tr s n

ph m đ u ra theo giá c đ nh, giá tr hi n hành, …

N ng su t th ng đ c đ nh ngh a là m t t l c a th c đo kh i l ng đ u

ra cho m t bi n pháp đ u vào s d ng và đ c đ t trong m i liên h v i các bi n s

v mô khác (theo góc đ n ng su t qu c gia) ho c v i các bi n s vi mô trong doanh nghi p (theo góc đ n ng su t c a doanh nghi p) n ng su t bao g m nhi u y u t trong đó có: n ng su t v n, n ng su t lao đ ng (OECD, 2001) N ng su t lao đ ng

là m t ch tiêu kinh t vì nó cung c p m t bi n pháp n ng su t tác đ ng c a t ng

tr ng kinh t kh n ng c nh tranh c a doanh nghi p và là th c đo hi u qu c a lao đ ng N ng su t đ c ti p c n hai góc đ c a qu c gia và c a doanh nghi p

c hai góc đ , n ng su t nói chung đ c hi u là t l gi a k t qu đ u ra v i kh i

l ng ngu n l c đ u vào (OECD, 2008) Hi u theo cách đ n gi n, n ng su t là

th c đo m c đ hi u qu các ho t đ ng t o ra k t qu đ u ra (s l ng, giá tr gia

t ng) các y u t đ u vào (lao đ ng, v n, nguyên li u, n ng l ng…) Vì lao đ ng là

m t y u t đ u vào quan tr ng nên n ng su t lao đ ng là m t thu t ng hàm ý m c

đ hi u qu c a vi c s d ng lao đ ng, theo đó n ng su t lao đ ng là t l k t qu

đ u ra so v i s l ng lao đ ng đ u vào trong m t kho ng th i gian c th (OECD, 2002)

Theo Adam Smith (1775), đ nh ngh a n ng su t lao đ ng g m: l i nhu n,

hi u su t, hi u qu , giá tr , ch t l ng, đ i m i và ch t l ng cu c s ng Adam Smith là tác gi đ u tiên đ a ra thu t ng (Productivity) trong m t bài báo bàn v

TR N KIM NGÂN _ME016A

hi u qu s n xu t ph thu c vào s l ng lao đ ng và kh n ng s n xu t vào n m

1776 Hi u m t cách đ n gi n là t s gi a đ u ra và đ u vào u ra đ u vào đ c

di n gi i khác nhau theo s thay đ i c a môi tr ng kinh t -xã h i Hi u m t cách

đ n gi n, n ng su t là th c đo kh i l ng đ u ra đ c t o ra d a trên y u t đ u vào Quan h gi a đ u ra và đ u vào chính là n ng su t

Theo Mohaty và Yadav (1994), n ng su t đ c đ nh ngh a đ n gi n là t s

gi a đ u ra (các s n ph m hay d ch v ) và đ u vào (v n, lao đ ng, nguyên v t li u,

n ng l ng và các đ u vào khác)

Theo Han.F.Leong D (1996), trong b i c nh kinh t hi n nay, khi th

tr ng c a ng i s n xu t chuy n sang th tr ng c a ng i tiêu dùng Ng i tiêu dùng đang có nh ng đi u ki n thu n l i đ so sánh và l a ch n Các nhà cung c p thì đang tranh nhau th ph n thông qua các th thu t tranh nhau v giá c vi c đ i

m i s n ph m liên t c và ti p th thì quan đi m n ng su t c ng có đ nh h ng m i, ngoài hi u su t, n ng su t còn nh n m nh đ n hi u qu

xem là t o ra và cung c p s n ph m và d ch v b ng cách s d ng t i thi u m i ngu n l c c con ng i và v t ch t nh m đ t đ c s th a m n c a khách hàng, c i thi n ch t l ng cu c s ng c a con ng i và tránh gây t n h i cho môi tr ng

N ng su t đ c th c hi n thông qua n l c c a con ng i trong m t b i c nh v n hóa và xã h i nh t đ nh

Cho đ n nay nhi u ng i v n hi u n ng su t đ ng ngh a v i n ng su t lao

đ ng Nh ng trên th c t n ng su t có ý toàn di n h n nhi u N ng su t không còn

bó h p trong ph m vi làm ra bao nhiêu s n ph m trong m t đ n v th i gian, mà

n ng su t g n li n v i th tr ng, v i c nh tranh vì v y s song hành v i ch t l ng

Theo T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t (OECD) NSL tính b ng s

s n ph m hàng hóa, d ch v cu i cùng đ c t o ra cho m t đ n v lao đ ng tham gia vào ho t đ ng s n xu t Trong đó, hàng hoá và d ch v cu i cùng đ c t o ra

TR N KIM NGÂN _ME016A

c a n n kinh t là t ng s n ph m trong n c (GDP); lao đ ng tham gia vào ho t

đ ng s n xu t t o ra GDP ph n ánh th i gian, công s c, k n ng c a l c l ng lao

đ ng và th ng đ c tính b ng lao đ ng đang làm vi c

Vi t Nam, n ng su t lao đ ng xư h i là m t ch tiêu thu c H th ng ch tiêu th ng kê qu c gia (quy đ nh trong Lu t Th ng kê), đ c đo b ng GDP tính bình quân trên m t lao đ ng đang làm vi c trong n m Cách tính này hoàn toàn phù

h p v i thông l qu c t hi n nay Chúng ta c n phân bi t NSL xư h i v i các ch tiêu ph n ánh n ng su t khác nh n ng su t các nhân t t ng h p, n ng su t v n hay

n ng su t c a m t cá nhân c th

Lý thuy t phát tri n c c u ngành không cân đ i cho r ng không th và không nh t thi t ph i đ m b o t ng tr ng b n v ng b ng cách duy trì c c u cân

đ i liên ngành vì: vi c phát tri n c c u không cân đ i gây nên áp l c, t o kích thích đ u t Trong m i t ng quan gi a các ngành, n u cung b ng c u s tri t tiêu

đ ng l c khuy n khích đ u t nâng cao n ng l c s n xu t N u đ u t nh ng d án

l n h n và m t s l nh v c thì áp l c đ u t s xu t hi n b i lúc đ u c u s l n h n cung, nh ng d n d n đ n khi d án hoàn thành cung s l n h n c u các l nh v c khác Ngu n l c c a qu c gia là có gi i h n, vai trò c a các ngành trong n n kinh t

là không gi ng nhau, do v y c n t p trung ngu n l c khan hi m vào m t s l nh v c quan tr ng, m t s th i đi m Do th i k đ u ti n hành công nghi p hóa, các n c đang phát tri n r t thi u v n, thi u công ngh và th tr ng, nên không đ đi u ki n

TR N KIM NGÂN _ME016A

th i m t s ngành khác m i n i lên (công nghi p, d ch v ) S phân b l i ngu n

l c gi a các ngành t o đ ng l c cho t ng tr ng n ng su t (Kuznets, 1930) LỦ gi i

v s l i tàn c a ngành Y u t ch m đ i m i công ngh “theo th i gian” và nh n

đ nh m t cách so sánh r ng chuy n d ch c c u cùng đ i m i công ngh là đ ng l c chính c a t ng tr ng n ng su t (Kuznets, 1977)

Theo mô hình Lewis (1955), khu v c công nghi p (CNCB) s n xu t có l i nhu n, nh đó t ng tích l y đ u t hình thành tài s n v n d n đ n t ng c u v lao

đ ng ó chính là đ ng l c c a quá trình di chuy n lao đ ng nông nghi p sang CNCB hay di chuy n lao đ ng t khu v c có n ng su t th p h n sang khu v c có

n ng su t cao h n Quá trình này d n đ n chuy n đ i c c u kinh t theo h ng

hi n đ i và thúc đ y t ng tr ng n ng su t

Có r t nhi u lỦ thuy t v n ng su t lao đ ng nh ng bài vi t ch y u t p

trung vào mô hình v n ng su t lao đ ng c a Arthur Lewis (1955) mô hình này gi

đ nh r ng:

- N n kinh t ch m phát tri n luôn có hai khu v c c b n:

+ Th nh t, khu v c nông thôn truy n th ng (traditional sector) là khu

v c t p trung nhi u dân s và đang trong tình tr ng d th a lao đ ng vì th s n

ph m biên c a lao đ ng b ng không Lewis x p lao đ ng này là lao đ ng “d th a”

+ Th hai, khu v c thành th công nghi p hi n đ i (modern sector) v i đ t

tr ng là n ng su t cao N u có lao đ ng t ng thêm s làm t ng s n l ng Do đó,

mô hình này g i Ủ v s di chuy n lao đ ng trong khu v c nông thôn sang khu v c thành th công nghi p hi n đ i

- T s đ u t công nghi p và tích l y t b n trong khu v c hi n đ i quy t đ nh s m r ng s n xu t trong khu v c này

- Kh n ng đ u t có th th c hi n trên c s l i nhu n thu đ c c a khu v c hi n đ i n u đem tái đ u t

TR N KIM NGÂN _ME016A

- M c ti n l ng trong khu v c công nghi p thành th là không đ i và

đ c xác đ nh nh là m c trung bình c đ nh c a ti n công trong khu v c nông nghi p truy n th ng c ng thêm m t kho ng v t tr i

- Ti n l ng thành th t i thi u ph i cao h n 30% thu nh p trung bình nông thôn thì m i có th làm cho nông dân r i n i c a h đi n i khác làm vi c

N ng su t đóng vai trò then ch t trong vi c đ nh ra m c s ng c a m t n c

Nh chúng ta đư bi t t ng s n ph m trong n c ph n ánh đ ng th i hai th : (1)

t ng thu nh p c a t t c các thành viên trong n n kinh t và (2) t ng chi tiêu cho s n

l ng hàng hoá và d ch v c a n n kinh t Nói đ n gi n, thu nh p c a n n kinh t

n ng su t s giúp s d ng có hi u qu h n các ngu n l c b h n ch và khai thác t i

đa công su t c a máy móc thi t b , h p lỦ hóa h n trong khâu t ch c s n xu t C i

ti n liên t c v m i m t, trong đó y u t ch t l ng là hàng đ u, ti p đ n là s d ng

có hi u qu các ngu n l c đ u vào, trong đó chú Ủ đ n ch t l ng nhân l c c ng

nh y u t tri th c, tinh th n, ý th c và ni m tin ng th i đ c bi t chú tr ng k t

qu đ u ra v i các khía c nh: t i đa hóa đ u ra v i yêu c u liên t c phát tri n và

TR N KIM NGÂN _ME016A

phát tri n b n v ng, phân chia l i ích cơng b ng các bên cùng cĩ l i, đ m b o l i ích vi mơ và v mơ, cá th và nhân lo i

o l ng n ng su t là m t trong nh ng nhi m v quan tr ng trong Ch ng trình qu c gia “Nâng cao n ng su t và ch t l ng s n ph m, hàng hĩa c a doanh

i v i ngành cơng nghi p, t i Quy t đ nh 604/Q -TTg ngày 25/5/2012

Th t ng Chính ph đư phê duy t D án Nâng cao n ng su t và ch t l ng s n

ph m hàng hĩa ngành cơng nghi p v i m c tiêu r t c th r ng t i n m 2020, đĩng gĩp n ng su t các y u t t ng h p (TFP) c a ngành trong GDP ph i đ t 35% và 40%

Vi c đo l ng n ng su t trong n n kinh t đ c xác đ nh b ng h th ng các

ch tiêu n ng su t, phù h p v i thơng l qu c t và c a các t ch c nh APO (T

ch c n ng su t châu Á) ho c OECD (T ch c H p tác và Phát tri n Kinh t ) i

v i OECD thì s d ng nhi u ph ng pháp đo n ng su t khác nhau S l a ch n đĩ

ph thu c vào m c đích c a vi c đo l ng n ng su t và s s n cĩ c a các d li u

V c b n, các ch s n ng su t đ c chia ra n ng su t m t y u t (m i gian h gi a

đ u ra v i m t y u t đ u vào) ho c n ng su t y u t t ng h p (m i quan h gi a

đ u ra v i t ng h p các y u t đ u vào) Các d ng đ u ra th ng cĩ nh t ng đ u

ra, giá tr gia t ng Các y u t đ u vào cĩ lao đ ng, v n, v n và lao đ ng, v n, lao

đ ng và các đ u vào trung gian T nh ng y u t đ u ra, đ u vào đĩ, chúng ta đo

l ng đ c n ng su t m t y u t hay n ng su t y u t t ng h p nào đĩ theo m c tiêu l a ch n

C th Cơng th c tính:

N ng su t lao đ ng (VND/lao đ ng) =Tổng sản phẩm trong nước ( GDP)Tổng số người làm việc bình quân

TR N KIM NGÂN _ME016A

Ngoài ra, n ng su t lao đ ng còn là m t hàm s ph n ánh c c u kinh t

Ví d , nh ng qu c gia nh Vi t Nam, Lào hay Campuchia thì v n còn m t b

ph n l n l c l ng lao đ ng làm vi c trong ngành nông nghi p, nên d n đ n n ng

su t lao đ ng trung bình c a c n n kinh t th p h n Còn t i các qu c gia hi n đ i hóa và phát tri n nh Singapore hay Nh t B n, thì đa ph n ng i lao đ ng ho t

đ ng trong các ngành s n xu t công nghi p và d ch v nên có n ng su t lao đ ng

r t cao là đi u d hi u

Ngoài y u t c c u n n kinh t , thì m t y u t khác c ng tác đ ng l n t i

n ng su t lao đ ng c a m t qu c gia, đó là giá tr GDP ròng, hay giá tr gia t ng t o

ra trong m t gi lao đ ng Theo cách tính này thì n ng su t lao đ ng t l thu n v i

t ng GDP c a c n n kinh t và t l ngh ch v i t ng s gi lao đ ng tiêu t n trong

c n n kinh t đ t o ra t ng đó GDP i u này d n t i vi c các n c có GDP l n

h n thì th ng có ch s n ng su t lao đ ng cao h n

Chi phí đ n v lao đ ng đo l ng chi phí trung bình c a lao đ ng trên m t

đ n v s n l ng Chúng đ c tính b ng t l t ng chi phí lao đ ng đ s n l ng

th c t , ho c t ng đ ng, t l chi phí lao đ ng trung bình m i gi n ng su t lao

đ ng (s n l ng m i gi lao đ ng) N ng su t lao đ ng cho m i ng i s d ng

đ c đ nh ngh a là s n l ng th c t (giá tr gia t ng) chia cho t ng s ng i có làm

vi c (OECD, 2001)

Hàm s n xu t d i góc đ kinh t h c tuy cung c p m t khung lý thuy t đ

ti p c n t i vi c tìm hi u nh ng y u t c b n tác đ ng đ n n ng su t Tuy nhiên

đi m y u c a mô hình này là b bó bu c vào hàm s n su t Hàm s n su t phát tri n các nhân t t i đâu thì mô hình n ng su t phát tri n t i đó vì v y các nhân t nh

h ng t i n ng su t b gi i h n Thu nh p c a ng i lao đ ng tuy không đ c đ

c p tr c ti p trong các mô hình n ng su t c a kinh t h c nh ng thông qua vi c có

m c thu nh p cao, ng i lao đ ng có th gián ti p c i thi n s c kh e (tái t o và nâng cao s c lao đ ng) và trình đ lao đ ng (Papadogonas và Voulgaris, 2005) Các

TR N KIM NGÂN _ME016A

nghiên c u khác nhau trong l nh v c n ng su t có th v a áp d ng hàm n ng su t

v a áp d ng góc ti p c n khác (ví d : l nh v c qu n tr ) đ tìm ra các y u t nh

h ng đ n n ng su t Các y u t này có th là: v n, n ng l c c a ng i lao đ ng, thu nh p c a ng i lao đ ng, lo i hình doanh nghi p, kh n ng xu t kh u, trình đ công ngh , đ c đi m khu v c đ a lý, kinh nghi m th tr ng c a doanh nghi p, đ c

đi m ngành, v n đ u t (Datta và ctg, 2005) Ho t đ ng đ u t cho khoa h c k thu t, công ngh s n xu t có vai trò quan tr ng trong vi c nâng cao n ng su t lao

đ ng, đây là y u t m nh m nh t làm t ng n ng su t lao đ ng Trình đ k thu t

c a s n xu t đ c bi u hi n thông qua tính n ng c a công c s n xu t, trình đ sáng

ch và s d ng các đ i t ng lao đ ng, các quá trình công ngh s n xu t và máy móc hi n đ i là y u t m nh m làm t ng n ng su t lao đ ng S phát tri n c a l c

l ng s n su t b t đ u s thay đ i công c s n xu t, l y máy móc thay th cho lao

đ ng th công, l y máy móc hi n đ i thay th cho máy móc c (Phan Công Ngh a, 1999) Ti n l ng nh h ng tr c ti p đ n m c s ng c a ng i lao đ ng Ph n đ u nâng cao ti n l ng là m c đích c a t t c m i lao đ ng, m c đích này t o đ ng l c

đ ng i lao đ ng phát tri n trình đ và kh n ng lao đ ng c a mình Do v y, ti n

l ng th a đáng s là đ ng l c đ ng i lao đ ng làm vi c hi u qu và đ t n ng

su t lao đ ng cao (Tr n Xuân C u và Mai Qu c Chánh, 2008)

2.2 Các nghiên c uătr c

Trong quá trình nghiên c u đ tài này, nh n th y có m t s nghiên c u

tr c đ c p các y u t tác đ ng n ng su t lao đ ng Bao g m các nghiên c u sau:

Blomstrom và Persson (1983) nghiên c u tác đ ng tràn c a FDI t i n ng

su t lao đ ng c a Mexico cho th y tác đ ng tích c c t i n ng su t lao đ ng trong

n c Ramirez (2006) s d ng s li u 1960 -2000 xây d ng mô hình kinh t l ng

t hàm s n xu t đ đánh giá tác đ ng c a FDI đ n NSL Chile K t qu cho th y FDI có tác đ ng tích c c và ý ngh a t i t ng tr ng n ng su t lao đ ng Nghiên c u

đư đ a ra ng ý chính sách r ng nên thu hút dòng v n FDI có tác đ ng tràn t i n c

TR N KIM NGÂN _ME016A

nh n đ u t l n d i d ng chuy n giao công ngh hay có nh ng ki n th c qu n lý

hi n đ i

Aida Licaros Velasco (1988) ông đư th o lu n v tình hình n ng su t lao

đ ng hi n nay Philippines Nó phân tích các nguyên nhân c a n ng su t lao đ ng

th p d a trên các tài li u s n có N ng su t lao đ ng Philippine th p là do vi c s

d ng ngu n nhân l c, t ng tr ng ch m c a ngành nông nghi p d n đ n thu

nh p và chi tiêu th p đóng góp cho vi c phát tri n công nghi p d ch v th p Vi c thành l p y Ban N ng Su t qu c gia là m t s công nh n nhu c u c n thi t đ xem xét và phát tri n ch ng trình s làm t ng n ng su t lao đ ng K t lu n do tác gi

đ a ra d a trên vi c rà soát các tài li u đư xu t b n v n ng su t và các l nh v c liên

quan khác

V.Vandenberghe và F.Waltenberg (2010) nghiên c u cho th y c c u tu i

nghi p, c th là n u t l l c l ng lao đ ng già (t 50 đ n 65 tu i) t ng thêm 10% thì n ng su t lao đ ng trung bình s gi m t 2-4%, vi c t ng chi phí nhân công c a nhóm tr (t 18-29 tu i) có tác đ ng tích c c đ n n ng su t lao đ ng, còn đ i v i nhóm tu i t 30-65 tu i thì không có tác d ng, s ng i làm vi c trong doanh nghi p có tác đ ng ng c chi u

Elsadig Musa Almed (2011) nghiên c u cho th y v n, ch t l ng lao đ ng,

s thuê bao đi n tho i c đ nh, m c chi tiêu cho giáo d c đ u tác đ ng tích c c lên GDP

Biwel Su và Almas Heshmati (2011) nghiên c u cho th y t ng l c l ng lao đ ng, t ng m c đ u t m i, s thuê bao đi n tho i c đ nh, t l công nghi p,

lên n ng su t lao đ ng, còn t ng m c chi cho giáo d c và s lao đ ng n trong l c

l ng lao đ ng ch a đ c s đ k t lu n tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng và

TR N KIM NGÂN _ME016A

nghiên c u c ng cho th y t c đ t ng n ng su t lao đ ng các t nh Trung Qu c là không gi ng nhau

Nguy n Thanh Phúc (2012) nghiên c u l ng là đ ng l c ph n đ u cho

ng i lao đ ng Ta th y đ t ng n ng su t lao đ ng, quan tâm đ n y u t con ng i hay ng i lao đ ng là c c k c n thi t Trong bài vi t này, tác gi đư r t đúng đ n

đ c p th ng và kh ng đ nh: l ng ph i là đ ng l c ph n đ u cho ng i lao đ ng có

nh th m i t ng đ c n ng su t lao đ ng Tác gi c ng đ c p đ n nh ng chính sách t ng l ng t i thi u chung và l ng t i thi u c a nhà n c ta, sau 7 l n đi u

ch nh t ng l ng t i thi u khu v c hành chính s nghi p nhà n c v n t n t i ngh ch lỦ: l ng t ng không theo k p t c đ tr t giá, l m phát N u theo quan

đi m ch đ o c i cách ch đ , chính sách ti n l ng đ đ i ng cán b , công ch c yên tâm công tác, c ng hi n thì đi u này v n còn phía tr c

Thùy Dung (2014) nghiên c u đư đ a ra nh ng s li u và tài li u th c p tác gi thu th p đ c đ kh ng đ nh t m quan tr ng c a n ng su t lao đ ng, tác gi

c ng đ a ra nh ng l p lu n liên quan đ n l ng t i thi u hi n nay Vi t Nam, chính sách l ng c a nhà n c r t chú tr ng nghiên c u vi c t ng m c l ng t i thi u, nh ng th c t vi c t ng l ng t i thi u này ch làm t ng thêm chi phí l ng

c a doanh nghi p, m c t ng cho ng i lao đ ng không đáng bao nhiêu, cùng v i đó khi nhà n c t ng l ng t i thi u, giá c th tr ng t ng theo, ph n l ng đ c t ng không th bù đ p đ c chi phí t ng theo đó M t khác vi c t ng chi phí l ng đó

c a doanh nghi p góp ph n làm gi m n ng su t lao đ ng, t c đ t ng l ng cao h n

t c đ t ng n ng su t lao đ ng Tác gi c ng d n ch ng m t nghiên c u g n đây

c a T ch c Lao đ ng Th gi i (ILO) cho th y n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam thu c nhóm th p nh t châu Á -Thái Bình D ng, th p h n Singapore g n 15 l n,

th p h n Nh t 11 l n và Hàn Qu c 10 l n So v i các n c láng gi ng ASEAN có

m c thu nh p trung bình, n ng su t lao đ ng c a Vi t Nam v n có kho ng cách l n,

ch b ng m t ph n n m Malaysia và hai ph n n m Thái Lan, các nhà ch c trách t i

Vi t Nam c ng đang r t quan tâm đ n k t qu này, quan tâm đ n t m quan tr ng

TR N KIM NGÂN _ME016A

c a y u t n ng su t lao đ ng trên n n kinh t , t đó đ nh h ng t p trung nghiên

c u và phân tích sâu h n đ mang l i hi u qu t t nh t

Bùi Hoàng Ng c (2016) nghiên c u các y u t nh h ng đ n n ng su t lao

đ ng c a các n c ASEAN 6 giai đo n 1999-2014, bài ch t p trung các n c có trình đ cao, ch ra các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng c a các n c ASEAN 6 g m: chi phí nhân công, s gi làm vi c, t l công nghi p trong GDP, t

l thuê bao Internet/ 100 dân s , t l lao đ ng làm vi c và s v n đ u t m i S

d ng ph ng pháp h i quy các nhân t tác đ ng c đ nh FEM (Fixed Effect Model)

có tr ng s đ xác đ nh nh h ng đ n n ng su t c a các n c ASEAN 6

Lê H u Quý (2016) nghiên c u các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng

c a các doanh nghi p Vi t Nam giai đo n 2010-2014, đ c th c hi n b ng ngu n

d li u th c p t đi u tra doanh nghi p c a T ng c c th ng kê, đ tài s d ng h i quy đ nh l ng là dùng mô hình h i quy tuy n tính đ phân tích d li u, s d ng

ph ng pháp bi n công c đ x lý sai ph m trong mô hình H i quy theo 8 vùng kinh t đ so sánh m c đ tác đ ng c a các y u t đ n n ng su t lao đ ng theo vùng

mi n, n ng su t lao đ ng doanh nghi p có s khác bi t gi a các vùng kinh t , k t

qu h i quy cho th y các y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng c a các doanh nghi p nh : quy mô đ u t , quy mô lao đ ng, thu nh p lao đ ng, ngành ngh kinh doanh, các kho n chi tr cho lao đ ng, giá tr tài s n c a doanh nghi p và đ c đi m vùng kinh t

Nguy n Chí Tâm (2016) nghiên c u m i quan h gi a xu t kh u và n ng

su t lao đ ng c a doanh nghi p Phân tích đ nh l ng thông qua mô hình, sau đó phân tích k t qu c a mô hình h i quy và đ a ra k t lu n c a mô hình S d ng d

li u b ng v thông tin doanh nghi p nh : lo i hình ch s h u, v n, quy mô, t l

l i nhu n, … đ c thu th p qua các cu c kh o sát n m 2005, 2007, 2009, 2011,

2013 t các SMEs đ c kh o sát nhi u l n qua các n m tài ch ng minh r ng khi tham gia vào th tr ng xu t kh u, d i tác đ ng c a th tr ng n ng su t lao

TR N KIM NGÂN _ME016A

đ ng c a doanh nghi p t ng lên nhi u h n ng th i, v n, quy mô, l i nhu n t

vi c xu t kh u và kinh nghi m xu t kh u c ng t ng theo

Phân tích d li u

s n có qua các n m

đ ch ng minh

n ng su t lao đ ng Philippine

T l lao đ ng trong nông nghi p cao, thu nh p th p

d n đ n đ u t cho công nghi p và chi tiêu cho d ch v

th p d n đ n n ng

su t lao đ ng th p Ramirez (2006),

đánh giá tác đ ng

FDI đ n n ng su t

lao đ ng Chile

V n đ u t n c ngoài

Mô hình kinh t

l ng t hàm s n

xu t

V n đ u t n c ngoài có tác đ ng tích c c đ n n ng

su t lao đ ng Bùi Hoàng Ng c

100 dân s , t l lao đ ng làm vi c

và s v n đ u t

m i

Ph ng pháp h i quy các nhân t tác

đ ng c đ nh FEM (Fixed Effect Model)

Các y u t tác

đ ng đ n n ng su t lao đ ng c a các

n c ASEAN 6

g m: chi phí nhân công, s gi làm

vi c, t l công nghi p trong GDP,

t l thuê bao

TR N KIM NGÂN _ME016A

Internet/ 100 dân

s , t l lao đ ng làm vi c và s v n

đ ng, giá tr tài s n

c a doang nghi p

và đ c đi m vùng kinh t

Dùng mô hình h i quy tuy n tính đ phân tích d li u,

s d ng ph ng pháp bi n công c

đ x lý sai ph m trong mô hình

Các y u t tác

đ ng đ n n ng su t lao đ ng c a các doanh nghi p nh : quy mô đ u t , quy

mô lao đ ng, thu

nh p lao đ ng, ngành ngh kinh doanh, các kho n chi tr cho lao

đ ng, giá tr tài s n

c a doanh nghi p

và đ c đi m vùng kinh t

kh u và kinh nghi m xu t kh u

Phân tích đ nh

l ng thông qua

mô hình, sau đó phân tích k t qu

c a mô hình h i quy và đ a ra k t

th i, v n, quy mô,

l i nhu n t vi c

TR N KIM NGÂN _ME016A

xu t kh u và kinh nghi m xu t kh u

c ng t ng theo Thu Dung (2014),

l ng t i thi u và

n ng su t lao đ ng

Ti n l ng Nghiên c u đ nh

tính t s li u và tài li u th c p

L ng t i thi u có tác đ ng đ n n ng

đ n n ng su t lao đ ng đ đ xu t mô hình nghiên c u c a bài V n có s thay đ i

d ch chuy n trong n i b ngành nh ng bài đ xu t xét chung trên t ng th c a m t ngành không k đ n s thay đ i trong n i b ngành đó

TR N KIM NGÂN _ME016A

Trong ch ng này lu n v n đư đ c p đ n t ng quan lỦ thuy t v n ng su t lao

đ ng, làm rõ khái ni m n ng su t lao đ ng N i dung ch ng này đư nêu m t s nghiên c u tr c đó trong n c và n c ngoài v n ng su t lao đ ng, qua đó cho

th y ch a nhi u nghiên c u v n đ này trong và ngoài n c C n c vào nh ng nghiên c u đó tác gi l a ch n bi n cho mô hình nghiên c u đ có c n c đ a ra gi thuy t nghiên c u

TR N KIM NGÂN _ME016A

3.1 Ph ngăphápănghiênăc u

M c đích c a đa s các nghiên c u th c nghi m trong kinh t là gi i thích

m i quan h gi a m t bi n ph thu c Y, theo m t hay nhi u bi n gi i thích (X11, X22, …, Xkk) làm đi u này, chúng ta mu n bi t s tác đ ng c a Xi lên Y nh

th nào, c chi u h ng l n đ l n c a tác đ ng Tr l i câu h i này, chúng ta ph i

k t qu c l ng là không thiên ch ch đòi h i chúng ta ph i ki m soát các bi n nhi u, c các bi n quan sát đ c l n các bi n không quan sát đ c i v i các bi n nhi u quan sát đ c, chúng ta có th s d ng mô hình h i quy tuy n tính đa bi n c

đi n (MCLR) i v i các bi n nhi u không quan sát đ c, tu vào đ c đi m khác nhau gi a các đ i t ng và th i gian mà chúng ta l a ch n mô hình h i quy tác

đ ng c đ nh hay tác đ ng ng u nhiên C hai mô hình h i quy này đòi h i chúng ta

(cross-Ch ng h n, chúng ta có th thu th p các d li u c a cùng các cá nhân, công ty,

tr ng h c, thành ph , qu c gia, … trong giai đo n t n m nào đ n nào

Trong bài vi t s d ng h i quy d li u b ng trong phân tích c b n th ng

có các mô hình chính sau: POOL, FEM, REM Vi c s d ng các mô hình này ph n nào đư gi i thích v vi c dùng các ki m đ nh th ng kê

TR N KIM NGÂN _ME016A

ây là m t cách gi i thích cho s thi u v ng các ki m đ nh trong các nghiên c u v d li u b ng khi mà các nhà nghiên c u c n t p trung vào các mô hình FEM, REM đ phân tích M c khác, đây c ng là g i Ủ cho các ki m đ nh phát

hi n các v n đ tr c khi quy t đ nh phân tích theo các mô hình khác nhau

V i gi đ nh m i đ n v đ u có nh ng đ c đi m riêng bi t có th nh h ng

đ n các bi n gi i thích, FEM phân tích m i t ng quan này gi a ph n d c a m i

đ n v v i các bi n gi i thích qua đó ki m soát và tách nh h ng c a các đ c đi m riêng bi t (không đ i theo th i gian) ra kh i các bi n gi i thích đ chúng ta có th

c l ng nh ng nh h ng th c (net effects) c a bi n gi i thích lên bi n ph thu c REM phân tích s khác bi t gi a các đ n v có nh h ng đ n bi n ph thu c Trong đó, ph n d c a m i đ n v (không t ng quan v i bi n gi i thích)

đ c xem là m t bi n gi i thích m i c l ng OLS cho mô hình tác đ ng ng u nhiên s cho các tham s c l ng không ch ch nh ng l i không hi u qu H n

n a, các c l ng c a sai s chu n và do đó th ng kê t s không còn chính xác S

d nh v y là vì c l ng OLS b qua s t t ng quan trong thành ph n sai s it

tác đ ng ng u nhiên

tài s d ng ph ng pháp phân tích đ nh tính và đ nh l ng y u t tác

đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam

Nghiên c u đ nh tính: trong bài là so sánh gi a v n đ đang nghiên c u v i

mô hình lý thuy t đư nghiên c u đ đánh giá n ng su t lao đ ng theo ngành Vi t Nam

14 đ phân tích h i quy v i s li u th c p có s n

Nghiên c u đ c th c hi n thông qua hai giai đo n chính:

- Nghiên c u s b b ng ph ng pháp nghiên c u đ nh tính: nghiên c u các tài li u th c p đ xây d ng các bi n trong mô hình nghiên c u

TR N KIM NGÂN _ME016A

- Nghiên c u chính th c đ c th c hi n b ng ph ng pháp nghiên c u đ nh

l ng ti n hành ngay khi xác đ nh đ c các bi n trong mô hình nghiên c u D li u trong nghiên c u chính th c là d li u th c p đ c thu th p t T ng c c th ng kê

3.2 Mô hình nghiên c u

Trên c s lý thuy t và các nghiên c u tr c c ng nh d li u s n có t

T ng c c th ng kê, đ tài s d ng mô hình h i quy tuy n tính đ nghiên c u các

y u t tác đ ng đ n n ng su t lao đ ng theo ngành t i Vi t Nam N ng su t lao

đ ng là bi n ph thu c c a mô hình, còn bi n đ c l p là ti n l ng theo ngành, s lao đ ng theo ngành, v n đ u t xư h i theo ngành, đ u t n c ngoài theo ngành,

s thay đ i v t ng tr ng theo ngành T đó bài đ xu t mô hình nh sau:

S thay đ i v

t ng tr ng theo ngành