Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh: Bài 3 - ThS. Nguyễn Thị Bích Thủy

Bài giảng Tư tưởng Hồ Chí Minh - Bài 3: Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội và con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam trình bày tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam và thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo.

te TRUONG DAI HOC KINH TE QUỐC DÂN

a

& TRUNG TÂM ĐÀ TẠ0 TỪ XA

“ae NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE [3 TO HOP GIAO DUC TOPICA

BAI 3

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ

NGHĨA XÃ HỘI VÀ CON ĐƯỜNG ĐỊ

LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM Giảng viên: ThS Nguyễn Hồng Sơn

Trường Đại học Kinh tế quốc dân

Danes aa NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE EDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

TINH HUONG KHOI DONG

Mác cho rằng Chủ nghĩa xã hội thích ứng với các nước châu Âu dễ dàng hơn so với các

nước châu Á (phương Đông), Hồ Chí Minh cho rằng CNXH thích ứng với các nước Châu

Á dễ dàng hơn? Tại sao vậy? Hồ Chí Minh là người có công phát triển học thuyết Mác

về CNXH ở từ thực tiễn Việt Nam và các nước phương Đông, cơ sở nào để khẳng định

điều này?

Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đánh dấu sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước Từ

năm 1996, Việt Nam bước vào chặng đường mới, chặng đường đây nhanh sự nghiệp

công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước Tại sao khẳng định đây là sự lựa chọn con

đường đúng đắn phù hợp với tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH và con đường đi lên CNXH

©} nowrivioyorn NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE EDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

°_ Hiểu và vận dụng được những quan điểm cơ bản của Hồ Chí Minh về thời kỳ

quá độ lên CNXH ở nước ta hiện nay;

¢ Thay duoc gia tri ly luan và thực tiễn của tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH va

con đường đi lên CNXH ở nước ta;

° Khắẳng định sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam hiện nay của Đảng và nhân dân ta

chính là kế thừa và vận dụng sáng tạo những giá trị di sản lý luận to lớn của Hồ

Chí Minh về CNXH trong thời kỳ mới

ML

= =

Tey RUNG DAI HOC KINH TE QUOC DÂN

©: TRUNG TÂM ĐẢ0 TẠO TUXA = DU TOP

đq) Tư tưởng Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

(2) Thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

ety TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DAN

@: TRUNG TAMDAO TAO TU XA E DU TOP

1.1 Tính tật yêu của Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

1.2 Quan niệm của Hồ Chí Minh về bản chất của CNXH

1.3 Mục tiêu và động lực của Chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

[RUONG DAI HOC KINH TE QUOC DAN

TRUNG TAMDAO TAO TU XA NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

1.1 TINH TAT YEU CUA CHU NGHIA XA HỘI Ở VIỆT NAM

' Á

Quan điểm của Chủ nghĩa Mác - Lênin

về tính tât yêu của CNXH

Truyên thông yêu nước và khát vọng hòa

ete TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

@ TRUNG TÂM ĐÀO TẠ0 TỪ XA EDUTOP

Tính thống nhất và tính khác biệt trong phýõng thức tiếp cận giữa chủ nghĩa Mác

và tý týởng Hỗ Chí Minh về CNXH?

Gợi ý trả lời:

‹ - Tính thống nhất:

> Dựa trên lý thuyết hình thái kinh tế - xã hội;

> Khẳng định những giá trí ưu viêt của CNXH

¢ Tính khác biệt:

> Chủ nghĩa Mác — Lénin tiếp cận CNXH từ sự việc nghiên cứu sự vận động và phát

triển của CNTB ở các nước châu Âu, còn Hồ Chí Minh tiếp cận CNXH ở các nước châu Á

> Chủ nghía Mác — Lênin tiếp cận chủ nghĩa xã hội chủ yếu trên phương diện lý

thuyêt hình thái kinh tê xã hội; Hồ Chí Minh tiêp cận CNXH từ những phiện diện

khác đó là: Đạo đức, ván hóa

ome, TRUONG DAI HOC KINH TẾ QUOC DAN

@ TRUNG TAM BAO TAO TU XA = L) U TOP

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

1.2 QUAN NIEM CUA HO CHI MINH VE BAN CHAT CUA CNXH

Cach tiép can của Hồ Chí Minh về chủ nghĩa xã hội

= TRUONG ĐẠI HỌC KINH rE QUOC DAN

1.2 QUAN NIEM CUA HO CHi MINH VE BAN CHAT CUA CNXH (tiép theo)

Bản chất chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam

CHXH Việt Nam

Chủ thể xây dựng CNXH:

Nhân dân lao động

đức phát triên bang hop ly

Do nhan dan lam chu

ome RUNG DAI HOC KINH TE QUOC DAN

©: TRUNG TAMBAO TAO TU XA = DU TOP

ome, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

&: TRUNG TAM DAO TAO TU XA Ẽ D U TOP

ora NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

1.3 MUC TIEU VA DONG LUC CUA CNXH O VIET NAM (tiếp theo)

Tính thông nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH

Danes aa NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE EDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

GIAI QUYET TINH HUONG

Tình huống 1: Qua nội dung phan |, ta thay:

¢ Cach tiép cận của Mác và Ăngghen về CNXH chủ yếu dựa trên cơ sở về kinh tế - chính trị,

xuất phát từ đặc trưng cơ bản trong sự phát triển ở các nước tư bản Tây Âu Đây là lý do Mác và Ăngghen khẳng định, CNXH sẽ thích ứng với các nước Tây Âu dễ dàng hơn so với các nước châu Á

- _ Hồ Chí Minh lý giải sự thích ứng với CNXH ở các nước châu Á dễ dàng hơn so với các nước

châu Âu chủ yếu dựa trên cơ sở hoàn cảnh đặc thù và những giá trị châu Á Cụ thể là:

> Hoàn cảnh đặc thù: Khác với các nước châu Âu, người dân châu Á phải thường xuyên

chống lại các thế lực ngoại xâm lớn hơn mình nhiều lần để giành độc lập tự do, và sau

khi giành được độc lập tự do, sẽ tiếp tục thực hiện sự nghiệp xây dựng CNXH Bởi vì,

đây là phương thức cơ bản nhất nhằm bảo về và phát huy những thành quả đạt được

của sự nghiệp giải phóng dân tộc

> Những giá trị châu Á: Đề cao tinh thần yêu nước, yêu hòa bình tự do; đề cao tinh thần

tập thể, cố kết cộng đồng

¢ C6 thé noi: Đây là quan điểm sáng tạo khẳng định: Hồ Chí Minh là người có công phát triển

học thuyết Mác về CNXH từ thực tiễn ở Việt Nam và các nước phương Đông

©} nowrivioyorn NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE EDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

BÀI TẬP TỰ NGHIÊN CỨU

Làm rõ tính hiện thực và nhân đạo trong tư tưởng Hồ Chí Minh về CNXH?

¢ Goi y tra loi:

- _ Những đặc trưng cơ bản của CNXH theo tư tưởng Hò Chí Minh

¢ Phan tich tinh nhân đạo và hiện thực:

> Khẳng định con người là chủ thé quyết định sự phát triển xã hội

>» CNXH mạng nội dung toàn diện, sâu sắc trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội

> Mọi giá trị đều hướng tới con người và vì con người

> CNXH trong tư tưởng HCM là sự kết nối những giá trị truyền thống dân tộc với

những giá trị thời đại, phản ánh khát vọng dân tộc và thời đại

CNXH mang tinh cu thé, dé nắm bắt, dễ thực hiện

ete TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUOC DAN

@: TRUNG TAMDAO TAO TU XA E D U TOP

2 THO! KY QUA ĐỘ LÊN CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở VIỆT NAM

2.1 Đặc điềm, nhiệm vụ của thời kỳ quá độ lên CNXH

2.2 Nguyên tắc và biện pháp thực hiện quá độ lên CNXH

ete TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUOC DAN

@: TRUNG TAMDAO TAO TU XA E DU TOP

2.1.1 Loại hình, đặc điểm và thực chất của thời kỳ quá độ lên CNXH

2.1.2 Nhiệm vụ lịch sử của thời kỳ quá độ lên CNXH

2.1.3 Nội dung xây dựng CNXH trong thời kỳ quá độ lên CNXH

a TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

2.1.1 LOAI HINH, DAC DIEM VA THU'C CHAT CUA THO! KY QUA ĐỘ LEN CNXH

e Quá độ trực tiếp từ chủ nghĩa tư bản phát triển lên CNXH

e Quá độ gián tiếp từ những nước tư bản phát triển trung bình và những

Quan điểm nước có nên kinh tế lạc hậu lên CNXH

Legge, TRƯỜNG DẠIHỌCKINHTẾ QUỐC DÂN

SS: TRUNG TÂM BẢO TẠO TỪXA

kiến

sws<4 TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

@ TRUNG TÂM BẢO TẠO TỪXA = DU TOP

2.1.1 LOA] HINH, DAC DIEM VA THU’C CHAT CUA THO! KY QUÁ ĐỘ LÊN CNXH (tiếp theo)

Thực chất:

„ Thời kỳ quá độ là thời kỳ diễn chuẩn bị những cơ sở vật chất và tinh thần cho CNXH

¢ Thoi ky qua độ diễn ra lâu dài, khó khăn và phức tạp

¢ Thời kỳ quá độ được thực hiện tự giác, sáng tạo bởi quân chúng nhân dân lao động

thông qua sự lãnh đạo của Đảng cộng sản

¢ Thoi kỳ quá độ diễn ra cuộc đấu tranh gay go và phức tạp trên mọi lĩnh vực của đời

sông xã hội

v1.0013103218

‘Sy TRUNG TAM DAO TAO TU XA

or NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE

SEDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

2.1.2 NHIEM VU LICH SU CUA THO! KY QUA DO LEN CNXH

Xây dựng nên tảng vật chất kỹ thuật và các tiên dén văn hóa,

tư tưởng cho CNXH

Thời kỳ

qua do

Cải tạo xã hội cũ, xây dựng xã hội mới, kết hợp giữa cải tạo

và xây dựng, trong đó lây xây dựng làm trọng tâm, côt yêu và

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DAN

: * TRUNG TÂM BẢ0 TẠ0 TỪ XA EDUTOP

Nội dung kinh tế:

Nội dung văn hóa;

Nội dung xã hội

emo, TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

2.2 NGUYEN TAC VA BIEN PHAP THUC HIEN

Tey RUNG DAI HOC KINH TE QUOC DÂN

©: TRUNG TAMDAO TAO TU XA E DU TOP

Kết hợp cải tạo xã hội cũ, xây dựng

xã hội mới, lấy xây dựng làm trung

Co ké hoach va bién phap khoa Đem của dân, tài dân, sức dân làm

học, phù hợp lợi cho dân

` 7

œwre TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DAN

@ TRUNG TÂM ĐÀO TẠ0 TỪ XA EDUTOP

NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE TO HOP GIAO DUC TOPICA

GIAI QUYET TINH HUONG

Tinh huống 2: Qua nội dung bai hoc, ta thay:

¢ Sự nghiệp đổi mới ở Việt Nam, thực chất là sự nhìn nhận và đánh giá khách quan,

khoa học những quy luật cơ bản của thời kỳ quá độ lên CNXH nhằm đưa ra những

phương thức biện pháp phù hợp nhằm đạt tới mục tiêu XHCN Đó là quá trình đổi

mới về tư duy, chuyển đổi mô hình kinh tế, chú trọng cải cách hệ thống chính trị, xây

dựng nhà nước pháp quyền XHCN của dân, do dân và vì dân Trên cơ sở những

thành tựu đạt được, năm 1996, Đảng ta tiếp tục xác định chiến lược Công nghiệp

hóa, hiện đại hóa đất nước nhằm tiếp tục thực hiện nhiệm vụ tạo dựng những cơ sở

vật chất — tinh thần cho CNXH

„ - Qua nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về những đặc trưng, mục tiêu, động lực và

đặc biệt là những nội dung, biện pháp xây dựng CNXH trong thời kỳ quá độ, chúng

ta nhận thấy, sự nghiệp đổi mới, CNH, HĐH đắt nước hiện nay chính là vận dụng

sáng tạo tư tưởng HCM về CNXH trong thời kỳ mới

(É nacriniunotu aa NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE EDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

GiAl QUYET TINH HUONG (tiép theo)

Trong đó nồi bật những nội dung chính và cũng là bài học của sự nghiệp đổi mới là:

° Phát huy vai trò của các thành phần kinh té, tiếp tục đây mạnh kinh tế thị trường định

hướng XHCN

¢ Chu trong phát triển nông nghiệp, tạo điều kiện phát triển công nghiệp, thương

ngihệp và dịch vụ

- _ Xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ, chủ động hội nhập quốc tế

¢ Cham lo xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, xây dựng Nhà nước của dan, do

dân và vì dân; đây mạnh chông quan liêu, tham nhũng, lãng phi

¢ Chu trong phát tri6n van héa, xa héi, coi van héa la muc tiéu và động lực của sự phát

triên xã hội

‹ Kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại

(Ế®-meinionotu aa NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE EDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

BÀI TẬP TỰ NGHIÊN CỨU

Phân tích tính sáng tạo trong tư tưởng Hỗ Chí Minh về loại hình, đặc điểm và thực chất

của thời kỳ quá độ lên CNXH ở Việt Nam

Gợi ý trả lời:

¢ Loai hinh:

> Quan điễm của chủ nghĩa Mác — Lênin

> Quan điểm của Hồ Chí Minh: Hồ Chí Minh đã vận dụng sáng tạo khi xác định thời kỳ

quá độ lên CNXH ở Việt Nam thuộc hình thức quá độ gián tiếp, là sự tiếp nói tất yếu

của hai tiến trình cách mạng là cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân cách mạng XHCN

¢ Pac diém: H6 Chi Minh da khai quat dac diém phù hợp với xuất phát điểm, trình độ, tương

quan chính trị - xã hội và xu hướng vận động tất yêu của Việt Nam trong thời kỳ quá độ Đặc điểm này chi phối toàn bộ chiến lược phát triển, mục tiêu, nhiệm vụ, bước đi của thời

kỳ quá độ ở nước ta

- - Thực chất: Quan điểm Hồ Chí Minh về thực chất của thời kỳ quá độ là sự vận dụng sáng

tạo lý luận chủ nghĩa Mác — Lênin và khái quát thực tiễn ở Việt Nam Đó là: thời kỳ quá độ

là thời kỳ xây dựng những tiền đề cho CNXH; tính chất khó khăn, phức tạp; lực lượng, đầu tranh giai cấp

ome TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

@ TRUNG TÂM ĐÀO TẠ0 TỪ XA EDUTOP

Theo Hỗ Chí Minh, mục tiêu cao nhất của Chủ nghĩa xã hội là gì?

a Xây dựng xã hội dân chủ

b Đáp ứng đây đủ nhu câu vật chat va tinh thần của nhân dân

c Không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân

d Giải phóng giai cập công nhân và nhân dân lao động

Đáp án đúng là:

c Không ngừng nâng cao đời sống của nhân dân

° - Vì: Hồ Chí Minh cho rằng mục tiêu cao nhất của CNXH là không ngừng nâng cao đời

sống của nhân dân Đây là tiêu chí tổng quát để kiểm nghiệm tính chất XHCN của

các lý luận và chính sách thực tiễn

¢ Tham khảo: Giáo trình, Bài 3, Mục lI.3 trang 105 — 106

v1.0013103218

ome TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

@ TRUNG TÂM ĐÀO TẠ0 TỪ XA EDUTOP

Theo Hỗ Chí Minh, động lực quan trọng nhất của CNXH là gì?

¢ Vi: H6 Chi minh cho rằng, để xây dựng thành công CNXH, phải phát huy vai trò của

các động lực, trong đó động lực con người là quan trọng, quuyết định nhất Con

người tức là mỗi cá nhân, cũng như toàn thể nhân dân lao động, nòng cốt là liên

minh công — nông - trí thức

‹ồ - Tham khảo: Giáo trình, Bài 3, Mục I.3.b, trang 109

v1.0013103218

©} nowrivioyorn NEU DISTANCE EDUCATION CENTRE EDUTOP TO HOP GIAO DUC TOPICA

CAU HOI TRAC NGHIEM 3

Theo Hồ Chí Minh, đặc điểm “to nhất” của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở

Việt Nam là gì?

a._ Từ một nước thuộc địa tiến lên CNXH

b _ Từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiễn lên CNXH, không kinh qua giai đoạn phát

trién TBCN

c Từ một nước lạc hậu bị chiến tranh tàn phá tiền lên CNXH

d._ Từ một nước thuộc địa, nửa phong kiến tiền lên CNXH

Đáp án đúng là: b Từ một nước nông nghiệp lạc hậu tiến lên CNXH, không kinh qua

giai đoạn phát triển TBCN

Tham khảo: Giáo trình, bài 3, Mục lI.1.a, trang 112 -113