Giáo trình môn Giáo dục thể chất - Trường Cao đẳng Xây dựng TP. HCM

Giáo trình Giáo dục thể chất cung cấp với những kiến thức về thể dục cơ bản; điền kinh; lý thuyết bóng chuyền; phần thực hành kỹ thuật bóng chuyền. Mời các bạn cùng tham khảo giáo trình để phục vụ cho hoạt động học tập.

L I NÓI Đ U Ờ Ầ

Th  d c Th  thao là m t m t c u thành c a xã h i, nh m tác đ ng có ể ụ ể ộ ặ ấ ủ ộ ằ ộ  

ch  đích và h p lý đ n quá trình phát tri n c a con ng ủ ợ ế ể ủ ườ i, là m t b  ph n ộ ộ ậ   không th  thi u đ ể ế ượ c trong n n giáo d c c a n ề ụ ủ ướ c ta hi n nay. T p luy n ệ ậ ệ  

th  d c th  thao giúp con ng ể ụ ể ườ i ngày càng tăng c ườ ng s c kh e, nâng cao ứ ỏ   trình đ  th  l c, phát tri n cân đ i v  th  hình, trí sáng t o, đ o đ c, th m ộ ể ự ể ố ề ể ạ ạ ứ ẩ  

m , tăng năng su t lao đ ng, tăng ch t l ỹ ấ ộ ấ ượ ng cu c s ng ộ ố

Công tác Giáo d c Th  ch t (GDTC) và ho t đ ng TDTT trong tr ụ ể ấ ạ ộ ườ   ng

h c là m t m t giáo d c quan tr ng, không th  thi u trong s  nghi p giáo ọ ộ ặ ụ ọ ể ế ự ệ  

d c – đào t o, góp ph n th c hi n các m c tiêu: Nâng cao dân trí, b i d ụ ạ ầ ự ệ ụ ồ ưỡ   ng nhân l c, đào t o nhân tài cho đ t n ự ạ ấ ướ c đ  đáp  ng nhu c u đ i m i s ể ứ ầ ổ ớ ự   nghi p phát tri n kinh t  xã h i. Đ ệ ể ế ộ ượ ự c s  ch  đ o c a Ban giám hi u Tr ỉ ạ ủ ệ ườ   ng Cao đ ng Xây d ng TP HCM và B  môn C  b n tôi đã biên so n cu n Giáo ẳ ự ộ ơ ả ạ ố   trình gi ng d y môn h c Giáo d c Th  ch t này ả ạ ọ ụ ể ấ

Giáo trình đ ượ c biên so n theo ch ạ ươ ng trình môn h c Giáo d c Th ọ ụ ể  

ch t c a Tr ấ ủ ườ ng Cao đ ng Xây d ng TP HCM, ch ẳ ự ươ ng trình đ ượ c ban hành   kèm theo Thông t  s : 12/2018/TT – BLĐTBXH ngày 26 tháng  9 năm 2018 c a ư ố ủ  

B  tr ộ ưở ng B  Lao đ ng – Th ộ ộ ươ ng binh và Xã h i ộ

Đ  đáp  ng nhu c u gi ng d y, khi biên so n giáo trình tôi đã s  d ng ể ứ ầ ả ạ ạ ử ụ   tài li u chính là: Giáo trình Đi n kinh xu t b n năm 2016 c a nhà xu t b n ệ ề ấ ả ủ ấ ả  

Đ i h c Qu c gia Thành ph  H  Chí Minh, Giáo trình Bóng chuy n c a ạ ọ ố ố ồ ề ủ   Nguy n Văn Minh đ ễ ượ NXB ĐH S  Pham TP. HCM xu t b n năm 2010, Lu t c  ư ấ ả ậ  

Đi n kinh và Lu t Bóng chuy n đ ề ậ ề ượ c NXB TDTT Hà N i xu t b n năm 2006 ộ ấ ả

Giáo trình này đ ượ c biên so n theo trình t  ch ạ ự ươ ng trình môn h c Giáo ọ  

d c Th  ch t c a Tr ụ ể ấ ủ ườ ng Cao đ ng Xây d ng Tp HCM, t o đi u ki n thu n ẳ ự ạ ề ệ ậ  

l i cho công vi c gi ng d y và h c t p. Giáo trình có n i dung ng n g n, phù ợ ệ ả ạ ọ ậ ộ ắ ọ  

h p v i ch ợ ớ ươ ng trình môn h c Giáo d c Th  ch t c a Tr ọ ụ ể ấ ủ ườ ng Cao đ ng Xây ẳ  

CHƯƠNG 1BÀI M  Đ UỞ Ầ

1. Gi i thi u chung v  môn h c ớ ệ ề ọ

­ Gi i thi u n i quy l p h c (gi  lên l p, gi  xu ng l p, trangớ ệ ộ ớ ọ ờ ớ ờ ố ớ  

ph c).ụ

­ Gi i thi u chớ ệ ương trình h c:ọ

+ Môn h c b t bu c (th  d c tay không,ọ ắ ộ ể ụ  th  d c c  b n v i d ngể ụ ơ ả ớ ụ  

c ,ụ đi n kinh).ề

+ Môn h c t  ch n (bóng đá, bóng chuy n, bóng bàn, c u lông, b i l i…).ọ ự ọ ề ầ ơ ộ

­ Gi i thi u c u trúc giáo án m t bu i lên l p.ớ ệ ấ ộ ổ ớ

­ Hình thành và c ng c  k  năng, k  x o v n đ ng c n thi t trongủ ố ỹ ỹ ả ậ ộ ầ ế  

cu c s ng, lao đ ng và trong ho t đ ng chuyên môn TDTT.ộ ố ộ ạ ộ

­ Góp ph n giáo d c ph m ch t đ o đ c, ý chí, l i s ng phù h p v iầ ụ ẩ ấ ạ ứ ố ố ợ ớ  yêu c u xã h i.ầ ộ

+ Đ i v i s  phát tri n c a h  tim m ch.ố ớ ự ể ủ ệ ạ

+ Đ i v i s  phát tri n c a h  hô h p.ố ớ ự ể ủ ệ ấ

+ Đ i v i s  phát tri n và hoàn thi n c a h  th n kinh.ố ớ ự ể ệ ủ ệ ầ

+ Đ i v i s  trao đ i ch t c a c  th ố ớ ự ổ ấ ủ ơ ể

+ Đ i v i s  phát tri n các t  ch t v n đ ng.ố ớ ự ể ố ấ ậ ộ

­ Nh m đ a c  th  t  tr ng thái ngh  ng i sang tr ng thái v n đ ngằ ư ơ ể ừ ạ ỉ ơ ạ ậ ộ  

c n thi t cho sinh ho t, lao đ ng, v n đ ng…ầ ế ạ ộ ậ ộ

1.2. Quy t c biên so n.ắ ạ

Khi biên so n bài t p th  d c c  b n c n xác đ nh kh i lạ ậ ể ụ ơ ả ầ ị ố ượng và 

n i dung, đ ng tác, sau đó s p x p th  t  c a chộ ộ ắ ế ứ ự ủ ương trình cho phù h p.ợ  Khi xác đ nh n i dung, kh i lị ộ ố ượng c n ph i tuân theo các quy t c sauầ ả ắ  đây:

­ Phù h p v i l a tu i, trình đ  th  l c c a ngợ ớ ứ ổ ộ ể ự ủ ườ ậi t p (thi u niên,ế  thanh niên, người già), các bài t p ph c t p khó th c hi n thậ ứ ạ ự ệ ường cho 

hi u qu  không cao.ệ ả

­ Các đ ng tác độ ượ ực l a ch n ph i tác đ ng toàn di n lên c  thọ ả ộ ệ ơ ể 

ngườ ậi t p, làm theo các hướng và m c đ  dùng s c khác nhau nh m phátứ ộ ứ ằ  tri n th  ch t, c ng c  và nâng cao s c kho ể ể ấ ủ ố ứ ẻ

­ Các đ ng tác ph i t o c m giác t  th  chính xác và t p th  đúng.ộ ả ạ ả ư ế ậ ở

­ Số l ượng đ ng tác h p lý khi t p vào c  b n; t  8 ­ 12 đ ng tác,ộ ợ ậ ơ ả ừ ộ  

th i gian t p t  5 ­10 phút tu  thu c vào th  l c c a ngờ ậ ừ ỳ ộ ể ự ủ ườ ậi t p

­ Cách s p x p các đ ng tác trong bài t p th  d c c  b n:ắ ế ộ ậ ể ụ ơ ả

+ Đ ng tác đ u và cu i xây d ng c m giác t  th  chính xác.ộ ầ ố ự ả ư ế

+ Đ ng tác th  2 tác d ng toàn di n c  th  ngộ ứ ụ ệ ơ ể ườ ậi t p nh m nângằ  cao ho t đ ng cho các nhóm c , các c  quan, h  thông c  th  Đ ng tácạ ộ ơ ơ ệ ơ ể ộ  

đ n gi n nh ng đòi h i nhi u nhóm c  tham gia.ơ ả ư ỏ ề ơ

+ Ti p theo là các đ ng tác có tác d ng lên t ng nhóm c  tay, vai,ế ộ ụ ừ ơ  thân, chân,   M i đ ng tác l p l i v i cỗ ộ ặ ạ ớ ường đ  tăng d n.ộ ầ

+ Ti p đ n là 2 ­3 đ ng tác có cế ế ộ ường đ  l p ph c t p, đòi h i nhi uộ ớ ứ ạ ỏ ề  nhóm c  tham gia.ơ

2.1. Tác d ng c a th  d c c  b n v i d ng c  đ n gi nụ ủ ể ụ ơ ả ớ ụ ụ ơ ả

+ Rèn luy n t  th  đúng đ p c n thi t cho cu c s ng, h c t p, laoệ ư ế ẹ ầ ế ộ ố ọ ậ  

đ ng, đ c bi t là trong các ho t đ ng v n đ ng.ộ ặ ệ ạ ộ ậ ộ

+ Phát tri n c  th  cân đ i và phát tri n toàn di n các năng l c v nể ơ ể ố ể ệ ự ậ  

đ ng chung nh  năng l c ph i h p v n đ ng, năng l c m m d o và các tộ ư ự ố ợ ậ ộ ự ề ẻ ố 

ch t th  l c.ấ ể ự

+ Phát tri n h ng thú, hình thành thói quen rèn luy n thân th , xây d ngể ứ ệ ể ự  

l i s ng lành m nh và giáo d c đ o đ c, ý chí cũng nh  các ph m ch t nhânố ố ạ ụ ạ ứ ư ẩ ấ  văn khác

2.2. Các đ ng tác k  thu tộ ỹ ậ  (các bài t p th  d c v i g y).ậ ể ụ ớ ậ

T  th  chu n b  (TTCB): Ngư ế ẩ ị ườ ở ưi   t  th  đ ng nghiêm, hai tay du iế ứ ỗ  

th ng càm g y   phía trẳ ậ ở ước thân người, kho ng cách r ng b ng vai ho c cáchả ộ ằ ặ  

hai đ u g y t  20 – 25cm, mu bàn tay hầ ậ ừ ướng ra ngoài, ngón cái và b n ngónố  còn l i n m vòng theo g y, ng c ạ ắ ậ ự ưỡn căng, m t nhìn th ng.ắ ẳ

Nh p 1: Ki ng hai gót chân nâng tr ng tâm c  th  lên, thân ngị ễ ọ ơ ể ười th ngẳ  

đ ng th i hai tay c m g y đ a t  dồ ờ ầ ậ ư ừ ưới lên trên ra trước ngang cao t m ng c,ầ ự  lòng bàn tay hướng xu ng.ố

Nh p 2: V  TTCB.ị ề

Nh p 3: Nh  nh p m t nh ng hai tay đ a lên cao trên đ u, lòng bàn tayị ư ị ộ ư ư ầ  

hướng ra trước, m t nhìn theo tay.ắ

Nh p 4: V  TTCB. ị ề

Nh p 5: Chân trái bị ước m t bộ ước dài ch ch 45ế o, trùng g i, chân ph iố ả  

du i th ng, trong tâm thân ngỗ ẳ ườ ồi d n vào chân trái. Hai tay đ a g y t  dư ậ ừ ướ  ilên trên, ch ch cao trên đ u, ng c ế ầ ự ưỡn căng, m t nhìn theo tay.ắ

Nh p 6: Hai tay thu l i g p   kh p khu u, gây ngang sau gáy, m t nhìnị ạ ậ ở ớ ỷ ắ  

Nh p 14: Xoay ngị ười sang trái m t góc 90ộ o, chân v n gi  nguyên (v nẫ ữ ặ  mình)

Nh p 15: Tị ương t  nh  nh p 13.ự ư ị

Nh p 16: Tị ương t  nh  nh p 14 nh ng đ i bên.ự ư ị ư ổ

Nh p 17: Tị ương t  nh  nh p 15.ự ư ị

Nh p 18: Tr  v  TTCB.ị ở ề

Nh p 19: Chân trái bị ước sang trái m t bộ ướ ộc r ng b ng vai, hai tay đ aằ ư  

g y t  dậ ừ ưới lên cao trên đ u, m t nhìn theo tay.ầ ắ

Nh p 20: Nghiêng ngị ười sang trái, tr ng tâm d n vào chân ph i, chânọ ồ ả  trái ki ng gót mũi chân ch m đ t. Hai tay nghiêng sang trái, m t nhìn th ng.ễ ạ ấ ắ ẳ

Nh p 21: Tị ương t  nh  nh p 20 nh ng ngự ư ị ư ượ ạc l i

Nh p 22: Tị ương t  nh  nh p 19.ự ư ị

Nh p 23: Cúi g p thân ngị ậ ườ ềi v  phía trước, g y sát m t đ t.ậ ặ ấ

Nh p 24: Tị ương t  nh  nh p 22.ự ư ị

Nh p 25: Tr  v  TTCB.ị ở ề

Nh p 26: Hai tay c m g y đ a t  dị ầ ậ ư ừ ưới lên cao trên đ u, lòng bàn tayầ  

hướng ra trước, đ ng th i chân trái đ a ra sau ch ng mũi chân, tr ng tâm d nồ ờ ư ố ọ ồ  vào chân ph i, ng c căng m t nhìn theo tay.ả ự ắ

Nh p 27: Chân trái đá lăng ra trị ước, lên cao mũi bàn chân th ng, đ ngẳ ồ  

th i hai tay c m g y đ a ra trờ ầ ậ ư ước sát mũi bàn chân

Đi n kinh, là m t môn th  thao đa d ng, nó bao g m các n i dung:ề ộ ể ạ ồ ộ  

đi b , ch y, nh y, ném, đ y và nhi u môn ph i h p. Đi n kinh th c ch tộ ạ ả ẩ ề ố ợ ề ự ấ  

là t  Hán­Vi t, dùng đ  bi u th  nh ng ho t đ ng t p luy n thi đ u trênừ ệ ể ể ị ữ ạ ộ ậ ệ ấ  sân (đi n), trên nh ng đề ữ ường ch y (kinh)  ạ Nó có nghĩa v i t  ớ ừ Alectic trong ti ng c  Hi L p, ế ổ ạ Athelectics trong ti ng Anh. M t s  ít nế ộ ố ước trên 

th  gi i (Nga, Bungari,  ) còn dùng t  “đi n kinh nh ” đ  phân bi t v iế ớ ừ ề ẹ ể ệ ớ  môn c  t  là “đi n kinh n ng”.ử ạ ề ặ

2. Phân lo i đi n kinh.ạ ề

Có 2 cách phân lo i: ạ

­ Cách th  nh t: ứ ấ  d a theo tính ch t ho t đ ng c a môn đi n kinh,ự ấ ạ ộ ủ ề  

người ta phân thành: ho t đ ng có chu k  (đi b , ch y) và ho t đ ngạ ộ ỳ ộ ạ ạ ộ  không có chu k  (các môn nh y, ném đ y và nhi u môn ph i h p).ỳ ả ẩ ề ố ợ

­ Cách th  2: ứ  d a trên đ c thù c a t ng nhóm môn, ngự ặ ủ ừ ười ta chia thành 5 n i dung chính g m: đi b  ­ ch y ­ nh y ­ ném đ y ­ và nhi uộ ồ ộ ạ ả ẩ ề  môn ph i h p.ố ợ

2.1. Đi b  th  thao. ộ ể Là môn dùng đ  t p luy n và thi đ u trên qu c l ể ậ ệ ấ ố ộ 

C  ly t p luy n và thi đ u t  3 ­ 50km. Đi b  là môn thi đ u trong các đ iự ậ ệ ấ ừ ộ ấ ạ  

b) Ch y trên đ a hình t  nhiên: ạ ị ự

G m ch y trên đồ ạ ường qu c l , ch y trên đố ộ ạ ường ph , ch y trênố ạ  

đường qua cánh đ ng, qua r ng. C  ly t p luy n và thi đ u t  500m đ nồ ừ ự ậ ệ ấ ừ ế  50.000m. Trong đó có môn ch y Marathon (42km195m) là môn có trong thiạ  

đ u Th  v n h i.ấ ế ậ ộ

c) Ch y v ạ ượ t ch ướ ng ng i v t: ạ ậ

Bao g m vồ ượt chướng ng i v t 80m ­ 400m và ch y 3000m vạ ậ ạ ượt 

chướng ng i v t. Trong đó ch y 100m rào (n ), 110m rào (nam), 200m,ạ ậ ạ ữ  400m rào nam và n , 3800m vữ ượt chướng ng i v t, là nh ng môn cóạ ậ ữ  trong thi đ u Th  v n h i.ấ ế ậ ộ

d) Ch y ti p s c: ạ ế ứ

Bao g m ti p s c c  ly ng n t  50m đ n 400m, ti p s c c  ly trungồ ế ứ ự ắ ừ ế ế ứ ự  bình 800m đ n 1500m và ti p s c ph i h p 800m + 400m + 200m + 100mế ế ứ ố ợ  

ho c 400m + 300m + 200m + 100m. Trong đó ch y ti p s c 4 x l00m và 4 xặ ạ ế ứ  400m, là các môn thi đ u chính có trong Đ i h i th  thao Olympic.ấ ạ ộ ể

2.3. Các môn nh y.ả

Bao g m các môn nh y xa, nh y 3 bồ ả ả ước, nh y cao, nh y sào. Cácả ả  môn  nh y  này đ u  có   trong chả ề ương  trình  thi  đ u  Đ i h i  th   thaoấ ạ ộ ể  

Olympic. Ngoài ra, còn có môn nh y cao không đà, nh y xa không đà đả ả ược dùng đ  t p luy n và ki m tra th  l c.ể ậ ệ ể ể ự

2.4. Các môn ném đ y.ẩ

Bao g m các môn ném bóng, ném l u đ n, ném lao, ném đĩa, ném tồ ự ạ ạ xích, đ y t , ngày nay còn thêm đ y t  quay vòng. Trong đó ném lao, némẩ ạ ẩ ạ  đĩa, ném t  xích, đ y t  là nh ng môn có trong đ i h i.ạ ẩ ạ ữ ạ ộ

2.5. Nhi u môn ph i h p.ề ố ợ

3. Ngu n g c hình thành và phát tri n môn đi n kinh.ồ ố ể ề

3.1. Ngu n g c ồ ố

­ Đi b , ch y, nh y, ném là ho t đ ng t  nhiên c a con ngộ ạ ả ạ ộ ự ủ ười. Từ 

th i đ i nguyên thu , ngờ ạ ỷ ười ta đã bi t s  d ng các ho t đ ng t  nhiênế ử ụ ạ ộ ự  

nh  ch y, nh y, ném đ  làm phư ạ ả ể ương ti n sinh s ng và t  v , d n d nệ ố ự ệ ầ ầ  hình thành các trò ch i v n đ ng các cu c thi đ u và nó thu hút m iơ ậ ộ ộ ấ ọ  

ngườ ậi t p luy n.ệ

­ Trong ch  đ  chi m h u nô l , phong ki n các bài t p đi n kinhế ộ ế ữ ệ ế ậ ề  chi m v  tríquan tr ng trong vi c rèn luy n th  l c và k  thu t chi nế ị ọ ệ ệ ể ự ỹ ậ ế  

đ u. Bài t p đi n kinh đấ ậ ề ược loài ngườ ử ụi s  d ng t  th i c  Hi L p. L chừ ờ ổ ạ ị  

s  phát tri n c a nó đử ể ủ ược ghi nh n trong các cu c thi đ u chính th c vàoậ ộ ấ ứ  năm 776 trước Công nguyên (còn g i là Olympic c  đ i, trong thi đ uọ ổ ạ ấ  

g m 5 môn: ch y rào, ném đĩa, ném lao, ch y dài và môn v t, đ u làồ ạ ạ ậ ề  

nh ng môn có trong đ i s ng và chi n tranh. Olympic kéo dài 1000 nămữ ờ ố ế  thì b  hu  b ).ị ỷ ỏ

­ Trong ch  đ  t  b n, môn đi n kinh đế ộ ư ả ề ược phát tri n và hi n đ iể ệ ạ  

d n. Năm 1837 t i thành ph  Legpi (Anh), cu c thi đ u 2km đ u tiênầ ạ ố ộ ấ ầ  

đượ ổc t  ch c.ứ

­ T  năm 1851, các môn ch y ừ ạ t cố  đ , vộ ượt chướng ng i v t, nh yạ ậ ả  

xa, nh y cao, ném v t năng đả ậ ược đ a vào thi đ u   các trư ấ ở ường đ i h cạ ọ  Oxfo, Kemboria c a Anh.ủ

­ T  năm 1886, môn đi n kinh đừ ề ược đ a vào thi đ u   nhi u nư ấ ở ề ước: Pháp, M , Đ c, Nga, Nauy,  ỹ ứ

­ Năm 1896, vi c khôi ph c l i truy n thông c a Đ i h i th  thaoệ ụ ạ ề ủ ạ ộ ể  Olympic t i Athen (Hi L p), môn đi n kinh tr  thành n i dung ch  y uạ ạ ề ở ộ ủ ế  trong chương  ình Th  v n h i.ư ế ậ ộ

­   Năm   1912,   Liên   đoàn   Đi n   kinh   nghi p   d  ề ệ ư qu cố   t   IAAFế  (International Amateur Athletic Pederation) ra đ i. Đây là t  ch c t i caoờ ổ ứ ố  lãnh đ o phong trào đi n kinh th  gi i. Hi n nay có 209 thành viên là cácạ ề ế ớ ệ  liên đoàn đi n kinh qu c gia   các châu l c, trong đó có Vi t Nam. Hi nề ố ở ụ ệ ệ  nay tr  s  c a Liên đoàn Đi n kinh nghi p d  qu c t  đụ ở ủ ề ệ ư ố ế ược đ t t iặ ạ  Monaco.

­ Thành tích môn đi n kinh ngày m t phát tri n và về ộ ể ươn t i đ nhớ ỉ  cao, bên c nh là s  hoàn thi n c a các bài t p đi n kinh, nh  các nhàạ ự ệ ủ ậ ề ờ  khoa h c đã luôn tìm ra phọ ương pháp hu n luy n và c i ti n k  thu tấ ệ ả ế ỹ ậ  

nh : trư ước kia k  thu t nh y cao là ki u c t kéo nay đã đ i m i thànhỹ ậ ả ể ắ ổ ớ  

ki u l ng qua xà, thành tích cao h n ki u c t kéo,  ; đ ng th i cũng nhể ư ơ ể ắ ồ ờ ờ vào phương  ti n  t p  luy n  thay  đ i  nh :  đệ ậ ệ ổ ư ường  ch y trạ ước  kia  là 

đường đ t, nay đã có đấ ường ch y là nh a t ng h p, trạ ự ổ ợ ước kia khu v cụ  

r i c a nh y cao làm b ng cát nay đã có n m mút x p,   Lu t thi đ uơ ủ ả ằ ệ ố ậ ấ  cũng thay đ i theo ti n b  k  thu t nh : kích thổ ế ộ ỹ ậ ư ước, góc đ  sân bãi,ộ  

tr ng lọ ượng c a d ng c  cũng thay đ i.ủ ụ ụ ổ

3.2. S  lơ ượ ịc l ch s  phát tri n đi n kinh Vi t Nam.ử ể ề ệ

­ Trong l ch s  hàng ngàn năm d ng nị ử ự ước và gi  nữ ước, t  tiên chúngổ  

ta đã s  d ng các ho t đ ng ch y, nh y, ném làm phử ụ ạ ộ ạ ả ương ti n t p luy nệ ậ ệ  

th  l c đ  chi n đ u ch ng ngo i xâm; l ch s  còn ghi nh n cu c hànhể ự ể ế ấ ố ạ ị ử ậ ộ  quân th n ầ t cố  3 ngày đêm c a đ i quân Tây s n đánh tan m y ch c v nủ ộ ơ ấ ụ ạ  quân xâm lược nhà Thanh

­ Trong th i gian th c dân Pháp đô h , môn đi n kinh   nờ ự ộ ề ở ước ta phát tri n r t ch m, cu c thi đ u t i Hà N i vào tháng 4/1925 bao g m 9ể ấ ậ ộ ấ ạ ộ ồ  môn: ch y (ch y 100m, 110m rào, 400m, 1500m, nh y cao, nh y sào, đ yạ ạ ả ả ẩ  

t , ném đĩa, ném lao), nh ng thành tích còn r t th p.ạ ư ấ ấ

­ Trong th i gian 9 năm ch ng Pháp t  1945­1954, môn đi n kinhờ ố ừ ề  

đượ ử ụcs  d ng làm các bài t p th  l c cho quân đ i đậ ể ự ộ ược ph c v  trongụ ụ  chi n tranh gi  nế ữ ước

­ T  tháng 10/1954 đ n tháng 5/1975, đ t nừ ế ấ ước ta t m th i b  chiaạ ờ ị  

c t, Đ ng và Nhà nắ ả ước r t quan tâm đ n phong trào TDTT. Kinh t  cònấ ế ế  khó khăn nh ng phong trào t p luy n đi n kinh trong nhân dân đư ậ ệ ề ược phát tri n r ng rãi. Các phong trào “rèn luy n ch y vì mi n Nam ru tể ộ ệ ạ ề ộ  

th t” đị ược nhân dân hưởng  ng. Chúng ta đã thành l p đ i tuy n đi nứ ậ ộ ể ề  kinh qu c gia “chuyên nghi p” và “trố ệ ường hu n luy n ấ ệ qu cố  gia ”

Hàng năm (t  1959­1969) đ u có t  3­5 cu c thi đ u đi n kinh đừ ề ừ ộ ấ ề ược 

t  ch c. Thành tích các môn đi n kinh đổ ứ ề ược nâng lên rõ r t và đệ ược phát tri n r ng kh p.ể ộ ắ

­ Mi n Nam là ti n tuy n l n, lúc này môn đi n kinh v n đề ề ế ớ ề ẫ ược phát tri n, tuy ể t cố  đ  r t ch m vì ch a có cán b  hu n luy n có trình đ  Caoộ ấ ậ ư ộ ấ ệ ộ  

đ ng, Đ i h c.ẳ ạ ọ

­ Sau ngày mi n nam gi i phóng (1975) đ n nay, môn đi n kinh đề ả ế ề ược 

ti p t c phát tri n m nh h n, nh  k  l c Vi t Nam tính t  25­10­2005ế ụ ể ạ ơ ư ỷ ụ ệ ừ  thì thành tích ch y 100m nam đã đ t 10”2 (năm 2001),   Môn đi n kinh đãạ ạ ề  

tr  thành n i dung gi ng d y trong các trở ộ ả ạ ường ph  thông, c  s  cho đ nổ ơ ở ế  các trường đ i h c.ạ ọ

3.3. Ý nghĩa, tác d ng c a vi c t p luy n đi n kinh.ụ ủ ệ ậ ệ ề

­ T p luy n môn đi n kinh có khoa h c, có h  th ng s  có tác d ngậ ệ ề ọ ệ ố ẽ ụ  tăng cường s c kho  và ch a đứ ẻ ữ ược m t s  b nh, nh : th n kinh, cộ ố ệ ư ầ ơ quan v n đ ng, h  tim m ch, h  hô ậ ộ ệ ạ ệ h p,ấ  n i t ng; các bài t p đi b  ho cộ ạ ậ ộ ặ  

ch y thạ ường xuyên tim co bóp s  kho  h n, thành m ch máu co giãn ẽ ẻ ơ ạ t tố  

h n, kh  năng hô ơ ả h p t t ấ ố h n.ơ

­ Các bài t p đi n kinh có tác d ng phát tri n th  l c toàn di n, cácậ ề ụ ể ể ự ệ  

t  ố ch tấ  s c nhanh, m nh b n, m m d o, khéo léo. Nh  các bài t p trongứ ạ ề ề ẻ ư ậ  

c  ly ch y ng n giúp ta tăng ự ạ ắ t cố đ , bài t p trong c  ly trung bình làmộ ậ ự  tăng s c b n.ứ ề

­ T p luy n đi n kinh không nh ng có tác d ng t t đ i v i s cậ ệ ề ữ ụ ố ố ớ ứ  kho  cho con ngẻ ười mà còn là c  s  đ  phát tri n th  l c cho các mônơ ở ể ể ể ự  

th  thao khác. Không có môn th  thao nào mà không dùng bài t p đi nể ể ậ ề  kinh đ  phát tri n th  l c.ể ể ể ự

­ Đi n kinh là n i dung chính trong chề ộ ương trình rèn luy n th  thaoệ ể  cho toàn th  đông đ o qu n chúng đ  s n sàng rèn luy n trong lao đ ngể ả ầ ể ẵ ệ ộ  

và b o v  t  ả ệ ổ qu cố  do Nhà nước quy đ nh. M t khác, s  đ n gi n v  sânị ặ ự ơ ả ề  bãi, d ng c  t p luy n là đi u ki n đ  môn đi n ụ ụ ậ ệ ề ệ ể ề kinh ph  c p h t trongổ ậ ế  đông đ o qu n chúng lao đ ng.ả ầ ộ

­  Đ i  v i nố ớ ước  ta,  môn  đi n kinh là  m t n i dung  chính trongề ộ ộ  

chương trình gi ng d y TDTT trong các trả ạ ường ph  thông, trung h c,ổ ọ  

đ i h c chuyên nghi p.ạ ọ ệ

­ Trong đ i h i TDTT, môn đi n kinh là môn chi m huy chạ ộ ề ế ương nhi u ề nh t,ấ  nhi u ngề ười còn b o là “môn c  b n”.ả ơ ả

­ Trong các k  thi đ u trong nỳ ấ ước và qu cố  t , môn đi n kinh là mônế ề  chi m   không   ít   huy   chế ương,   tăng   cường   m i   quan   h   gi a   các   đ aố ệ ữ ị  

phương trong nước và tăng cường m i quan h  ố ệqu cố  t ế

­ V n đ ng viên đã b  xoá tên m t cách chính th c ra kh i danh sáchậ ộ ị ộ ứ ỏ  

nh ng ngữ ười xu t ấ phát trong cu c thi đó.ộ

­ V n đ ng viên có đ  t  cách trong các cu c thi tuy n ch n ho c đãậ ộ ủ ư ộ ể ọ ặ  thi đ u đấ ược vào vòng trong mà l i không tham gia thi đ u   vòng đó.ạ ấ ở

4.1.2. S  h  tr  cho vự ỗ ợ ận đ ng viênộ

 Ngoài nh ng th i gian thông báo chính th c c a tr ng tài thì khôngữ ờ ứ ủ ọ  

ai được phép thông báo cho v n đ ng viên v  nh ng m c th i gian khácậ ộ ề ữ ứ ờ  

n u ch a đế ư ược phép c a tr ng tài.ủ ọ

­ Vi c chăm sóc và giúp đ  v n đ ng viên nh  xoa bóp, ki m tra yệ ỡ ậ ộ ư ể  

h c,   trong lúc thi đ u ho c trọ ấ ặ ước lúc thi đ u, khi v n đ ng viên đã r iấ ậ ộ ờ  

kh i khu v c v a g i tên mà ch a đỏ ự ừ ọ ư ược phép c a tr ng tài.ủ ọ

­ Không được d n ẫ t cố  đ  khi thi đ u v i nh ng ngộ ấ ớ ữ ười không tham gia thi đ u ho c b t k  lo i máy móc nào, không đấ ặ ấ ỳ ạ ược dùng máy video, radio, di đ ng ho c các phộ ặ ương ti n tệ ương t  trong khu v c thi đ u.ự ự ấ

­ V n đ ng viên có hành đ ng h  tr  ho c ti p nh n h  tr  ngoàiậ ộ ộ ỗ ợ ặ ế ậ ỗ ợ  khu v c thi đ u s  b  tr ng tài nh c nh  l n m t, s  b  c nh cáo; l p l iự ấ ẽ ị ọ ắ ở ầ ộ ẽ ị ả ặ ạ  

s  b  tru t quy n thi đ u.ẽ ị ấ ề ấ

4.1.3. Tru t quy n thi đ u.ấ ề ấ

V n đ ng viên b  tru t quy n thi đ u   m t tr n đ u do các đi uậ ộ ị ấ ề ấ ở ộ ậ ấ ề  

k  lu t thì ph i l p biên b n ch  ra các căn c  x  ph t và đ i chi u v iỷ ậ ả ậ ả ỉ ứ ử ạ ố ế ớ  

lu t quy đ nh. Nh ng v n đ ng viên v n đậ ị ư ậ ộ ẫ ược thi đ u   các môn thi đ uấ ở ấ  sau.V n đ ng viên có thái đ  thi đ u phi th  thao ho c sai trái thì b  tru tậ ộ ộ ấ ể ặ ị ấ  quy n thi đ u   các môn thi đ u ti p sau đó.ề ấ ở ấ ế

4.1.4. Kháng ngh  và khi u n i.ị ế ạ

4.1.5. Nam và n  không đữ ượ ổc t  ch c m t lúc cùng m t n i dung.ứ ộ ộ ộ

4.1.6. Tính đi m.ể

Phương th c tính đi m ph i đứ ể ả ượct tấ  c  các nả ước tham gia thi đ uấ  

nh t trí trấ ước khi b t đ u thi đ u.ắ ầ ấ

Trong các cu c thi đ u v a cá nhân v a đ ng đ i, thì đánh giá k tộ ấ ừ ừ ồ ộ ế  

qu  b ng b ng đi m có th  l y thành tích cao nh t trong thi đ u lo i,ả ằ ả ể ể ấ ấ ấ ạ  bán k t, chung k t đ  tính đi m, cho phép dùng đi m khuy n khích đế ế ể ể ể ế ể tính cho v n đ ng viên xu t s c.ậ ộ ấ ắ

4.1.7. Hoãn thi đ u.ấ

­ Ban t  ch c có quy n b  th i gian ho c vài môn ho c c  chổ ứ ề ỏ ờ ặ ặ ả ương trình thi đ u.ấ

­ Trưởng ban tr ng tài có quy n hoãn thi đ u quy đ nh gi  gi c b tọ ề ấ ị ờ ấ ắ  

đ u cũng nh  th i gian t m ngh  ho c các trầ ư ờ ạ ỉ ặ ường h p: th i ti t x u, đ aợ ờ ế ấ ị  

đi m thi đ u không chu n b , d ng c  sân bãi, thi u y t , ch  có 1 v nể ấ ẩ ị ụ ụ ế ế ỉ ậ  

đ ng viên tham gia.ộ

4.1.8. Đ i v i các môn ch y.ố ớ ạ

­ Đ i v i các môn ch y 110m tr  xu ng ph i thi đ u trên đố ớ ạ ở ố ả ấ ường 

th ng, n i dung 200m ti n hành thi đ u trên đẳ ộ ế ấ ường vòng và ngược v iớ  chi u kim đ ng h  C  ly thi đ u 400m tr  xu ng thi đ u theo ô riêng, thiề ồ ồ ự ấ ở ố ấ  

đ u 800m gi i toàn qu c ph i xu t phát theo ô riêng, v n đ ng viên ph iấ ả ố ả ấ ậ ộ ả  

ch y h t 100m đạ ế ường vòng đ u tiên m i đầ ớ ược ch y vào đạ ường chung. 

S  lố ượng v n đ ng viên c a t ng đ t gi i ph  thu c vào s  lậ ộ ủ ừ ợ ả ụ ộ ố ượng ô 

ch y. Đ i v i c  ly 500m tr  lên, m i đ t ch y không quá 25 v n đ ngạ ố ớ ự ở ỗ ợ ạ ậ ộ  viên

­ Trong t tấ  c  các vòng thi đ u lo i, m i đ t có th  l y t  2 ­ 3 v nả ấ ạ ỗ ợ ể ấ ừ ậ  

đ ng viên có thành tích cao ộ nh tấ  trong t ng v n đ ng viên có thành tíchừ ậ ộ  

b ng nhau s  đằ ẽ ượcthi đ u   vòng ti p theo, n u vi c này không th  th cấ ở ế ế ệ ể ự  

hi n đệ ược thì ph i th c hi n b ng cách rút thăm đ  ch n ngả ự ệ ằ ể ọ ười vào vòng ti p theo. Khi đã vào vòng trong thì th  t  t  ch c các đ t ch yế ứ ự ổ ứ ợ ạ  

ph i đả ược xác đ nh b ng rút thăm.ị ằ

­ Trong trường h p b ng nhau v i v  trí x p th  ợ ằ ớ ị ế ứ nh tấ  trong cu c thiộ  chung k t. Tr ng tài giám sát có th  quy t đ nh cho các v n đ ng viênế ọ ể ế ị ậ ộ  

này thi đ u l i hay không. N u quy t đ nh là không, thì thành tích v nấ ạ ế ế ị ẫ  

gi  nguyên b ng nhau, còn các th  h ng khác v n gi  nguyên b ng nhau.ữ ằ ứ ạ ẫ ữ ằ

­ Th i gian t i thi u các đ t ch y cu i cùng c a m t vòng và đ tờ ố ể ợ ạ ố ủ ộ ợ  

ch y đ u tiên c a vòng ti p theo sau ho c vòng chung k t s  đạ ầ ủ ế ặ ế ẽ ược quy 

đ nh nh  sau:ị ư

+ C  ly trên 200m là 45 phút.ự

+ Trên 200m cho t i 1000m là 90 phút.ớ

+ Trên 1000m không đượ ổc t  ch c cùng m t ngày.ứ ộ

M i ngày ch  đỗ ỉ ược thi 2 c  ly ng n và 1 c  ly trung bình.ự ắ ự

Trong cu c thi đ u đ n (chung k t) các c  ly dài h n 800m, ti p s cộ ấ ơ ế ự ơ ế ứ  4x400m và các cu c thi ch  có m t vòng chung k t, thì các ô ch y các v  tríộ ỉ ộ ế ạ ị  

ph i đả ược rút thăm

Đ i v i các n i dung thi đ u khác, danh sách thành tích s  đố ớ ộ ấ ẽ ược dùng đ  ch n h t gi ng (nh ng thành tích để ọ ạ ố ữ ược trong kho ng th i gianả ờ  

đượ ấc  n đ nh trị ước)

4.2. Trường h p ph m lu t.ợ ạ ậ

4.2.1. Đ i v i môn ch y ng n ố ớ ạ ắ

a) Đ i v i các c  ly ch y ng n, trung bình, dài: ố ớ ự ạ ắ

­ Đ i v i c  ly trên 400m thì xu t phát b ng 2 đi m t a (khôngố ớ ự ấ ằ ể ự  

được dùng tay ch m đ t) tr  800m ch y theo ô.ạ ấ ừ ạ

­ Không được dùng b t c  phấ ứ ương ti n máy móc nào đ  nâng caoệ ể  thành tích nh  d n ư ẫ t cố  đ ộ

­  Đ iố   v i 1000m, 2000m, 3000m, 5000m, và 10.000m, n u có nhi uớ ế ề  

h n 12 v n đ ng viên thì ph i cho xu t phát thành 2 nhóm, 65% xu tơ ậ ộ ả ấ ấ  phát theo hình vòng cung thường, nhóm còn l i ạ xu tấ  phát theo hình vòng cung riêng được v  riêng ra n a phía ngoài c a n a tuy n đẽ ử ủ ử ế ường. Nhóm sau ph i ch y cho t i  ả ạ ớ cu iố  đường vòng phía trước trên n a ngoài c aử ủ  tuy n đế ường. Khi ch y c  ly không theo ô, mu n vạ ự ố ượt ph i vả ượt bên trái, n u c  tình c n tr  v n đ ng viên khác thì ph m lu t ho c m tế ố ả ở ậ ộ ạ ậ ặ ấ  quy n thi đ u. N u v n đ ng viên b  c n tr  tr ng tài có th  cho thi l i.ề ấ ế ậ ộ ị ả ở ọ ể ạ

­ Đ i v i c  ly s  d ng xu t phát th p, khi đ t trên v  trí trênố ớ ự ử ụ ấ ấ ặ ị  

đường đua không được b  ph n nào c a bàn đ p xu t phát độ ậ ủ ạ ấ ược đè lên 

v ch xu t phát ho c l n sang ô khác.ạ ấ ặ ấ

­ Kh u l nh “vào ch ”,v n đ ng viên ph i ti n t i v ch xu t phát.ẩ ệ ỗ ậ ộ ả ế ớ ạ ấ  Hai bàn tay và đ u g i ph i ti p xúc v i m t đ t và 2 bàn chân ti p xúcầ ố ả ế ớ ặ ấ ế  

v i bàn đ p. Khi “s n sàng”, các v n đ ng viên ph i l p t c nâng lên t iớ ạ ẵ ậ ộ ả ậ ứ ớ  

t  th  cu i cùng c a mình, v n gi    4 đi m t a. Khi   t  th  vào ch ,ư ế ố ủ ẫ ữ ở ể ự ở ư ế ỗ  không được ch m tay vào v ch xu t phát ho c đ t phía trạ ạ ấ ặ ấ ước b ng chânằ  

ho c tay.ặ

­ Khi th c hi n “vào ch ” ho c “s n sàng”, t t c  các v n đ ng viênự ệ ỗ ặ ẵ ấ ả ậ ộ  

ph i   t  th  đ y đ  và cu i cùng c a h  N u ch m tr  sau m t th iả ở ư ế ầ ủ ố ủ ọ ế ậ ễ ộ ờ  gian thích h p s  ph m lu t ho c gây c n tr  cho v n đ ng viên khácợ ẽ ạ ậ ặ ả ở ậ ộ  trong cu c thi, nh : la hét, nói to s  ph m lu t.ộ ư ẽ ạ ậ

­ Khi v n đ ng viên đã vào t  th   n đ nh cu i cùng mà b t đ u cóậ ộ ư ế ổ ị ố ắ ầ  hành đ ng (nh c tay, chân,  ) trộ ấ ước ti ng súng s  b  ph m lu t. N uế ẽ ị ạ ậ ế  

ph m l i m t l n s  b  c nh cáo; l n 2, b t k  m t v n đ ng viên nàoạ ỗ ộ ầ ẽ ị ả ầ ấ ỳ ộ ậ ộ  

ph m lu t đ t đó đ u b  lo i, trong nhi u môn thì đạ ậ ợ ề ị ạ ề ược ph m l i 2 l n.ạ ỗ ầ

­ Đ i v i c  l  ch y theo ô k  c  đố ớ ự ỵ ạ ể ả ường vòng, n u ch y ra ô c aế ạ ủ  mình s  b  ph m lu t. N u vì lý do nào đó b  xô đ y,   mà không l i thẽ ị ạ ậ ế ị ẩ ợ ế không  nh hả ưởng đ n ngế ười khác thì không ph m lu t.ạ ậ

­ V n đ ng viênậ ộ   sau khi r i kh i đờ ỏ ường ch y m t cách tu  ý thìạ ộ ỳ  không được thi đ u ti p t c.ấ ế ụ

­ Không đánh d u trên đấ ường đua đ  h  tr  cho mình, tr  ch y ti pể ỗ ợ ừ ạ ế  

s c theo ô. V n đ ng viên không qua đích không đứ ậ ộ ược công nh n thànhậ  tích, ph i ch y h t c  ly qua đích.ả ạ ế ự

­ Khi đi b  th  thao,v n đ ng viên nào ph m l i 2 chân r i đ t cùngộ ể ậ ộ ạ ỗ ờ ấ  

m t lúc, chân ch ng không th ng g i, c n tr  v n đ ng viên khác trongộ ố ẳ ố ả ở ậ ộ  lúc thi đ u,   ph m 1 l n s  b  c nh cáo, l n 2 s  b  lo i.ấ ạ ầ ẽ ị ả ầ ẽ ị ạ

b) V ượ t ch ướ ng ng i v t: ạ ậ

Trường h p ph m lu t cũng gi ng nh  ch y vợ ạ ậ ố ư ạ ượt rào, nh ng cóư  quy n t  tay, chân lên rào đ  qua. C  ly 3000m ph i có 28 l n về ỳ ể ự ả ầ ượt qua rào trên c n và 7 l n qua rào có h  nạ ầ ồ ước. Còn 200m thì có 18 l n qua ràoầ  

c n và 5 l n qua rào có h  nạ ầ ồ ước. T  ch  xu t phát l i đừ ỗ ấ ớ ường vòng đ uầ  tiên không có rào, khi v n đ ng viên ch y h t đậ ộ ạ ế ường vòng đ u tiên m iầ ớ  

được đ t vào v  trí. ặ ị

c) Ch y ti p s c: ạ ế ứ

­ Khi xu t phát không ch m đ u g y xu ng đ t, khi trao tín g yấ ạ ầ ậ ố ấ ậ  

ph i trong khu v c 20m quy đ nh.ả ự ị

­ Đ i v i ti p s c 4 x 400m có th  xu t phát trố ớ ế ứ ể ấ ước khu v c trao tínự  

g y 10m nh ng ph i trao trong khu v c quy đ nh.ậ ư ả ự ị

­ Đ i v i ti p s c 4 x 400m, v n đ ng viên ch ng m t ph i  ố ớ ế ứ ậ ộ ặ ộ ả xu tấ  phát theo ô và theo v ch xu t phát c a 800m, ngạ ấ ủ ười th  2 nh n theo ô vàứ ậ  

ch y t i v ch vào ô ch y (v ch chung c a 800m), khu v c trao tín g yạ ớ ạ ạ ạ ủ ự ậ  

c a ch ng 3 và 4 là khu v c trủ ặ ự ước đích 10m, v n đ ng viên c a ch ng 3ậ ộ ủ ặ  

và 4 ph i vào v  trí xu t phát theo l nh c a tr ng tài (khi v n đ ng viênả ị ấ ệ ủ ọ ậ ộ  

ch y còn 200m ạ cu iố   thì tr ng tài m i cho đ i đó vào v  trí th  t  theoọ ớ ộ ị ứ ự  

t ng ô đúng v i th  t  mà đ i đó v  t i 200m cu i cùng và gi  nguyên vừ ớ ứ ự ộ ề ớ ố ữ ị trí đó cho đ n khi nh n tín g y, n u đ ng sai v  trí s  b  tru t quy n thiế ậ ậ ế ứ ị ẽ ị ấ ề  

đ u c a c  đ i. Khi ch y, g y ph i đấ ủ ả ộ ạ ậ ả ược c m trên tay vầ ượt qua h t cế ự 

ly (không được dùng găng tay ho c bôi b t c  vào tay đ  b t g y dặ ấ ứ ể ắ ậ ễ dàng). N u b  r i g y ph i t  mình nh t l i, v n đ ng viên có th  r i ôế ị ơ ậ ả ự ặ ạ ậ ộ ể ờ  

ch y đ  nh t g y nh ng không đạ ể ặ ậ ư ược gây tr  ng i cho v n đ ng viênở ạ ậ ộ  khác và không l i th  v  rút ng n th i gian. Khi ch y theo ô ph i ch yợ ế ề ắ ờ ạ ả ạ  

ho c xu t phát gi ng nh  các c  ly ch y theo ô. Khi trao tín g y và nh nặ ấ ố ư ự ạ ậ ậ  tín g y ph i luôn ch y theo ô c a mình, không đậ ả ạ ủ ược phép r i ô ch y khiờ ạ  

v n đ ng viên khác ch a ch y qua đ  tránh c n tr , n u c  tình s  tru tậ ộ ư ạ ể ả ở ế ố ẽ ấ  quy n thi đ u. Không đề ấ ược h  tr  b ng cách đ y v n đ ng viên lênỗ ợ ằ ẩ ậ ộ  

ho c ặ b t ấ k  m t phỳ ộ ương ti n nào khác.ệ

Thành ph n và trình t  ch y trong m t cu c thi ti p s c ph i đầ ự ạ ộ ộ ế ứ ả ược tuyên b  chính th c không quá m t gi  trố ứ ộ ờ ước lúc g i công khai l n m tọ ầ ộ  

đ  vào ch y đ u, n u mu n h n ph i có lý do chính đáng. N u v n đ ngể ạ ầ ế ộ ơ ả ế ậ ộ  viên b  thay th  b ng m t v n đ ng viên d  b , thì v n đ ng viên đóị ế ằ ộ ậ ộ ự ị ậ ộ  không được phép thi các n i dung sau.ộ

4.2.2. Đ i v i các môn nh y ố ớ ả

a) Đ i v i nh y cao: ố ớ ả

­ Khi đã b t đ u thi đ u,v n đ ng viên v ng m t ho c hai l n thìắ ầ ấ ậ ộ ắ ộ ặ ầ  

v n đ ng viên đó ch  đậ ộ ỉ ược nh y các l n còn l i.ả ầ ạ

­ M c xà kh i đi m và m i m c xà đứ ở ể ỗ ứ ược nâng lên ph i đả ược thông báo cho v n đ ng viên bi t. M i m c xà nh y 3 l n, n u v n đ ng viênậ ộ ế ỗ ứ ả ầ ế ậ ộ  

b  nh y l n th  2 ho c th  3 c a m c xà trỏ ả ầ ứ ặ ứ ủ ứ ước thì m c xà sau ch  đứ ỉ ược 

nh y 2 l n (s  l n còn l i).ả ầ ố ầ ạ

­ M c xà nâng lên không ít h n 2cm (nh y cao) và 5cm (nh y sào).ứ ơ ả ả

­ N u v n đ ng viên đã vế ậ ộ ượt qua xà mà ch m vào xà làm r i xàạ ơ  

ho c do m t hành đ ng nào c a v n đ ng viên trong lúc nh y làm r i xàặ ộ ộ ủ ậ ộ ả ơ  thì ph m lu t. N u do gió ho c ạ ậ ế ặ b tấ  k  tình hu ng nào khác thì cho nh yỳ ố ả  

l i ho c công nh n l n nh y nh ng không công nh n k  l c.ạ ặ ậ ầ ả ư ậ ỷ ụ

Trong nh y cao, n u v n đ ng viên không gi m nh y b ng m tả ế ậ ộ ậ ả ằ ộ  chân ho c khi ch y đà gi m nh y không vặ ạ ậ ả ượt qua phía trên c a xà, màủ  

ch m đ m ho c ạ ệ ặ đ tấ    khu v c phía sau m t ph ng t o b i 2 c nh g nở ự ặ ẳ ạ ở ạ ầ  

c a 2 c t ch ng xà, k  c    gi a và 2 bên ngoài 2 c t ch ng b ng ủ ộ ố ể ả ở ữ ộ ố ằ b tấ  cứ 

b  ph n nào c a c  th  (đi m tính t  chân m i c t ch ng xà có m tộ ậ ủ ơ ể ể ừ ỗ ộ ố ộ  

v ch màu tr ng r ng 50mm ra 2 bên c t và dài 3m).ạ ắ ộ ộ

b) Nh y xa:ả

­  Khi gi m nh y ch m  ậ ả ạ đ tấ   phía sau v ch gi m nh y (v  phía hạ ậ ả ề ố 

nh y) b ng ả ằ b tấ  c  b  ph n nào c a c  th  dù ch y đà có gi m nh y hayứ ộ ậ ủ ơ ể ạ ậ ả  không gi m nh y.ậ ả

­ Gi m nh y   bên ngoài ph m vi c  2 đ u ván dù sau hay trậ ả ở ạ ả ầ ước 

đường kéo dài c a v ch gi m nh y (ch  m t ph n gi y ra bên ngoài thìủ ạ ậ ả ỉ ộ ầ ầ  không ph m lu t).ạ ậ

­ Ch m ạ đ tấ    khu v c gi a v ch gi m nh y và khu v c r i xu ng.ở ự ữ ạ ậ ả ự ơ ố

­ S  d ngử ụ b tấ   k  hình th c nhào l n nào trong khi ch y lên ho cỳ ứ ộ ạ ặ  trong hành đ ng gi m nh y.ộ ậ ả

­ Trong quá trình ti p đ t, v n đ ng viên ch m vào ph n phía bênế ấ ậ ộ ạ ầ  ngoài h  g n v ch gi m nh y h n so v i đi m ch m g n ố ầ ạ ậ ả ơ ớ ể ạ ầ nh tấ  trên cát

­ Khi r i khu v c r i, đi m ti p xúc đ u tiên bên ngoài h  cát g nờ ự ơ ể ế ầ ố ầ  

v ch gi m nh y so v i đi m ch m g n  ạ ậ ả ớ ể ạ ầ nh tấ   trên cát   khu v c r iở ự ơ  

xu ng, bao g m ố ồ b tấ  k  đi m ch m do ỳ ể ạ m tấ  thăng b ng khi r i, n m hoànằ ơ ằ  toàn trên h  cát nh ng g n v ch gi m nh y h n v i đi m ch m đ u tiênố ư ầ ạ ậ ả ơ ớ ể ạ ầ  lúc r i xu ng.ơ ố

4.2.3. Đ i v i các môn ném đ y.ố ớ ẩ

Lu t chung ậ

­ Không được phép qu n băng 2 hay nhi u ngón l i ho c s  d ngấ ề ạ ặ ử ụ  

b tấ  k  phỳ ương ti n nào nh m tr  giúp cho v n đ ng viên khi th c hi nệ ằ ợ ậ ộ ự ệ  ném (tr  môn ném t xích có th  b ng ngón tay ho c do v t c t, v từ ạ ể ằ ặ ế ắ ế  

thương h  nh ng ph i đở ư ả ược phép c a tr ng tài).ủ ọ

­ Không được s  d ng găng tay (tr  t  xích cho phép đeo nh ngử ụ ừ ạ ư  

ph i h  các ngón tay tr  ngón tay trái và găng ph i nh n   c  m t trả ở ừ ả ẵ ở ả ặ ước 

và m t sau.)ặ

­ Được phép s  d ng m t ử ụ ộ số ch t phù h p (b t đ  xoa tay, c  nh ấ ợ ộ ể ổ ư 

đ y t ; v n đ ng viên có th  s  d ng th t l ng b ng da ho c các v tẩ ạ ậ ộ ể ử ụ ắ ư ằ ặ ậ  

li u phù h p đ  b o v  c t s ng; trong đ y t  có th  đeo băng tay   cệ ợ ể ả ệ ộ ố ẩ ạ ể ở ổ tay đ  b o v  c  tay, trong ném lao có th  s  d ng băng   khu u tay để ả ệ ổ ể ử ụ ở ỷ ể 

b o v  khu u tay.ả ệ ỷ

­ V n đ ng viên không đậ ộ ược phun x t ho c bôi b t k  ch t gì vàoị ặ ấ ỳ ấ  vòng ném và đ  gi y. Các l n th c hi n trong đ y t , đĩa, t  xích d ngế ầ ầ ự ệ ẩ ạ ạ ụ  

c  ph i đụ ả ược th c hi n trong vòng ném và   t  th   n đ nh. V n đ ngự ệ ở ư ế ổ ị ậ ộ  viên được phép t  vào mép trong c a b c ch n hay vành s t, còn trongỳ ủ ụ ắ ắ  ném lao d ng c  đụ ụ ược th c hi n trong gi i h n khu v c ch y đà.ự ệ ớ ạ ự ạ

­ Trong quá trình th c hi n l n ném,v n đ ng viên s  b  ph m viự ệ ầ ậ ộ ẽ ị ạ  

n u:ế

+ R i t  ho c lao không đúng.ờ ạ ặ

+ Sau khi đã bước vào vòng và b t đ u th c hi n l n ném mà ch mắ ầ ự ệ ầ ạ  

b t k  b  ph n nào c a c  th  vào m t trên c a vành s t ho c đ t phíaấ ỳ ộ ậ ủ ơ ể ặ ủ ắ ặ ấ  bên ngoài vòng ném

+ Trong đ y t , v n đ ng viên ch m b t k  b  ph n nào c a cẩ ạ ậ ộ ạ ấ ỳ ộ ậ ủ ơ 

th  vào các v ch đánh d u ranh gi i khu v c ném ho c đ t phía bênể ạ ấ ớ ự ặ ấ  ngoài

­ V n đ ng viên có th  d ng m t l n th c hi n khi đã b t đ u, cóậ ộ ể ừ ộ ầ ự ệ ắ ầ  

th  đ t d ng c  xu ng bên ngoài hay trong vòng ném ho c để ặ ụ ụ ố ặ ường ch yạ  

đà đ  ra kh i vòng ném ho c để ỏ ặ ường ch y đà, nh ng ph i bạ ư ả ước ra theo đúng lu t và ph i n m trong kho ng th i gian quy đ nh t i đa cho m tậ ả ằ ả ờ ị ố ộ  

l n ném.ầ

­ Khi th c hi n l n ném d ng c  ch a r i xu ng đ t mà bự ệ ầ ụ ụ ư ơ ố ấ ước ra ngoài ho c r i vòng ném,v n đ ng viên bặ ờ ậ ộ ước v  n a phía trề ử ước vòng ném và đường kéo dài qua tâm (t , đĩa, t  xích), hay bạ ạ ước v  phía trề ước 

c a v ch gi i h n và đủ ạ ớ ạ ường ch y đà (lao) s  ph m lu t.ạ ẽ ạ ậ

­ Khi ném d ng c  r i ngoài khu v c r i ho c lao r i xu ng mũi laoụ ụ ơ ự ơ ặ ơ ố  không ch m đ t, ho c d ng c  r i ch m vào v ch tr ng đánh d u khuạ ấ ặ ụ ụ ơ ạ ạ ắ ấ  

v c r i s  ph m lu t (sau m i l n ném d ng c  ph i đự ơ ẽ ạ ậ ỗ ầ ụ ụ ả ược mang tr  l iở ạ  không được phép ném tr  l i).ở ạ

Đ y t ẩ ạ :  t  ph i đạ ả ược đ y kh i vai b ng m t tay, t  ph i ch mẩ ỏ ằ ộ ạ ả ạ  

ho c tặ ương đ i sát v i c  ho c c m và bàn tay không đố ớ ổ ặ ằ ược h  th pạ ấ  

xu ng v  trí này khi th c hi n đ ng tác. T  không đố ị ự ệ ộ ạ ược h  xu ng dạ ố ưới 

đường tr c vai.ụ

Ném đĩa: ph i đả ược ném đi b ng m t tay.ằ ộ

Ném lao:

­  Ph i đả ược c m t i ch  có dây  ầ ạ ỗ cu nố   và ph i đả ược ném trên vai 

ho c ph n trên c a tay ném, không đặ ầ ủ ược quăng ho c lăng lao.ặ

­ Mũi lao ch m đ t trạ ấ ước

­ Khi ném xong,v n  đ ng viên có th  xoay xung quanh  đ  l ngậ ộ ể ể ư  

hướng v  phía hề ướng ném, n u lao gãy trong lúc ném ho c bay trênế ặ  không theo đúng lu t, n u do đó b  m t thăng b ng và vi ph m b t k  bậ ế ị ấ ằ ạ ấ ỳ ộ 

ph n nào c a c  th  thì không ph m lu t và đậ ủ ơ ể ạ ậ ược ném l i.ạ

5. Nguyên lý k  thu t đi b  và ch y.ỹ ậ ộ ạ

5.1. Đ c đi m chung, s khác nhau gi a đi b  và ch y.ặ ể ự ữ ộ ạ

5.1.1. Đ c đi m chung ặ ể

Đi b  và ch y đ u là nh ng ho t đ ng có tính ch t chu k  M t chuộ ạ ề ữ ạ ộ ấ ỳ ộ  

k  g m 2 bỳ ồ ước: m t bộ ướ ừc t  chân  ái, và m t bư ộ ướ ừc t  chân ph i, ho tả ạ  

đ ng đó độ ượ ặ ạc l p l i nhi u l n cùng m t chuy n đ ng c a các b  ph nề ầ ộ ể ộ ủ ộ ậ  khác nhau c a c  th  theo m t trình t  nh t đ nh.ủ ơ ể ộ ự ấ ị

5.1.2. S  khác nhau gi a đi b  và ch y.ự ữ ộ ạ

­ Đi b  luôn luôn có đi m ch ng t a. Khi đi b  s  luân phiên ch ngộ ể ố ự ộ ự ố  

t a di n ra theo m t trình t : ch ng t a trên m t chân và ch ng t a trênự ễ ộ ự ố ự ộ ố ự  

c  2 chân.ả

­ Trong ch y có th i k  bay trên không, trong đi b  không có. Trongạ ờ ỳ ộ  

ch y ạ t cố  đ  ch y và biên đ  bộ ạ ộ ước ho t đ ng l n h n.ạ ộ ớ ơ

5.2. Các th i k  và các giai đo n trong m t chu k  đi b  ­ ch y.ờ ỳ ạ ộ ỳ ộ ạ

M t chu k  đi b  g m 2 b ộ ỳ ộ ồ ướ c : m t bộ ướ ừc t  chân trái và m t bộ ước 

t  chân ph i. Qua 2 bừ ả ước, c  th  con ngơ ể ười luân phiên ch ng t a theoố ự  

t ng chân (chân tr ) và đ a chân v  trừ ụ ư ề ước (chân đ a). M i chân trongư ỗ  

m t chu k  có m t th i k  ch ng t a và m t th i k  đ a chân, khôngộ ỳ ộ ờ ỳ ố ự ộ ờ ỳ ư  

đượ ờc r i kh i đi m t a khi chân kia ch a ch m ỏ ể ự ư ạ đ t.ấ  Các th i k  m t vàờ ỳ ộ  hai đ u ch ng t a liên t c luân phiên nhau. Do đó, th  t  các giai đo nề ố ự ụ ứ ự ạ  trong m t chu k  ho t đ ng c a chân nh  sau:ộ ỳ ạ ộ ủ ư

+ Th i k  ch ng t a:ờ ỳ ố ự

­ Giai đo n ch ng trạ ố ước và th i đi m th ng đ ng chân tr ờ ể ẳ ứ ụ

­ Giai đo n đ p sau.ạ ạ

+ Th i k  đ a chân (tính t  th i đi m đ a chân):ờ ỳ ư ừ ờ ể ư

­ Giai đo n rút chân và th i đi m th ng đ ng c a chân lăng.ạ ờ ể ẳ ứ ủ

­ Giai đo n đ a chân v  trạ ư ề ước

M t chu k  ch y g m 2 b ộ ỳ ạ ồ ướ c  và chia làm 4 th i k ờ ỳ :

Chân ph i ch ng t a ­ bay trên không ­ chân trái ch ng t a ­ bayả ố ự ố ự  trên không. Trong các th i k  l i chia làm 8 th i đi m: đ t chân ph i ­ờ ỳ ạ ờ ể ặ ả  

th i đi m th ng đ ng ­ đ p chân ph i ­ bay trên không ­ đ t chân trái ­ờ ể ẳ ứ ạ ả ặ  

th i đi m th ng đ ng ­ đ p chân trái ­ bay trên không.ờ ể ẳ ứ ạ

N u phân tích chuy n đ ng c a m i chân, ngế ể ộ ủ ỗ ười ta chia làm các giai 

đo n sau: chân ph i: ch ng ttạ ả ố ước ­ th ng đ ng ­ đ p sau ­ đánh lăng raẳ ứ ạ  phía sau ­ th ng đ ng ­ đánh lăng ra phía trẳ ứ ước – ch ng trố ước ­ th ngẳ  

có tác d ng đ n vi c tăng hay gi m ụ ế ệ ả t cố  đ  n m ngang c a chuy n đ ng,ộ ằ ủ ể ộ  

mà nó ch  có th  làm thay đ i hỉ ể ổ ướng chuy n đ ng.ể ộ

­  L c c n không khíự ả :  là l c có tác d ng làm gi m  ự ụ ả t cố   đ  chuy nộ ể  

đ ng n m ngang (trong đi b  không đáng k ).ộ ằ ộ ể

­ Ph n l c đi m t aả ự ể ự : trong đi b , ph n l c c a đi m t a luôn b ngộ ả ự ủ ể ự ằ  

v  đ  l n, cùng phề ộ ớ ương nh ng ngư ược chi u v i l c tác d ng (đ p chân),ề ớ ự ụ ạ  

l c này ph  thu c vào: tr ng lự ụ ộ ọ ượng c  th  c a v n đ ng viên, vào t cơ ể ủ ậ ộ ố  

đ  di, vào l c co c ộ ự ơ

s  có hẽ ướng lên trên v  trề ước. H p l c P cùng v i tr ng l c T t o thànhợ ự ớ ọ ự ạ  

m t h p l c ộ ợ ự C. H p l c ợ ự C này có hướng lên trên v  trề ước cùng v i thànhớ  

ph n n m ngang D c a h p l c ầ ằ ủ ợ ự C chính là giúp cho c  th  di chuy n vơ ể ể ề phía trước. Nh  v y l c đ p sau càng tăng, l c c n ch ng trư ậ ự ạ ự ả ố ước càng 

gi m thì l c đ y c  th  v  trả ự ẩ ơ ể ề ước càng l n. Mu n tăng ớ ố t cố  đ  đi và ch yộ ạ  

c n ph i tăng l c đ p sau và gi m l c c n ch ng trầ ả ự ạ ả ự ả ố ước

Mu n tăng hi u l c đ p sau b ng 2 cách ố ệ ự ạ ằ :

5.4. Quan h  gi a t n ệ ữ ầ s  ố bước và đ  dài bộ ước

T cố  đ  đi và ch y ph  thu c vào y u t  chính là đ  dài bộ ạ ụ ộ ế ố ộ ước và t nầ  

s  bố ước

Đ  dài bộ ước ph  thu c vào c u trúc c a c  th  và s c m nh c aụ ộ ấ ủ ơ ể ứ ạ ủ  chân. T n s  bầ ố ước ph  thu c vào ụ ộ t cố  đ  đ a chân, l c đ p sau, s  ộ ư ự ạ ựph iố  

h p ợ v i đ ng tác đánh tay. Tớ ộ ương quan gi a đ  dài bữ ộ ước và t n s  bầ ố ước 

c n h p lý. Khi tăng t n s  bầ ợ ầ ố ước lên quá m c s  làm gi m đ  dài bứ ẽ ả ộ ước 

d n t i gi m ẫ ớ ả t cố  đ , n u tăng đ  dài bộ ế ộ ước quá l n s  sinh ra l c c nớ ẽ ự ả  

l n làm tiêu hao năng lớ ượng l n.ớ

V n đ ng viên đi b  và ch y c n h c cách đi và ch y tho i máiậ ộ ộ ạ ầ ọ ạ ả  không căng th ng th a, bi t ẳ ừ ế ph i ố h p gi a đ  dài bợ ữ ộ ước và t n s  bầ ố ước 

Đ ng tác đánh tay khi v  trộ ề ước thì h i ch ch vào trong, khi ra sau h iơ ế ơ  

ch ch ra ngoài, do s  tham gia c a các c  ng c l n và c  denta.ế ự ủ ơ ự ớ ơ

5.5.3. Ho t đ ng c a thân và hôngạ ộ ủ

Khi đi b  và ch y kh p hông và vai ho t đ ng chéo nhau. Khi đi b ,ộ ạ ớ ạ ộ ộ  hông được chuy n quanh ba tr c: trể ụ ước sau ­ ph i trái ­ trên dả ưới,   Quá trình đi b  đ  nghiêng c a hông lúc tăng lúc gi m. Khi k t thúc đ ngộ ộ ủ ả ế ộ  tác đ p sau đ  nghiêng c a hông v  trạ ộ ủ ề ước tăng, khi chân lăng chuy nể  

đ ng t i gi a thì đ  nghiêng c a hông gi m, khi ch ng t a m t chânộ ớ ữ ộ ủ ả ố ự ộ  hông nghiêng v  phía chân lăng, khi ch ng t a hai chân hông đề ố ự ược nâng lên. Khi đ p sau hông nghiêng v  phía chân tr  Chuy n đ ng c a thânạ ề ụ ể ộ ủ  

người khi đi b  l n lộ ầ ượt qua tr ng thái h i th ng ra, g p l i, nghiêng vàạ ơ ẳ ấ ạ  

v n ra hai bên. Trong ch y, thân ngặ ạ ười ng  trả ước tu  theo ỳ t cố  đ  ch yộ ạ  nhi u hay ít. Đ  ng  nhi u l i cho đ p sau nh ng l i khó cho đ ng tácề ộ ả ề ợ ạ ư ạ ộ  đánh đùi v  trề ước lên trên

5.5.4. Di chuy n c a tr ng tâm c  th ể ủ ọ ơ ể

Trong đi b , di chuy n tr ng tâm c  th  theo độ ể ọ ơ ể ường cong ph c t p;ứ ạ  nâng lên, h  xu ng và sang hai bên. Biên đ  dao đ ng c a tr ng tâm cạ ố ộ ộ ủ ọ ơ 

th  t  4 ­ 6 cm. Tr ng tâm th p nh t là lúc chân ch ng t a   v  trí th ngể ừ ọ ấ ấ ố ự ở ị ẳ  

đ ng và cao nh t là lúc hai chân ch ng t a khi k t thúc đ p sau. Vi cứ ấ ố ự ế ạ ệ  

gi m dao đ ng c a t ng tr ng tâm t i m c t i thi u là nhi m v  hu nả ộ ủ ổ ọ ớ ứ ố ể ệ ụ ấ  luy n k  thu t cho v n đ ng viên.ệ ỹ ậ ậ ộ

Trong ch y, t ng tr ng tâm c  th  dao đ ng theo đạ ổ ọ ơ ể ộ ường cong ph cứ  

t p (gi ng hình sin). T ng tr ng tâm cao nh t lúc bay, th p nh t lúcạ ố ổ ọ ấ ấ ấ  

ch ng t a th i đi m th ng đ ng. Mu n đ t t c đ  cao, s  dao đ ng c aố ự ờ ể ẳ ứ ố ạ ố ộ ự ộ ủ  

tr ng tâm  n đ nh, không dao đ ng quá nhi u ch  trong ph m vi 7­10cm.ọ ổ ị ộ ề ỉ ạ

6. Nguyên lý k  thu t môn nh y.ỹ ậ ả

6.1. khái ni m và đ c đi m môn nh y.ệ ặ ể ả

Các môn nh y có đ c đi m chung là ph i tăng cả ặ ể ả ường giai đo n bayạ  trên không do n  l c c a ngỗ ự ủ ười nh y trong ch y đà và gi m nh y, vả ạ ậ ả ượt qua chướng ng i v t th ng đ ng và n m ngang. Qu  đ o bay c a tr ngạ ậ ẳ ứ ằ ỹ ạ ủ ọ  tâm c  th  ph  thu c vào đ c đi m c a t ng môn nh y, ơ ể ụ ộ ặ ể ủ ừ ả t cố  đ  bay banộ  

đ u và góc đ  bay là y u ầ ộ ế tố quy t đ nh thành tích. Các môn nh y là ho t ế ị ả ạ  

đ ng không có chu k , bao g m nhi u đ ng tác k t h p v i nhau ch tộ ỳ ồ ề ộ ế ợ ớ ặ  

ch  và ph c t p t  ch y l y đà, gi m nh y, bay trên không và k t thúc làẽ ứ ạ ừ ạ ấ ậ ả ế  

r i xu ng đ t. Đ  ti n cho gi ng d y, hu n luy n, nghiên c u k  thu t,ơ ố ấ ể ệ ả ạ ấ ệ ứ ỹ ậ  

6.2. Giai đo n ch y l y đà và chu n b  gi m nh y.ạ ạ ấ ẩ ị ậ ả

Giai đo n này tính t  khi b t đ u ch y đà đ n khi đ t chân vàoạ ừ ắ ầ ạ ế ặ  

đi m gi m nh y.ể ậ ả

Nhi m v , m c đích c a giai đo n này là t o ra ệ ụ ụ ủ ạ ạ t cố  đ  n m ngangộ ằ  

c n thi t và chu n b  cho đ ng tác gi m nh y. T  th  chu n b  c aầ ế ẩ ị ộ ậ ả ư ế ẩ ị ủ  

người nh y trả ước khi ch y đà tuy có khác nhau nh ng ph i  n đ nh trạ ư ả ổ ị ở thành thói quen. T cố  đ  ch y đà ph i tăng   m c thích h p, đ t ộ ạ ả ở ứ ợ ạ t cố  độ 

cao   bở ước cu ì cùng,   v n đ ng viênố ở ậ ộ c p cao, t cấ ố  đ  n m ngang thuộ ằ  

được trước gi m nh y   nh y xa là: 10.9 đ n 11.1m/s., trong nh y cao làậ ả ở ả ế ả  8.3 đ n 8.5m/sế  Tr  môn nh y cao nói chung, c  c u ch y đà gi ng mônừ ả ơ ấ ạ ố  

ch y ng n. Trong t ng môn nh y, tính  ạ ắ ừ ả ch tấ   tăng t c đ , nh p đi u vàố ộ ị ệ  chi u dài các bề ước cũng có đ c đi m riêng. ặ ể T cố  đ  n m ngang thu độ ằ ược 

nh  ch y đà th ng, riêng ki u nh y cao “l ng qua xà” nh  ch y đà vòngờ ạ ẳ ể ả ư ờ ạ  

cung và bán kính thích h p, chu n b  cho gi m nh y xoay l ng v  phía xàợ ẩ ị ậ ả ư ề  

t o nên l c ly tâm đ a c  th  lên. Chu n b  cho đ ng tác gi m nh yạ ự ư ơ ể ẩ ị ộ ậ ả  

thường bi u hi n trong 2­4 bể ệ ước cu i. Trong nh y xa, do ý th c gi mố ả ứ ậ  

nh y   nh ng bả ở ữ ước cu i, bố ước ch y đạ ượ ạc t o b i chân gi m nh y dàiở ậ ả  

h n bơ ước chân lăng 15 ­ 20cm (bước  cu iố  cùng ng n h n bắ ơ ước trước 

bước cu i cùng 20cm). Trong nh y cao, tr ng tâm c  th  h  th p   2 ­ 4ố ả ọ ơ ể ạ ấ ở  

bước cu i, đ c bi t   nh y cao úp b ng, nh ng bố ặ ệ ở ả ụ ữ ước cu i có đàn tínhố  cao, chân đ t nhanh t  gót qua mũi chân, m c đích chu n b  cho gi mặ ừ ụ ẩ ị ậ  

nh y chuy n ả ể t cố  đ  n m ngang c a ch y đà sang ộ ằ ủ ạ t cố  đ  th ng đ ng. Sộ ẳ ứ ự chu n b  không rõ   môn nh y 3 bẩ ị ở ả ước, còn   môn nh y sào   2 bở ả ở ước 

cu i, v n đ ng viên ph i đ a sào vào đúng b c ch ng  sào. Đ t chân vàoố ậ ộ ả ư ụ ố ặ  

đi m gi m nh y ph i th c hi n nhanh chóng tích c c, khi chân ti p xúcể ậ ả ả ự ệ ự ế  

v i đ t h u nh  th ng, đi m đ t chân   phía trớ ấ ầ ư ẳ ể ặ ở ước đi m d i tr ng tâmể ọ ọ  

c  th , đi m đ t chân càng xa thì kh  năng chuy n ơ ể ể ặ ả ể t cố  đ  n m ngangộ ằ  sang th ng đ ng càng cao.ẳ ứ

6.3. Cơch  gi m nh y ế ậ ả

Giai đo n gi m nh y đạ ậ ả ược b t đ u khi chân gi m nh y ti p xúcắ ầ ậ ả ế  

m t đ t t i khi chân gi m nh y r i m t đ t.ặ ấ ớ ậ ả ờ ặ ấ

M c đích c a gi m nh y là thay đ i phụ ủ ậ ả ổ ương hướng chuy n đ ngể ộ  

c a tr ng tâm c  th  phù h p v i m c đích t ng môn nh y.ủ ọ ơ ể ợ ớ ụ ừ ả

Nhi m v  c a giai đo n này là t o ra ệ ụ ủ ạ ạ t cố  đ  ban đ u l n và góc bayộ ầ ớ  

h p lý, đ ng th i t o đi u ki n cho đ ng tác trên không.ợ ồ ờ ạ ề ệ ộ

Th i gian gi m nh y càng rút ng n thì càng t t (th i gian gi mờ ậ ả ắ ố ờ ậ  

nh y trong nh y xa vào kho ng 0.12 đ n 0.13 giây, trong nh y cao úpả ả ả ế ả  

b ng 0.17 đ n 0.18 giây, nh y tam c p ng n h n nh y xa, nh y cao ki uụ ế ả ấ ắ ơ ả ả ể  

l ng qua xà và nh y sào lâu h n nh y xa).ư ả ơ ả

Sau khi đ t chân vào ch  gi m nh y, do  nh hặ ỗ ậ ả ả ưởng c a quán tínhủ  

c a ch y đà và tr ng l c, chân gi m nh y g p l i  ủ ạ ọ ự ậ ả ậ ạ ở kh p g i, kh pớ ố ớ  hông. Thân trên h i ng  v  trơ ả ề ước đ  gi m ch n đ ng, tr ng tâm xích l iể ả ấ ộ ọ ạ  

g n đi m ch ng t a. Góc đ  kh p g i   th i đi m th ng đ ng (gi aầ ể ố ự ộ ớ ố ở ờ ể ẳ ứ ữ  

c ng chân và dùi) c a nh y cao úp b ng là 135­ 140°, c a nh y xa là 148­ẳ ủ ả ụ ủ ả  150°, góc đ  này ph  thu c vào t ng ki u nh y và s c m nh c , n u g pộ ụ ộ ừ ể ả ứ ạ ơ ế ậ  quá nhi u thì nh ng c  du i chân s  b  kéo căng quá m c  nh hề ữ ơ ỗ ẽ ị ứ ả ưởng 

đ n gi m nh y.ế ậ ả

Đ ng tác gi m nh y độ ậ ả ược th c hi n qua vi c nhanh chóng du i cácự ệ ệ ỗ  

kh p hông, g i, c  chân ngớ ố ổ ười nh y vả ươn th ng lên, lúc này xu t hi n 2ẳ ấ ệ  

l c b ng nhau nh ng ngự ằ ư ược chi u nhau, khi c  th  về ơ ể ươn lên áp l cự  

đi m t a tăng, khi c  th  vể ự ơ ể ươn th ng hoàn toàn thì áp l c   đi m t aẳ ự ở ể ự  

b ng 0 và ằ t cố  đ  bay ban đ u đ t t i m c t i đa là c  s  đ  nâng ngộ ầ ạ ớ ứ ố ơ ở ể ười lên theo quán tính  T cố   đ  bay ban đ u ph  thu c vào l c gi m nh yộ ầ ụ ộ ự ậ ả  (ph n l c) do c  sinh ra, th p nh t lúc ban đ u gi m nh y, cao nh t khiả ự ơ ấ ấ ầ ậ ả ấ  

k t thúc gi m nh y.ế ậ ả

Đ  tăng áp l c đ i v i m t đ t, l c gi m nh y ngể ự ố ớ ặ ấ ự ậ ả ười ta đo được v iớ  

v n đ ng viên nh y cao ki u úp b ng là 500kg, trong nh y xa là 700 –ậ ộ ả ể ụ ả  750kg

Góc đ  chân gi m khi k t thúc gi m nh y là 90ộ ậ ế ậ ả 0 v i nh y cao, nh yớ ả ả  

xa là 680, được xác đ nh b i đ  nghiêng c a chân gi m so v i m t đ t.ị ở ộ ủ ậ ớ ặ ấ

Đ ng tác đá chân lăng và đánh ta cũng h  tr  tích c c cho gi m nh y, làmộ ỗ ợ ự ậ ả  tăng áp l c c a chân gi m đ i v i m t đ t. trong nh y cao úp b ng, đá chânự ủ ậ ố ớ ặ ấ ả ụ  lăng th ng t o nên l c l n h n là chân co. Nói chung, đá lăng chân và đánh tayẳ ạ ự ớ ơ  làm t c đ  gi m nh y tăng.ố ộ ậ ả

      Góc gi m nh yậ ả

Nh y cao       Nh y xaả ả

      Góc bay

      Góc gi m nh yậ ả

6.4. Đ c đi m di chuy n tr ng tâm c  th  và  nh hặ ể ể ọ ơ ể ả ưởng c a các ki uủ ể  

nh y đ i v i thành tích.ả ố ớ

Nhi m v  c a giai đo n bay trên không là h p lý m i ho t đ ng trongệ ụ ủ ạ ợ ọ ạ ộ  khi bay đ  nâng cao hi u qu  (nh y cao, nh y sào chuy n qua xà, nh y xa và 3ể ệ ả ả ả ể ả  

bước thì v i xa chân v  trớ ề ước)

Đ c đi m di chuy n c a tr ng tâm c  th : sau khi r i kh i m t đ t, t ngặ ể ể ủ ọ ơ ể ờ ỏ ặ ấ ổ  

tr ng tâm c  th  bay theo đọ ơ ể ường bay nh t đ nh, đó là đấ ị ường Parabol. Đườ  ngbay này ph  thu c vào t c đ  bay ban đ u, góc bay, l c c n không khí. Gócụ ộ ố ộ ầ ự ả  bay được xác đ nh theo góc đ  t o thành b i t c đ  n m ngang và t c đị ộ ạ ở ố ộ ằ ố ộ 

th ng đ ng c a c  th  k t ẳ ứ ủ ơ ể ế thúc gi m nh y (góc bay t o b i đậ ả ạ ở ường bay c aủ  

tr ng tâm c  th  và đọ ơ ể ường th ng song song v i m t đ t). Trong nh yẳ ớ ặ ấ ả  cao t c đ  n m ngang ph n l n chuy n thành ố ộ ằ ầ ớ ể t cố  đ  th ng đ ng  , vìộ ẳ ứ  

v y góc bay là 60 ­ 65°. Trong nh y xa ậ ả t cố  đ  n m ngang l n h n t c độ ằ ớ ơ ố ộ 

th ng đ ng, do đó góc bay nh  kho ng 20 ­ 26°.ẳ ứ ỏ ả

Sau gi m nh y c  th  bay theo m t góc đ  nào đó, song do  nhậ ả ơ ể ộ ộ ả  

hưỏng c a tr ng l c c  th  di chuy n xu ng dủ ọ ự ơ ể ể ố ướ ới v i gia t c ố 9.81m/s. Vì 

v y, n a đ u c a đậ ử ầ ủ ường bay t c đ  bay lên ch m d n đ u, còn n a sauố ộ ậ ầ ề ử  bay v iớ t c ố đ  r i nhanh d n đ u.ộ ơ ầ ề

Trong khi bay, m i ho t đ ng c a ngọ ạ ộ ủ ười nh y không làm cho thayả  

đ i qu  đ o bay, mà ch  tác d ng gi  thăng b ng ho c thay đ i t  thổ ỹ ạ ỉ ụ ữ ằ ặ ổ ư ế thân người và các b  ph n c  th  M i ho t đ ng c a các b  ph n cộ ậ ơ ể ọ ạ ộ ủ ộ ậ ơ 

th  đ u gây ra ho t đ ng bù tr    các b  ph n khác theo hể ề ạ ộ ừ ở ộ ậ ướng ngược 

l i, s  ho t đ ng này xác đ nh theo công th c:ạ ự ạ ộ ị ứ

B: tr ng lọ ượng người nh y.ả

P: tr ng lọ ượng c a c  th  di chuy n.ủ ơ ể ể

L: kho ng cách di chuy n c a b  ph n c  th ả ể ủ ộ ậ ơ ể

Ví d : 1 ngụ ười nh y xa có tr ng lả ọ ượng là 50kg, đánh tay t  trên caoừ  

xu ng dố ưới, tay di chuy n 50cm, tr ng lể ọ ượng c a tay t  5kg, kho ngủ ừ ả  cách bù tr  c a chân khi đ a lên cao là:ừ ủ ư

5 x 50

        X =       = 5.5cm

50 – 5 

Trong nh y cao úp b ng, ki u l ng qua xà t ng tr ng tâm c  thả ụ ể ư ổ ọ ơ ể 

g n xà cho thành tích cao h n ki u nh y bầ ơ ể ả ước qua ho c n m nghiêng.ặ ằ  Trong nh y xa, ki u nh y nào giúp cho c  th  gi  thăng b ng và t oả ể ả ơ ể ữ ằ ạ  

đi u ki n thu n l i cho giai đo n r i xu ng ề ệ ậ ợ ạ ơ ố đ tấ  s  có  nh hẽ ả ưởng l nớ  

đ n thành tích.ế

6.5. R i xu ng đ t.ơ ố ấ

Trong nh y cao và nh y sào, giai đo n r i xu ng đ t c n h p lý đả ả ạ ơ ố ấ ầ ợ ể tránh ch n thấ ương, chú ý hoãn xung gi m ch n đ ng. Trong nh y xa,ả ấ ộ ả  

nh y tam c p, giai đo n r i xu ng đ t  nh hả ấ ạ ơ ố ấ ả ưởng đ n thành tích. Vì v yế ậ  

ph i c  g ng làm sao t n d ng h t đả ố ắ ậ ụ ế ường bay c a t ng tr ng tâm củ ổ ọ ơ 

th , ph i c  g ng nâng cao đùi v i xa chân v  trể ả ố ắ ớ ề ước

7. Nguyên lý k  thu t các môn ném đ y.ỹ ậ ẩ

7.1. Các đ c đi m chung.ặ ể

M c đích c a các môn ném đ y là b ng s  n  l c c a c  b p đ aụ ủ ẩ ằ ự ỗ ự ủ ơ ắ ư  

d ng c  ném, đ y đi xa nh t theo lu t l  thi đ u.ụ ụ ẩ ấ ậ ệ ấ

Căn c  vào hình thái c a d ng c  và đ c đi m dùng s c ném d ngứ ủ ụ ụ ặ ể ứ ụ  

c , ngụ ười ta chia môn ném đ y thành 3 d ng:ẩ ạ

­ D ng ném qua đ u: lao, l u đ n.ạ ầ ự ạ

­ D ng ném quay vòng: ném đĩa, t  xích.ạ ạ

­ D ng đ y: đ y t ạ ẩ ẩ ạ

M c dù có s  khác nhau v  m t th c hi n đ ng tác, song c u trúcặ ự ề ặ ự ệ ộ ấ  

k  thu t c a các môn ném đ y tuân theo m t quy t c chung. Các mônỹ ậ ủ ẩ ộ ắ  ném đ y là ho t đ ng không có chu k  bao g m nhi u đ ng tác k t h pẩ ạ ộ ỳ ồ ề ộ ế ợ  

v i nhau ch t ch  và ph c t p t  cách c m d ng c , chu n b  r i l y đà,ớ ặ ẽ ứ ạ ừ ầ ụ ụ ẩ ị ồ ấ  chu n b  ra s c cu i cùng, ra s c cu i cùng và gi  thăng b ng, d ng cẩ ị ứ ố ứ ố ữ ằ ụ ụ 

r i tay và đờ ường bay c a chúng.ủ

Mu n đ a v t ném đ y đố ư ậ ẩ ược đi xa, đòi h i s  n  l c c a h  thôngỏ ự ỗ ự ủ ệ  

th n kinh   r t l n. Vì th  mu n đ t đầ ơ ấ ớ ế ố ạ ược thành tích cao, trước h t v nế ậ  

đ ng viên c n có th  l c ộ ầ ể ự t t, ố đ c bi t là s c m nh ặ ệ ứ ạ t cố đ ộ

7.2. Nh ng y u t  quy t đ nh kho ng cách bay xa c a v t ném.ữ ế ố ế ị ả ủ ậ

V  ề m t lý thuy t, trong đi u ki n chân không kho ng cách bay xaặ ế ề ệ ả  

c a v t ném đ y đủ ậ ẩ ược xác đ nh theo công th c:ị ứ

: gia t c ố r i t  do.ơ ự

T  công th c, ta th y kho ng cách bay xa c a d ng c  ph  thu cừ ứ ấ ả ủ ụ ụ ụ ộ  vào t cố đ  bay ban đ u, sin2(góc bay) và t  l  ngh ch v i gia ộ ầ ỉ ệ ị ớ t c ố r i t  do.ơ ự  Trong đó, gia t c là h ng s  không đ i 9.8m/s, sin2ố ằ ố ổ  (l n ớ nh tấ  khi   = 45°) Do v y, t c đ  bay ban đ u Vậ ố ộ ầ o là thay đ i nhi u, là y u t  quy tổ ề ế ố ế  

đ nh thành tích. ị T c ố đ  bay ban đ u đ u độ ầ ề ược xác đ nh b ng công th c:ị ằ ứ

  F x l

        V 0  =       

     t 

Trong đó:  V0: v n ậ t cố bay ban đ uầ

F: l c tác d ng c a ngự ụ ủ ười ném vào d ng cụ ụ

1: đ  dài quãng độ ường tác d ng l c vào d ng cụ ự ụ ụ

t: th i gian th c hi n ra s c ờ ự ệ ứ cu iố  cùng

Trong 3 y u t  trên là nh ng y u t  bi n thiên có gi i h n, mu nế ố ữ ế ố ế ớ ạ ố  tăng Vo ch  y u tăng l c tác d ng và rút ng n th i gian ra s c ủ ế ự ụ ắ ờ ứ cu iố  cùng.Trong th c t  ném, trong môi trự ế ường có không khí, đi m bay ra vàể  

đi m r i c a d ng c , không cùng m t m t ph ng, nên đ  xa khi bay cònể ơ ủ ụ ụ ộ ặ ẳ ộ  

ph  thu c vào đ  cao c a d ng c  khi r i tay, hình dáng, t  ụ ộ ộ ủ ụ ụ ờ ư th ,ế d ngụ  

c  khi bay. L c c n không khí tác đ ng lên các d ng c  có c u trúc khíụ ự ả ộ ụ ụ ấ  

đ ng h c. Gió bay cũng có ý nghĩa quan tr ng đ  v t bay xa, n u góc bayộ ọ ọ ể ậ ế  không thích h p v i v t ném thì thành tích s  b  gi m. K  thu t hoànợ ớ ậ ẽ ị ả ỹ ậ  

ch nh là y u t  quy t đ nh thành tích, k  thu t thay đ i  ong nhi u nămỉ ế ố ế ị ỹ ậ ổ ư ề  

nh m đ t thành tích cao h n.ằ ạ ơ

7.3. Tính h p lý c a các giai đo n k  thu t.ợ ủ ạ ỹ ậ

7.3.1. Cách c m d ng c ầ ụ ụ

Tu  thu c vào c u trúc hình thái c a d ng c  và k  thu t ném màỳ ộ ấ ủ ụ ụ ỹ ậ  

có cách c m khác nhau. Nh ng vi c c m d ng c  ph i đ m b o yêu c uầ ư ệ ầ ụ ụ ả ả ả ầ  sau: vi c gi  d ng c  ph i tho i mái, t o đi u ki n cho ngệ ữ ụ ụ ả ả ạ ề ệ ười ném th cự  

hi n đ ng tác v i biên đ  l n, giúp ngệ ộ ớ ộ ớ ười ném tác d ng l c l n vào d ngụ ự ớ ụ  

c  đ ng th i ki m  a đụ ồ ờ ể ư ược d ng c  lúc r i tay.ụ ụ ờ

7.3.2. Chu n b  t o đà ẩ ị ạ vàl y đà ấ

Trong ném đ y có các hình th c l y đà: ch y đà, trẩ ứ ấ ạ ượt đà, quay vòng.Trước khi l y đà, ngấ ười ném c n chu n b , tu  thu c vào d ng cầ ẩ ị ỳ ộ ụ ụ 

có nhi u hình th c khác nhau, nh ng đ u nh m m c đích t p trung chúề ứ ư ề ằ ụ ậ  

ý, giành t  ư thế chu n b  thu n l i và t o đi u ki n d  dàng đ  th c hi n ẩ ị ậ ợ ạ ề ệ ễ ể ự ệ  các đ ng tác t o đà ti p theo. Ví d : quay vòng nh  trong t  xích và némộ ạ ế ụ ư ạ  đĩa, trượt đà trong đ y t ,  ẩ ạ

Nhi m v  c a t o đà là nh m t o ra  ệ ụ ủ ạ ằ ạ t cố đ  thích h p cho ngộ ợ ười ném và d ng c , đ ng th i t o đi u ki n cho ra s c cu i cùng. Trongụ ụ ồ ờ ạ ề ệ ứ ố  ném đ y, khi t o đà t c đ  chuy n đ ng c a ngẩ ạ ố ộ ể ộ ủ ười ném và d ng c  ph iụ ụ ả  tăng lên cho t i khi k t thúc ch y t o đà và ra s c cu i cùng. Khi t o đà,ớ ế ạ ạ ứ ố ạ  

người ném và d ng c  t o thành chuy n đ ng th ng ụ ụ ạ ể ộ ố nh t.ấ

M i môn ném đ y có hình th c t o đà riêng,  ỗ ẩ ứ ạ t cố đ  chuy n đ ngộ ể ộ  

c a ngủ ười và d ng c  trong l y đà quay vòng, t o b i quay quanh tr cụ ụ ấ ạ ở ụ  

th ng đ ng v i chuy n đ ng t nh ti n theo hẳ ứ ớ ể ộ ị ế ướng ném. Còn trong ch yạ  

đà và trượt đà đượ ạc t o b i ở t c ố đ  chuy n đ ng th ng v  hộ ể ộ ẳ ề ướng ném.Trong l y đà quay vòng t c đ  ch  y u t o b i l c đ p chân xoayấ ố ộ ủ ế ạ ở ự ạ  chuy n đúng hể ướng c a 2 chân t o ra l c ly tâm l n cho t i khi ra s củ ạ ự ớ ớ ứ  

cu iố cùng

7.3.3. Chu n b  ném, ra s c cu i cùng và gi  thăng b ng.ẩ ị ứ ố ữ ằ

T  th  chu n b  ra s c ư ế ẩ ị ứ cu iố  cùng là khâu quan tr ng, có đ c đi mọ ặ ể  

n i b t là g p ngổ ậ ậ ười trong đ y t , nghiêng ngẩ ạ ười trong ném lao, ném l uự  

đ n, v n ngạ ặ ười trong ném đĩa và ném t  xích, ngạ ược chi u v i hề ớ ướng ném, lúc này d ng c  ném đụ ụ ược gi  cách xa đi m r i tay.ữ ể ờ

Khi chu n b  ném, t c đ  chuy n đ ng c a b  ph n dẩ ị ố ộ ể ộ ủ ộ ậ ưới thân 

người tăng lên vượt trước thân trên và d ng c , t o thành t  th  ngụ ụ ạ ư ế ười 

vượt trước d ng c , các c  b p tham gia vào đ ng tác ném đ y đụ ụ ơ ắ ộ ẩ ược kéo căng t o đi u ki n thu n l i cho chúng co nhanh m nh khi ra s c ạ ề ệ ậ ợ ạ ứ cu iố  cùng

Trước khi ra s c ứ cu i cùngố  ph i đ m b o đi u ki n kéo dài biên đả ả ả ề ệ ộ 

đ ng tác và s  d ng t i đa ộ ử ụ ố t cố đ  mà ngộ ười ném t o ra trong t o đà.ạ ạ

Chu n b  ra s c ẩ ị ứ cu i cùngố  là kéo dài c  ly tác d ng l c c a ngự ụ ự ủ ười ném vào d ng c  khi ra s c cu i cùng.ụ ụ ứ ố

M t l c l n tác đ ng lên d ng c  v i m t góc đ  thích h p là y uộ ự ớ ộ ụ ụ ớ ộ ộ ợ ế  

t  quy t đ nh đ  xa c a ném đ y, nh  vào t c đ  chuy n đ ng c aố ế ị ộ ủ ẩ ờ ố ộ ể ộ ủ  

người và d ng c , đ c bi t t c đ  lúc ra s c cu i cùng. Trong lúc b tụ ụ ặ ệ ố ộ ứ ố ắ  

đ u ra s c ầ ứ cu iố  cùng, người ném ph i s  d ng t i đa năng lả ử ụ ố ượng tích luỹ 

đ  truy n vào d ng c  Trong lúc b t đ u ra s c ể ề ụ ụ ắ ầ ứ cu iố  cùng, người ném 

ph i đ ng trên 2 đi m ch ng t a và  n đ nh kho ng cách gi a hai chân.ả ứ ể ố ự ổ ị ả ữ  Khi ra s c cu i cùng, tu n t  dùng s c t  các b  ph n phía dứ ố ầ ự ứ ừ ộ ậ ướ ếi đ n các 

b  ph n phía trên c  th  r i sang d ng c  (s  là chân ­ hông ­ thân trên ­ộ ậ ơ ể ồ ụ ụ ẽ  tay). Khi ra s c ứ cu i cùng,ố  người ném ph i bi t dùng s c h p lý, các ho tả ế ứ ợ ạ  

đ ng nh p nhàng thì hi u qu  m i cao. Ngộ ị ệ ả ớ ười ném s n sinh ra m t l cả ộ ự  

l n tác đ ng lên d ng c  làm cho nó bay đúng góc đ , đúng hớ ộ ụ ụ ộ ương trong 

th i gian ng n v i c  ly tác d ng l c dài ờ ắ ớ ự ụ ự nh tấ  là hoàn thi n k  thu t raệ ỹ ậ  

s c ứ cu iố cùng trong ném đ y đ  nâng cao thành tích.ẩ ể

Sau khi d ng c  r i tay, ngụ ụ ờ ười ném th c hi n nh y đ i chân đ  giự ệ ả ổ ể ữ thăng b ng.ằ

7.3.4. D ng c  r i tay và đụ ụ ờ ường bay c a chúng.ủ

V  trí r i tay c a các d ng c  ném đ y có khác nhau, nói chung,ị ờ ủ ụ ụ ẩ  

d ng c  r i tay ph i   th i đi m cao  ụ ụ ờ ả ở ờ ể nh tấ   mà người ném có th  đ tể ạ  

được m t cách h p lý  ộ ợ nh tấ   đ i v i t ng môn, nh  v y m i nâng caoố ớ ừ ư ậ ớ  thành tích trong ném đ y. Nh  t , lao, l u đ n, ném bóng ph i r i tay khiẩ ư ạ ự ạ ả ờ  toàn thân vươn lên du i ra hoàn toàn   đi m thích h p ỗ ở ể ợ nh t,ấ  đĩa, t  xíchạ  

ch  nên r i tay khi ngỉ ờ ườ ươi v n lên, tay du i hoàn toàn cao h n vai, khiỗ ơ  

r i tay d ng c  cách xa m t ờ ụ ụ ặ đ tấ  1.6 ­ 2.3m. V  ề m t lý thuy t, góc bayặ ế  thích h p  ợ nh tấ   c a d ng c  trong đi u ki n chân không là 45°, nh ngủ ụ ụ ề ệ ư  trong th c t , ném đ y có l y đà góc bay không đ t t i. B i vì:ự ế ẩ ấ ạ ớ ơ

­ Đ  cao ban đ u c a d ng c  khi r i tay cách m t ộ ầ ủ ụ ụ ờ ặ đ tấ  m t kho ngộ ả  

th t đáng k  v i đi m r i (m t ậ ể ớ ể ơ ặ đ t)ấ  có m t góc xiên. Nó không cùng n mộ ằ  trên m t m t ph ng.ộ ặ ẳ

­ Trong th c t , d ng c  khi bay  nh hự ế ụ ụ ả ưởng c a s c c n không khí.ủ ứ ả  Ngoài ra, lao và đĩa do câu trúc c a d ng c    d ng khí đ ng h c, khi bayủ ụ ụ ở ạ ộ ọ  còn ch u l c nâng kéo dài đ  xa khi bay.ị ự ộ

­ L c tác đ ng c a ngự ộ ủ ười lên d ng c  so v i tr ng lụ ụ ớ ọ ượng c a d ngủ ụ  

c  ụth p.ấ  Ví d : l c tác đ ng lên qu  t  ch  g p 5­6 l n tr ng lụ ự ộ ả ạ ỉ ấ ầ ọ ượng t ạ

­ T cố đ  t o đà c a môn ném đ y khác nhau.ộ ạ ủ ẩ

Trong ném đ y,ẩ  góc bay c a d ng c  nh  sau: t  39 ­ 40°, lao 32 ­ủ ụ ụ ư ạ  36°, t  xích 41 ­ 43°.ạ

Chú ý: đ i v i lao và đĩa khi bay, chúng t  xoay quanh tr c c a nó,ố ớ ự ụ ủ  giúp chúng gi  đữ ược thăng b ng,  n đ nh đằ ổ ị ường bay và gi m l c c nả ự ả  

c a không khí. Do v y trủ ậ ước khi r i tay, ngờ ười ném c n tác d ng l cầ ụ ự  

b ng mi t tay vào d ng c  đ  lao, đĩa quay khi bay. N u ném xuôi gió c nằ ế ụ ụ ể ế ầ  tăng góc đ  bay c a d ng c  N u ném ngộ ủ ụ ụ ế ược gió và t c đ  gió càng l nố ộ ớ  

c n gi m góc bay c a d ng c ầ ả ủ ụ ụ

8. K  thu t và phỹ ậ ương pháp gi ng d y nh y xa.ả ạ ả

8.1. Phân tích k  thu t ỹ ậ

Đường bay c a tr ng tâm thân th  trong nh y xa ph  thu c vào ủ ọ ể ả ụ ộ t cố  

đ  n m ngang thu độ ằ ược trong ch y đà,  ạ t c  ố đ  th ng đ ng thu độ ẳ ứ ược trong gi m nh y và góc bay h p lý. Tuy nhiên, thành tích nh y xa còn phậ ả ợ ả ụ thu c vào nh ng đ ng tác trong giai đo n bay, giúp cho c  th  ngộ ữ ộ ạ ơ ể ười 

nh y gi  đả ữ ược thăng b ng và giành t  th  thu n l i cho r i xu ng đ tằ ư ế ậ ợ ơ ố ấ  

có hi u qu  Nh y xa g m nhi u đ ng tác liên quan có quan h  ch t chệ ả ả ồ ề ộ ệ ặ ẽ 

v i nhau có th  chia thành các giai đo n: ch y đà, gi m nh y, bay trênớ ể ạ ạ ậ ả  không và r i xu ng đ t.ơ ố ấ

a) Ch y l y đà và chu n b  gi m nh y: ạ ấ ẩ ị ậ ả

M c đích c a ch y l y đà là t o ra t c đ  n m ngang l n ụ ủ ạ ấ ạ ố ộ ằ ớ nh tấ  để 

gi m nh y.ậ ả

­ T  th  chu n b  trư ế ẩ ị ước khi ch y đà, trong th c t  có nhi u t  thạ ự ế ề ư ế chu n b  khác nhau:ẩ ị

+ V n đ ng viên đ ng chân trậ ộ ứ ước chân sau cách nhau 1­2 bàn chân, 

tr ng tâm r i vào chân trọ ơ ước, chân sau h i co ơ g iố  ti p xúc v i đ t b ngế ớ ấ ằ  

mũi bàn chân, hai tay th  l ng ho c trả ỏ ặ ước sau, thân ng  v  trả ề ước (gi ngố  

t  th  xu t phát cao), hi n nay v n đ ng viên s  d ng nhi u trong thiư ế ấ ệ ậ ộ ử ụ ề  

đ u.ấ

+ Các cách chu n b  khác, v n đ ng viên có th  đi b  vài bẩ ị ậ ộ ể ộ ước ho cặ  

ch y vài bạ ướ ớ ạc t i v ch xu t phát m i b t đ u ch y,   Dù v n đ ng viênấ ớ ắ ầ ạ ậ ộ  chu n b  cách nào cũng c n t p cho mình thói quen và  n đ nh.ẩ ị ầ ậ ổ ị

­ Chi u dài đà ph  thu c vào đ c đi m ngề ụ ộ ặ ể ười nh y, tu  thu c vàoả ỳ ộ  

kh  năng b t ả ắ t c ố đ  nhanh hay ch m, song cũng c n có chi u dài đà t iộ ậ ầ ề ố  thi u đ  đ t ể ể ạ t c đ  cao nh tố ộ ấ  thông thường:

+ Chi u dài đà kho ng ề ả 18 ­ 24 bước, tương đương 38 ­ 48 m (nam).+ Chi u dài đà kho ng 16 ­ 22 bề ả ước, tương đương 33 ­ 42 m (n ).ữ

­ K  thu t ch y đà trong nh y xa gi ng k  thu t ch y gi a quãngỹ ậ ạ ả ố ỹ ậ ạ ữ  trong ch y c  ly ng n, song trong nh y xa t o ra t c đ  n m ngang l nạ ự ắ ả ạ ố ộ ằ ớ  còn k t h p v i gi m nh y, do v y các bế ợ ớ ậ ả ậ ước ch y có đàn tính h n, tr ngạ ơ ọ  tâm cao h n, th i gian ch m đ t lâu h n. Vi c phát tri n t c đ  trongơ ờ ạ ấ ơ ệ ể ố ộ  

ch y đà nh y xa gi ng ch y tăng ạ ả ố ạ t cố  sau xu t phát c a c  ly ng n, tăngấ ủ ự ắ  

t c ố đ  có hai cách:ộ

+ Người nh y th c hi n ch y nhanh ngay t  đ u đ n kho ng 2/3ả ự ệ ạ ừ ầ ế ả  

đà, đ t t c đ  r t l n, sau đó duy trì ạ ố ộ ấ ớ t cố đ  đ t t i ộ ạ ớ t iố  đa trước gi mậ  

nh y. Cách này ch  phù h p v i v n đ ng viên có trình đ  t p luy n.ả ỉ ợ ớ ậ ộ ộ ậ ệ

+  V n đ ng viênậ ộ   ch y  ạ t c  ố đ  tăng lên m t cách nh p nhàng đ nộ ộ ị ế  

trước b c gi m nh y đ t t c đ  t i đa, cách này phù h p v i ngụ ậ ả ạ ố ộ ố ợ ớ ười m iớ  

t p, ậ v n đ ng viên ậ ộ có th  hình cao.ể

­ Dù theo phương án nào,v n đ ng viên cũng c n đ t t c đ  t i  u,ậ ộ ầ ạ ố ộ ố ư  

đ i v i n : 9 ­ 10m/s, nam: 10 ­ 11m/s. Đ  ch y đà ố ớ ữ ể ạ t t,ố  đi u ch nh đề ỉ ược 

nh p đi u và đ  dài bị ệ ộ ước người ta thường đ t v ch ki m tra   8 bặ ạ ể ở ước 

đ u và 6 bầ ước cu i.ố

­ Nh ng bữ ước cu i c a ch y đà: 2 ­ 4 bố ủ ạ ước  cu i,  ố v n đ ng viênậ ộ  

ph i có ý th c gi m nh y, b ng cách h i h  th p tr ng tâm thân th ,ả ứ ậ ả ằ ơ ạ ấ ọ ể  tăng đ  dài bộ ước, thông thường bước  cu iố   ng n h n bắ ơ ước trước đó 20cm

b) Gi m nh y:ậ ả

Đ t chân gi m nh y: chân đ p xu ng ván h u nh  th ng, chân ti pặ ậ ả ạ ố ầ ư ẳ ế  xúc v i ván b ng c  bàn, chân đ p t  trên xu ng dớ ằ ả ạ ừ ố ưới ra sau, g n đi mầ ể  

r i c a tr ng tâm thân th , khi chân gi m đ t vào ván thì thân ngọ ủ ọ ể ậ ặ ười 

được gi  th ng.ữ ẳ

­ Chân gi m nh y ti p xúc v i ván thì góc đ  gi a chân và m t đ tậ ả ế ớ ộ ữ ặ ấ  kho ng 60 ­ 65ả 0, do quán tính và tr ng l c, chân gi m co l i   kh p g iọ ự ậ ạ ở ớ ố  

người ta đo được: 170 ­ 1720  đ  c  th  bay lên, ti n xa v  phía trể ơ ể ế ề ước 

được   quy t   đ nh   b i   đ ng   tác   gi m   nh y   ph i   nhanh,   m nh,   đúngế ị ở ộ ậ ả ả ạ  

hướng. Áp l c c a chân xu ng m t đ t kho ng 750 ­ 800kg. Vào th iự ủ ố ặ ấ ả ờ  

đi m đó, v n đ ng viên ph i h p toàn thân làm đ ng tác gi m nh y, lúcể ậ ộ ố ợ ộ ậ ả  này chân gi m du i th ng các kh p, đ ng th i chân lăng g p g i đ a đùiậ ỗ ẳ ớ ồ ờ ậ ố ư  nhanh v  trề ước ­ lên trên cùng v i chuy n đ ng c a chân, tay bên chânớ ể ộ ủ  

gi m vung v  trậ ề ước lên trên và d ng đ t ng t khi cánh tay song song v iừ ộ ộ ớ  

m t đ t. Tay bên chân lăng g p   khu u, đánh sang bên và nâng cao vai.ặ ấ ậ ở ỷ  

K t thúc gi m nh y c  th  vế ậ ả ơ ể ươn lên   t  th  bay bở ư ế ước b  trên không,ộ  

t c đ  bay ban đ u   v n đ ng viên xu t s c đ t t i 9.2 ­ 9.6m/s.ố ộ ầ ở ậ ộ ấ ắ ạ ớ

c) Bay trên không:

Đường bay c a tr ng tâm c  th  là đủ ọ ơ ể ường Parabol, m i ho t đ ngọ ạ ộ  

c a v n đ ng viên trong khi bay ch  đ  gi  thăng b ng và t o đi u ki nủ ậ ộ ỉ ể ữ ằ ạ ề ệ  

có hi u qu , s  khác bi t gi a các ki u này:ệ ả ự ệ ữ ể

* Ki u nh y “ể ả ưỡn thân”: ki u nh y này ph c t p h n ki u ng i,ể ả ứ ạ ơ ể ồ  giúp cho c  th  gi  thăng b ng khi bay, t o đi u ki n cho r i xu ng đ tơ ể ữ ằ ạ ề ệ ơ ố ấ  

hi u qu  Sau khi chân gi m r i kh i m t đ t, c  th  v n đ ng viên ệ ả ậ ờ ỏ ặ ấ ơ ể ậ ộ ở 

t  th  bay bư ế ước b , nh ng đùi chân lăng nâng th p h n ki u ng i t  tộ ư ấ ơ ể ồ ừ ư 

th  này,v n đ ng viên b t đ u th c hi n đ ng tác ế ậ ộ ắ ầ ự ệ ộ ưỡn thân b ng cách:ằ  chân gi m   phía sau c ng chân h i co, chân lăng h  xu ng dậ ở ẳ ơ ạ ố ưới, dùng 

s c mi t c ng chân xu ng dứ ế ẳ ố ưới ra sau. Cùng v i chuy n đ ng c a chân,ớ ể ộ ủ  hai tay lúc nay h i g p   khu u và đ a sang ngang ho c đ a sang ngang ­ơ ậ ở ỷ ư ặ ư  

ra sau ­ lên trên, kéo căng ng c hông di chuy n v  trự ể ề ước. Các ho t đ ngạ ộ  

ngược chi u c a các b  ph n c  th  làm kéo căng ng c, hông, đùi t oề ủ ộ ậ ơ ể ự ạ  thành t  th  “ư ế ưỡn thân”, t  th  này kéo dài n a  đư ế ử ường bay. Khi v nậ  

đ ng viên c m th y d ng l i thì nhanh chóng g p thân, đ a hai chân vộ ả ấ ừ ạ ậ ư ề 

trước nâng đùi lên cao, đ ng th i tay t  trên cao đ a v  trồ ờ ừ ư ề ước h  xu ngạ ố  chu n b  cho đ ng tác h  xu ng đ t.ẩ ị ộ ạ ố ấ

* Ki u nh y “c t kéo”: ki u này trong giai đo n bay hai chân th cể ả ắ ể ạ ự  

hi n đ ng tác gi ng bệ ộ ố ước ch y trên không, trong nh y xa c t kéo,v nạ ả ắ ậ  

đ ng viên thộ ường th c hi n v i hai bự ệ ớ ước rưỡi (là c t kéo đ n) và baắ ơ  

bướ ưỡc r i (c t kéo kép).ắ

Nh y c t kéo đả ắ ược th c hi n ngay t  t  th  bự ệ ừ ư ế ước b , v n đ ngộ ậ ộ  viên th c hi n mi t chân lăng xu ng dự ệ ế ố ưới ­ ra sau, hông di chuy n vể ề 

trước th c hi n bự ệ ước th  nh t, cùng chuy n đ ng c a chân lăng, chânứ ấ ể ộ ủ  

gi m g p c ng chân, đ a nhanh v  trậ ậ ẳ ư ề ước đ a đùi lên cao. N a bư ử ước ti pế  theo: chân gi m g p c ng chân đ a nhanh v  trậ ậ ẳ ư ề ước, nâng đùi lên ngang đùi chân lăng. Sau đó ng  thân v  trả ề ước, đ ng th i du i hai chân, th cồ ờ ỗ ự  

hi n đ ng tác r i xu ng. Cùng v i chuy n đ ng c a hai chân, hai tayệ ộ ơ ố ớ ể ộ ủ  đánh vòng tròn đu i nhau t  trên xu ng dổ ừ ố ưới ­ ra sau, ngược chi uề  chuy n đ ng c a chân và hông (chân n , tay kia), chuy n đ ng này giể ộ ủ ọ ể ộ ữ cho c  th  thăng b ng. ơ ể ằ

d) R i xu ng đ t: ơ ố ấ

R i xu ng đ t mang ý nghĩa k t thúc m i chuy n đ ng c a ngơ ố ấ ế ọ ể ộ ủ ười 

nh y, h n ch  ch n đ ng và còn có vai trò quan tr ng đ m b o đ  xaả ạ ế ấ ộ ọ ả ả ộ  

đ t đạ ược

T  th  trư ế ước khi ch m đ t: lúc này thân trên h i ng  v  trạ ấ ơ ả ề ước, hai chân nâng đùi lên cao, c ng chân du i v  trẳ ỗ ề ước, gi  cho  ữ g iố   th p h nấ ơ  mông m t chút, hai tay chuy n t  trên xu ng dộ ể ừ ố ưới ra sau

Khi r i xu ng đ t có 3 cách chuy n thân k t thúc chuy n đ ng:ơ ố ấ ể ế ể ộ

+ Ngay sau khi chân ch m cát, th c hi n ng i sâu xu ng, đánh m nhạ ự ệ ồ ố ạ  hai tay v  phía trề ước ra sau

+ Hai chân ch m cát r ng b ng vai, th c hi n ng i sâu và xoay thânạ ộ ằ ự ệ ồ  

ng  sang bên ph i ho c trái.ả ả ặ

+ Tương t  cách th  ự ứ nh t,ấ  nh ng khi chuy n đ ng qua đi m t aư ể ộ ể ự  (chân) đ a hông v  trư ề ước và ng  thân sang m t bên.ả ộ

8.2. Phương pháp gi ng d y.ả ạ

Nhi m v  1 ệ ụ : xây d ng khái ni m k  thu t.ự ệ ỹ ậ

Bi n pháp:ệ

­ Phân tích, th  ph m, cho xem  nh, tranh, phim k  thu t.ị ạ ả ỹ ậ

­ Cho h c sinh nh y th  đ  xác đ nh chân gi m và đ c đi m c aọ ả ử ể ị ậ ặ ể ủ  

ngườ ọi h c

Nhi m v  2 ệ ụ : d y k  thu t gi m nh y và bạ ỹ ậ ậ ả ước b ộ

Bi n pháp:ệ

­ Phân tích, th  ph m t i ch  đ t chân và gi m nh y.ị ạ ạ ỗ ặ ậ ả

­ Đi b  đ t chân gi m ph i h p chân lăng và đánh tay.ộ ặ ậ ố ợ

­ T i ch  th c hi n m t bạ ỗ ự ệ ộ ước nh y đá lăng ph i h p v i đánh tay.ả ố ợ ớ

­ Ch y 1 ­3 bạ ước làm đ ng tác gi m nh y trên sân c ộ ậ ả ỏ

Đà ng n, gi m nh y bắ ậ ả ước b  qua xà th p 40 ­ 50cm đ t cách ván 1/3ộ ấ ặ  

đường bay, r i xu ng b ng chân lăng.ơ ố ằ

Nhi m v  3: ệ ụ  d y k  thu t ch y đà và gi m nh y bạ ỹ ậ ạ ậ ả ước b ộ

­ Ch y toàn đà đ t chân gi m vào ván gi m.ạ ặ ậ ậ

Nhi m v  4: ệ ụ  d y k  thu t r i xu ng ạ ỹ ậ ơ ố đ t.ấ

* Ki u “ể ưỡn thân”

­ Phân tích, th  ph m k  thu t bay trên không.ị ạ ỹ ậ

­ T i ch  làm k  thu t ạ ỗ ỹ ậ ưỡn thân

­ Đ ng trên b c làm đ ng tác ứ ụ ộ ưỡn thân r i xu ng h  cát b ng haiơ ố ố ằ  chân

­ Ch y đà ng n gi m nh y lên b c cao làm đ ng tác ạ ắ ậ ả ụ ộ ưỡn thân, r iơ  

xu ng ố đ t.ấ

­ Ch y đà trung bình, dài gi m nh y ạ ậ ả ưỡn thân r i xu ng ơ ố đ tấ  không 

có b c.ụ

Nhi m v  6: ệ ụ  hoàn thi n k  thu t.ệ ỹ ậ

­ Hoàn thi n t ng ph n k  thu t khác nhau.ệ ừ ầ ỹ ậ

­ Nh y toàn k  thu t v i đà ng n và trung bình.ả ỹ ậ ớ ắ

­ Xác đ nh c  ly ch y đà chính xác.ị ự ạ

­ Nh y xa v i đà  n đ nh th c hi n toàn b  k  thu t.ả ớ ổ ị ự ệ ộ ỹ ậ

­ Ki m tra đánh giá k t qu ể ế ả

9. K  thu t và phỹ ậ ương pháp gi ng d y đ y t  l ng hả ạ ẩ ạ ư ướng ném

9.1. Phân tích k  thu t ỹ ậ

a) Cách c m t : ầ ạ

+T  c m trên tay kho  (thu n), bàn tay xoè t  nhiên đạ ầ ẻ ậ ự ược gi  b ngữ ằ  

ph n chai   lòng bàn tay và các ngón tay, ầ ở đ iố  v i ngớ ười m i t p t  đớ ậ ạ ược 

gi  sâu trong lòng bàn tay nh ng không sát vào lòng bàn tay. Trữ ư ước khi 

trượt đà t  đạ ược gi    bên c  (dữ ở ổ ướ ằi c m và 1/3 phía trong xương đòn) khu u tay đ a v  trỷ ư ề ước sang ph i.ả

b) Chu n b  t o đà và tr ẩ ị ạ ượ t đà:

­ T  th  chu n b : V n đ ng viên đ ng l ng quay v  hư ế ẩ ị ậ ộ ứ ư ề ướng đ yẩ  (trong vòng ném) chân tr  đ t sát vòng, chân lăng đ  sau và ch m đ tụ ặ ể ạ ấ  

b ng mũi chân, m t hằ ắ ướng v  phía ngề ược v i hớ ướng đ y, tay khôngẩ  

c m t  đ  t  nhiên v  trầ ạ ể ự ề ước lên trên, tr ng tâm r i vào chân tr ọ ơ ụ

­ Khi b t đ u trắ ầ ượt đà, v n đ ng viên ki ng chân tr  và d n tr ngậ ộ ễ ụ ồ ọ  tâm vào chân tr , đ ng th i chân lăng đ a ra sau lên trên v  hụ ồ ờ ư ề ướng đ y.ẩ  Sau đó ng  thân v  trả ề ước, chân lăng g p l i đ a xu ng ­ v  trậ ạ ư ố ề ước, chân 

tr  g p l i   kh p g i v i 1 góc 120ụ ậ ạ ở ớ ớ ớ 0 (không ch m đ t). Ti p đó chânạ ấ ế  lăng th c hi n lăng ra sau v  hự ệ ề ướng đ y ch  y u b ng đùi là lúc ti nẩ ủ ế ằ ế  hành bước nh y trả ượt, đ ng th i chân tr  đ p th ng chuy n t  n aồ ờ ụ ạ ẳ ể ừ ử  bàn chân t i gót ti n v  hớ ế ề ướng ném, chân tr  đ p m nh và trụ ạ ạ ượt đà (kho ng 70 ­ 90cm). Khi chân tr  nh y trả ụ ả ượt các c  đơ ược du i ra, sauỗ  

nh y trả ượt chúng được co l i đ  chu n b  cho ra s c cu i cùng. K t thúcạ ể ẩ ị ứ ố ế  

trượt chân tr  rút l i ti p đ t   n a   trụ ạ ế ấ ở ử ước bàn chân, bàn chân giữ nguyên hướng ban đ u ho c xoay sang trái h p v i hầ ặ ợ ớ ướng ném góc 1350.Chân lăng sau khi trượt nhanh chóng đ t xu ng đ t, bàn chân ti pặ ố ấ ế  

đ t b ng mũi chân, đi m ti p xúc cách b c gi i h n đ y kho ng ấ ằ ể ế ụ ớ ạ ẩ ả ½bàn chân v  bên trái đề ường kính c a vòng ném, t o v i hủ ạ ớ ướng ném m t gócộ  

nh n.ọ

­ Nh y trả ượt xong, thân người ng  v  trả ề ước ngược v i hớ ướng ném, 

tr ng tâm thân th  d n vào chân tr , đ ng th i thân xoay v  họ ể ồ ụ ồ ờ ề ướng ném

c) Ra s c cu i cùng và gi  thăng b ng: ứ ố ữ ằ

Mu n cho d ng c  bay v i ố ụ ụ ớ t c ố đ  bay l n, ph i kéo dài c  ly tácộ ớ ả ự  

d ng l c c a ngụ ự ủ ười vào d ng c  và rút ng n th i gian th c hi n đ ngụ ụ ắ ờ ự ệ ộ  tác, giai đo n ra s c cu i cùng c n nhanh chóng và chính xác.ạ ứ ố ầ

Giai đo n ra s c cu i cùng đạ ứ ố ược b t đ u ngay t  lúc chân lăngắ ầ ừ  

ch m ạ đ tấ  giúp c  th  đ ng v ng trên 2 đi m t a. Chân tr  đ p th ng,ơ ể ứ ữ ể ự ụ ạ ẳ  chuy n hông, thân xoay v  hể ề ướng ném và vươn lên t o cho t  r i tay theoạ ạ ờ  góc đ  thích h p, thân quay chung quanh tr  tộ ợ ụ ưởng tượng là chân trái và vai trái. Th  t  th c hi n các đ ng tác ra s c  ứ ự ự ệ ộ ứ cu i cùngố   là: chân ph iả  

đ p, xoay hông và vai ti p theo là b t thân và du i tay đ y. N u ra s cạ ế ậ ỗ ẩ ế ứ  

cu i cùng chân đ p th ng quá nhanh, hông và vai xoay không k p thì đ ngố ạ ẳ ị ộ  tác r i r c, không hi u qu  Tay trái tuy không tr c ti p đ y t , khi chânờ ạ ệ ả ự ế ẩ ạ  

 đ p chân, chuy n hông thì tay trái co l i tích c c và đánh ra sau

Chuy n vai trái v  hể ề ướng ném, làm cho l c ra s c ự ứ cu i cùngố  t p trungậ  đúng hướng bay c a t  Đ ng tác này cũng giúp cho vai và hông bên ph iủ ạ ộ ả  

v  hề ướng ném, làm cho ng c đự ược kéo căng hướng lên trên. Giai đo n raạ  

s c cu i cùng ph i nh p đi u, chính xác, k p th i và liên t c, tuân thứ ố ả ị ệ ị ờ ụ ủ theo nguyên t c. K t thúc đ ng tác ra s c cu i cùng là đ ng tác b t tay vàắ ế ộ ứ ố ộ ậ  

vu tố  các ngón tay theo t , sau đó ngạ ườ ẩi đ y nh y đ i chân đ  gi  thăngả ổ ể ữ  

­ Phân tích, th  ph m k  thu t ra s c cu i cùng.ị ạ ỹ ậ ứ ố

­ T p đ ng t  th  chu n b  ra s c cuôì cùng.ậ ứ ư ế ẩ ị ứ

­ Đ y t  t  t  th  ra s c cu i cùng không có và có t  (l ng hẩ ạ ừ ư ế ứ ố ạ ư ướng ném)

­ Đ y t  t i ch  t  t  th  l ng hẩ ạ ạ ỗ ừ ư ế ư ướng ném sau khi đã nh c chân lên.ấ

Nhi m v  3: ệ ụ  d y k  thu t trạ ỹ ậ ượt đà

Bi n pháp:ệ

­ Phân tích, th  ph m k  thu t trị ạ ỹ ậ ượt đà

­ T i ch  t p chân lăng và đ p chân ạ ỗ ậ ạ ưụ

­ T p trậ ượt đà có người giúp đ ỡ

­ T p trậ ượt đà v i có và không có t  v i tr ng lớ ạ ớ ọ ượng khác nhau

­ T p trậ ượt đà v  t  th  chu n b  ra s c ề ư ế ẩ ị ứ cu iố  cùng liên t c trên sânụ  

­ T p trậ ượt đà, ra s c cu i cùng và gi  thăng b ng có t ứ ố ữ ằ ạ

­ Đ y t  có lẩ ạ ượng khác nhau v i toàn b  k  thu t.ớ ộ ỹ ậ

Nhi m v  5: ệ ụ  hoàn thi n k  thu tệ ỹ ậ

Bi n pháp:ệ

­ Ra s c ứ cuôì cùng và gi  thăng b ng trong vòng ném.ữ ằ

­ T p trậ ượt đà, ra s c cu i cùng gi  thăng b ng có và không có t ứ ố ữ ằ ạ

­ Th c hi n toàn b  k  thu t trong vòng đ y t  v i t  tr ng lự ệ ộ ỹ ậ ẩ ạ ớ ạ ọ ượng khác nhau

­ Th c hi n toàn b  k  thu t qua v t chu n vào khu v c quy đ nh.ự ệ ộ ỹ ậ ậ ẩ ự ị

­ Thi đ u và ki m tra ­ đánh giá.ấ ể

Chú ý: trong giai đo n ra s c cu i cùng trình t  dùng s c nh  sau:ạ ứ ố ự ứ ư

­ Đ p chân tr  ­ xoay hông ­ xoay vai và ra tay.ạ ụ

­ Do tr ng lọ ượng n ng và c u trúc c a t  hình c u nên nó ít ch u tácặ ấ ủ ạ ầ ị  

đ ng c a l c c n môi trộ ủ ự ả ường. Vi v y, góc đ  bay ra c a t  thậ ộ ủ ạ ường l nớ  

K  thu t ch y c  ly ng n có th  chia làm 4 giai đo n:  ỹ ậ ạ ự ắ ể ạ xu tấ   phát, 

ch y lao, ch y gi a quãng, ch y v  đích.ạ ạ ữ ạ ề

a) Xu t phát: ấ  đ  b t để ắ ược t c ố đ  trong kho ng th i gian ng n nh t,ộ ả ờ ắ ấ  

người ta thường s  d ng xu t phát có bàn đ p.ử ụ ấ ạ

­ M t t a bàn đ p: (góc nghiêng), trặ ự ạ ước nh  45 ­50ỏ 0, bàn sau: 60­800.Trình t  th c hi n đ ng tác  ự ự ệ ộ xu tấ   phát theo kh u l nh “vào ch ”ẩ ệ ỗ  

“s n sàng”, “ch y” (ho c n  súng).ẵ ạ ặ ổ

+ Khi nghe th y kh u l nh “vào ch ”,v n đ ng viên nhanh chóng điấ ẩ ệ ỗ ậ ộ  

v  phía trề ước v ch ạ xu tấ  phát ng i xu ng và ch ng hai tay, sau đó đ tồ ố ố ặ  chân vào bàn đ p trạ ước r i t i bàn đ p sau, hai mũi gi y ch m m tồ ớ ạ ầ ạ ặ  

đường ch y. Sau khi ch m g i xu ngạ ạ ố ố đ t, ấ v n đ ng viên thu 2 tay v  sauậ ộ ề  

v ch ạ xu tấ  phát v i kho ng cách 2 tay r ng b ng vai ho c h n vai m tớ ả ộ ằ ặ ơ ộ  chút, 2 chân áp sát vào 2 bàn đ p, đ u g i c a chân t  vào bàn đ p sauạ ầ ố ủ ỳ ạ  

ch m ạ đ t,ấ  tr ng tâm thân th  d n vào 2 tay, chân đ t trọ ể ồ ặ ước và đ u g iầ ố  

đ t sau, thân ngặ ười th ng, vai đ  qua v ch ẳ ể ạ xu tấ  phát, đ u h i ầ ơ cu i, ố m tắ  nhìn v  phía trề ướ ừc t  3 ­ 5m

+ Khi nghe kh u l nh “s n sàng”, v n đ ng viên h i du i chân, g iẩ ệ ẵ ậ ộ ơ ỗ ố  chân đ t sau tách kh i m t đặ ỏ ặ ường ch y làm tr ng tâm h i chuy n lênạ ọ ơ ể  trên và ra trước. Lúc này tr ng tâm c  th  d n lên 2 tay và chân ch ngọ ơ ể ồ ố  

trước (hai mũi chân v n ch m ẫ ạ đ t,ấ  hai đ  gi y ch m vào m t bàn đ p)ế ầ ạ ặ ạ  hông được nâng cao h n vai 10 ­20cm, lúc này hai c ng chân h u nh  songơ ẳ ầ ư  song v i nhau, góc gi a đùi và c ng chân c a chân đ t vào bàn đ pớ ữ ẳ ủ ặ ạ  

trước: 65 ­ 1000, chân đ t phía sau: 100 ­ 120ặ 0 (không nên d n tr ng t mồ ọ ậ  

c  th  quá nhi u vào hai tay sau s   nh hơ ể ề ẽ ả ưởng t i th i gian ớ ờ xu tấ phát). 

Đ u gi  th ng v i thân trên, m t nhìn xu ng dầ ữ ẳ ớ ắ ố ưới, t  th  “s n sàng”ư ế ẵ  

ph i tho i mái không căng th ng t p trung ý chí nghe lu t.ả ả ẳ ậ ậ

+ Khi có l nh “ch y” ho c nghe ti ng súng n ,v n đ ng viên cùngệ ạ ặ ế ổ ậ ộ  lúc đ p m nh hai chân vào bàn đ p và đánh nhanh tay   t  th  g p kh pạ ạ ạ ở ư ế ậ ớ  khu u. Ngay sau đó chân  phía sau g p g i đánh nhanh đùi v  phíaỷ ở ậ ố ề  

trước, chân trước đ p th ng ngạ ẳ ười lao v  phía trề ước. V n đ ng viên cóậ ộ  trình đ  cao th i gian xu t phát t  0.8 ­ 1.0’’.ộ ờ ấ ừ

đ ng tác ch y ph i nhanh, m nh, tay đánh tích c c.ộ ạ ả ạ ự

­ Trong ch y lao đ  dài bạ ộ ước tăng d n, bầ ước đ u tiên ch  t  100 ­ầ ỉ ừ  130cm, cu i giai đo n đ  dài bố ạ ộ ước kho ng 220 ­ 240cm.ả

­ Trong bước ch y đ u đ  ng  thân trên v  trạ ầ ộ ả ề ước nhi u, sau đóề  

gi m d n, cu i giai đo n ch y lao đ  ng  thân trên ít, chuy n sang ch yả ầ ố ạ ạ ộ ả ể ạ  

gi a quãng.ữ

­ Bước th  nh t, bứ ấ ước th  hai đi m đ t c a v n đ ng viên   phíaứ ể ặ ủ ậ ộ ở  sau hình chi u c a tr ng tâm thân th , nh ng bế ủ ọ ể ữ ước ti p đ t trùng v iế ặ ớ  

tr ng tâm thân th  và sau đó đ t   phía trọ ể ặ ở ước

­ Đi m đ t c a 2 chân xu ng để ặ ủ ố ường ch y nh ng bạ ữ ước đ u khôngầ  cùng n m trên m t đằ ộ ường th ng cu ì giai đo n ch y lao trùng trênẳ ố ạ ạ  

đường th ng.ẳ

c) Ch y gi a quãng: ạ ữ

­ Khi đ t đạ ượ ốc t c đ  cao nh t, thân trên c a v n đ ng viên ch yộ ấ ủ ậ ộ ạ  

h i đ  v  trơ ổ ề ước 72 ­ 800, đ  ng  c a c  th  dao đ ng khi ch y.ộ ả ủ ơ ể ộ ạ

­ Đ  dài bộ ước và t n s  bầ ố ước có quan h  v i nhau, v i xu hệ ớ ớ ướng 

hi n nay đ  tăng ệ ể t c ố đ  ch  y u nh  tăng t n ộ ủ ế ờ ầ s ố

­  K  thu t giai đo n ch ng trỹ ậ ạ ố ước, th ng đ ng, đ p sau: khi chânẳ ứ ạ  lăng ch  đ ng đánh đùi v  phía trủ ộ ề ước lên trên h t, qu  đ p chân đ pế ỹ ạ ạ  

ch a đ p th ng h t, chân đ p sau ph i đ p m nh m t phát đ p th ngư ạ ẳ ế ạ ả ạ ạ ộ ạ ẳ  chân, th ng kh p g i. Giai đo n trên không th c hi n tích c c, khi k tẳ ớ ố ạ ự ệ ự ế  thúc đ p sau, theo quán tính chân đ p sau h i chuy n đ ng v  sau lênạ ạ ơ ể ộ ề  trên, sau đó g p g i nhanh chóng đánh đùi v  trậ ố ề ước, chân lăng du i ra cỗ ố 

mi t xu ng dế ố ưới, đ ng tác đánh đùi nhanh, m nh xu ng dộ ạ ố ướ ềi v  sau để nhanh chóng vượt qua giai đo n ch ng trạ ố ước và th ng đ ng, gi m l cẳ ứ ả ự  

c n tăng l c đ p sau. Chân ti p xúc v i ả ự ạ ế ớ đ t ấ b ng đ u g i phía trằ ầ ố ước bàn chân, bàn chân ph i đ p th ng theo hả ạ ẳ ướng ch y.ạ

­ Đ  dài bộ ướ ừc t  220 đ n 250cm, có th  thay đ i theo tr ng thái s cế ể ổ ạ ứ  kho ẻ

­ Đ ng tác đánh nhanh tay v  phía trộ ề ước và ra sau theo nh p chân,ị  khi đánh v  trề ước h i ch ch vào trong, đánh ra sau h i ch ch ra ngoài,ơ ế ơ ế  bàn tay n m h  Đ ng tác đánh tay nh p nhàng v i chân giúp tăng t n sắ ờ ộ ị ớ ầ ố 

v n đ ng viên g p ngậ ộ ậ ười đánh m nh ng c v  phía trạ ự ề ước, hai tay đ a raư  sau; phương pháp này là “đánh” ng c. Chính phự ương pháp khác ch y t iạ ớ  đích v n đ ng đ  ngậ ộ ổ ười xoay nghiêng thân dùng vai đánh đích. Đ i v iố ớ  

nh ng ngữ ười ch a n m v ng k  thu t ch  nên ch y băng qua. Sau khi vư ắ ữ ỹ ậ ỉ ạ ề đích người ch y c n gi m ạ ầ ả t c ố đ ộ

10.3.Phương pháp gi ng d y ch y c  ly ng n.ả ạ ạ ự ắ

Nhi m v  1: ệ ụ   xây d ng khái ni m k  thu t và tìm hi u đ c đi mự ệ ỹ ậ ể ặ ể  

ch y c a ngạ ủ ười ch y. Các bi n pháp sau:ạ ệ

­ Phân tích th  ph m, cho xem phim  nh k  thu t ch y c  ly ng n.ị ạ ả ỹ ậ ạ ự ắ

­ Ch y l p l i: 30 ­50m (nh n xét đ c đi m).ạ ặ ạ ậ ặ ể

Nhi m v  2: ệ ụ  d y k  thu t ch y đạ ỹ ậ ạ ường th ng.ẳ

Các bi n pháp:ệ

­ Ch y bạ ước nh , nâng cao đùi, đ p sau tăng ỏ ạ t c.ố

­ Ch y tăng t c đ  sau đó ch y theo quán tính t  60 ­ 70m.ạ ố ộ ạ ừ