Công tác thi đua khen thưởng tại viện hàn lâm khoa học và công nghệ việt nam

Trong giai đoạn 2014-2018, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thực hiện công tác thi đua, khen thưởng đã đem lại nhiều hiệu quả thiết thực; thông qua các phong trào thi đua đã c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ./ /

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN TRUNG THÀNH

CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG TẠI VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ

CÔNG NGHỆ VIỆT NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành : Quản lý công

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS NGUYỄN BÙI NAM

HÀ NỘI - NĂM 2020

i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn này là kết quả của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của TS Nguyễn Bùi Nam Luận văn là sản phẩm của quá trình nghiên cứu, tìm tòi, sưu tầm và xử lý của cá nhân Nội dung luận văn có tham khảo

và sử dụng các thông tin, số liệu trích dẫn được đăng tải trên các tác phẩm, tạp chí theo danh mục tài liệu tham khảo

Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Trung Thành

ii

LỜI CẢM ƠN

Trước hết tôi xin gửi tới TS Nguyễn Bùi Nam lời cảm ơn chân thành

và lòng biết ơn sâu sắc Thầy đã trực tiếp hướng dẫn, chỉ đạo tận tình trong quá trình thực hiện luận văn này

Tôi xin gửi lời cảm ơn tới những thầy, cô giáo trực tiếp giảng dạy và các thầy, cô Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia đã chỉ dạy tôi

để đạt được kết quả ngày hôm nay

Mặc dù đã rất cố gắng nhưng với thời gian và điều kiện nghiên cứu còn nhiều hạn chế nên luận văn không thể tránh được những thiếu sót Kính mong nhận được sự tham gia đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và bạn bè đồng nghiệp để luận văn được hoàn thiện hơn

Xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày 15 tháng 9 năm 2020

Tác giả luận văn

Nguyễn Trung Thành

iii

MỤC LỤC

Trang

Lời cam đoan i

Mục lục iii

Danh mục các chữ viết tắt iv

Danh mục các bảng v

Danh mục các biểu đồ vi

MỞ ĐẦU 1

Chương 1: 8

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỰC HIỆN CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG 8

1.1 Khái quát chung về thi đua, khen thưởng 8

1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng 21

1.3 Giải pháp và công cụ thực hiện công tác thi đua, khen thưởng 25

1.4 Nội dung các bước trong tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng 27 1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện công tác thi đua, khen thưởng 32

Tiểu kết chương 1 34

Chương 2: 35

THỰC TRẠNG THỰC HIỆN CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG Ở VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM 35

2.1 Khái quát chung về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam 35

2.2 Tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam 46

2.3 Đánh giá chung về tổ chức, thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam 62

Tiểu kết chương 2 77

Chương 3: 78

GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG THỰC HIỆN CÔNG TÁC THI ĐUA, KHEN THƯỞNG Ở VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ VIỆT NAM78 3.1 Mục tiêu và nhiệm vụ đổi mới công tác thi đua, khen thưởng ở Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trong những năm tới 78

3.2 Giải pháp chủ yếu nhằm tăng cường thực hiện công tác thi đua, khen thưởng ở Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam 81

3.3 Kiến nghị cơ quan có thẩm quyền 88

Tiểu kết chương 3 90

KẾT LUẬN 91

TÀI LIỆU THAM KHẢO 93

PHỤ LỤC 98

v

DANH MỤC CÁC BẢNG

Trang Bảng 1.1 Yêu cầu đối với tổ chức thực hiện công tác thi đua,

Bảng 2.1 Bộ máy chuyên trách công tác Thi đua, khen thưởng tại

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam 41 Bảng 2.2 Đánh giá thực trạng xây dựng kế hoạch triển khai thực

Bảng 2.3 Công tác tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn và tổ chức

thực hiện các quy định về Thi đua, khen thưởng 49 Bảng 2.4 Đánh giá thực trạng phân công, phối hợp thực hiện

Bảng 2.5 Đánh giá thực trạng điều chỉnh công tác thi đua, khen

Bảng 2.6 Đánh giá thực trạng theo dõi, kiểm tra, đôn đốc thực

Bảng 2.7 Đánh giá công tác tổng kết, đánh giá thực hiện công tác

Bảng 2.8 Thống kê các danh hiệu thi đua cá nhân Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014-2018 63 Bảng 2.9 Thống kê hình thức khen thưởng cá nhân cấp Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 64 Bảng 2.10 Thống kê các danh hiệu thi đua tập thể cấp nhà nước

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai

Bảng 2.11 Thống kê các danh hiệu thi đua tập thể cấp Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 66 Bảng 2.12 Thống kê hình thức khen thưởng tập thể cấp Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 67 Bảng 2.13 Công tác sơ kết tổng kết, tặng thưởng các hình thức

khen thưởng; đánh giá hiệu quả thi đua, khen thưởng 69

vi

DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ

Trang Biểu 2.1 Biểu đồ các danh hiệu thi đua cá nhân Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 64 Biểu 2.2 Biểu đồ hình thức khen thưởng cá nhân cấp Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 65 Biểu 2.3 Biểu đồ các danh hiệu thi đua tập thể cấp nhà nước Viện

Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn

Biểu 2.4 Biểu đồ các danh hiệu thi đua tập thể cấp Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 67 Biểu 2.5 Biểu đồ hình thức khen thưởng tập thể cấp Viện Hàn lâm

Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014 - 2018 68

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Thi đua, khen thưởng là một nội dung quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Đảng và Nhà nước Trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, cũng như trong công cuộc đổi mới hiện nay, thi đua, khen thưởng luôn là một chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước Ngay từ khi thành lập nước Việt Nam dân chủ cộng hoà đến nay, Nhà nước

đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật làm căn cứ pháp lý cho việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng, đề ra những chủ trương, công tác thi đua, khen thưởng khen thưởng phù hợp với nhiệm vụ chính trị của từng giai đoạn phát triển của đất nước Đảng đã ban hành nhiều nghị quyết, quyết định, chỉ thị, văn bản chỉ đạo về thi đua, khen thưởng làm cơ sở cho các cơ quan nhà nước từng bước hoàn thiện công tác thi đua, khen thưởng về thi đua, khen thưởng Các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, các doanh nghiệp cũng ban hành nhiều văn bản quy định về thi đua, khen thưởng Quá trình hình thành và phát triển, công tác thi đua, khen thưởng về thi đua, khen thưởng ở nước ta đã và đang ngày càng hoàn thiện, thể chế hoá kịp thời đường lối, chủ trương, công tác thi đua, khen thưởng của Đảng về thi đua, khen thưởng Một loạt văn bản văn quy phạm về Thi đua, khen thưởng đã được Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, các

cơ quan khác của nhà nước ở Trung ương, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương ban hành

Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam là cơ quan thuộc Chính phủ, thực hiện chức năng nghiên cứu cơ bản về khoa học tự nhiên và phát triển công nghệ; cung cấp luận cứ khoa học cho Đảng và Nhà nước trong việc hoạch định đường lối, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch chính sách phát

2

triển nhanh và bền vững của đất nước… những năm qua Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam luôn coi trọng công tác thi đua, khen thưởng song hành cùng các công tác khác Trong giai đoạn 2014-2018, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam thực hiện công tác thi đua, khen thưởng đã đem lại nhiều hiệu quả thiết thực; thông qua các phong trào thi đua đã có nhiều tập thể, cá nhân đạt thành tích xuất sắc, được Nhà nước, các cấp, các ngành khen thưởng Hội đồng Thi đua, khen thưởng, tổ chức bộ máy Thi đua, khen thưởng Viện Hàn lâm và các đơn vị thuộc, trực thuộc tiếp tục được kiện toàn, củng cố hoạt động ngày càng có hiệu quả, công tác tuyên truyền, biểu dương gương người tốt, việc tốt được triển khai thực hiện thông qua nhiều hình thức phong phú trên tất cả các lĩnh vực công tác Công tác nghiên cứu, xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện công tác thi đua, khen thưởng đã

có bước đổi mới, tiến bộ Cụ thể hóa Luật Thi đua, khen thưởng và Nghị định hướng dẫn thi hành của Chính phủ, Chủ tịch Viện Hàn lâm đã ban hành đồng

bộ hệ thống các quy chế, quy định hướng dẫn thực hiện công tác thi đua, khen thưởng, như: Quy chế Thi đua, khen thưởng, Quy định về Tiêu chí đánh giá kết quả thi đua hàng năm đối với các đơn vị và cá nhân làm cơ sở pháp lý quan trọng cho các đơn vị trong toàn Viện Hàn lâm tổ chức thực hiện phong trào thi đua và thực hiện công tác thi đua, khen thưởng khen thưởng đạt được những kết quả rất tích cực

Mặc dù được các trực thuộc Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam triển khai, song công tác thi đua, khen thưởng chưa được duy trì thường xuyên liên tục; một số chủ trương, công tác thi đua, khen thưởng của Đảng và pháp luật của Nhà nước về thi đua, khen thưởng chưa triển khai đồng

bộ tới cán bộ công chức, viên chức và người lao động; Luật thi đua, khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành luật chưa được quán triệt đầy đủ, trong thực hiện, vận dụng còn lúng túng Phong trào thi đua có nơi còn biểu hiện hình thức, thiếu thường xuyên, liên tục, phát động nhưng thiếu các biện

3

pháp tổ chức cần thiết bao gồm cả điều kiện và nguồn lực cán bộ để làm nòng cốt cho phong trào Trong chỉ đạo, nhiều đơn vị chưa coi trọng công tác kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn, chưa tạo được sự phối hợp, liên kết của các đơn vị và các tổ chức có liên quan, từ đó hạn chế tính động lực và hiệu quả của các phong trào thi đua để kết thúc khóa học, tôi chọn đề tài “Công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam” và mong rằng đề tài này có thể góp phần vào công tác thi đua, khen thưởng ở cơ quan

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Công tác thi đua, khen thưởng ngày càng có vị trí, vai trò quan trọng và được mọi cấp, ngành quan tâm Đã có rất nhiều đề tài khoa học nghiên cứu về công tác thi đua, khen thưởng ở các lĩnh vực, địa bàn khác nhau được công bố trên sách báo, tạp chí và các báo cáo tổng kết Hội thảo, đề tài khoa học, luận văn,… tiêu biểu như:

Đề tài độc lập cấp nhà nước năm 2013 “Cơ sở lý luận và thực tiễn đổi mới công tác thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay” tác giả Trần Thị

Hà, Trưởng Ban thi đua, khen thưởng Trung ương đã tập trung nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn về thi đua, khen thưởng trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp nhằm đổi mới hoạt động thi đua, khen thưởng và quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng Thông qua đó làm căn cứ để kiến nghị sửa đổi,

bổ sung Luật thi đua, khen thưởng

Đề tài khoa học “Đổi mới và nâng cao chất lượng công tác thi đua, khen thưởng trên địa bàn thành phố Đà Nẵng” Đề tài cũng khái quát những vấn đề lý luận và cơ sở pháp lý của công tác thi đua, khen thưởng của thành phố Đà Nẵng và phân tích thực trạng chất lượng công tác thi đua, khen thưởng để kiến nghị, đề xuất những giải pháp nâng cao hơn nữa chất lượng công tác thi đua, khen thưởng của thành phố

Đề tài khoa học “Đổi mới công tác thi đua khen thưởng” của Tiến sĩ Hà Duy Dĩnh - Chủ tịch Công đoàn Dầu khí Việt Nam: Đề tài đã nêu được tại sao

xã hội chủ nghĩa và khen thưởng là biện pháp quản lý nhà nước, quản lý con người Công tác thi đua, khen thưởng có vị trí, ý nghĩa, vai trò quan trọng, là động lực thúc đẩy hoạt động kinh tế, xã hội phát triển, là biện pháp để người quản lý thực hiện nhiệm vụ trọng tâm, chính trị của cơ quan, đơn vị mình nhằm khuyến khích, động viên mọi người hăng hái lập thành tích trong lao động sản xuất và công tác Tuy nhiên cũng còn một số hạn chế như chưa đề ra được biện pháp cụ thể về việc khen thưởng cho đối tượng là đồng bào dân tộc miền núi, những người làm trong ngành nghề độc hại, khó khăn…

Đề tài “Nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức ngành thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay” Luận văn thạc sĩ quản lý Hành chính công của tác giả Trần Thị Bằng, hoàn thành và bảo vệ năm 2009 Luận văn đã phân tích thực trạng làm công tác thi đua, khen thưởng ở nước ta thông qua những tiêu chí đánh giá năng lực của cán bộ, công chức làm công tác thi đua khen thưởng để đưa ra một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực đội ngũ cán

bộ, công chức ngành thi đua, khen thưởng

Đề tài “Tăng cường quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng ở nước ta hiện nay” Luận văn thạc sĩ quản lý Hành chính công của tác giả Bùi Hồng Thiết, hoàn thành và bảo vệ năm 2011 Luận văn đã nêu ra những vấn đề về quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng ở nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội như kinh tế, văn hóa, xã hội, qua đó đưa ra một số giải pháp đổi mới công tác này ở nước ta hiện nay

Đề tài “Hoàn thiện tổ chức bộ máy nhà nước về thi đua, khen thưởng trong giai đoạn hiện nay” Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công của

5

tác giả Nguyễn Công Hoan, Học viện Hành chính Quốc gia (2013) Luận văn

đã đề cập đến tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng và sự cần thiết, khách quan phải hoàn thiện tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực hiện, chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước đối với công tác này

Luận văn thạc sĩ Luật học của tác giả Nguyễn Hữu Đạt với đề tài

“Hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật đối với công tác thi thua, khen thưởng ở Việt Nam hiện nay” bảo vệ năm 2010; đề tài “Tăng cường quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng ở nước ta hiện nay” Luận văn thạc sĩ quản

lý nhà nước của tác giả Lê Xuân Khánh, hoàn thành và bảo vệ năm 2011; đề tài “Quản lý nhà nước về thi đua khen thưởng tại Ninh Bình - Thực trạng và giải pháp” Luận văn thạc sĩ Quản lý công của tác giả Chu Thị Huyền Chinh, hoàn thành và bảo vệ năm 2014

Các bài giảng, tập huấn về thi đua, khen thưởng, Kỷ yếu về Đại hội thi đua yêu nước toàn quốc và một số địa phương ở thời kỳ đổi mới, các Hội thảo

về thi đua, khen thưởng, nhiều bài viết liên quan đến thi đua, khen thưởng trên các trang thông tin điện tử của địa phương, chuyên mục chuyên đề của Ban Thi đua, khen thưởng Trung ương…

Các đề tài đã tập trung làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về thi đua, khen thưởng; trên cơ sở đó đề xuất các quan điểm, phương hướng và giải pháp nhằm đổi mới hoạt động thi đua, khen thưởng và quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng

Các công trình kể trên đã đề cập đến một số vấn đề lý luận và thực tiễn

về công tác thi đua, khen thưởng: khái niệm, hình thức, vai trò, nội dung, yêu cầu công tác thi đua, công tác khen thưởng, kinh nghiệm của một số nước để

từ đó đề ra các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác thi đua, khen thưởng, pháp luật thi đua, khen thưởng mà các công trình tiến hành nghiên cứu Đây là nguồn tài liệu có giá trị cho hướng nghiên cứu của đề tài, là cơ sở để luận văn

6

kế thừa có chọn lọc phục vụ cho công tác nghiên cứu Mặc dù, các công trình trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau của công tác thi đua, khen thưởng Tuy nhiên, cho đến nay nghiên cứu trực tiếp về thực hiện công tác thi đua, khen thưởng từ thực tiễn Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam theo tìm hiểu của tác giả đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích: Trên cơ sở phân tích thực trạng thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014-2018, từ đó đề xuất giải pháp nhằm tăng cường thực hiện công tác thi đua, khen thưởng thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

- Nhiệm vụ: Để thực hiện mục tiêu trên, luận văn tập trung làm rõ các nội dung sau đây:

+ Hệ thống hóa một số vấn đề lý luận cơ bản về thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại Việt Nam

+ Phân tích và đánh giá thực trạng thực hiện công tác thi đua, khen thưởng từ năm 2014 đến năm 2018 tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

+ Đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về mặt nội dung nghiên cứu: Công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam và từ đó, đề xuất những giải pháp tăng cường thực hiện

+ Về mặt không gian: Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn sau khi hoàn thành sẽ đạt được các kết quả như sau:

- Hệ thống hóa được một số vấn đề lý luận cơ bản về công tác thi đua, khen thưởng

- Trình bày, phân tích và đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam giai đoạn 2014-2018

- Đề xuất giải pháp để tăng cường thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trong thời gian tới

7 Kết cấu của luận văn

Luận văn, ngoài Phần mở đầu, Kết luận và Danh mục Tài liệu tham khảo, Phụ lục, gồm 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận chung về thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Chương 2: Thực trạng thực hiện công tác thi đua, khen thưởng ở Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam hiện nay

Chương 3: Giải pháp tăng cường thực hiện công tác thi đua, khen thưởng ở Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

8

Chương 1:

CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THỰC HIỆN CÔNG TÁC THI ĐUA,

KHEN THƯỞNG

1.1 Khái quát chung về thi đua, khen thưởng

1.1.1 Khái niệm thi đua

Từ lâu, các nhà kinh điển chủ nghĩa Mác - Lênin đã coi thi đua như là một đặc trưng riêng có trong xã hội chủ nghĩa C Mác và Ph.Ăng-ghen cho rằng, trong xã hội tương lai, cạnh tranh sẽ không còn; thay vào đó là sự thi đua lẫn nhau giữa những người lao động trong quá trình sản xuất Khi Cách mạng Tháng Mười Nga thành công, nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới

ra đời để lãnh đạo xây dựng xã hội mới, V I Lênin đòi hỏi “nhiệm vụ của chúng ta hiện nay, khi chính phủ xã hội chủ nghĩa đang cầm quyền, là tổ chức thi đua” Khi phân tích quá trình hợp tác lao động xã hội, C Mác đã phát hiện

ra đặc điểm tâm lý thi đua của con người trong lao động và giao tiếp Theo C.Mác, thi đua là một hiện tượng xã hội; thi đua nảy sinh trong quá trình tổ chức và phân công lao động xã hội Ông viết “…ngay sự tiếp xúc xã hội cũng

đẻ ra thi đua, cũng kích thích nguyên khí làm tăng năng suất cá nhân của từng người riêng rẽ… Đó là vì con người ta, do bản tính, nếu không phải là động vật chính trị như Arixtôt nói, thì dầu sao cũng là một động vật xã hội” C.Mác cũng sử dụng khái niệm tinh thần thi đua để nói về tâm lý thi đua giữa những người trong lao động trong quá trình hợp tác

Nghiên cứu quá trình hợp tác giữa con người và con người trong lao động sản xuất, thấy được hiện tượng diễn ra một cách khách quan trong quá trình hợp tác lao động, C Mác đã đưa ra khái niệm về thi đua "Thi đua nảy nở trong quá trình hợp tác lao động, trong hoạt động chung và kế hoạch của con người Sự tiếp xúc xã hội tạo nên thi đua và sự nâng cao theo lối đặc biệt nghị lực sinh động tăng thêm nghị lực cho riêng từng người”

9

Bàn về ngày thứ bảy lao động cộng sản Lênin đã nói đến thi đua xã hội chủ nghĩa đó là phong trào lao động tự nguyện, góp sức giải quyết khó khăn, xây dựng xã hội mới của quần chúng lao động được giải phóng khỏi ách áp bức bóc lột Lênin coi đây là một sáng kiến vĩ đại, chính quyền cách mạng cần chăm lo, tổng kết, phổ biến sáng kiến kinh nghiệm

Theo Phêđôxêép nhà khoa học Viện Hàn lâm khoa học Liên Xô trước đây cho rằng "Thi đua là sự đọ sức trong lao động và sáng tạo, mang đặc tính của con người trong xã hội, được sinh ra bởi sự hợp tác lao động và bởi mối quan hệ xã hội của con người trong quá trình sản xuất ", "Thi đua xã hội chủ nghĩa là mối quan hệ xã hội mới có lịch sử Nó mang tính sáng tạo xã hội của giai cấp công nhân, thi đua xã hội chủ nghĩa xuất hiện như là nhiệt tình cách mạng là hành động tự giác của quần chúng lao động - những người đã tổ chức sản xuất xã hội theo kiểu mới trong lao động"

Ngay từ khi Nhà nước ta mới ra đời Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chú trọng đến công tác thi đua Theo chủ tịch Hồ Chí Minh thi đua tồn tại khách quan trong xã hội, người dạy " Tưởng lầm rằng thi đua là một việc khác với những công việc hàng ngày Thật ra công việc hàng ngày chính là nền tảng thi đua" Thi đua là một hiện tượng khách quan, là qui luật phát triển tất yếu trong quá trình hợp tác lao động của con người Ở đâu có hợp tác lao động thì ở đó nảy sinh thi đua

Dưới chế độ xã hội chủ nghĩa, thi đua yêu nước bao giờ cũng là phong trào thi đua tập thể của những công nhân, nông dân, trí thức, những người lao động tự mình làm chủ vận mệnh của mình, không đối kháng về lợi ích cá nhân, tập thể và xã hội; mọi người mang hết nhiệt tình và khả năng của mình

10

giống với bí mật thương nghiệp trong cạnh tranh Thi đua xã hội chủ nghĩa chẳng những nhằm mục tiêu kinh tế mà còn nhằm xây dựng con người mới, rèn luyện nhân cách cao đẹp cho người lao động

Thi đua phải có mục đích, mục tiêu Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Thi đua ái quốc nhằm 3 mục đích chính: diệt giặc đói, diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm Tức là làm cho nhân dân no, ấm, biết chữ, làm Tổ quốc độc lập, tự do”

Nói như vậy thi đua có ý nghĩa nhân văn, nhân đạo cao cả Thông qua thi đua để giáo dục động viên mọi người, nâng cao lòng yêu nước, ý thức giác ngộ giai cấp, trách nhiệm công dân và tính cộng đồng xã hội

Công tác thi đua qua những chặng đường lịch sử, đặc biệt thấy rõ vai trò thi đua thời kỳ đổi mới, trong cơ chế thị trường Nhà nước đã có Luật Thi đua, khen thưởng ngày 26/11/2003 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng ngày 16/11/2013 quy định: "Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của các cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [30]

1.1.1.1 Nguyên tắc thi đua

Khoản 1, Điều 6, Luật Thi đua, Khen thưởng quy định: “Nguyên tắc thi đua gồm tự nguyện, tự giác, công khai; đoàn kết, hợp tác và cùng phát triển” [30]

Để đạt được mục tiêu hoàn thành tốt nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị, cơ quan, tổ chức thì các cấp ủy Đảng và chính quyền phải lãnh đạo và tổ chức thực hiện phong trào thi đua một cách thiết thực; triển khai nhiều biện pháp tuyên truyền, vận động, giác ngộ quần chúng cho họ thấy rõ vai trò, tác dụng của phong trào thi đua yêu nước đối với mỗi cá nhân, gia đình và xã hội; qua đó nhận thức đúng trách nhiệm của công dân có ý thức tự nguyện, tự giác tham gia Nguyên tắc tự nguyện, tự giác để thể hiện quyền dân chủ của công dân; thấy rõ trách nhiệm của cơ quan tham mưu cho cấp ủy Đảng, chính quyền, mặt trận và các đoàn thể nhân dân trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia các phòng trào thi đua thực hiện nhiệm vụ chính trị

11

Phòng trào thi đua muốn đạt được kết quả tốt, việc công khai có ý nghĩa quan trọng Nội dung công khai gồm: công khai mục tiêu, mục đích, vai trò, tác dụng của phong trào thi đua; công khai trong kế hoạch, xây dựng tiêu chí thi đua,

tổ chức phát động, ký giao ước thi đua; kiểm tra, đôn đốc, bình xét, suy tôn, biểu dương điển hình tiên tiến trong phong trào thi đua; công khai trong trao tặng danh hiệu, tiền thưởng, tuyên truyền nhân điển hình tiên tiến và công khai tài chính Qua việc công khai, thể hiện tính minh bạch, dân chủ trong thi đua, góp phần tạo niềm tin trong mỗi cá nhân tham gia phong trào Nguyên tắc công khai

là cơ sở đảm bảo tính chính xác trong khen thưởng

1.1.1.2 Hình thức tổ chức phong trào thi đua

Thi đua thường xuyên: là hình thức thi đua căn cứ vào chức năng, nhiệm vụ được giao của cá nhân, tập thể tổ chức phát động, nhằm thực hiện tốt công việc hằng ngày, hằng tháng, hằng quý, hằng năm của cơ quan, tổ chức, đơn vị Đối tượng thi đua thường xuyên là các cá nhân trong một tập thể, các tập thể trong cùng một cơ quan, tổ chức, đơn vị hoặc giữa các đơn vịcó chức năng, nhiệm vụ, tính chất công việc tương đồng nhau

Thi đua theo chuyên đề (hoặc theo đợt): là hình thức thi đua nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ trọng tâm được xác định trong một khoảng thời gian nhất định hoặc tổ chức thi đua để phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ đột xuất, cấp bách của cơ quan, tổ chức, đơn vị Cơ quan, tổ chức, đơn vị chỉ phát động thi đua theo chuyên đề (hoặc theo đợt) khi đã xác định rõ mục đích, yêu cầu, chỉ tiêu, nội dung, giải pháp và thời gian

1.1.1.3 Danh hiệu thi đua

Theo Điều 7, Luật Thi đua, Khen thưởng, danh hiệu thi đua gồm:

- Danh hiệu thi đua đối với cá nhân;

- Danh hiệu thi đua đối với tập thể;

- Danh hiệu thi đua đối với gia đình

12

Theo khoản 1, Điều 20, Luật Thi đua, khen thưởng quy định, danh hiệu thi đua đối với cá nhân gồm:

- “Chiến sỹ thi đua toàn quốc”

- “Chiến sỹ thi đua cấp bộ, ngành, tỉnh, đoàn thể trung ương”

- “Chiến sỹ thi đua cơ sở”

- “Lao động tiên tiến”, “Chiến sỹ tiên tiến”

Khoản 2, Điều 20, Luật Thi đua, khen thưởng quy định, danh hiệu thi đua đối với tập thể gồm:

- “Cờ thi đua của Chính Phủ”

- “Cờ thi đua cấp bộ, ngành, tỉnh, đoàn thể trung ương”

- “Tập thể lao động xuất sắc”, “Đơn vị quyết thắng”

- “Tập thể lao động tiên tiến”, “Đơn vị tiên tiến”

- “Thôn, làng, ấp, bản, tổ dân phố văn hóa”

Khoản 3, Điều 20, Luật Thi đua, khen thưởng quy định, danh hiệu thi đua đối với hộ gia đình là “Gia đình văn hóa” [30]

Các danh hiệu thi đua được xét tặng hằng năm theo đợt

1.1.2 Khái niệm khen thưởng

Khen thưởng là công việc đã tồn tại khá lâu trong lịch sử xã hội, gắn liền với thưởng phạt của nhà nước thuộc các chế độ xã hội khác nhau

Khen thưởng đã được thực hiện ở nước ta từ các triều đại phong kiến trước đây Trong sách Đại Việt sử ký toàn thư của Ngô Sĩ Liên đã ghi rõ những hình thức khen thưởng như sau:

“Khen thưởng người có công trong chiến trận

Khen thưởng người có công trong việc đi sứ

Khen thưởng người phò tá có công lao tài đức

Khen thưởng người tiến cử, người hiền tài

Khen thưởng người có lời tâu đúng

13

Khen thưởng người cấp dưới giữ đúng phép công, không vị nể người quyền quý cấp trên

Khen thưởng người có công làm thủy lợi

Khen thưởng người có tài văn chương

Khen thưởng người cao tuổi ”

Qua những hình thức khen thưởng đó chứng tỏ các triều đình phong kiến đã biết khích lệ động viên mọi người hăng hái lập công, để được khen thưởng Đó chính là tinh thần yêu nước sâu sắc của dân tộc

Nguyễn Trãi đã từng nói: "Một Nhà nước mà thưởng phạt nghiêm minh, kịp thời là nhà nước vững mạnh Nhà nước nào phạt nhiều hơn thưởng là nhà nước đang suy tàn Nhà nước nào thưởng nhiều hơn phạt là nhà nước phồn vinh"

Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh (Bác Hồ) đã rất quan tâm đến việc biểu dương khích lệ động viên người tốt, việc tốt Mỗi khi đọc báo, nghe đài, thấy

có nghĩa cử đẹp là Bác Hồ cho đi kiểm tra ngay để Bác Hồ khen thưởng Bác thường nhắc nhở khen thưởng phải chính xác và kịp thời để động viên phát huy mặt ưu điểm, tích cực, khắc phục và đẩy lùi mặt khuyết điểm, tiêu cực nhằm xây dựng con người mới vì mục tiêu dân giầu nước mạnh xã hội công bằng, dân chủ văn minh

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ thị “Có công thì thưởng, có lỗi thì phạt, khen thưởng phải có tác dụng giáo dục, động viên, nêu gương ” khen thưởng còn là một chính sách của nhà nước để ghi công, tôn vinh các cá nhân, tập thể

có thành tích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Khen là sự nhận xét đánh giá tốt về một con người nào đó; tổ chức nào

đó, về cái gì, việc gì đó với ý nghĩa hài lòng Còn thưởng là tặng cho bằng hiện vật hoặc tiền Khen thưởng là hình thức ghi nhận công lao, thành tíchcủa Nhà nước bằng quyết định của cơ quan có thẩm quyền do luật định Như vậy, khen thưởng là một vấn đề thuộc phạm trù khoa học xã hội Khen

14

thưởng và trừng phạt được hình thành phát sinh và tồn tại trong quá trình phát triển của con người là vấn đề thuộc tâm lý xã hội, sinh hoạt tinh thần của con người, do đó khen thưởng phải thể hiện quan điểm quần chúng, phải có trách nhiệm cao trong quá trình phát hiện xét khen thưởng Khen thưởng tồn tại cùng với sự tồn tại của Nhà nước Còn Nhà nước là còn khen thưởng Khen thưởng vừa có ý nghĩa động viên về tinh thần và khích lệ bằng vật chất

Trong điều kiện hiện nay, khen thưởng vẫn có vai trò quan trọng là động lực thúc đẩy xã hội phát triển là biện pháp của người quản lý thực hiện nhiệm vụ trọng tâm chính trị của cơ quan đơn vị mình nhằm khuyến khích động viên mọi tầng lớp trong xã hội tích cực hăng hái lập thành tích trong lao động sản xuất và công tác

Trên cơ sở lý luận đó Luật Thi đua, khen thưởng của Nước Cộng hoà

xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày 26/11/2003 và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng ngày 16/11/2013, quy định: "Khen thưởng là việc nghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [30]

1.1.2.1 Nguyên tắc khen thưởng

Trước hết, khen phải đảm bảo tính chính xác, công bằng, công khai và kịp thời Xuất phát từ khái niệm và mục đích khen thưởng là sự ghi nhận, biểu dương và tôn vinh công lao thành tích nhằm giáo dục, động viên thúc đẩy phong trào thi đua, khơi dậy tư duy tìm tòi, sáng tạo, phát huy trí tuệ, năng lực, tính tích cực của mỗi cá nhân và tập thể Khen thưởng phải chính xác, đúng đối tượng, đúng hình thức, đúng thành tích Thực hiện công khai trong bình xét, khen thưởng và đề nghị cấp trên khen thưởng; công khai trong việc trao tặng, tuyên truyền các tập thể, cá nhân được khen thưởng Khen thưởng phải công bằng, không phân biệt dân tộc, tôn giáo, lứa tuổi,… Và nguyên tắc quan trọng là khen thưởng phải kịp thời, đảm bảo thời gian mới có ý nghĩa,

15

tác dụng Chính vì lẽ đó, khen thưởng phải chính xác, công khai, công bằng và kịp thời mới có tác dụng động viên, giáo dục, nêu gương trong quần chúng

Cần chú ý những tập thể và cá nhân có những thành tích cụ thể, ai cũng nhận thấy, dễ học tập, phổ biến, không nên khen chung chung; chống phô trương, hình thức và báo cáo thiếu trung thực Nếu khen thưởng không chính xác, công bằng và kịp thời, người có thành tích mà không được khen thưởng hoặc không được khen thưởng xứng đáng, sẽ làm mất tác dụng và ý nghĩa của công tác này đồng thời còn làm cho phong trào thi đua không đạt được mục tiêu đề ra và mất niềm tin trong quần chúng nhân dân Khen thưởng phải chính xác, công bằng và kịp thời mới động viên thu hút được nhiều người tham gia

Khen thưởng phải đảm bảo tính thống nhất giữa tính chất, hình thức và đối tượng khen thưởng Tính chất trong khen thưởng phải thể hiện được những quy định về chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với công tác khen thưởng Tính chất, hình thức và đối tượng khen thưởng phải có liên quan chặt chẽ với nhau Tính chất ở đây là tính chất công việc hoặc lĩnh vực công tác của từng tập thể, cá nhân Hình thức khen thưởng phải phản ánh đúng thành tích đạt được trong từng lĩnh vực công tác cụ thể Đối tượng khen thưởng cũng phải phản ánh đúng hình thức và thành tích

Khen thưởng phải kết hợp chặt chẽ giữa động viên tinh thần đi đôi với thưởng về vật chất Khen đi đôi với thưởng thỏa đánh cũng là một yêu cầu không thể thiếu được trong tình hình hiện nay vì “trăm đồng tiền công cũng không bằng một đồng tiền thưởng”; để động viên tinh thần những cá nhân và tập thể có những thành tích xuất sắc đóng góp cho thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương, cơ quan, đơn vị Hình thức khen cao phải được thưởng vật chất cao hơn Tuy khuyến khích vật chất là một động lực song không nên nhấn mạnh quá đến yếu tố vật chất Khen thưởng vẫn phải mang ý nghĩa tinh thần, động viên là chủ yếu; cần quan

16

tâm hơn trong việc sử dụng các đòn bẩy về chế độc hính sách kèm theo như những người được khen thưởng với thành tích xuất sắc sẽ được quan tâm cho đi đào tạo, bồi dưỡng, nâng lương, đề bạt… để tạo ra sức hút, động lực của phong trào thi đua

1.1.2.2 Hình thức khen thưởng

Nhà nước ta có nhiều hình thức khen thưởng để ghi nhận công lao, thành tích của các tập thể, cá nhân từ Trung ương đến địa phương và tập thể,

cá nhân nước ngoài Theo quy định tại Điều 8, Luật Thi đua, khen thưởng có

07 hình thức khen thưởng chủ yếu, gồm:

- Huân chương

- Huy chương

- Danh hiệu vinh dự Nhà nước

- “Giải thưởng Hồ Chí Minh”, “Giải thưởng Nhà nước”

- Kỷ niệm chương, Huy hiệu

- Bằng khen

- Giấy khen

Tương ứng với 07 hình thức khen thưởng trên có 29 loại khác nhau, gồm: 10 loại Huân chương; 04 loại Huy chương; 08 loại danh hiệu vinh dự Nhà nước; 02 loại giải thưởng; 01 loại kỷ niệm chương; 01 loại huy hiệu; 02 loại Bằng khen và 01 loại giấy khen

1.1.2.3 Các loại hình khen thưởng

Khen thưởng theo công trạng và thành tích đạt được là hình thức khen thưởng cho tập thể, cá nhân đạt được thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Khen thưởng theo chuyên đề (hoặc theo đợt) là khen thưởng cho tập thể, cá nhân đạt được thành tích xuất sắc sau khi kết thúc đợt thi đua do Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, Thủ trưởng các cơ quan, tổ chức, đơn vị phát động

17

Khen thưởng đột xuất là khen thưởng cho tập thể, cá nhân đạt được thành tích đột xuất trong lao động, sản xuất, chiến đấu, phục vụ chiến đấu; dũng cảm cứu người, tài sản của nhân dân hoặc của Nhà nước (thành tích đột xuất là thành tích lập được trong hoàn cảnh không được dự báo trước, diễn ra ngoài dự kiến kế hoạch công việc bình thường mà tập thể, cá nhân phải đảm nhận)

Khen thưởng quá trình cống hiến là khen thưởng cho cá nhân có quá trình tham gia trong các giai đoạn cách mạng (giữ các chức vụ lãnh đạo, quản

lý trong các cơ quan nhà nước, các đơn vị sự nghiệp, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị- xã hội), có công lao, thành tích xuất sắc đóng góp vào sự nghiệp cách mạng của Đảng và của dân tộc

Khen thưởng theo niên hạn là khen thưởng cho cá nhân thuộc lực lượng Quân đội nhân dân và Công an nhân dân có thành tích, có thời gian tham gia xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân

Khen thưởng đối ngoại là khen thưởng cho tập thể, cá nhân người nước ngoài đã có thành tích, có đóng góp vào công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam trên lĩnh vực: Chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao, hoặc lĩnh vực khác

1.1.3 Mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Thi đua là gieo trồng, khen thưởng là thu hoạch”, việc lấy hình ảnh gieo trồng, khen thưởng và thu hoạch tại thời điểm

đó là một sự vận dụng vô cùng sáng tạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi nói về thi đua yêu nước Trên thực tế, trải qua 02 cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc, từ những phong trào thi đua trên tất cả các ngành nghề, lĩnh vực xuất hiện bao nhiêu điển hình tiên tiến, những anh hùng trong lao động và sản xuất, hăng hái thi đua lập nhiều thành tích trong chiến đấu giết giặc ngoại xâm

Khi đất nước đã vững vàng hơn, dân trí được nâng cao hơn, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã chỉ rõ thi đua và khen thưởng là công tác động viên chính trị, giáo dục tư tưởng, xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa, đều là động lực

18

phát triển xã hội theo hướng tốt đẹp hơn Nếu thi đua là hành động cách mạng, tự nguyện, tự giác của quần chúng nhân dân có tổ chức của Nhà nước gắn liền với truyền thống yêu nước nồng nàn của dân tộc thì khen thưởng lại

là chức năng quản lý của Nhà nước, là ghi nhận, biểu dương, khuyến khích, tôn vinh công trạng của nhân dân

Thi đua và khen thưởng quan hệ chặt chẽ, tác động biện chứng lẫn nhau Là hai thành tố hữu cơ của một quá trình dẫn đến một hiệu quả chung Mối quan hệ đó biểu hiện:

Thi đua là động lực thúc đẩy cá nhân và cộng đồng hoàn thành nhiệm

vụ trên cơ sở đó thực hiện khen thưởng, thực tế cho thấy:

Ở đâu phong trào thi đua thực sự là động lực thì ở đó xã hội phát triển quần chúng phấn khởi và khen thưởng chuẩn xác, ngược lại ở đâu phong trào thi đua yếu, hoặc không có phong trào thi đua ở đó xã hội trì trệ công tác khen thưởng không chuẩn xác, quần chúng kém phấn khởi, thậm chí có những tiêu cực

Khen thưởng vừa là kết quả, vừa là yếu tố thúc đẩy phong trào thi đua phát triển, thực tế cho thấy:

Ở đâu làm tốt công tác khen thưởng, công tác này được đánh giá khách quan, công minh trên cơ sở phong trào thi đua thì ở đó quần chúng phấn khởi,

có được phong trào thi đua mới, tốt hơn và ngược lại

Bác Hồ coi thi đua là đoàn kết, là cải tạo con người Theo Bác thi đua phải toàn dân toàn diện, thường xuyên Đặc biệt Bác nhấn mạnh Thi đua phải gắn với khen thưởng một cách đích đáng; khen thưởng phải có tác dụng động viên, giáo dục nêu gương; Bác khái quát bản chất của mối quan hệ giữa thi đua và khen thưởng là: “thi đua là gieo trồng, khen thưởng là thu hoạch” Như vậy có tổ chức tốt phong trào thi đua thì kết quả khen thưởng mới chính xác, mới có tác dụng giáo dục, nêu gương, động viên khuyến khích, hơn nữa còn tạo điều kiện cho đợt thi đua sau đạt kết quả cao hơn Do vậy, không coi nhẹ

Tuy nhiên, trong thực tế có những hình thức khen thưởng không phản ánh kết quả trực tiếp từ phong trào thi đua như: Khen thưởng tổng kết thành tích kháng chiến, khen thưởng người có quá trình cống hiến lâu dài trong cơ quan, tổ chức, đoàn thể… ; khen thưởng đối với những cá nhân tổ chức trong nước và ngoài nước có công lao, đóng góp cho xã hội, cho Việt Nam trong quá trình hội nhập, phát triển kinh tế, những cá nhân dũng cảm cứu người, tài sản của nhà nước của tập thể, của công dân song việc khen thưởng này cũng

có quan hệ nhất định đối với thi đua, nó cũng bị ảnh hưởng nhất định từ phong trào thi đua, từ truyền thống thi đua yêu nước của dân tộc

1.1.4 Công tác thi đua, khen thưởng

Luật Thi đua, khen thưởng đã xác định: “Thi đua là hoạt động có tổ chức với sự tham gia tự nguyện của cá nhân, tập thể nhằm phấn đấu đạt được thành tích tốt nhất trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc; Khen thưởng là việc ghi nhận, biểu dương, tôn vinh công trạng và khuyến khích bằng lợi ích vật chất đối với cá nhân, tập thể có thành tích trong xây dựng và bảo vệ tổ

1.1.5 Thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

Thực hiện công tác thi đua, khen thưởng, là toàn bộ quá trình chuyển ý chí của chủ thể trong công tác thi đua, khen thưởng thành hiện thực, là một khâu hợp thành công tác thi đua, khen thưởng, có vị trí quan trọng là bước hiện thực hóa đưa công tác thi đua, khen thưởng vào thực tiễn cuộc sống

Thực hiện công tác thi đua, khen thưởng tốt không những mang lại lợi ích to lớn cho các nhóm đối tượng thụ hưởng công tác thi đua, khen thưởng

mà còn góp phần làm tăng uy tín của nhà nước trong quá trình quản lý xã hội

Thực hiện công tác thi đua, khen thưởng là tất yếu, khách quan để duy trì

sự tồn tại của công cụ công tác thi đua, khen thưởng theo yêu cầu quản lý của nhà nước và cũng là để đạt được mục tiêu của công tác thi đua, khen thưởng

Mục tiêu của công tác thi đua, khen thưởng là nhằm động viên mọi cá nhân, tổ chức tham gia các phong trào thi đua và thực hiện tốt công tác khen thưởng để từ đó phát huy tính tích cực trong công việc, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh; người được khen tiếp tục phát huy những thành tích đã đạt được của mình, có thêm những sáng kiến và đóng góp nhằm tăng cường khả năng chuyên môn và góp phần phát triển cơ quan, tổ chức nơi mình làm việc; người chưa được khen cũng thấy được trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, cần phải phấn đấu để được ghi nhận

và thực hiện mục tiêu, yêu cầu nhiêmh vụ của cơ quan, đơn vị, địa phương mình đề ra Vì vậy, cần phải thực hiện tốt công tác thi đua, khen thưởng để

21

phát huy được sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và nhân dân; làm cho các phong trào thi đua được phát triển sâu rộng trong toàn dân, với nhiều hình thức phong phú có tác dụng thúc đẩy, động viên cán bộ, nhân dân, các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế tích cực học tập, lao động, sản xuất, kinh doanh, nhất là phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới và thực hiện tốt công tác khen thưởng; từ đó tạo động lực thi đua hoàn thành thắng lợi

sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước đưa nước ta sớm trở thành một nước công nghiệp phát triển

1.2 Quan điểm của Đảng, Nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng 1.2.1 Quan điểm của Đảng về công tác thi đua, khen thưởng

Trong Chỉ thị số 35-CT/TW ngày 03/6/1998 của Bộ Chính trị về đổi mới thi đua, khen thưởng trong giai đoạn mới đã chỉ rõ: “Làm rõ vị trí, vai trò quan trọng của thi đua, khen thưởng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn cách mạng mới, khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng

và quản lý nhà nước đối với thi đua, khen thưởng; kiện toàn và đổi mới tổ chức - cán bộ của cơ quan tham mưu thi đua, khen thưởng, đổi mới nội dung

và hình thức thi đua, khen thưởng " [9]

Tiếp tục thực hiện tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh về thi đua, khen thưởngvà đổi mới, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, ngày 21 tháng 5 năm 2004, Bộ Chính trị ban hành Chỉ thị số 39-CT/TW, một lần nữa khẳng định rõ: Tiếp tục quán triệt nội dung đổi mới thi đua, khen thưởng theo tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước và tinh thần Chỉ thị 35-CT/TW, ngày

03 tháng 6 năm 1998 của Bộ Chính trị (khóa VIII); qua đó nâng cao hơn nữa nhận thức, trách nhiệm về thi đua, khen thưởng; đồng thời tổ chức tốt việc hướng dẫn, thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng Các cấp ủy, tổ chức đảng, thủ trưởng cơ quan, đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo thi đua Mỗi chi

bộ, đảng viên cần phát huy tốt vai trò tiên phong gương mẫu và là hạt nhân trong các phong trào thi đua ở cơ sở Chính quyền, Mặt trận và đoàn thể các

22

cấp phải phối hợp chặt chẽ trong việc tổ chức chỉ đạo thi đua, làm cho phong trào thi đua trở thành phong trào hành động cách mạng sâu rộng trong toàn Đảng, toàn dân

1.2.2 Quan điểm của Nhà nước về công tác thi đua, khen thưởng Văn bản pháp luật là cơ sở pháp lý và công cụ để nhà nước quản lý xã hội nói chung và quản lý thi đua, khen thưởng nói riêng Nhà nước quản lý thi đua, khen thưởng bằng pháp luật Nhất thiết nhà nước phải xây dựng và ban hành một hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, điều chỉnh các quan hệ xã hội giữa nhà nước và đối tượng quản lý Các văn bản quy phạm pháp luật của nhà nước là sự thể hiện, cụ thể hóa quan điểm, đường lối của Đảng về thi đua, khen thưởng, đồng thời cũng là sự tập trung nguyện vọng của quần chúng nhân dân trong lao động, sản xuất, công tác, học tập đóng góp vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc

Ngay từ khi Nhà nước mới ra đời trong cuộc kháng chiến chống pháp, trong cuộc cách mạng dân tộc dân chủ, để huy động sức mạnh của toàn Đảng, toàn dân Nhà nước ban hành các văn bản pháp lý về thi đua, khen thưởng như: Ngày 20/01/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ra Quốc lệnh ban hành 10 điều thưởng với lời mở đầu: “Trong một nước, thưởng phạt phải nghiêm minh thì nhân dân mới yên ổn, kháng chiến mới thắng lợi, kiến quốc mới thành công” Quốc lệnh là văn bản pháp lý đầu tiên về điều kiện khen thưởng, đặt nền móng xây dựng công tác thi đua, khen thưởng khen thưởng; đã góp phần quan trọng trong phong trào thi đua yêu nước, làm nên chiến thắng thần thánh Điện Biên Phủ, miền Bắc được hoàn toàn giải phóng

Từ năm 1945 - 1998, Nhà nước ban hành 1 quốc lệnh, 15 sắc lệnh, 6 quyết nghị, 5 pháp lệnh và nhiều nghị định, thông tư, chỉ thị để tổ chức thực hiện thi đua, khen thưởng Trong suốt thời gian xây dựng đất nước thi đua, khen thưởng đã bám sát được chủ trương, công tác thi đua, khen thưởng của Đảng và Nhà nước, kịp thời đề ra những phương pháp tổ chức thực hiện phù

23

hợp với yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng, đã khơi dậy và phát huy cao

độ lòng yêu nước, ý chí quật cường, tinh thần hy sinh cao cả, chủ nghĩa Anh hùng cách mạng của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân góp phần bảo vệ miền Bắc xã hội chủ nghĩa, giải phóng miền Nam, cả nước đi lên chủ nghĩa xã hội

Sau một thời gian dài thi đua, khen thưởng “bị buông lỏng”, ngày 03/5/1998 Bộ chính trị đã ban hành Chỉ thị số 35 về đổi mới thi đua, khen thưởng trong giai đoạn mới Ngày 21/5/2004 Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị

số 39-CT/TW về tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết và nhân rộng điển hình tiên tiến

Luật Thi đua, khen thưởng ra đời cùng các văn bản pháp quy của nhà nước như Nghị định số 121/2005/NĐ-CP ngày 30/9/2005 của Chính phủ qui định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng, và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; Nghị định

số 122/2005/NĐ-CP ngày 04/10/2005 của Chính phủ quy định tổ chức làm thi đua, khen thưởng; Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng; Thông tư 02/2011/TT-BNV ngày 24/01/2011 của Bộ Nội vụ hướng dẫn thực hiện Nghị định số 42/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ; Nghị định 39/2012/NĐ-CP ngày 27/4/2012 quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng

Sau 08 năm thực hiện Luật Thi đua, khen thưởng và qua tổng kết 5 năm thực hiện Chỉ thị số 39-CT/TW ngày 21/5/2004 của Bộ Chính trị “Về tiếp tục đổi mới đẩy mạnh phong trào thi đua yêu nước, phát hiện, bồi dưỡng, tổng kết

và nhân điển hình tiên tiến” cho thấy: Thi đua và khen thưởng ngày càng có

vị trí quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và trong đời sống

xã hội Qua thực tiễn, từ khi Nhà nước ban hành Luật Thi đua, khen thưởng,

24

thi đua, khen thưởng đã có bước chuyển biến tích cực; nhiều phong trào thi đua đã được các bộ, ngành, địa phương, các đơn vị cơ sở phát động và triển khai sâu rộng, bám sát nhiệm vụ chính trị; công tác khen thưởng ngày càng đi vào nề nếp, chặt chẽ và đạt được những kết quả cơ bản trên các mặt như: khen thưởng thành tích trong 2 cuộc kháng chiến, khen thưởng niên hạn, khen thưởng quá trình cống hiến, khen thưởng thành tích đột xuất, khen thưởng theo chuyên đề, khen thưởng thường xuyên và khen thưởng đối ngoại Công tác khen thưởng đã kịp thời động viên, cổ vũ cán bộ, chiến sĩ và nhân dân cả nước góp phần tích cực vào việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế, xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh và đối ngoại

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, thi đua, khen thưởng và một

số nội dung của Luật Thi đua, khen thưởng chưa đáp ứng và chưa phù hợp với tình hình thực tiễn đặt ra và từ tình hình thực tiễn công tác thi đua, khen thưởng ở các cấp các ngành cần được khắc phục kịp thời Vì vậy, trong kỳ họp thứ 6, Quốc hội khóa XIII, ngày 16/11/2013, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng số 39/2013/QH13 (có hiệu lực từ ngày 01/6/2014); Nghị định số 65/2014/NĐ-

CP ngày 01/7/2014 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng năm 2013; Thông tư số 07/2014/TT-BNV ngày 29/8/2014 của Bộ Nội vụ hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010; Nghị định 39/2012/NĐ-CP ngày 27/4/2012 và Nghị định số 65/2014/NĐ-CP ngày 01/7/2014 quy định chi tiết thi hành Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng 2013

Trên cơ sở quy định của Luật Thi đua, khen thưởng và các văn bản hướng dẫn thi hành luật, các địa phương, đơn vị đã đề ra những quy định cụ thể về công tác khen thưởng của địa phương, đơn vị mình theo chức năng nhiệm vụ và điều kiện thực tế cho phép để từng bước đưa Luật Thi đua, khen

25

thưởngvào cuộc sống, góp phần đẩy mạnh công cuộc xây dựng xã hội chủ nghĩa và bảo vệ tổ quốc mà ở đó thi đua, khen thưởng là biện pháp đòn bẩy được áp dụng thống nhất trong phạm vi cả nước

1.3 Giải pháp và công cụ thực hiện công tác thi đua, khen thưởng 1.3.1 Giải pháp

Xét từ một góc độ tiếp cận khác đối với mục tiêu của công tác thi đua, khen thưởng, thì các giải pháp mà nhà nước thực hiện cũng nhằm phát huy vai trò là động lực của sự phát triển nhằm tạo ra bước đột phá mới, chuyển biến mạnh mẽ hơn để tham gia tích cực hơn vào sự phát triển chung của đất nước

Những vấn đề trên cho thấy, công tác thi đua, khen thưởng ở Việt Nam hướng đến một số giải pháp cơ bản Trước hết là phải nâng cao nhận thức về công tác thi đua, khen thưởng; ban hành và tổ chức thực hiện cơ chế, công tác thi đua, khen thưởng nhằm tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về nhận thức ở tất cả các cấp lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương, trong đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và nhân dân về tầm quan trọng và ý nghĩa của công tác thi đua, khen thưởng; vị trí, vai trò của công tác thi đua, khen thưởng trong cuộc sống

Bao gồm nhóm giải pháp liên quan đến mục tiêu công tác thi đua, khen thưởng và nhóm giải pháp liên quan đến công cụ công tác thi đua, khen thưởng

Nhóm giải pháp liên quan đến mục tiêu bao gồm:

- Nâng cao hiệu quả hoạt động của các phong trào thi đua

- Nâng cao chất lượng công tác khen thưởng

Nhóm giải pháp liên quan đến công cụ bao gồm:

- Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng và vai trò của người đứng đầu trong thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

- Tạo sự chuyển biến trong nhận thức đối với việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

- Nâng cao hiệu quả hoạt động của khối, cụm thi đua

- Nâng cao hiệu quả hoạt động của Hội đồng Thi đua, khen thưởng các cấp

- Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác thi đua, khen thưởng các cấp

1.3.2 Công cụ thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

Thực tiễn cho thấy, bất kỳ một công tác thi đua, khen thưởng nào nếu chỉ các giải pháp công tác thi đua, khen thưởng đồng bộ nhưng không có các công cụ công tác thi đua, khen thưởng thì khó mà thực hiện được Công cụ công tác thi đua, khen thưởng là hệ thống các phương tiện truyền dẫn các phương thức tác động lên đối tượng công tác thi đua, khen thưởng, bao gồm: công cụ dựa vào tổ chức; công cụ dựa vào quyền lực; công cụ tài chính và công cụ truyền thông Đối với công tác thi đua, khen thưởng, hệ thống các công cụ công tác thi đua, khen thưởng cụ thể là:

- Dựa vào tổ chức là các công cụ hành chính, tổ chức như kếhoạch, quy hoạch của nhà nước, hệ thông các văn bản quy phạm pháp luật, mô hình tổ chức, bộ máy cán bộ công chức tham gia hoạch định, triển khai công tác thi đua, khen thưởng

- Dựa vào quyền lực là các quy định mệnh lệnh và kiểm soát, quy định

Bảng 1.1: Nội dung các bước trong tổ chức thực hiện công tác

thi đua, khen thưởng

1 Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện công tác thi

2 Phổ biến, tuyên truyền thực hiện công tác thi đua, khen

3 Phân công, phối hợp thực hiện công tác thi đua, khen

4 Duy trì thực hiện công tác thi đua, khen thưởng 1.4.4

5 Điều chỉnh công tác thi đua, khen thưởng 1.4.5

6 Theo dõi, kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện công tác thi

7 Đánh giá tổng kết việc thực hiện công tác thi đua, khen

(Nguồn: Tổng hợp của tác giả)

1.4.1 Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

Đây là cơ sở, là công cụ quan trọng triển khai thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Các nội dung, nhiệm vụ trong kế hoạch cung cấp các nguồn lực cho việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi và việc xác định hợp lý thời gian thực hiện công tác thi

28

đua, khen thưởng Ở giai đoạn này, người tham gia lập kế hoạch cần phải hiểu

và nắm chắc mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, phạm vi, đối tượng, quy mô, tầm quan trọng công tác thi đua, khen thưởng để trên cơ sở đó xác định mục tiêu, nội dung, nhiệm vụ, các nguồn lực (nhân lực và vật lực), thời gian và giải pháp tổ chức thực hiện Việc lập kế hoạch triển khai tốt sẽ giúp cho việc thực thi công tác thi đua, khen thưởng được khả thi và không phải điều chỉnh, bổ sung trong quá trình thực hiện

1.4.2 Phổ biến, tuyên truyền thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

Đây là việc phổ biến, tuyên truyền thực hiện công tác thi đua, khen thưởng cho các đối tượng có liên quan Việc tuyên truyền, phổ biến công tác thi đua, khen thưởng có thể được thực hiện thông qua các lớp tập huấn nghiệp

vụ để quán triệt nội dung hay có thể đăng tải, tuyên truyền trên báo chí, trang thông tin điện tử để cho các đối tượng thụ hưởng được biết và thực hiện Việc xây dựng các văn bản hướng dẫn thực hiện phải bảo đảm chính xác, cụ thể, dễ hiểu, dễ thực hiện Thực hiện tốt công tác tuyên truyền, phổ biến thì sẽ được các đối tượng thụ hưởng tiếp nhận một cách nhanh chóng và tạo điều kiện thuận lợi cho việc triển khai thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

Trong những năm qua, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thi đua, khen thưởng đã được Đảng, Nhà nước ta quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo, coi đó là một trong những nhiệm vụ quan trọng Đồng thời, với sự nỗ lực các cấp, các ngành trong hệ thống chính trị, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về thi đua, khen thưởng đã có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao nhận thức của mọi tầng lớp nhân dân trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Các phong trào thi đua được diễn ra sôi nổi, rộng khắp Công tác khen thưởng phát huy được vai trò động viên, khích lệ mọi tầng lớp nhân dân

1.4.3 Phân công, phối hợp thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Muốn tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng có hiệu quả cần phải phân công, phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành, hội đoàn thể, các địa

29

phương và mọi tầng lớp nhân dân trong tham gia thực hiện công tác thi đua, khen thưởng và quá trình này ảnh hưởng đến kết quả thực hiện mục tiêu công tác thi đua, khen thưởng Trong phân công nhiệm vụ cần đặc biệt chú ý đến khả năng, trình độ năng lực chuyên môn và thế mạnh của từng tổ chức, cá nhân, hạn chế tình trạng chồng chéo nhiệm vụ và trách nhiệm không rõ ràng Hoạt động phân công, phối hợp diễn ra theo tiến trình thực hiện công tác thi đua, khen thưởng một cách chủ động, sáng tạo để luôn duy trì công tác thi đua, khen thưởng được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng

1.4.4 Duy trì công tác thi đua, khen thưởng

Duy trì công tác thi đua, khen thưởng là làm cho công tác thi đua, khen thưởng được tồn tại và phát huy tác dụng trong môi trường thực tế Muốn cho công tác thi đua, khen thưởng được duy trì đòi hỏi phải có sự đồng tâm, hợp lực của cả người tổ chức, người thực hiện và môi trường tồn tại Đối với các cơ quan nhà nước, nhất là cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng phải thường xuyên quan tâm tuyên truyền, vận động các

tổ chức, cá nhân và toàn xã hội tích cực tham gia thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Nếu việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng gặp phải những khó khăn do môi trường thực tế biến động, thì cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng cấp trung ương sử dụng hệ thống công cụ quản lý tác động nhằm tạo lập môi trường thuân lợi cho việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Đồng thời chủ động điều chỉnh công tác thi đua, khen thưởng cho phù hợp với hoàn cảnh mới Trong một chừng mực nào đó, để đảm bảo lợi ích chung của toàn xã hội, các cơ quan quản lý nhà nước có thể kết hợp sử dụng biện pháp hành chính để duy trì công tác thi đua, khen thưởng

Các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội có trách nhiệm tham gia thực hiện theo yêu cầu của nhà nước và vận động lẫn nhau tích cực chấp hành công

30

tác thi đua, khen thưởng Phải làm cho các tổ chức, cá nhân nhận thức rõ vai trò của mình trong xã hội, để họ phát huy quyền làm chủ xã hội trong việc chấp hành công tác thi đua, khen thưởng Tăng cường thực hiện dân chủ để người dân mạnh dạn tham gia quản lý xã hội, trong đó tự giác chấp hành công tác thi đua, khen thưởng và tham gia tìm kiến, đề xuất biện pháp thực hiện mục tiêu với các cơ quan nhà nước để điều chỉnh bổ sung công tác thi đua, khen thưởng

Những hoạt động đồng bộ trên sẽ góp phần tích cực vào việc duy trì công tác thi đua, khen thưởng trong đời sống xã hội

1.4.5 Điều chỉnh công tác thi đua, khen thưởng

Điều chỉnh công tác thi đua, khen thưởng là một hoạt động cần thiết diễn ra thường xuyên trong tiến trình tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng, được cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng cấp trung ương thực hiện để công tác thi đua, khen thưởng ngày càng phù hợp với yêu cần quản lý và tình hình thực tế của đất nước Theo quy định, cơ quan nào ban hành công tác thi đua, khen thưởng thì được quyền điều chỉnh bổ sung công tác thi đua, khen thưởng, nhưng trên thực tế việc điều chỉnh các biện pháp, cơ chế công tác thi đua, khen thưởng diễn ra rất linh hoạt, vì thế cơ quan quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng cấp trung ương và các ngành, các cấp chủ động điều chỉnh biện pháp, cơ chế công tác thi đua, khen thưởng để thực hiện

có hiệu quả công tác thi đua, khen thưởng, miễn là không làm thay đổi mục tiêu của công tác thi đua, khen thưởng

Một nguyên tắc cần chấp hành khi điều chỉnh công tác thi đua, khen thưởng là để công tác thi đua, khen thưởng tiếp tục tồn tại, chỉ được điều chỉnh các biện pháp, cơ chế thực hiện mục tiêu công tác thi đua, khen thưởng hoặc bổ sung, hoàn chỉnh mục tiêu theo yêu cầu thực tế Nếu điều chỉnh là thay đổi mục tiêu, nghĩa là làm thay đổi công tác thi đua, khen thưởng, thì coi như công tác thi đua, khen thưởng không tồn tại

rõ quan điểm, công tác thi đua, khen thưởng, pháp luật về thi đua, khen thưởng của Đảng và Nhà nước

Phát hiện kịp thời, kiên quyết xử lý nghiêm các vi phạm về thi đua, khen thưởng, các vi phạm trong quản lý nhà nước về thi đua, khen thưởng nhằm bảo đảm các công tác thi đua, khen thưởng, pháp luật về thi đua, khen thưởng của Đảng, Nhà nước được thực hiện, cũng như phát huy những giá trị tốt đẹp của công tác thi đua, khen thưởng

Trên thực tế khi triển khai thực hiện công tác thi đua, khen thưởng không phải cơ quan, tổ chức nào cũng làm tốt, làm nhanh như nhau vì thế cần phải đôn đốc để vừa thúc đẩy các cơ quan, tổ chức, cá nhân nỗ lực nhiều hơn nữa để hoàn thành nhiệm vụ, vừa phòng, chống những hành vi vi phạm quy định trong thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

1.4.7 Đánh giá tổng kết việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

Tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng được tiến hành liên tục trong thời gian duy trì công tác thi đua, khen thưởng Có thể đánh giá từng phần hay toàn bộ kết quả thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Đánh giá tổng kết, sơ kết công tác thi đua, khen thưởng là kiểm điểm việc thực hiện các chủ trương, công tác thi đua, khen thưởng của Đảng, pháp luật của Nhà nước

về thi đua, khen thưởng

Đánh giá tổng kết trong tổ chức thực hiện công tác thi đua, khen thưởng là quá trình xem xét, kết luận về chỉ đạo điều hành và chấp hành công

Bên cạnh việc tổng kết, đánh giá kết quả chỉ đạo điều hành của các cơ quan nhà nước còn phải xem xét, đánh giá việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng của các tổ chức, cá nhân và toàn xã hội, đó là đánh giá tinh thần hưởng ứng mục tiêu và ý thức chấp hành những quy định của công tác thi đua, khen thưởng Việc đánh giá tổng kết trong thực hiện công tác thi đua, khen thưởng sẽ chỉ ra được chính xác những ưu điểm, hạn chế, kinh nghiệm trong thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện công tác thi đua, khen thưởng 1.5.1 Yếu tố khách quan

Một là, hệ thống chính trị bao gồm văn hóa chính trị, Hiến pháp và thể chế chính trị Hệ thống chính trị chi phối toàn bộ nội dung và hình thức trong việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng bởi nó được quy định cụ thể trong Hiến pháp, có tính kế thừa và phát triển qua nhiều giai đoạn, mọi hoạt động của các thể chế có liên quan đến thực hiện công tác thi đua, khen thưởng đều không nằm ngoài những quy định của Hiến pháp Mặt khác, sự nhất quán trong quan điểm lãnh đạo và những quy định của Hiến pháp tạo nên một văn hóa chính trị mang tính truyền thống, bền vững, phản ánh nhận thức và tư duy chính trị của các tổ chức và cá nhân trong hệ thống chính trị đối với việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng

33

Hai là, vai trò điều hành của Nhà nước Nhà nước với vai trò quản lý vĩ

mô của mình có tác động lớn và toàn diện đến sự phát triển nói chung và việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng nói riêng Nhà nước thực hiện các chức năng như định hướng, tạo điều kiện môi trường, điều tiết và kiểm soát Nhà nước thực hiện vai trò quản lý thông qua việc vận dụng các quy luật khách quan, các công tác thi đua, khen thưởng, các nguyên tắc và phương pháp quản lý nói chung một các toàn diện Thực hiện công tác thi đua, khen thưởng phải tính đến khả năng quản lý, điều hành của đội ngũ cán bộ Việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng thành công khi có bộ máy quản lý, điều hành đáp ứng yêu cầu

Ba là, các yếu tố bao gồm: Vai trò của công luận và truyền thông, hệ thống các giá trị xã hội, hệ thống kinh tế, các quan hệ bên trong chính quyền Công tác thi đua, khen thưởng chịu sự tác động bởi các yếu tố văn hóa, môi trường sống, dư luận xã hội và đời sống kinh tế Điều đó thể hiện sự tồn tại trong đa dạng và thỏa hiệp của công tác thi đua, khen thưởng với hệ thống các giá trị xã hội, đồng thời sự nảy sinh các vấn đề xã hội mới buộc các nhà hoạch định công tác thi đua, khen thưởng phải tính toán xây dựng, điều chỉnh để việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng trở nên hài hòa, phù hợp nhằm đảm bảo đạt được những mục tiêu đề ra của công tác thi đua, khen thưởng

1.5.2 Yếu tố chủ quan

Một là, các yếu tố thuộc về cơ quan, tổ chức Việc thực hiện công tác thi đua, khen thưởng đòi hỏi phải thực hiện đầy đủ các bước Nếu không, công tác thi đua, khen thưởng sẽ không đạt kết quả tốt, sẽ đi không đúng mục tiêu, yêu cầu đặt ra

Hai là, điều kiện vật chất cho quá trình thực hiện công tác thi đua, khen thưởng Điều kiện vật chất luôn phải được tăng cường các nguồn lực vật chất

và nhân lực cả về số lượng và chất lượng Trong thực tế, do chỉ thiếu các điều kiện vật chất, kỹ thuật cho công tác tuyên truyền phổ biến công tác thi đua,