Các yếu tố tác động đến hoạt động tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ .... Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, chỉ đạo của chính quyền trong h
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHẠM CÔNG HUẤN
TỔ CHỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ -
TỪ THỰC TIỄN TỈNH THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
HÀ NỘI - 2020
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
PHẠM CÔNG HUẤN
TỔ CHỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ -
TỪ THỰC TIỄN TỈNH THÁI NGUYÊN
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG
Mã số: 8 34 04 03
NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LÊ NHƯ PHONG
HÀ NỘI - 2020
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Đề tài “Tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao
thông đường bộ - từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên”là luận văn tốt nghiệp thạc sĩ
quản lý công của tác giả tại trường Học viện Hành chính Quốc gia
Tác giả cam đoan đây là công trình của riêng tác giả Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong các công trình nghiên cứu khác
Tác giả
Phạm Công Huấn
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến quý thầy, cô giáo của Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo điều kiện tốt nhất cho tác giả trong thời gian học tập và nghiên cứu tại trường
Tác giả xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến TS Lê Như Phong đã quan tâm, giúp đỡ tận tình, hướng dẫn và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận văn Đồng thời, tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến UBND tỉnh Thái Nguyên, Ban An toàn giao thông tỉnh, Sở Giao thông vận tải, Sở Tư pháp, Công an tỉnh, Sở Giáo dục và đào tạo, một số các cơ quan, sở, ban ngành khác
đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu, điều tra, thu thập số liệu cần thiết để tôi có thể hoàn thành luận văn của mình
Cuối cùng, tôi xin cảm ơn bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn
Xin chân thành cảm ơn./
Tác giả
Phạm Công Huấn
Trang 5MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN I LỜI CẢM ƠN II MỤC LỤC III DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT VII DANH MỤC BẢNG VIII DANH MỤC BIỂU ĐỒ VIII
MỞ ĐẦU 1
1.Lý do chọn đề tài 1
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 2
3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 7
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 7
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 7
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 8
7 Kết cấu của luận văn 8
CHƯƠNG CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA TỔ CHỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤCPHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 9
1.1 Khái quát chung về tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật 9
1.1.1 Khái niệm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật 9
1.1.2 Mục đích, yêu cầu của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật 11
1.1.3 Đặc điểm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật 15
1.2 Khái quát về tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 16
1.2.1 Khái niệm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 16
1.2.2 Chủ thể, đối tượng của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 18 1.2.3 Nội dung, hình thức tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự
Trang 61.3 Các yếu tố tác động đến hoạt động tổ chức phổ biến, giáo dục
pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 26
1.3.1 Nhận thức về tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 26
1.3.2 Đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 26
1.3.3 Cơ chế phối hợp hoạt động 27
1.3.4 Một số yếu tố khác 28
1.4 Kinh nghiệm tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại một số địa phương và giá trị tham khảo cho tỉnh Thái Nguyên 29
1.4.1 Tỉnh Phú Thọ 29
1.4.2 Tỉnh Vĩnh Phúc 30
1.4.3 Tỉnh Nghệ An 32
1.4.4 Giá trị tham khảo cho tỉnh Thái Nguyên 33
TIểU KếT CHƯƠNG 1 34
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG TỔ CHỨC PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬTVỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘTỪ TRỰC TIỄN TỈNH THÁI NGUYÊN 35
2.1 Tình hình về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên 35
2.1.1 Hệ thống giao thông đường bộ tỉnh Thái Nguyên 35
2.1.2 Thực trạng tai nạn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 37
2.1.3 Tình hình vi phạm pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 43
2.2 Phân tích thực trạng tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 44
2.2.1 Cơ sở pháp lý của hoạt động tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 44
Trang 72.2.2 Tổ chức bộ máy thực hiện tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về
trật tự an toàn giao thông đường bộ 46
2.2.3 Nội dung, đối tượng phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên 51
2.2.4 Hình thức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên 58
2.2.5 Đội ngũ tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 70
2.3 Đánh giá thực trạng tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên 72
2.3.1 Những kết quả đạt được 72
2.3.2 Hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của hạn chế 75
TIểU KếT CHƯƠNG 2 80
CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN TỔ CHỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TẠI TỈNH THÁI NGUYÊN 81
3.1 Quan điểm, mục tiêu bảo đảm phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên 81
3.1.1 Mục tiêu 81
3.1.2 Quan điểm bảo đảm phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông tại tỉnh Thái Nguyên 83
3.2 Giải pháp hoàn thiện tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên 84
3.2.1 Tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy Đảng, chỉ đạo của chính quyền trong hoạt động tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 84
3.2.2 Nâng cao nhận thức, ý thức trách nhiệm, năng lực của chủ thể, đối tượng trong phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 85
Trang 83.2.3 Đẩy mạnh sự phối hợp đồng bộ, nhịp nhàng giữa các cơ quan làm nhiệm vụ phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường
bộ tại tỉnh Thái Nguyên 91
3.2.4 Đổi mới nội dung, hình thức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên 93
3.2.5 Tăng cường kiểm tra, giám sát, tổng kết đánh giá rút kinh nghiệm 102
3.2.6 Tăng cường nguồn lực bảo đảm thực hiện tốt hoạt động phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ 104
TIểU KếT CHƯƠNG 3 105
KẾT LUẬN 106
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 108
PHỤ LỤC 112
Trang 9DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ATGT : An toàn giao thông CSGT : Cảnh sát giao thông PBGDPL : Phổ biến, giáo dục pháp luật TTATGT : Trật tự an toàn giao thông UBND : Ủy ban nhân dân
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Hoạt độngtổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong đời sống xã hội, đặc biệt trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩacủa dân, do dânvà vì dân Đây là khâu đầu tiên rất quan trọng trong hoạt động thực thi pháp luật, đưa pháp luật vào cuộc sống, là cầu nối giữa hoạt động xây dựng pháp luật và thực thi pháp luật Cùng với đó là xu thế hội nhập và mở cửa hiện nay của nền kinh tế đất nước mang đến cho chúng ta những thời cơ, vận hội mới song cũng đặt rakhông ít những khó khăn, thách thức Do vậy, việc nâng cao nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của các tầng lớp nhân dân
là nhiệmvụ đặc biệt quan trọng, có vai trò quyết định đảm bảo cho sự ổn định
về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội cũng như thúc đẩy sự phát triển kinh tế -xã hội ở địa phương
Thực hiện Chỉ thị, Nghị quyết của Đảng, Nhà nước, trong thời gian qua hoạt độngtổ chức PBGDPL về trật tự an toàn giao thông (TTATGT) đường
bộ trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên đã có những chuyển biến tích cực, góp phần nâng cao hiệu lực của pháp luật, hiệu quả quản lý của nhà nước về TTATGT nói chung và TTATGT đường bộ nói riêng
Hoạt độngtổ chức PBGDPL nhận được sự quan tâm của cấp uỷ, chính quyềntừ tỉnh đến các huyện và sự vào cuộc cả hệ thống chính trị Công tác lãnh đạo, chỉ đạo có nhiều đổi mới theo hướng tích cực và cụ thể hơn Việc ban hành các văn bản chỉ đạo, xây dựng chương trình, kế hoạch PBGDPL về TTATGT đường bộ của các cấp, các ngành được quan tâm, thực hiện Tổ chức bộ máy chỉ đạo, thực hiện từ tỉnh đến địa phương được xây dựng và từng bước kiện toàn, đi vào hoạt động có hiệu quả Cơ sở vật chất bảo đảm cho hoạt độngtổ chức PBGDPL vềTTATGT đường bộ từng bước được quan
Trang 12tâm đầu tư Đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên về pháp luật được tổ chức kiện toàn ở các cấp làm nòng cốt cho hoạt động PBGDPL nói chung và PBGDPL về TTATGT đường bộ nói riêngtại tỉnh Thái Nguyên Hình thức tuyên truyền khá phong phú, nhiều văn bản luật về giao thông đường bộ và những kiến thức chung về pháp luật được tuyên truyền phổ biến đại đa số tầng lớp nhân dân Từ đó tạosự chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật về TTATGT đường bộ của cán bộ và nhân dân
Bên cạnh những thành tựu đã đạt được, hiện nay hoạt độngtổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên còn bộc lộ một số tồn tại, hạn chế nhất định như: nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt độngtổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ chưa đầy đủ; hoạt động tuyên truyền, giáodục pháp luật về TTATGT đường bộ thời gian qua còn dàn trải, chồng chéo, sự phối hợp chưa chặt chẽ, còn mang tính hình thức, chưa thực sự chú ý đến chất lượng; hình thức tuyên truyền còn nghèo nàn chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn; đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật mặc dù có sự tâm huyết, nhiệt tình công tác nhưng đều là những cán bộ kiêm nhiệm, chưa được quan tâm tạo điều kiện thực hiện nhiệm vụ PBGDPL, hầu hết không được đào tạo cơ bản về nghiệp vụ tuyên truyền pháp luật nên hiệu quả hoạt động chưa cao; phương tiện, kinh phí đã có sự quan tâm nhưng chưa
có sự đầu tư đúng mức Trước thực trạng đó, việc tìm hiểu, nghiên cứu về hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT – từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên là việc làm hết sức thiết thực nhằm tìm ra những giải pháp đổi mới, nâng cao chất lượng cũng như hiệu quả thực hiện hoạt động này trên địa bàn tỉnh
Xuất phát từ mục đích đó, tác giả đã chọn đề tài “Tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ - từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên” làm đề tài luận văn
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Phổ biến, giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay luôn nhận được sựquan tâm của mọi cấp, mọi ngành trong cả nước Vấn đề phổ biến, giáo dục
Trang 13phápluật qua các giai đoạn đã được nhiều nhà khoa học, nhiều tác giả tìm hiểu,nghiên cứu với nhiều góc độ khác nhau, ở nhiều địa bàn khác nhau với cáchình thức như: Sách chuyên khảo, đề tài khoa học, luận án, luận văn, khóa luận tốt nghiệp Đáng chú ý có các công trình sau:
Tác giả Hoàng Long Biên, Hoàng Thị Thu Hằng (2016): “Nghiên cứu
các giải pháp nâng cao chất lượng tuyên truyền kiến thức pháp luật về trật tự,
an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016 – 2020”, Đề
tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh Đề tài đã nghiên cứu tổng quan tình hình phát triển kinh tế - xã hội; kết cấu hạ tầng giao thông, công tác quản lý phương tiện giao thông trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc (tính đến thời điểm hết năm 2015) Đánh giá thực trạng tình hình trật tự - an toàn giao thông, công tác tuyên truyền kiến thức pháp luật về trật tự, an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2010 – 2015 Phân tích kết quả đạt được, tồn tại, hạn chế và nguyên nhân Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật về trật tự - an toàn giao thông trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc giai đoạn 2016 – 2020 [8]
Từ Nhật Tú (2018): “Nghiên cứu giải pháp tăng cường hiệu lực quản
lý Nhà nước của lực lượng Cảnh sát Giao thông về đảm bảo trật tự an toàn giao thông trên địạ bàn tỉnh Quảng Bình”, Đề tài nghiên cứu khoa học và
công nghệ, mã 07/2018-QLKH, Cơ quan công an tỉnh Quảng Bình Đề tài đã
đề xuất một số giải pháp như: Đẩy mạnh tuyên truyền giáo dục, phổ biến quy định pháp luật về an toàn giao thông có trọng tâm, trọng điểm; tăng cường tuyên truyền trên thông tin đại chúng với các hình thức phù hợp đối tượng; Xây dựng, triển khai kế hoạch chuyên đề tuyên truyền với các hình thức phong phú thiết thực, tránh hình thức kém hiệu quả; phát huy vai trò của các
tổ chức chính trị xã hội;Tăng cường tuần tra, kiểm soát, xử lý vi phạm quy định về trật tự, an toàn giao thông trên tất cả các tuyến đường thủy, đường bộ; ứng dụng khoa học công nghệ cao, sử dụng các thiết bị kỹ thuật tiên tiến để giám sát, ghi hình, phát hiện và xử lý vi phạm.[26]
Trang 14Tiến sĩ Đỗ Xuân Lân (2017) tại trang thông tin về phổ biến giáo dục
pháp luật, Bộ Tư pháp có bài viết: “Quản lý nhà nước về Phổ biến, giáo dục
pháp luật thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả” Qua sơ kết 03 năm
triển khai thi hành Luật PBGDPL cho thấy hoạt động quản lý nhà nước về PBGDPL đã đạt được những kết quả chủ yếu sau đây:(1) nhận thức về vị trí, vai trò và ý nghĩa của công tác PBGDPL trong xã hội, trong xây dựng, thi hành và bảo vệ pháp luật có nhiều chuyển biến tích cực; (2) thể chế, chính sách về PBGDPL cơ bản được hoàn thiện, (3) nguồn nhân lực thực hiện PBGDPL được củng cố, kiện toàn, chất lượng được nâng lên, cả về thiết chế quản lý, thiết chế triển khai thực hiện, thiết chế phối hợp và cơ chế vận hành của nó; (4) Cơ sở dữ liệu quốc gia về pháp luật được xây dựng, từng bước hoàn thiện và đi vào hoạt động;(5)hoạt động PBGDPL được đổi mới cả về nội dung, hình thức; (6) công tác thống kê, báo cáo, thanh tra, kiểm tra, khen thưởng, xử lý vi phạm pháp luật trong thực hiện pháp luật về PBGDPL được quan tâm Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nhà nước về PBGDPL còn một số tồn tại, hạn chế: hiện vẫn chưa có Bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả công tác PBGDPL; nội dung, hình thức, phương pháp PBGDPL chậm đổi mới so với thực tiễn; phản ứng chính sách đôi lúc chưa linh hoạt; nguồn nhân lực thực hiện PBGDPL còn hạn chế, cả về kỹ năng, nghiệp vụ và tính chuyên nghiệp.[20]
Nguyễn Khắc Hùng (2009), Các biện pháp tổ chức giáo dục pháp luật
cho họcsinh trung học phổ thông tại thành phố Hồ Chí Minh Luận án đã làm
rõ cácvấn đề lý luận liên quan đến các biện pháp tổ chức giáo dục pháp luật; đánh giá thực trạng côngtác tổ chức giáo dục pháp luật trong trường học, thực trạng triển khai các biện pháp tổ chứcgiáo dục pháp luật cho học sinh trong các trường trung học phổ thông ở thành phố Hồ ChíMinh; qua đó, đề xuất ba nhóm giải pháp tác động với 09 biện pháp cụ thể đểgiáo dục pháp luật cho học sinh trong các trường trung học phổ thông [19]
Trang 15Ngô Quang Ngọc (2011): “Nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong
việc bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hà Nội hiện nay’’, Luận văn thạc sỹ Quản lý hành chính công, Học viện Hành
chính Quốc gia Luận văn làm rõ cơ sở lý luận về quản lý nhà nước trong việc bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ;tính tất yếu phải thực hiện quản
lý nhà nước đối với lĩnh vực đó; thực trạng, giải pháp nâng cao hiệu quả quản
lý nhà nước trong việc bảo đảm trật tự an toàn giao thông đường bộ [21]
Đặng Quang Tuân (2012): “Phổ biến, giáo dục pháp luật về an toàn
giao thông, qua thực tiễn tỉnh Quảng Bình”, Luận văn Thạc sĩ ngành Lý luận
về lịch sử nhà nước và pháp luật, Đại học quốc gia Hà Nội.Đề tài tập trung nghiên cứu vào đối tượng là hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật giao thông trên địa bàn Tỉnh Quảng Bình và một vài địa phương khác trên cả nước,
từ đó tìm ra những cái làm được và những hạn chế của công tác phố biến, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông Cuối cùng là rút ra những bài học kinh nghiệm và mộtsố giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác tuyên truyên, phổ biến, giáo dụcpháp luật giao thông của Tỉnh cũng như cả nước.[28]
Luận án tiến sĩ của Nguyễn Ngọc Thạch (2015): “Nghiên cứu các
giảipháp đồng bộ nhằm tăng cường an toàn giao thông đường bộ ở Việt Nam”, chuyên ngành tổ chức và quản lý vận tải, thực hiện năm 2015 tại
trường Đại họcGiao thông vận tải Một trong các giải pháp mà tác giả đề xuất trong luận án là giải pháp về tuyên truyền giáo dục pháp luật và ý thức tham gia giao thông Tác giả nhấn mạnh đây là giải pháp mang tính xã hội, vận động giáo dục ý thức tham gia giao thông Tác giả cho rằng cần nâng cao chất lượng tuyên truyền giáo dục an toàn giao thông trên các phương tiện thông tin đại chúng cấp tỉnh, huyện, xã Xây dựng công tác tuyên truyền vào các hoạt động của đội tuyên truyền cho các cơ quan, đoàn thể, xí nghiệp, và các xã, khu dân cư làm công tác tuyên truyền giáo dục pháp luật Đặc biệt, ở mỗi nơi
Trang 16tuyên truyền, do đặc điểm dân cư, thói quen, ý thức chấp hành pháp luật an toàn giao thông, phương tiện sử dụng khác nhau nên các hình thức tuyên truyền cũng sẽ khác nhau [24]
Luận án tiến sĩ Quản lý công “Quản lý nhà nước về trật tự, an toàn
giaothông đường bộ ở Việt Nam hiện nay” của Trần Sơn Hà, thực hiện năm
2016 tạiHọc viện Hành chính Quốc gia Tác giả cho rằng để quản lý nhà nước
về TTATGT đường bộ đạt kết quả cần tăng cường công tác tổ chức thực hiện pháp luật giao thông đường bộ theo những nội dung cơ bản sau đây: đẩy mạnh việc xây dựng phong trào quần chúng thực hiện Luậtgiao thông đường bộ; cùng với việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về TTATGTđường bộ, việc phổ biến, giáo dục pháp luật một cách thường xuyên, sâu rộngtrong các tầng lớp nhân dân, để mọi người nắm được và nghiêm chỉnh chấphành phải được hết sức coi trọng; Tuyển chọn và đào tạo các tình nguyện viên tuyên truyền giao thông cókiến thức và kỹ năng giao tiếp tốt; Gắn kết hoạt động xử phạt vi phạm hành chính với hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về giao thông đường bộ.[15]
Tóm lại, các công trình khoa học, các đề tài đã giải quyết nhiều nội dung về lý luận và thực tiễn trong hoạt động PBGDPL nói chung và pháp luật TTATGT đường bộ nói riêng dưới nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, chưa
có công trình nào đề cập, luận giải một cách toàn diện và hệ thống về hoạt độngtổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ qua thực tiễn tại tỉnh Thái Nguyên Luận văn này kế thừa các kết quả nghiên cứu về PBGDPL nói chung, về pháp luật TTATGT đường bộ nói riêng trong các công trình nêu trên, đồng thời nghiên cứu những vấn đề lý luận chung về PBGDPL về TTATGT đường bộ được quy định trong hệ thống các tài liệu, văn bản quy phạm pháp luật Việt Nam và thực tiễn áp dụng tại tỉnh Thái Nguyên, qua đó
đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên
Trang 173 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn
- Mục đích nghiên cứu:hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT đường
bộ - từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên
- Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục tiêu, luận văn phải tiến
hành thực hiện các nhiệm vụ sau:
+ Nghiên cứu vấn đề lý luận về tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ + Phân tích, đánh giá thực trạng tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ- từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên
+ Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
- Đối tượng nghiên cứu:hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT
đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về không gian: tỉnh Thái Nguyên
+ Về thời gian: từ năm 2015đến nay
+ Về nội dung: đề tài nghiên cứu hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ- từ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên
5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
- Phương pháp luận: Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch
sử của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để nhìn nhận, phân tích, đánh giá các vấn đề nghiên cứu, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về
tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ
- Phương pháp nghiên cứu:
+ Phương pháp khảo cứu tài liệu (đọc tài liệu là sách, bài báo, văn bản pháp luật, báo cáo ….);
+ Phương pháp thống kê: các số liệu thực trạng vềtổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ;
Trang 18+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: nghiên cứu kinh nghiệm của một số địa phương;
+ Phương pháp xử lý thông tin và xử lý số liệu: thu thập số liệu, xử lý
số liệu để đưa ra những nhận định khách quan về thực trạng tổ chức PBGDPL
về TTATGT đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên;
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn
6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
Luận văn góp phần làm phong phú thêm kho tàng lý luận về PBGDPL nói chung và PBGDPL về TTATGT đường bộ nói riêng, nêu được vai trò của hoạt động PBGDPL về TTATGT đường bộ trong cộng đồng dân cư Luận văn làm rõ thêm những vấn đề lý luận về nội dung, hình thức tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ
Phân tích, đánh giá thực trạng, đồng thời rút ra những kinh nghiệm về
tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộtừ thực tiễn tỉnh Thái Nguyên hiện nay Những giải pháp được đề ra trong luận văn sẽ được áp dụng trong việc xây dựng chương trình, kế hoạch PBGDPL và thực tiễn Luận văn góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm chỉ đạo tổ chức hoạt động thực tiễn của các cơ quan Đảng và Nhà nước trong việc PBGDPL trong cộng đồng dân cư nói chung và tỉnh Thái Nguyên nói riêng để đưa pháp luật vào cuộc sống
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương
Chương 1: Cơ sở khoa học của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về
trật tự an toàn giao thông đường bộ
Chương 2: Thực trạng tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an
toàn giao thông đường bộ từ trực tiễn tỉnh Thái Nguyên
Chương 3:Quan điểm và giải pháp hoàn thiện tổ chức phổ biến, giáo
dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại tỉnh Thái Nguyên
Trang 19Chương 1
CƠ SỞ KHOA HỌCCỦA TỔ CHỨC PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
1.1 Khái quát chung về tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật
1.1.1 Khái niệm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật
Tổ chức PBGDPL là khâu đầu tiên của hoạt động thực thi pháp luật, là cầu nối để chuyển tải pháp luật vào cuộc sống PBGDPL là nhằm hình thành
ý thức tôn trọng, tuân thủ pháp luật cho mọi công dân, nhằm phát huy vai trò
và hiệu lực pháp luật trong đời sống xã hội Trong khoa học pháp lý, PBGDPL là những kháiniệm bao hàm nhau Trong đó, khái niệm giáo dục pháp luật là khái niệmrộng nhất, vì trong hoạt động giáo dục pháp luật, có cả hoạt động phổ biếnpháp luật
Phổ biến pháp luật tức là sự truyền tải thông tin pháp luật có địnhhướng, có đối tượng xác định Tiêu chuẩn để đánh giá sự xác định của các đốitượng thể hiện ở chỗ đối tượng đó cần phải nắm vững về nội dung thông tin vìnó là thiết thực, là đòi hỏi bức xúc, sự cần thiết trước mắt Nếu như tuyêntruyền pháp luật là sự truyền tải thông tin về pháp luật hiện hành một cáchrộng rãi không hạn chế về phạm vi, giới hạn các chủ thể của quan hệ
xã hội,tức là tới mọi công dân Đó là sự thông tin toàn diện, chung nhất về hệ thốngpháp luật hiện hành Thông tin về sự công bố, ban hành các văn bản quyphạm pháp luật, nhất là các quy định của pháp luật về dân sự, hình sự, hànhchính, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môitrường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông… chính làsự tuyên truyền pháp luật Sự thông tin này không nhằm vào những đối tượngnhất định mà là toàn xã hội
Do vậy việc phổ biến pháp luật bao giờ cũng phảiđược thực hiện đối với những đối tượng nhất định, với những nội dung có chủđịnh trước, nhằm
Trang 20đạt được những mục đích nhất định Xét một cách bao quátnhất, có thể thấy nội dung của phổ biến pháp luật không chỉ dừng lại ở việcthông tin về những văn bản pháp luật, mà còn bao hàm cả việc truyền bá cácchính sách pháp luật, các chủ trương của nhà nước về một vấn đề gì đó.Chẳng hạn, luật thuế được banhành thì sự truyền tải thông tin về luật thuế đó không phải đối với mọi đốitượng đều ở mức độ như nhau Đối với đa số nông dân có lẽ thuế môn bàikhông cần phải phổ biến vì hầu như không có liên quan gì đối với họ Nhữngngười hoạt động kinh doanh thì ngược lại, họ cần phải được phổ biến
cụ thể,chi tiết Cũng có những văn bản, đối với người nông dân không chỉ dừng lại ởmức độ tuyên truyền mà cần phải được phổ biến, họ cần phải được
Giáo dục pháp luậtcũng được hiểu theo hai nghĩa:
- Nghĩa rộng: giáo dục pháp luật là quá trình tác động, ảnh hưởng của những điều kiện khách quan của đời sống xã hội, môi trường sống, điều kiện sống, làm việc của con người, của cả những yếu tố chủ quan, sự tự giác, tự ý thức, các định hướng xã hội Giáo dục pháp luật là quá trình hình thành ý thức pháp luật và văn hóa pháp lý của các thành viên trong xã hội, quá trình
đó chịu sự tác động của những điều kiện khách quan và nhân tố chủ quan, trong đó – điều kiện khách quan (chế độ chính trị, điều kiện kinh tế, văn hóa -
Trang 21xã hội, môi trường sống ) là nhân tố ảnh hưởng, nó có thể tác động tự phát theo chiều tích cực hoặc tiêu cực, còn nhân tố chủ quan bao giờ cũng là sự tác động tự giác, tích cực, có ý thức, có chủ định theo chiều hướng xác định nhằm đạt được mục đích của chủ thể tác động
- Nghĩa hẹp, giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có mục đích của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội và cá nhân (chủ thể giáo dục) tác động lên đối tượng giáo dục nhằm cung cấp tri thức pháp luật, xây dựng thái độ, tình cảm tôn trọng pháp luật và tạo lập thói quen tuân thủ pháp luật
Quan niệm về giáo dục pháp luật đã được thể hiện trong các ấn phẩm của khoa học pháp lý ở nước ta hiện nay Qua nghiên cứu các quan niệm nêu trên về giáo dục pháp luật, có thể đưa ra khái niệm như sau về giáo dục pháp luật: Giáo dục pháp luật là hoạt động có định hướng, có tổ chức, có mục đích của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống và thường xuyên, nhằm hình thành ở họ tri thức pháp luật, thái độ, tình cảm tôn trọng pháp luật và hành vi phù hợp với quy định của pháp luật [14]
Từ những phân tích khái niệm trên, có thể hiểu khái niệm tổ chức
PBGDPL như sau: Tổ chức phổ biến, giáodục pháp luật là hoạt động có định
hướng, có mục đích và thường xuyên tới nhận thức của con người nhằm trang
bị cho mỗi người một trình độ kiến thức pháp lý nhất định để từ đó có ý thức đúng đắn về pháp luật, tôn trọng và tự giác xử sự theo yêu cầu của pháp luật
1.1.2 Mục đích, yêu cầu của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật
Mục đích của tổ chức PBGDPL được xem xét trên nhiều góc độ phụthuộc vào các yếu tố như đối tượng, nội dung, quy mô, hình thức tổ chức PBGDPL, nhưng phải đáp ứng được các yêu cầu cụ thể của xã hội ở từng giaiđoạn, điều kiện lịch sử cụ thể Việc xác định rõ mục đích, yêu cầu của tổ chức PBGDPL cũng có ý nghĩa quan trọng đối với việc xác định nội dung,
Trang 22hìnhthức, phương tiện, phương pháp PBGDPL Mục đích của tổ chức PBGDPL được nhìn nhận qua các tiêu chí cụ thể, đó là:
Một là, mục đích về nhận thức, PBGDPL nhằm nâng cao khảnăng nhận
thức pháp lý, sự hiểu biết về pháp luật để hình thành một tri thứcpháp luật cần thiết, đúng đắn, giúp nâng cao nhận thức về quyền và tráchnhiệm của mỗi công dân.Đây là mục đích hàng đầu bởi vì PBGDPL giúp hình thành,làm sâu sắc văn hóa pháp lý của mỗi người dân, giúp tăng cường pháp chế,quản lý xã hội bằng pháp luật Tuy nhiên thực tế, do nhiều yếu tố, mức độ hiểu biết phápluật của người dân còn thấp, không đồng đều, còn chịu nhiều ảnh hưởng bởithói quen, nếp sống, tư tưởng thì không phải lúc nào tất cả người dân cũngđều tự biết hay chủ động tìm hiểu, ủng hộ và chấp hành pháp luật
Vì vậy, muốn pháp luật được thực hiện nghiêm túc, phát huy được đầyđủ vai trò, chức năng của mình đòi hỏi pháp luật phải được thẩm thấu trongnhận thức mỗi người dân Tuy nhiên, bản thân pháp luật không thể tự nó đếnvới mỗi người mà bắt buộc phải thông qua hoạt động PBGDPL Đây chính là phương tiện truyền tải những thông tin, những yêucầu, nội dung và các quy định pháp luật đến với người dân, giúp cho ngườidân nắm bắt pháp luật một cách kịp thời, hỗ trợ tích cực để nâng cao nhậnthức pháp luật cho nhân dân
Hai là, mục đích cảm xúc, PBGDPL giúp hình thành, khơi dậyở người
dân tình cảm tích cực, niềm tin và thái độ đúng đắn đối với pháp luật.Pháp luật chỉ có thể được thực hiện hiệu quả khi người dân tin tưởng vào cácquy định của pháp luật Chỉ có niềm tin vào pháp luật mới khiến cho ngườidân thực hiện các quy định của pháp luật một cách tự giác mà không cần đếnbất
kỳ một biện pháp cưỡng chế nào Nếu chỉ có kiến thức pháp luật mà không có
ý thức tôn trọng và niềm tin vào pháp luật, người dân sẽ không nhậnthức được tính công bằng, lợi ích của pháp luật, từ đó rất dễ vì lợi ích có nhânmà vi phạm pháp luật
Trang 23Vì vậy PBGDPL để mọi người hiểu biết, có nhận thức đúng đắn về nguyên tắc, về quátrình thực hiện và áp dụng pháp luật, hiểu được quá trình điều chỉnh pháp luậtsẽ lấy lợi ích của đông đảo nhân dân trong xã hội làm tiêu chí, thước đo
Ba là, mục đích hành vi, PBGDPL giúp hình thành động cơ,hành vi
nhằm hình thành thói quen xử sự theo pháp luật Động cơ và hành vihợp pháp
là kết quả của quá trình nhận thức, đấu tranh tâm lý từ không đồngtình đến đồng tình, từ bất mãn đến chấp nhận Từ đó mỗi người dân xây dựngcho bản thân thói quen tuân thủ theo pháp luật PBGDPL hướng tới hình thành ở đối tượng được giáo dục động cơ, hành vi xử sự theo các nguyêntắc, quy định của pháp luật, chính là hiện thực hóa mục tiêu nhận thức và mụctiêu tình cảm, thể hiện sự chuyển hóa từ nhận thức sang hành vi.Việc chấp hành pháp luật của người dân chỉ có thể được nâng cao khihoạt động tổ chức PBGDPL cho người dân được tiến hành thường xuyên, kịpthời và có tính thuyết phục
Tóm lại, mục đích của tổ chức PBGDPL là nhằm cung cấp những thôngtin, những yêu cầu, nội dung quy định pháp luật đến người dân, giúp người dânhiểu biết, nâng cao nhận thức pháp luật, hình thành lòng tin vào pháp luật, tạothói quen hành xử, ý thức tự giác, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của họ
Để có thể thực hiện hiệu quả hoạt động tổ chức PBGDPL phải đáp ứngcác yêu cầu cơ bản sau:
Thứ nhất, PBGDPL phải đảm bảo đúng đường lối, chủ trương,chính
sách của Đảng về PBGDPL Đây phải là khâu đầu tiên của hoạt động thực thi pháp luật, là mắt xích quan trọng để chuyển tảipháp luật vào đời sống, vì thế, giáo dục pháp luật là một công tác quan trọng,đòi hỏi phải được tổ chức chặt chẽ, có định hướng, có kế hoạch và có sự phối hợp giữa nhiều cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, nhiều cấp, nhiều ngành
Trang 24Thứ hai, tổ chức PBGDPL phải bảo đảm tính khoa học, chính xác,
trungthành với nội dung của văn bản pháp luật PBGDPL khác với cácloại hình giáo dục khác ở chỗ nội dung được giáo dục là những quy định vềquy tắc xử sự được nhà nước ban hành và bảo đảm thực hiện Các quy địnhnày được cấu trúc chặt chẽ từ tinh thần đến lời văn thể hiện Do đó việc PBGDPL phải đảm bảo nguyên tắc khoa học, chính xác, trung thành vớinội dung của văn bản pháp luật
Thứ ba, PBGDPL phải đảm bảo tính chính xác của hệ thốngcác quy
định của Hiến pháp, luật, pháp lệnh, các văn bản pháp luật khác(Nghị quyết của Quốc Hội, nghị định của Chính phủ, thông tư liên tịch,thông tư của Bộ trưởng, nghị quyết của Hội đồng nhân dân ) về một hoặcmột số nội dung pháp luật cụ thể để người được giáo dục pháp luật hiểuđúng, đầy đủ và có hệ thống quy phạm pháp luật về một hoặc một số nộidung pháp luật cần giáo dục
Thứ tư, PBGDPL phải đảm bảo tính kịp thời, thường xuyên vàcó trọng
tâm, trọng điểm Pháp luật là hiện tượng thuộc thượng tầng kiến trúcxã hội, phản ánh cơ sở kinh tế, vì thế, pháp luật thường xuyên được xây dựng,sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với sự phát triển từng giai đoạn của đất nước.Là khâu đầu tiên, cầu nối để đưa các quy định của pháp luật đi vào cuộc sốngvì vậy giáo dục pháp luật phải đảm bảo tính kịp thời, thường xuyên và cótrọng tâm, trọng điểm, gắn liền với việc thi hành pháp luật, thực hiện nhiệmvụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh của đất nước
Thứ năm, PBGDPL phải bảo đảm tính đại chúng, phù hợp đốitượng, dễ
hiểu, dễ áp dụng Đối tượng của PBGDPL đa dạng vớinhiều thành phần trong
xã hội Trình độ hiểu biết, nhận thức, nhu cầu vềpháp luật và điều kiện, khả năng tìm hiểu, tiếp cận pháp luật cũng rất khácnhau Vì vậy thực hiện tổ chức PBGDPL phải xuất phát từ đốitượng, phải hiểu họ thiếu những gì, phải nắm được trình độ văn hóa, nghềnghiệp, giới tính, dân tộc, điều kiện môi trường xung quanh, của đối tượngđể xác định, lựa chọn nội dung, hình thức, phương pháp, cách thức giáo dụcpháp luật cho phù hợp Bên cạnh đó trình độ
Trang 25văn hóa pháp lý, ý thức phápluật của người dân còn chưa đồng đều vì thế việc giáo dục pháp luật cầnphải đảm bảo tính đại chúng, giản dị, ngôn ngữ pháp luật đơn giản, cáchthức diễn đạt dễ hiểu, nhất quán
1.1.3 Đặc điểm tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật
Thứ nhất,tổ chức PBGDPL phải luôn gắn bó mật thiết với giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức
Thông qua hoạt động tổ chức PBGDPL gắn với việc tuyên truyền chủ trương, chính sách pháp luật sẽ phát huy được truyền thống yêu nước, tinh thần đoàn kết dân tộc, củng cố niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, hoạt động điều hành, quản lý của Nhà nước và nâng cao ý thức, trách nhiệm cũng như động viên nhân dân tích cực tham gia vào sự nghiệp xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh, xây dựng, hoàn thiện Nhà nước pháp quyền Việt Nam XHCN của dân, do dân, vì dân và hội nhập quốc tế
Tổ chức PBGDPL cho nhân dân không chỉ là giáo dục kiến thức pháp luật đơn thuần mà còn phải kết hợp với việc giáo dục đạo đức, lối sống Giáo dục đạo đức tạo điều kiện cần thiết để hình thành ở mỗi người dân tình cảm
và thái độtôn trọng pháp luật, còn giáo dục pháp luật lại có vai trò to lớn trong việc xâydựng ý thức và lối sống đạo đức, góp phần hình thành nên những giá trị đạođức mới Như vậy giữa chúng có mối liên hệ mật thiết, thống nhất, hỗ trợ chonhau hướng tới mục tiêu chung là hình thành ở mỗi một công dân hành
vi hợppháp và hợp với những giá trị đạo đức tốt đẹp của dân tộc, hướng tới cái thiện, vì những giá trị nhân văn của loài người
Thứ hai,hoạt động tổ chức PBGDPL có mối quan hệ chặt chẽ với công tác xây dựng, thực hiện pháp luật
Trong cơ chế điều chỉnh của pháp luật, thực hiện pháp luật là giai đoạn thứ hai sau khi đã tiến hành giai đoạn xây dựng pháp luật Pháp luật chỉ có thể phát huy được vai trò và những giá trị của mình trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, duy trì trật tự và tạo điều kiện cho xã hội phát triển khi pháp luật đó được tôn trọng và thực hiện đầy đủ, nghiêm minh trong thực tế Để đạt
Trang 26được điều đó, thì phải đưa pháp luật vào cuộc sống thông qua hoạt động tổ chức PBGDPL, góp phần nâng cao hiểu biết pháp luật của nhân dân để pháp luật luôn thường trực trong tư duy, hành vi của mỗi người, khơi dậy tình cảm, lòng tin và thái độ đúng đắn đối với pháp luật Có lòng tin vào công lý, lẽ công bằng của pháp luật, thông qua hoạt động giáo dục pháp luật sẽ giúp định hướng hành vi của các chủ thể mang tính tích cực, thuận chiều, phù hợp với các giá trị, chuẩn mực pháp luật hiện hành Mặt khác tri thức pháp luật sẽ được hiện thực hóa khi các chủ thể tiến hành các hoạt động pháp lý thực tiễn, qua đó phát hiện những khiếm khuyết, bất cập của hệ thống pháp luật thực định từ đó đưa ra những kiến nghị, giải pháp hữu hiệu cho việc sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện hệ thống pháp luật hiện hành và có cơ chế điều chỉnh thích hợp để đưa pháp luật vào cuộc sống
Thứ ba, tổ chức PBGDPL nhằm hình thành tri thức pháp luật cần thiết,
sự hiểu biết pháp luật, nâng cao khả năng nhận thức pháp lý cho các chủ thể
Ý thức pháp luật là tiền đề tư tưởng - pháp lý thiết yếu đối với quá trình quản lý xã hội bằng pháp luật Có nhiều biện pháp để nâng cao ý thức pháp luật, nhận thức pháp lý của chủ thể, trong đó tổ chức PBGDPL được xác định là hoạt động cơ bản Hệ quả của quá trình giáo dục pháp luật là sự chuyển biến trong nhận thức, hiểu biết của từng cá nhân, một nhóm người, mỗi thành viên trong xã hội Trên cơ sở nhận thức rõ về quyền và lợi ích hợp pháp của mình dựa trên các quy định của pháp luật, từ đó hình thành thái độ xử sự tích cực, phát huy
ý thức tôn trọng và tuân thủ pháp luật trong các quan hệ đời sống xã hội hoặc có
Trang 27giao thông được trật tự, an toàn, nhanh chóng, tiện lợi, thông suốt và mỹ quan môi trường; hạn chế thấp nhất các vi phạm Luật giao thông đường bộ và các quyphạm pháp luật về TTATGT, kiềm chế tai nạn giao thông, ngăn ngừa thiệt hại do tai nạn giao thônggây ra”.[19]
Quan niệm khác cho rằng: “TTATGT đường bộ là việc chấp hành triệt
để những yêu cầu về kỹ thuật, quản lý đối với các công trình giao thông và phương tiện giao thông, quy định đối với người tham gia giao thông khi hoạt động trên đường bộ, là cho giao thông được trật tự, an toàn, thông suốt, thuận tiện” [19]
Theo Từ điển Bách khoa công an nhân dân Việt Nam, năm 2005thì:“TTATGT - trạng thái xã hội có trật tự được hình thành và điều chỉnh bởi các quy phạm pháp luật trong lĩnh vực giao thông, vận tải công cộngmà mọi người tham gia giao thông phải tuân theo, nhờ đó bảo đảm cho hoạtđộng giao thông thông suốt, trật tự, an toàn, hạn chế đến mức thấp nhất tai nạngiao thông, gây thiệt hại về người và tài sản Trật tự, an toàn giao thông là mộtmặt của trật tự, an toàn xã hội”[27, tr1182]
Như vậy, có thể đưa ra khái niệm: Trật tự an toàn giao thông đường bộ
là trạng thái xã hội được điều chỉnh bằng hệ thống quy phạm pháp luật bắt buộcmọi chủ thể tham gia giao thông phải tuyệt đối tuân theo và xử sự có văn hóanhằm bảo đảm an toàn cho người và tài sản khi tham gia giao thông; hạn chếđến mức thấp nhất tai nạn giao thông và ùn tắc giao thông, giao thông được tiệnlợi, thông suốt, an toàn, có hiệu quả, đáp ứng được yêu cầu mỹ quan giao thông,chống ô nhiễm môi trường.[15]
Từ những phân tích các khái niệm ở trên, có thể hiểu khái niệm tổ chức
PBGDPL về TTATGT đường bộ như sau: Tổ chức phổ biến, giáo dục pháp
luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ là hoạt động hoạt động có định hướng, cótổ chức, có chủ đích của chủ thể phổ biến giáo dục pháp luật thông qua các hình thức, phương phápkhác nhau nhằm truyền đạt tinh thần, nội
Trang 28dung pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ giúp chođối tượng tác động hiểu và hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm, hành viphù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật trật tự an toàn giao thông đường bộ hiện hành
Tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ không phân biệt PBGDPL cho đông đảo nhân dân, tổ chức trong các trường phổ thông, giáo dục đại học hay trung họcchuyên nghiệp đều nhằm mục tiêu đem lại cho các đối tượng được PBGDPL
có cơ hội:
- Hiểu biết bản chất của các vấn đề TTATGT đường bộ: tính phức tạp, đa dạng trong an toàn giao thông đường bộ Mụctiêu này thực chất là trang bị cho các đối tượng được PBGDPL các kiến thứcvề an toàn giao thông đường bộ
- Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của các vấn đề an toàn giao thông đường bộ Mục tiêu nàycó định hướng xây dựng thái độ, cách tham gia giao thông đường bộ của người dân
- Có tri thức, kỹ năng, phương pháp hành động để nâng cao năng lựctrong việc lựa chọn cách thức tham giao giao thông đường bộ thích hợp Tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ hoàn toàn không tách rờinhững giá trị về kiến thức, kinh nghiệm thực tế và cách thức thực hiện củatừng địa phương Những thông tin, kiến thức về ATGT đường bộ được tích luỹ trong mỗi cánhân sẽ nuôi dưỡng và nâng cao ý thức và tinh thần trách nhiệm về trật tự an toàn giao thông
1.2.2 Chủ thể, đối tượng của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
1.2.2.1 Chủ thể của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
Chủ thể tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ được hiểu là tất cả những ngườimà theo chức năng, nhiệm vụ hay trách nhiệm xã hội đã tham gia góp phầnthực hiện mục tiêu PBGDPL Chủ thể tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộcó nhiều loại Căn cứ vào mức độ liên quan giữa các mục tiêu PBGDPL và chức năng, nhiệm vụ do luật định, chủ thể tổ chức PBGDPL
Trang 29về TTATGT đường bộ được phân rathành hai loại: chủ thể chuyên nghiệp và chủ thể không chuyên nghiệp
Chủ thể chuyên nghiệp: là những người mà nhiệm vụ chủ yếu, trực tiếplà thực hiện các mục tiêu PBGDPL về TTATGT đường bộ Đây là các chủ thể nòng cốt củahoạt động Chủ thể chuyên nghiệp gồm có:bao gồm các cán bộ, chuyên gia làm công tác nghiên cứu, chỉ đạo PBGDPL về TTATGT đường bộ tại các cơ quan nhà nước, tổ chức, xã hội; các giáo viên, giảng viên giảng dạy pháp luật về TTATGT đường bộ trong các nhà trường; các phóng viên, biên tập viên, phát thanh viên của các cơ quan thông tin đại chúng (báo, đài phát thanh - truyền hình, tạp chí, tập san về pháp luật ) phụ trách các chuyên mục pháp luật hay các nội dung liên quan đến pháp luật về TTATGT đường bộ; báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật, đặc biệt là cảnh sát giao thông, Thanh tra giao thông
Chủ thể không chuyên nghiệp: là những người tuy chức năng, nhiệm vụ chính không phải là PBGDPL về TTATGT đường bộ nhưng trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình khi thi hành công vụ đã tiến hành hoạt động chuyên môn ở các lĩnh vực khác nhau tham gia vào việc thực hiện mục tiêu PBGDPL như đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp; đội ngũ cán bộ trong các cơ quan hành pháp, tư pháp như thẩm phán, kiểm sát viên ; cán bộ là thành viên của các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức hành nghề về pháp luật, tổ chức xã hội nghề nghiệp về pháp luật, cơ sở đào tạo luật, cơ sở đào tạo, bồi dưỡng chức danh tư pháp; cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan quản lý nhà nước
Bên cạnh đó, chính quá trình không ngừng học hỏi, trau dồi, tích lũy nâng cao trình độ văn hóa pháp lý và tiến hành hoạt động thực tiễn liên quan đến pháp luật mà mỗi công dân đều là chủ thể tổ chức PBGDPL nói chung và
tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ nói riêng Bằng sự tự nhận thức, tự giáo dục, ý thức trách nhiệm của công dân và bằng sự gương mẫu chấp hành
Trang 30nghiêm chỉnh đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nướcmà mỗi công dân có tác dụng ảnh hưởng giáo dục tích cực đến các thành viên khác trong xã hội
1.2.2.2 Đối tượng của tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự
an toàn giao thông đường bộ
Đối tượng tác động của tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ rất đa dạng, phong phú Nhân tố cốt lõi phân loại đối tượng tổ chức PBGDPL chính
là trạng thái, địa vị pháp lý của công dân trong quan hệ pháp luật về TTATGT đường bộ
Căn cứ vào địa vị pháp lý, đặc điểm tâm sinh lý, nhu cầu, năng lực nhận thức pháp luật khác nhau mà chủ thể tổ chức PBGDPL sẽ lựa chọn nội dung, hình thức giáo dục pháp luật về TTATGT đường bộ phù hợp với từng nhóm đối tượng xác định trong đó có xét đến tính đặc thù của đối tượng Đối tượng PBGDPL vừa là công dân, nhưng cũng có thể là chủ thể đặc biệt khi công dân đó tham gia vào các quan hệ xã hội cụ thể
Trên cơ sở các yếu tố như trình độ học vấn, địa vị xã hội, yếu tố dân tộc, giới tính, điều kiện, hoàn cảnh tiếp nhận những thông tin về pháp luật TTATGT đường bộ, mà đối tượng PBGDPL bao gồm các nhóm sau:
- Cán bộ, công chức, viên chức nhà nước: từ vị trí đặc biệt của cán bộ, công chức, viên chức trong Nhà nước pháp quyền XHCN có thể thấy bản thân
họ có vai trò đặc biệt trong PBGDPL bởi họ vừa là đối tượng tiếp nhận giáo dục pháp luật, vừa là chủ thể của PBGDPL Với tư cách là đối tượng của PBGDPL, quá trình PBGDPL về TTATGT đường bộ hướng tới cung cấp cho cán bộ, công chức, viên chức những tri thức hiểu biết về hệ thống pháp luật TTATGT đường bộ, về nguyên tắc tổ chức và quản lý nhà nước, các kiến thức quản trị công như trình tự, thủ tục tiến hành các công việc; thẩm quyền, nhiệm vụ, trách nhiệm của các cấp chính quyền và cấp hành chính đồng thời bồi dưỡng về phẩm chất đạo đức nghề nghiệp, thái độ chấp hành các nguyên tắc pháp chế khi thi hành công cụ
Trang 31Vừa là chủ thể PBGDPL bởi trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình khi tham gia vào các quan hệ pháp luật với nhân dân, với tư cách là đại diện cho nhà nước một mặt họ cung cấp thông tin, văn bản pháp luật, tài liệu pháp lý; giải đáp pháp luật cho cá nhân, tổ chức hiểu về quyền và lợi ích hợp pháp của mình trong các quan hệ pháp luật trên cơ sở quy định của pháp luật
về TTATGT đường bộ
Bên cạnh đó họ còn hướng dẫn cho các đối tượng ứng xử đúng pháp luật trong từng hoàn cảnh cụ thể để thực hiện và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình; nâng cao hiểu biết pháp luật thông qua nhận thức, thái độ và hành vi ứng xử, hình thành và phát huy ý thức tôn trọng, thi hành nghiêm chỉnh pháp luật của mỗi công dân Thực tiễn hiện nay thấy rằng, PBGDPL về TTATGT đường bộ cho đối tượng này vừa là nhu cầu cấp bách, vừa là vấn đề lâu dài bởi cán bộ, công chức là những người đại diện cho cơ quan công quyền trước nhân dân nên họ là lực lượng chủ yếu và trực tiếp tổ chức thực hiện pháp luật, đảm bảo việc đưa pháp luật vào cuộc sống Mọi chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước có được thực hiện hiệu quả hay không là do đội ngũ cán bộ, công chức quyết định
- Các tầng lớp nhân dân (phụ nữ, trẻ em, nông dân, đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa ): là lực lượng chiếm đa số trong xã hội, tham gia trực tiếp vào giao thông đường bộ, do vậy cần PBGDPL về TTATGT đường bộ để có kiến thức cơ bản, phổ thông về pháp luật giúp họ nhận thức được quyền lợi và trách nhiệm của từng công dân đối với Nhà nước
Trang 32bản về các văn bản pháp luật thực định); các thông tin về việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực ATGT; thông tin hướng dẫn hành vi pháp luật cụ thể của công dân (quyền, nghĩa vụ pháp luật các quy trình, thủ tục để bảo vệ quyền và
lợi ích hợp pháp)
PBGDPL về TTATGT đường bộ hiện nay bao gồm một số văn bản như: Luật Giao thông đường bộ năm 2008; Nghị định 100/2019/NĐ-CP ngày 30/12/2019 về Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt; Thông tư liên tịch số 02/2011/TTLT-BCA-BGTVT của Bộ Công An và Bộ Giao thông vận tải quy định việc tổ chức học
và kiểm tra lại Luật Giao thông đường bộ đối với người bị tước quyền sử dụng Giấy phép lái xe, chứng chỉ bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ; Thông tư số 06/2011/TT-BGTVT của Bộ Giao thông vận tải quy định về bồi dưỡng kiến thức pháp luật về giao thông đường bộ cho người điều khiển xe máy chuyên dùng tham gia giao thông đường bộ, Chỉ thị số 18-CT/TW ngày 04/9/2012 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác bảo đảm TTATGT đường bộ, đường sắt, đường thủy nội địa và khắc phục ùn tắc giao thông; Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 23/6/2013 về việc thực hiện các giải pháp cấp bách nhằm ngăn chặn tai nạn giao thông nghiêm trọng trong hoạt động vận tải; Chỉ thị 04/CT-TTg ngày 8/3/2013 về tăng cường quản lý sản xuất, kinh doanh và sử dụng mũ bảo hiểm khi tham gia giao thông…
Tuyên truyền về tình hình, kết quả công tác TTATGT đường bộ, những tấm gương tập thể, cá nhân có cách làm hay, hiệu quả, những khó khăn vướng mắc từ thực tế, biện pháp tháo gỡ Tuyên truyền về hậu quả của tai nạn giao thông đối với xã hội, gia đình và mỗi cá nhân làm bài học cho mọi người
1.2.3.2 Hình thức tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
Theo điều 11 của Luật PBGDPL năm 2012 có các hình thức PBGDPL
về TTATGT đường bộ sau:
Trang 33- Tuyên truyền miệng:
+ Phổ biến các qui định về TTATGT đường bộ, các văn bản pháp luật mới ban hành;
+ Đào tạo, tập huấn kỹ năng tuyên truyền cho các cán bộ trực tiếp thực hiện tuyên truyền;
+ Tuyên truyền, phổ biến, nói chuyện chuyên đề về các quy định của pháp luật về TTATGT đường bộ tại các hội nghị, hội thảo do các Tổng cục, Cục, Vụ tham mưu tổ chức
Hình thức này được nhiều cơ quan, đơn vị (các Tổng cục, Cục, Vụ), các Ban an toàn giao thông của địa phương tổ chức đã thu hút được nhiều đối tượng là cán bộ, công nhân viên chức và người tham gia giao thông Tập huấn cũng là một hình thức tuyên truyền được nhiều đơn vị sử dụng Các nội dung được đưa vào chủ yếu là tuyên truyền, phổ biến các quy định về an toàn giao thông, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ
Đối tượng tập huấn là các cán bộ, công nhân viên làm công tác tuyên truyền, PBGDPL và công an giao thông, cán bộ thanh tra thuộc các cơ quan, đơn vị và các Cục, Tổng Cục và các cơ quan, đơn vị, các Sở Giao thông vận tải
- Tổ chức hội thi: Thi tìm hiểu pháp luật là một trong các hoạt động PBGDPL về TTATGT đường bộ, là cầu nối chuyển tải những nội dung pháp luật vào cuộc sống, là hình thức sinh hoạt văn hoá pháp lý có sức hấp dẫn và hiệu quả Hình thức này được sử dụng nhiều ở các trường và một số đơn vị thuộc Bộ và nhiều hội thi khác do các Sở giao thông vận tải tổ chức tại các địa phương
- Biên soạn và phát hành tài liệu: biên soạn và phát hành tài liệu là hình thức phổ biến được tất cả các đơn vị thực hiện Các tài liệu tuyên truyền được thực hiện dưới dạng tờ rơi, sách, băng đĩa Tài liệu được tập trung phát hành
và biên soạn là các Luật Giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn thi
Trang 34hành; tài liệu về tuyên truyền TTATGT đường bộ Tại các địa phương, Sở Giao thông vận tải, Ban an toàn giao thông cũng biên soạn những tờ rơi với nội dung ngắn gọn nhằm tuyên truyền cho nhân dân địa phương các quy định của pháp luật về TTATGT đường bộ
- Các hình thức tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng (báo chí, truyền hình, internet)
+ Lập và duy trì hoạt động của chuyên mục “Hỏi đáp pháp luật” trên trang tin điện tử của Ban an toàn giao thông, của Sở Giao thông vận tải tại địa phương giúp người đọc tra cứu những vấn đề liên quan đến pháp luật dưới dạng câu hỏi và câu trả lời giúp cho người dân hiểu biết, nắm bắt pháp luật kịp thời, tiết kiệm nhiều thời gian, công sức cho việc tự tìm hiểu Chuyên mục này hiện nay đã nhận được khá nhiều câu hỏi từ các tổ chức, cá nhânquan tâm;
+ Chuyên mục Văn bản quy phạm pháp luật giúp các cá nhân, tổ chức
có thể tra cứu dễ dàng những quy định mới trong lĩnh vực giao đường bộ
Các cách thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật trên mạng Internet hiện nay là:
+ Cung cấp văn bản quy phạm pháp luật về TTATGT đường bộ,
+ Hỏi đáp pháp luật: đây là một trong những hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả
+ Xây dựng các chuyên mục chuyên sâu về pháp luật
+ Đưa các tài liệu tuyên truyền pháp luật lên mạng Internet: hình thức này được hiểu là chuyển nội dung của các ấn phẩm tuyên truyền đã xuất bản (sách, đặc san, tờ gấp, tờ rơi, băng casset, đĩa hình, đĩa tiếng ) thành dữ liệu điện tử và đăng tải dữ liệu đó trên mạng internet
+ Báo và Tạp chí Giao thông vận tải thường xuyên có những bài viết về những nội dung như: Hỏi đáp về thủ tục hành chính, thông tin pháp luật; Phổ biến Luật Giao thông đường bộ và các văn bản hướng dẫn thi hành, chuyên
Trang 35mục “An toàn giao thông- Giao thông đô thị” được mở và duy trì từ năm 2003
đã giới thiệu nhiều bài viết phản ánh và phân tích sâu về các lĩnh vực an toàn giao thông, quy hoạch giao thông, nêu kinh nghiệm nước ngoài…, là một kênh tuyên truyền có hiệu quả
+ Chương trình ATGT của đài truyền hình và đài tiếng nói Việt Nam; hay thông tin VOV giao thông chương trình ATGT của đài truyền hình và đài tiếng nói Việt Nam đã góp phần thay đổi nhận thức và thái độ của nhân dân
về ATGT trong thời gian qua
- Giáo dục và tuyên truyền, phổ biến về TTATGT đường bộ đối với thanh niên, học sinh, sinh viên trong trường học: Nội dung giáo dục PLGTVT bao gồm: cung cấp các kiến thức cơ bản về pháp luật TTATGT đường bộ, đặc biệt là các kiến thức giao thông, từ đó hướng đến mục tiêu nâng cao nhận thức, thay đổi văn hóa khi tham gia giao thông Bên cạnh việc cung cấp kiến thức, việc giáo dục còn được thực hiện thông qua các phong trào về văn hóa ATGT
- Hình thức sinh hoạt câu lạc bộ pháp luật và trợ giúp pháp lý
- Tuyên truyền thông qua các đội văn hóa lưu động cấp huyện Đối với những người dân ở vùng sâu, vùng xa, ở nông thôn do tình trạng cơ sở hạ tầng còn yếu kém, tuyên truyền bằng các đội văn hóa lưu động là hình thức cần thiết và quan trọng Các đội tuyên truyền văn hóa di động trực tiếp cung cấp cho nhân dân các thông tin cơ bản về TTATGT đường bộ và văn hóa ATGT với các phương pháp và hình thức dễ hiểu trong thời gian thích hợp
- Hình thức tư vấn pháp luật và xét xử của toà án Hình thức tuyên truyền thông qua hoạt động xét xử của toà án về các vụ việc liên quan đến tai nạn giao thông là quá trình tác động có mục đích, có tổ chức, có chủ định và
cố kế hoạch của các chủ thể giáo dục đến các đối tượng giáo dục nhằm hình thành ở họ ý thức pháp luật, trạng thái xúc cảm, tình cảm pháp luật đúng đắn, làm cơ sở cho hành vi, ứng xử phù hợp với yêu cầu của pháp luật
Trang 361.3 Các yếu tố tác động đến hoạt động tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
1.3.1 Nhận thức về tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
Nhận thức là khâu đầu tiên, quan trọng (thậm chí là có tính quyết định)đối với mọi công việc Nếu nhận thứcchung của xã hội cũng như nhận thức của cấp ủy Đảng, chính quyền, một sốngành, địa phương về hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ chưa thực sự đầy đủ và tương xứngvới
vị trí, vai trò, tầm quan trọng của hoạt động này thì rất khó có sự đầu tưthích đáng, đúng mức về cả nhân lực, vật lực, thời gian, phương pháp thựchiện hoạt động tổ chức PBGDPL; thu hút, phát huy sự quan tâm đầu tư từ phía các tổchức, cá nhân trong xã hội về cả vật chất lẫn tinh thần Và tất nhiên, điều nàysẽ có ảnh hưởng rất lớn, trực tiếp đến chất lượng và hiệu quả thực hiện hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ
Nhận thức chưa đầy đủ về PBGDPL còn có thể dẫn đến tính hình thức, phong trào hoặc không theo kịp tình hình thực tiễn của hoạt độngPBGDPL.Ngày nay, nhận thức về vị trí và tầm quan trọng của hoạt động
tổ chức PBGDPL nói chung và PBGDPL về TTATGT đường bộđang ngày được cải thiện theo hướng sâu sắc và toàn diện hơn Điều này đượcthể hiện cụ thể từ sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền; sự hoànthiện của hệ thống pháp luật về PBGDPL; công tác đầu tư thích đáng cho hoạtđộng PBGDPL cũng như thái độ đúng đắn của mỗi công dân đối với hoạtđộng PBGDPL…
1.3.2 Đội ngũ cán bộ làm công tác tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
Để nâng cao hiệu quả của hoạt động tổ chức PBGDPL nói chung và PBGDPL về TTATGT đường bộ nói chung thì nhân tố con người là quan trọng nhất, nó quyết định đến chất lượng, hiệu quả của hoạt động này Đội
Trang 37ngũ làm công tác PBGDPL là những người trực tiếp truyền đạt tinh thần, nội dung pháp luật đến nhân dân do vậy trình độ văn hóa pháp lý, quá trình thực thi pháp luật, thái độ tôn trọng pháp luật sẽ quyết định trực tiếp đến chất lượng cũng như hiệu quả của công tác này trong thực tế
Do đó, đội ngũ cán bộ làm công tác PBGDPL cần không ngừng được xây dựng và củng cố về tổ chức bộ máy, vững mạnh cả về số lượng và trình
độ chuyên môn Cần tuyển chọn những người có phẩm chất chính trị tốt, trình
độ chuyên môn vững vàng, có kỹ năng truyền đạt, am hiểu pháp luật và kiến thức xã hội, có lòng nhiệt tình, say mê với công việc, có như vậy mới đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới Mặt khác, phải đặc biệt chú trọng việc rà soát, phân loại, đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ và định hướng nội dung giáo dục pháp luật thường xuyên cho đội ngũ làm công tác giáo dục pháp luật (chú ý cung cấp kiến thức, bồi dưỡng, rèn luyện kỹ năng giáo dục pháp luật, giúp họ không chỉ có kiến thức vững mà còn có khả năng thu hút người nghe
và truyền đạt hiệu quả nội dung pháp luật)
Bên cạnh đội ngũ cán bộ chuyên trách của ngành tư pháp cũng đã thu hút được một lực lượng đông đảo các báo cáo viên, tuyên truyền viên, cộng tác viên tham gia nhưng cho đến thời điểm hiện nay chưa có một cơ chế đào tạo, bồi dưỡng, quy hoạch lâu dài nguồn nhân lực cho công tác này; chế độ, chính sách cho báo cáo viên, tuyên truyền viên còn thiếu, đa số họ là những người làm công tác kiêm nhiệm nên về mặt nào đó chưa toàn tâm, toàn ý với hoạt động PBGDPL nói chung và về TTATGT đường bộ nói riêng Một số người chưa vững về kiến thức pháp luật, năng lực sư phạm, kỹ năng truyền đạt còn hạn chế nên ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công tác PBGDPL
1.3.3 Cơ chế phối hợp hoạt động
Hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ không chỉ là trách nhiệm riêng của một cơ quan, tổ chức nào mà là trách nhiệm chung, đòi hỏi
sự tham gia của nhiều chủ thể khác nhau Do vậy, cần xây dựng cơ chế, kế
Trang 38hoạch phối hợp hoạt động chặt chẽ, rõ ràng giữa các chủ thể giáo dục, trong
đó Ủy ban An toàn giao thông phát huy vai trò là cơ quan đầu mối trong hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ, là cầu nối liên hệ chặt chẽ với các chủ thể giáo dục khác để xây dựng và triển khai kế hoạch phối hợp, đồng thời hướng dẫn nghiệp vụ khi cần thiết Qua đó mới phát huy tốt nhất vai trò các cơ quan, tổ chức có chức năng, nhiệm vụ PBGDPL đồng thời nâng cao hiệu quả công tác PBGDPL
1.3.4 Một số yếu tố khác
Bên cạnh những yếu tố mang tính quyết định ảnh hưởng đến chất lượng
và hiệu quả hoạt động tổ chức PBGDPL về TTATGT đường bộ như trên, còn
có một số yếu tố khác cũng có những tác động nhất định, bao gồm:
- Yếu tố về nguồn lực: Kinh tế phát triển, nguồn thu ngân sách tăng cao là động lực thúc đẩytổ chức PBGDPL diễn ra chất lượng và hiệu quả hơn, với nguồn lựckinh tế đủ mạnh, nhà nước có thể tập trung tạo điều kiện để đầu
tư cho việcxây dựng cơ sở vật chất, kỹ thuật cho các cơ sở phục vụ công tác
tổ chức PBGDPL Chính sách đãi ngộ đối với chủ thể PBGDPL cũng tăngcao, việc mua sắm, trang bị các tài liệu, máy móc hệ thống cơ sở vật chấtphục vụ hoạt động PBGDPL sẽ cao và đầy đủ Nền kinh tế kém pháttriển thì những cơ
sở vật chất phục vụ việc PBGDPL cũng sẽ thiếuđồng bộ do đó tổ chức PBGDPL sẽ không thu được kết quả cao.Vì vậy, kinh tế có tác động quyết định, tỷ lệ thuận với sự phát triển, hiệu quả của tổ chức PBGDPL ở các khía cạnh như phạm vi, quy mô, nguồn lực thực hiện
- Yếu tố chính trị - tư tưởng: Yếu tố chính trị có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hiệu quả hoạt động tổ chức PBGDPL của các chủ thể pháp luật, đặc biệt là các cá nhân, cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng pháp luật Một đất nước
có môi trường chính trị ổn định là điều kiện thuận lợi đối với hoạt động thực hiện pháp luật, bởi nó củng cố niềm tin của nhân dân để họ tin và đi theo Đảng Một đất nước bất ổn về chính trị khiến người dân hoang mang, dao động dẫn đến thực hiện pháp luật không tốt làm ảnh hưởng đến chất lượng PBGDPL
Trang 39- Điều kiện từ phong tục, tập quán, lệ làng: Lệ làng thể hiện ý chí của cộng đồng dân cư làng xã, được hình thành tự phát và tồn tại song song với ý thức pháp luật Đối với nhân dân ảnh hưởng của “lệ làng” trong sự hình thành
ý thức pháp luật, thể hiện ở cách xử sự trong các quan hệ không theo quy định của pháp luật mà theo tập quán lâu đời Nhiều địa phương tồn tại những phong tục, tập quán lạc hậu, phản khoa học; tư tưởng tiểu nông, bảo thủ, khép kín nặng nề, thói quen sống theo lệ đã ăn sâu trong tiềm thức một bộ phận dân
cư hình thành trong họ thái độ xem thường, bất chấp pháp luật gây nhiều khó khăn và làm ảnh hưởng đến chất lượng PBGDPL về TTATGT đường bộ
1.4 Kinh nghiệm tổ chức phổ biến giáo dục pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ tại một số địa phương và giá trị tham khảo cho tỉnh Thái Nguyên
1.4.1 Tỉnh Phú Thọ
Năm 2019 với chủ đề “An toàn giao thông cho hành khách và người đi
mô tô, xe máy”, ngay từ đầu năm, các cấp, ngành, lực lượng chức năng trong tỉnh đã chú trọng triển khai tuyên truyền pháp luật về TTATGT đến các tầng lớp người dân Đặc biệt, Ban ATGT tỉnh đã chỉ đạo Ban ATGT các huyện, thành phố, các đơn vị thành viên phối hợp cùng các đơn vị vận tải hành khách, chủ các bến xe tập trung tuyên truyền đến chủ xe, lái xe và hành khách những quy định của Luật Giao thông đường bộ, quy định về vận tải Đồng thời, Ban ATGT tỉnh cũng ban hành kế hoạch, công văn phối hợp cùng các đơn vị, nhà trường tổ chức tuyên truyền bằng nhiều hình thức như sân khấu hóa, ngoại khóa…
Cụ thể, từ đầu năm 2019 đến nay, các đơn vị đã tổ chức được trên 60 cuộc diễu hành với trên 1.650 người tham gia, phối hợp dán panô tuyên truyền với chủ đề không điều khiển phương tiện khi đã sử dụng rượu, bia tại nhiều nhà hàng, khách sạn kinh doanh dịch vụ ăn uống trên địa bàn tỉnh Phú Thọ; tổ chức cho gần 1.000 lái xe, chủ xe khách ký cam kết chấp hành bảo
Trang 40đảm trật tự ATGT; phát trên 10.000 tờ rơi, cẩm nang tuyên truyền về trật tự ATGT, nồng độ cồn… phối hợp phát hành 22 tiểu phẩm truyền thanh chương trình tuyên truyền ATGT đến phòng văn hóa và thông tin các huyện, thành phố, các đài truyền thanh cấp xã để triển khai tuyên truyền đến người dân; tuyên truyền trực tiếp đến trên 29.400 lượt người nghe…
Là lực lượng nòng cốt trong công tác tuần tra, kiểm soát, xử lý các vi phạm về trật tự ATGT, Phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) công an tỉnh cũng luôn chú trọng và đổi mới công tác tuyên truyền pháp luật về ATGT Đội đã chủ động tham mưu cho lãnh đạo đơn vị, lãnh đạo công an tỉnh chỉ đạo các đội, trạm tăng cường tuyên truyền Luật Giao thông đường bộ bằng nhiều hình thức, cụ thể như: Trong năm 2019, đơn vị đã gửi 4 tin nhắn qua nhà mạng Viettel với các nội dung trong Luật Giao thông đường bộ đến 200 nghìn lượt chủ phương tiện sử dụng xe ôtô, môtô; phối hợp cùng các nhà trường tổ chức cho gần 5 nghìn phụ huynh, học sinh trên địa bàn tỉnh ký cam kết chấp hành Luật Giao thông đường bộ; phối hợp với Rạp chiếu phim và các đội chiếu phim lưu động thực hiện chiếu được gần 1.700 buổi chiếu phim khoa giáo về ATGT tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa trong tỉnh…thu hút hàng chục nghìn lượt người dân đến xem
Bên cạnh đó, lực lượng CSGT công an các huyện, thành phố tiếp tục đổi mới các hình thức tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về bảo đảm ATGT, vận động nhân dân thực hiện nghiêm túc quy định của pháp luật về bảo đảm trật tự ATGT Cụ thể, các đơn vị đã xây dựng được 23 phóng sự, tổ chức được 75 buổi tuyên truyền trực tiếp kết hợp sân khấu hóa phổ biến pháp luật về trật tự ATGT cho gần 60 nghìn cán bộ, giáo viên, học sinh và nhân dân
1.4.2 Tỉnh Vĩnh Phúc
Vĩnh Phúc là đầu mối trung chuyển, cửa ngõ của thủ đô Hà Nội nối liền với các tỉnh phía Tây Bắc Cùng với sự phát triển kinh tế, số lượng phương tiện cơ giới đường bộ trên địa bàn tỉnh những năm gần đây ngày càng gia