Học phần này trình bày các khái niệm đa dạng sinh học, các giá trị của đa dạng sinh học, nguyên nhân gây suy thoái, thang bậc phân hạng mức đe doạ ĐDSH; trình bày hoạt động và định hướng trong bảo tồn ĐDSH ở Việt Nam. Qua học phần, người học cũng có thể rèn luyện kỹ năng lập kế hoạch giám sát, đánh giá đa dạng sinh học.vận dụng được các phương pháp điều tra giám sát và đánh giá đa dạng sinh học. Mời các bạn cùng tham khảo đề cương chi tiết học phần để biết thêm các thông tin về môn học.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÁI NGUYÊN
KHOA MÔI TRƯỜNG
BỘ MÔN SINH THÁI VÀ BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
-
TS Nguyên Chí Hiểu ThS Trương Thị Ánh Tuyết
ĐỀ CƯƠNG CHI TIẾT
Học phần: Đa dạng sinh học
(02 tín chỉ)
Thái Nguyên, năm 2016
Trang 2Trường Đại học Nông Lâm TN
Khoa: Môi trường
BỘ MÔN: SINH THÁI VÀ BIẾN
ĐỔI KHÍ HẬU
Thái Nguyên, Ngày 10 tháng 3 năm 2016
ĐỀ CƯƠNG HỌC PHẦN
Đào tạo theo tín chỉ
1 Tên học phần Đa dạng sinh học
- Mã số học phần: BDI221
- Số tín chỉ : 02
- Tính chất: Bắt buộc
- Trình độ cho sinh viên năm thứ 2
- Học phần thay thế, tương đương:
- Ngành (chuyên ngành) đào tạo: Khoa học môi trường
2 Phân bổ thời gian trong học kỳ:
- Số tiết học lý thuyết trên lớp: 24 tiết
- Số tiết làm bài tập, thảo luận trên lớp: 12 tiết
- Số tiết sinh viên tự học: 30 tiết
3 Đánh giá
- Điểm thứ 1: 20% (0,2) Điểm chuyên cần
- Điểm thứ 2: 30% (0,3) Điểm kiểm tra giữa kỳ
- Điểm thứ 3: 50% (0,5) Điểm thi kết thúc học phần
4 Điều kiện học
- Học phần học trước: Giống, di truyền, Phân loại thực vật
- Học phần song hành:
5 Mục tiêu của học phần:
Trình bày được Giải thích các khái niệm ĐDSH , nắm được các giá trị của đa dạng
sinh học Giải thích được các nguyên nhân gây suy thoái, thang bậc phân hạng mức đe
doạ ĐDSH Biết các hoạt động và định hướng trong bảo tồn ĐDSH ở Việt Nam rèn
luyện kỹ năng lập kế hoạch giám sát, đánh giá đa dạng sinh học.vận dụng được các
phương pháp điều tra giám sát và đánh giá đa dạng sinh học
6 Nội dung kiến thức của học phần:
T
u
ầ
n
Nội dung kiến thức giảng dạy tiết Số
(tiết)
Phương pháp giảng dạy
Tài liệu học tập và tài liệu
tham khảo
1
Chương 1: Tổng quan về đa
dạng sinh học
Bài 1: Khái niệm ĐDSH
1.1.Khái niệm đa dạng sinh
học
1.2 Một số vùng giàu tính đa
dạng sinh học trên thế giới
2
Thuyết trình kết hợp não công
1 Nguyễn Hoàng Nghĩa
(1999): Bảo tồn đa dạng sinh học; Viện Khoa học
lâm nghiệp Việt Nam - NXB Nông nghiệp
Phạm Nhật (1999): Bài giảng
Đa dạng sinh học (lưu hành
nội bộ); Trường Đại học lâm nghiệp Việt Nam
Thuyết trình kết
1.Nguyễn Nghĩa Thìn (1997):
Cẩm nang nghiên cứu đa
Trang 32.1 Định giá giá trị của đa
dạng sinh học
2.2 Giá trị của đa dạng sinh
học
hợp não
công
dạng sinh vật (Manual on
research of biodiversity); Trường Đại học khoa học tự nhiên - NXB Nông nghiệp 2.Nguyễn Hoàng Nghĩa
(1997): Bảo tồn nguồn gen cây rừng; Viện Khoa học lâm
nghiệp Việt Nam - NXB Nông nghiệp
3
Bài 3: Suy thoái đa dạng sinh
học
3.1 Khái niệm suy thoái đa
dạng sinh học và quá trình suy
thoái đa dạng sinh học
3.2 Nguyên nhân gây suy
thoái đa dạng sinh học
3.3 Thang bậc phân mức đe
doạ của IUCN
2
Thuyết trình kết hợp não công
1.Phạm Nhật (1999): Bài giảng Đa dạng sinh học (lưu
hành nội bộ); Trường Đại học lâm nghiệp Việt Nam
4
Chương 2: Bảo tồn đa dạng
sinh học
Bài 4: Nguyên lý của bảo tồn
đa dạng sinh học
4.1.Khái niệm bảo tồn đa dạng
sinh học
4.2.Các cơ sở của bảo tồn đa
dạng sinh học
4.3 Các nguyên tắc của bảo
tồn đa dạng SH
2
Thuyết trình kết hợp não công
1.Đặng Huy Huỳnh(1998):
Chương trình bảo vệ Đa dạng sinh học và các nguồn gen quý hiếm, phát triển vườnquốc gia và các khu bảo tồn; Viện
sinh thái và tài nguyên sinh vật Việt Nam
5
Bài 5: Các phương thức của
bảo tồn đa dạng sinh học
5.1.Các phương thức bảo tồn
chính
5.2 Luật pháp liên quan đến
bảo tồn đa dạng sinh học
5.3 Luật ph¸p cña mçi quèc
gia
2
Thuyết trình kết hợp não công
1.Phân hội các Vườn quốc gia
và Khu bảo tồn thiên nhiên, Hội khoa học kỹ thuật lâm
nghiệp Việt Nam (2001): Các vườn Quốc gia Việt Nam;
CETD, VNPPA, JICA - NXB Nông nghiệp - Hà Nội
2 LuËt §a d¹ng sinh häc
3 C¸c c«ng íc quèc tÕ
6
Bài 6: Tổ chức quản lý và
bảo tồn đa dạng sinh học
6.1 Tổ chức quản lý bảo tồn
đa dạng sinh học tại các khu
bảo tồn
6.2.Các hoạt động phối hợp,
hỗ trợ trong bảo tồn đa dạng
sinh học
2
Thuyết trình kết hợp não công
1.Phân hội các Vườn quốc gia
và Khu bảo tồn thiên nhiên, Hội khoa học kỹ thuật lâm
nghiệp Việt Nam (2001): Các vườn Quốc gia Việt Nam;
CETD, VNPPA, JICA - NXB Nông nghiệp - Hà Nội
7 Thảo luận (2 nhóm, 2 tiết/1
nhóm)
Chuyên đề 1: Nguyên nhân
gây suy thoái đa dạng sinh
thảo luận
Trang 4học trên thế giới
chuyên đề 2: Công tác bảo tồn
chuyển chỗ và tại chỗ một số
nước trên thế giới
Chuyên đề 3: Một số loài
động vật trong sách đỏ trên
thế giới
Chuyên đề 4: Đa dạng thực
vật và động vật trên thế giới
9
Chương 3: Đa dạng sinh học
và bảo tồn đa dạng sinh học
ở VN
Bài 7: Giới thiệu đa dạng
sinh học ở VN
1.Cơ sở nào tạo nên đa dạng
sinh học ở VN
2 Mức độ đa dạng sinh học ở
VN đa dạng HST ở VN
3 Tính đa dạng của các vùng
địa lý sinh vật
2
Thuyết trình kết hợp não công
.Phạm Nhật (1999): Bài giảng
Đa dạng sinh học (lưu hành
nội bộ); Trường Đại học lâm nghiệp-Việt Nam
10
Bài 8: Suy thoái đa dạng
Sinh học ở VN
8.1 Thực trạng về suy thoái
đa dạng ở VN
8.2 Nguyên nhân gây suy
thoái đa dạng sinh học ở VN
2
Thuyết trình kết hợp não công
.Phạm Nhật (1999): Bài giảng
Đa dạng sinh học (lưu hành
nội bộ); Trường Đại học lâm nghiệp-Việt Nam
11
Bài 9 Bảo tồn đa dạng sinh
học ở Việt Nam
9.1 Luật pháp VN liên quan
đến bảo tồn Đa dạng sinh học
9.2.Hoạt động Bảo tồn đa
dạng sinh học ở Việt Nam
9.3.Định hướng trong bảo tồn
đa dạng sinh học ở Việt Nam
2
Thuyết trình kết hợp não công
Phạm Nhật (1999): Bài giảng
Đa dạng sinh học (lưu hành
nội bộ); Trường Đại học lâm nghiệp-Việt Nam
12 Thảo luận (2 nhóm, 2 tiết/1
nhóm)
Nhóm 1: Đa dạng sinh học ở
VN
Nhóm 2: Nguyên nhân gây
suy thoái đa dạng sinh học ở
VN
Nhóm 3: Thực trạng công tác
bảo tồn ở VN
Nhóm 4: Một số luật pháp có
liên quan đến BTĐDSH
thảo luận
13 Chương 4: giám sát và đánh
giá đa dạng sinh học 2
Thuyết trình kết 1.Nguyễn Nghĩa Thìn (1997): Cẩm nang nghiên cứu đa
Trang 5Bài 10: Lập kế hoạch điêù
tra giám sát đa dạng sinh học
10.1 Sự cần thiết phải giám
sát đa dạng sinh học
10.2 Phân tích các nhu cầu
giám sát, đánh giá đa dạng
sinh học
10.3 Lập kế hoạch giám sát,
đánh giá đa dạng sinh học
hợp não công
dạng sinh vật (Manual on
research of biodiversity); Trường Đại học khoa học tự nhiên - NXB Nông nghiệp
14 Bài 11: Phương pháp giám
sát đánh giá đa dạng sinh
học
11.1.Điều tra, giám sát đánh
giá đa dạng động vật
2
Thuyết trình kết hợp não công
1 Nguyễn Nghĩa Thìn (1997):
Cẩm nang nghiên cứu đa dạng sinh vật (Manual on
research of biodiversity); Trường Đại học khoa học tự nhiên - NXB Nông nghiệp
15
11.2 Điều tra, giám sát đánh
giá đa dạng thực vật
11.3 Giám sát tác động của
con người đến khu bảo tồn 2
Thuyết trình kết hợp não công
1.Nguyễn Nghĩa Thìn (1997):
Cẩm nang nghiên cứu đa dạng sinh vật (Manual on
research of biodiversity); Trường Đại học khoa học tự nhiên - NXB Nông nghiệp
16 Thảo luận (2 nhóm, 2 tiết/1
nhóm)
Lập kế hoạch điều tra giám sát
đa da dạng sinh học
thảo luận
Cộng: 24LT+12 TL 36
7 Tài liệu, dụng cụ học tập :
Giáo trình đa dạng sinh học, các tranh ảnh Slice, sách báo, thông tin trên mạng; thẻ màu, phấn
8 Tài liệu tham khảo:
Tiếng Việt
1 Bộ khoa học công nghệ và môI trường(2001), chiến lược nâng cao nhận thức đa dạng sinh học VN giai đoạn 2001- 2010- Hà nội,Việt Nam
2 Chính phủ CHXHCN Việt Nam và Dự án của quỹ môi trường toàn cầu VIE/91/G31
(1995): Kế hoạch hành động đa dạng sinh học của Việt Nam- Hà Nội
3 Đặng Huy Huỳnh (2001): Bảo vệ và phát triển lâu bền Đa dạng sinh học trong các
hệ sinh thái ở Việt Nam; Trung tâm khoa học tự nhiên và công nghệ quốc gia- Viện
sinh thái và tài nguyên sinh vật Việt Nam
4 Đặng Huy Huỳnh và cộng sự (1999) : Đánh giá hiện trạng diễn biến tài nguyên sinh vật nhằm đề xuất các giải pháp, công nghệ phục vụ quy hoạch phát triển kinh
tế xã hội và bảo vệ môi trường bền vững ở Tây Nguyên
5 Đặng Huy Huỳnh(1998): Chương trình bảo vệ Đa dạng sinh học và các nguồn gen quý hiếm, phát triển vườnquốc gia và các khu bảo tồn; Viện sinh thái và tài nguyên
sinh vật Việt Nam
6 Dự án lâm nghiệp xã hội và bảo tồn thiên nhiên tỉnh Nghệ An (SFNC) (2000) Điều tra đa dạng sinh học cẩm nang đào tạo
Trang 67 Hội các Vườn quốc gia và các khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam, Hội khoa học kỹ
thuật lâm nghiệp Việt Nam (2001): Tuyển tập báo cáo Hội thảo giáo dục môi trường tại các khu bảo tồn thiên nhiên Việt Nam - Hà nội, Việt Nam
8 IUCN (Hiệp hội Quốc tế bảo vệ thiên nhiên), UNEP (Chương trình môi trường liên
hiệp quốc), WWF (Quỹ quốc tế về bảo vệ thiên nhiên) (1996): Cứu lấy trái đất chiến lược cho cuộc sống bền vững; Sách xuất bản theo thoả thuận của IUCN -
NXB Khoa học và kỹ thuật - Hà Nội
9 Lê Xuân Cảnh (2003) Giáo trình Đa dạng sinh học Viện sinh thái và tài nguyên
thực vật
10 Nguyễn Hoàng Nghĩa (1997): Bảo tồn nguồn gen cây rừng; Viện Khoa học lâm
nghiệp Việt Nam - NXB Nông nghiệp
11 Nguyễn Hoàng Nghĩa (1999): Bảo tồn đa dạng sinh học; Viện Khoa học lâm nghiệp
Việt Nam - NXB Nông nghiệp
12 Nguyễn Nghĩa Thìn (1997): Cẩm nang nghiên cứu đa dạng sinh vật (Manual on
research of biodiversity); Trường Đại học khoa học tự nhiên - NXB Nông nghiệp
13 Nguyễn Nghĩa Thìn (2000) Đa dạng sinh học và tài nguyên di truyền thực vật Nhà
xuất bản đại học Quốc Gia
14 Phạm Nhật (1999): Bài giảng Đa dạng sinh học (lưu hành nội bộ); Trường Đại học
lâm nghiệp Việt Nam
15 Phân hội các Vườn quốc gia và Khu bảo tồn thiên nhiên, Hội khoa học kỹ thuật lâm
nghiệp Việt Nam (2001): Các vườn Quốc gia Việt Nam; CETD, VNPPA, JICA -
NXB Nông nghiệp - Hà Nội
Tiếng Anh
16 Given, D.R (1994): Principles and practice of plant Conservation.Timber Press, New York
17 Gaston, K.J and Spicer, J.I (1998): Biodiversity: an introduction, Blackwell Science, Oxford
18 IUCN/WF (1989): The Botanic Gardens Conservation Strategy IUCN; Grand Switzerland
19 Lande, R (1988): genetic and demography in biological conservation; Science 241 (PP 1455 - 1460)
9 Cán bộ giảng dạy:
STT Họ và tên giảng viên Thuộc đơn vị quản lý Học hàm, học vị
Trưởng khoa
PGS.TS Đỗ Thị Lan
Trưởng Bộ môn
TS Nguyễn Chí Hiểu
Giảng viên
TS Nguyễn Chí Hiểu