Vai trò của các chuyên gia và nhà tạo lập thị trường

Vai trò của các chuyên gia và nhà tạo lập thị trường

Vai trò của các chuyên gia và nhà tạo lập thị trường trên thị trường chứng khoán

Trải qua hàng trăm năm lịch sử hình thành, thị trường chứng

khoán (TTCK) đến nay vẫn không ngừng phát triển và ngày càng

khẳng định là một kênh huy động vốn hữu hiệu của nền kinh tế

Cùng với những tiến bộ của khoa học kỹ thuật và yêu cầu về sự

đa dạng trong các hoạt động đầu tư, đến nay nhiều loại thị trường

đã ra đời với các hình thức tổ chức thị trường từ đơn giản (thị

trường chứng khoán phi tập trung) đến hiện đại và hết sức chặt

chẽ (thị trường chứng khoán tập trung) Khi đề cập đến các hình

thức tổ chức thị trường nói trên không thể không nhắc đến vai trò

của các chuyên gia và các nhà tạo tập thị trường trong việc tạo

lập sự công bằng, hiệu quả và trật tự trên mỗi thị trường này

1 Vai trò của chuyên gia chứng khoán trên TTCK giao dịch

tập trung

Mục tiêu của các Sở giao dịch là tạo lập một môi trường giao dịch

chứng khoán (CK) an toàn và hiệu quả, trong đó các nhà đầu tư

phải được đối xử công bằng, được cung cấp thông tin tương

xứng nhằm hỗ trợ kịp thời cho các quyết định đầu tư

Trên TTCK giao dịch tập trung, chuyên gia CK là những người

hoạt động chuyên môn nhằm duy trì sự công bằng, cạnh tranh và

hiệu quả về một loại CK đã niêm yết Ngoài ra, các chuyên gia

còn là sự kết nối giữa các nhà môi giới với các lệnh đặt mua và

bán trên TTCK, hỗ trợ cho các giao dịch được thực hiện an toàn

và hiệu quả

Một giao dịch được thực hiện khi giá cả đã hợp lý, để đạt được

mức giá hợp lý thì các lệnh đều phải chuyển qua các chuyên gia

phụ trách Vai trò của các chuyên gia được thể hiện qua các hoạt

động sau:

- Vai trò là đại lý của các nhà môi giới: Công việc của chuyên gia

là thực hiện lệnh cho các nhà môi giới đối với loại CK mà họ phụ

trách Nếu một khách hàng tiến hành đặt lệnh thông qua nhà môi

giới, trong trường hợp lệnh giới hạn không thể thực hiện được,

nhà môi giới sẽ chuyển lệnh này sang các chuyên gia, các

chuyên gia sẽ trở thành người đại diện cho nhà môi giới đối với

lệnh đó tại sàn giao dịch

- Vai trò là nhà đấu giá: Trong toàn bộ phiên giao dịch, các

chuyên gia sẽ đưa ra một mức giá chào mua - chào bán tốt nhất,

trên cơ sở đó đến đầu mỗi phiên giao dịch họ thiết lập một mức

giá giao dịch hợp lý đối với từng loại CK trên cơ sở cung - cầu về

loại CK đó Hoạt động này nhằm bảo đảm trật tự thị trường đối

với từng loại CK mà họ phụ trách, đồng thời hạn chế sự dao động

về giá cả của CK đó

- Vai trò là nhà kinh doanh: Các chuyên gia thực hiện giao dịch tại

một mức giá nằm trong khoảng giá chào mua cao nhất và giá

chào bán thấp nhất Họ là người chịu trách nhiệm giảm thiểu sự

chênh lệch giữa lệnh mua và lệnh bán Việc mua và bán này

được thực hiện theo hướng của thị trường cho đến khi sự chênh

lệch được cân bằng trở lại

Trong trường hợp xảy ra biến cố về lệnh, về giá cả tại thị

trường giao dịch tập trung, vai trò của các chuyên gia trở nên rất

quan trọng trong việc chủ động điều chỉnh các biến cố về trạng

thái cân bằng và ổn định

2 Vai trò của các nhà tạo lập thị trường trên thị trường phi

tập trung

Nhà tạo lập thị trường là người thực hiện chức năng duy trì thị

trường cho một loại CK Chẳng hạn, đối với CK A là CK không

niêm yết và được mua bán trên thị trường phi tập trung (OTC)

Nhà tạo lập thị trường là người đặt ra mức giá bán CK A cho bên

mua với sự thách giá trên cơ sở tương ứng với mức giá mà bên

bán (khách hàng của họ) yêu cầu

Sau khi nhà đầu tư đặt lệnh mua bán CK A trên thị trường OTC,

nhà môi giới sẽ chuyển lệnh này tới nhà kinh doanh (thuộc bộ

phận kinh doanh của công ty môi giới) Nhà kinh doanh sẽ tìm

kiếm người có thể bán số CK A (nhà môi giới bên bán) Lúc này,

nhà môi giới bên bán đóng vai trò là người tạo lập thị trường cho

CK A

Thực tế là có nhiều nhà môi giới sẵn sàng bán CK A và như vậy

sẽ có rất nhiều nhà tạo lập thị trường đối với CK A tương đương

với các mức "thách giá" khác nhau Nhà kinh doanh bắt đầu tiến

hành thương lượng về giá cả của CK A với các nhà tạo lập thị

trường để có thể đạt được mức giá tối ưu Giao dịch sẽ được

thực hiện khi nhà kinh doanh tìm được nhà tạo lập thị trường bán

số CK A với mức giá thấp nhất

Thông thường các nhà tạo lập thị trường là những nhà môi giới

đã được đăng ký Tuy nhiên, không phải tất cả các nhà môi giới

đã đăng ký đều là những nhà tạo lập thị trường Để có thể trở

thành một nhà tạo lập thị trường thì người môi giới phải thực sự

quan tâm đến việc tạo dựng thị trường cho một loại CK

Vai trò của các nhà tạo lập thị trường được thể hiện thông qua

các hoạt động sau:

- Duy trì tính linh hoạt của thị trường đối với một loại CK khi CK

đó được phát hành ra thị trường

- Tăng khả năng thực hiện giao dịch một loại CK có thể sinh lời

do sự cạnh tranh về giá cả đặt ra giữa các nhà tạo lập thị trường

khác nhau đối với cùng loại CK đó

- Thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư tới một loại CK không

niêm yết trên thị trường

- Tăng tính linh hoạt của thị trường đối với một loại CK khi tăng

số lượng các nhà tạo lập thị trường

Các chuyên gia cũng có thể trở thành "nhà tạo lập thị trường" đối

với một loại CK cụ thể trong điều kiện phải chịu sự kiểm soát chặt

chẽ Sự kiểm soát này sẽ hạn chế được các sai phạm nếu họ lạm

dụng quyền hành độc quyền của mình tại Sở giao dịch

Bên cạnh đó, các nhà tạo lập thị trường có xu hướng cạnh tranh

với nhau do luôn có nhiều nhà tạo lập thị trường đối với một CK,

do đó thị trường OTC được đánh giá là có khả năng tự điều chỉnh

tốt hơn thị trường giao dịch CK tập trung

Cả chuyên gia CK và nhà tạo lập thị trường đều được tiếp cận

với các thông tin đặc biệt do họ thường xuyên tiếp cận trực tiếp

với các thông tin trên sổ lệnh, vì vậy họ có nhiều khả năng bị "rò

rỉ" thông tin khi có sự biến động thị trường Nếu không bị cấm,

các chuyên gia và các nhà tạo lập thị trường có thể sử dụng các

thông tin này (bao gồm các thông tin nội bộ) để thực hiện kinh

doanh cho chính họ nhằm thu lợi nhuận Đó cũng chính là lý do

tại sao những đối tượng này bị kiểm soát chặt chẽ Một yêu cầu

khác nữa là họ phải công bằng với tất cả các nhà đầu tư, không

được phép thiên vị bất cứ bên nào

Ngày nay, trên thế giới có nhiều loại thị trường mới ra đời như thị

trường cổ phiếu, thị trường trái phiếu, thị trường tương lai, thị

trường quyền chọn cùng với sự hỗ trợ của các phương thức

giao dịch đa dạng đã không ngừng thúc đẩy sự phát triển của hệ

thống TTCK, góp phần vào sự công bằng, hiệu quả và trật tự đối

với các giao dịch tại các thị trường này Vì vậy vai trò của các

chuyên gia và các nhà tạo lập thị trường là luôn được khẳng định

Trong tương lai không xa, để TTCK Việt Nam nói chung đi vào

vận hành ổn định nên cần sớm tính đến việc xây dựng một đội

ngũ các chuyên gia và nhà tạo lập thị trường đủ năng lực tác

nghiệp trên thị trường