Chế độ pháp lý về quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn theo luật doanh nghiệp

Các nguồn pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn Chương 2: Những quy định của Luật doanh nghiệp về quản lý nội bộ Cuả công ty trách nhiệm hữu hạn v

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS VŨ QUANG

ty trách

nhiệm hữu hạn và một số vấn đề lý luận về quản lý nội bộ công ty Trách nhiệm hữu

hạn

1.1 Khái quát chung về công ty trách nhiệm hữu hạn

1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của công ty trách nhiệm hữu hạn

1.1.2 Sự hình thành và phát triển của công ty trách nhiệm hữu hạn và pháp luật về công ty

trách nhiệm hữu hạn ở Việt Nam

1.1.3 Bản chất pháp lý của công ty trách nhiệm hữu hạn

1.2 Khái niệm pháp luật về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn

1.2.1 Quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn và vai trò của pháp luật về quản lý nội

bộ công ty trách nhiệm hữu hạn

1.2.2 Các nguồn pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm

hữu hạn

Chương 2: Những quy định của Luật doanh nghiệp về quản lý nội bộ Cuả công ty

trách nhiệm hữu hạn và thực tiễn thi hành

Trang

8

1212

2.1.1 Quyền và nghĩa vụ của thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn

2.1.2 Tổ chức bộ máy quản lý nội bộ và sự phân chia quyền lực giữa các cơ quan quản lý,

điều hành trong công ty trách nhiệm hữu hạn

2.1.3 Nghĩa vụ và trách nhiệm của người quản lý công ty

2.1.4 Pháp luật về kiểm soát các giao dịch tư lợi trong công ty trách nhiệm hữu hạn

2.2 Một số nhận xét

về những quy định của Luật doanh nghiệp về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu

hạn

2.2.1 Bộ máy quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn có hai thành viên trở lên theo quy

định của Luật doanh nghiệp chưa có sự tách biệt giữa quyền sở hữu và quyền quản lý

2.2.2 Còn nhiều điểm chưa hợp lý trong các quy định của Luật doanh nghiệp về chế độ làm

việc của Hội đồng thành viên

2.2.3 Cơ chế bảo vệ quyền lợi của thành viên thiểu số trong Luật doanh nghiệp còn yếu, chưa

đầy đủ và không hiệu quả

2.2.4 Luật doanh nghiệp thiếu chặt chẽ khi quy định về Ban kiểm soát trong công ty trách

nhiệm hữu hạn có hai

2

38

39

5079

2.2.5 Luật doanh nghiệp chưa rõ ràng khi quy định về việc lựa chọn mô hình quản lý điều

hành trong công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

2.2.6 Luật doanh nghiệp còn thiếu các quy định về nghĩa vụ trung thành, trung thực, mẫn

cán, cẩn trọng của các chức danh quản lý trong công ty trách nhiệm hữu hạn

2.3 Thực tiễn thi hành các quy định của Luật doanh nghiệp về quản lý nội bộ ở các

công ty trách nhiệm hữu hạn hiện nay

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chế độ pháp lý về quản lý nội bộ của

công ty trách nhiệm hữu hạn

3.1 Những yêu cầu và định hướng

chung cho việc hoàn thiện pháp luật về quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu

111

115

1173.2.1 Kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về cơ cấu quản lý nội bộ công ty trách nhiệm

hữu hạn hai thành viên

3.2.2 Kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về chế độ làm việc của Hội đồng thành viên

trong công ty trách nhiệm hữu hạn có hai thành viên trở lên

3.2.3 Kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về Ban kiểm soát trong công ty trách nhiệm

hữu hạn

3.2.4 Kiến nghị nhằm hoàn thiện các quy định về nghĩa vụ, trách nhiệm của các chức danh

quản lý, điều hành trong công ty trách nhiệm hữu hạn

3.2.5.Kiếnnghịnhằmhoànthiệncácquybảođảmquyền

bình đẳng giữa các thành viên công ty và bảo vệ quyền lợi của thành viên có phần vốn góp

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu đề tài

Luật doanh nghiệp được Quốc hội nước Cộng hoà xã hộichủ nghĩa Việt Nam khoá X thông qua ngày 12/6/1999 thay thếcho Luật công ty và Luật doanh nghiệp tư nhân (1990) đã thực

sự là một “luồng gió mới” thổi vào đời sống kinh tế của ViệtNam, đem lại những thay đổi tích cực cho nền kinh tế Vớinhững quy định thông thoáng mang tính “cởi trói” từ quá trìnhthành lập cho tới hoạt động của các loại hình doanh nghiệp,Luật doanh nghiệp đã khích lệ được tinh thần đầu tư, kinhdoanh của người dân và giới doanh nhân Số lượng các doanhnghiệp được đăng ký thành lập, hoạt động tăng lên nhanhchóng kể từ ngày Luật doanh nghiệp có hiệu lực (ngày01/01/2000) đến nay đã chứng tỏ điều đó Số lượng doanhnghiệp ngày càng tăng với quy mô và hình thức góp vốn đadạng, ngành nghề kinh doanh được mở rộng đã góp phần tăngtrưởng kinh tế, tạo công ăn việc làm cho người lao động.Trong số các loại hình doanh nghiệp được thành lập ở ViệtNam trong những năm qua, công ty trách nhiệm hữu hạn là loạihình doanh nghiệp luôn chiếm tỷ lệ lớn Xuất hiện lần đầu tiêntrên thế giới vào năm 1892 ở Đức sau khi Luật về công ty tráchnhiệm hữu hạn của Đức được ban hành, công ty trách nhiệmhữu hạn được mọi người biết đến như một sản phẩm của hoạtđộng lập pháp, hình thành trên cơ sở kết hợp lợi thế

là các thành viên thường quen biết, tin cậy nhau của công tyhợp danh với lợi thế chịu trách nhiệm hữu hạn của công ty cổphần Ở Việt Nam, công ty trách nhiệm hữu hạn lần đầu tiênđược quy định trong Luật công ty (1990) Luật doanh nghiệpngày 12/6/1999 thay thế cho Luật công ty (1990) đã hoàn thiệnmột bước căn bản địa vị pháp lý của loại hình công ty này Quakhảo sát thực tiễn thi hành Luật công ty 1990 trước đây và Luậtdoanh nghiệp hiện nay cho thấy, với những ưu điểm của mình,công ty trách nhiệm hữu hạn luôn là loại hình doanh nghiệpđược các nhà đầu tư Việt Nam rất ưa chuộng Dự kiến trong rấtnhiều năm tới, công ty trách nhiệm hữu hạn vẫn là một mô hìnhcông ty chiếm số lượng lớn, phổ biến ở Việt Nam.

Tuy nhiên, kết quả khảo sát thực tiễn cũng cho thấy, đi đôivới sự gia tăng của các công ty trách nhiệm hữu hạn được thànhlập ở Việt Nam trong thời gian qua thì những tranh chấp trongquản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn diễn ra cũng không

ít Những tranh chấp này không chỉ gây ảnh hưởng đến sự tồntại và phát triển của công ty, đến lợi ích của các nhà đầu tư vànhững người tham gia giao dịch với công ty mà còn tác độngkhông tốt đến môi trường kinh doanh Sự tranh chấp trong quản

lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn xuất phát từ nhiềunguyên nhân, có thể từ chính những người chủ sở hữu và ngườiquản lý doanh nghiệp chưa biết cách quản lý doanh nghiệp,chưa hiểu biết đầy đủ cũng như chưa thực sự có ý thức áp dụngđầy đủ những quy định của Luật doanh nghiệp vào việc quản lýnội bộ công ty, hay những mối quan hệ bạn bè, huyết thốngtrong công ty đã chi phối, lấn át cơ chế quản lý nội bộ Songbên cạnh đó cũng không thể phủ nhận sự thiếu

chặt chẽ và thiếu rõ ràng trong nhiều quy định về quản lý nội

bộ doanh nghiệp trong Luật doanh nghiệp, dẫn đến việc ápdụng pháp luật thiếu thống nhất và tạo nên những kẽ hở cho cácnhà đầu tư “lách luật” Rất nhiều những quy định của Luậtdoanh nghiệp về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạnchỉ mang tính hình thức, khiến cho luật chỉ nằm trên giấy màkhông đi vào cuộc sống và phát huy được vai trò của mình nhưcác nhà hoạch định chính sách mong muốn Do đó, những quyđịnh về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn trong Luậtdoanh nghiệp cần phải được nghiên cứu để sửa đổi, bổ sung vàhoàn thiện Chính vì vậy, đề tài luận văn cao học

“Chế độ pháp lý về quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn theo Luật doanh nghiệp” đã được tác giả lựa chọn

nghiên cứu để giải quyết vấn đề vừa mang tính thời sự, vừamang tính khoa học và thực tiễn nêu trên

2 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Với tên gọi là “Chế độ pháp lý về quản lý nội bộ của công

ty trách nhiệm hữu hạn theo Luật doanh nghiệp”, luận văn có

đối tượng nghiên cứu là những quy định của Luật doanh nghiệp

và các văn bản pháp luật có liên quan về quản lý nội bộ công tytrách nhiệm hữu hạn, tập trung vào một số nội dung pháp lý cơbản sau:

- Quyền và nghĩa vụ của thành viên công ty;

- Tổ chức bộ máy quản lý nội bộ và sự phân chia quyền lực giữa các cơ quan quản lý, điều hành trong công ty;

- Nghĩa vụ và trách nhiệm của người quản lý công ty;

- Vấn đề kiểm soát các giao dịch tư lợi trong công ty

3 Mục đích nghiên cứu

Từ việc phân tích, đánh giá những quy định của pháp luậthiện hành về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn, việcnghiên cứu đề tài luận văn này không nằm ngoài mục đích làtìm ra những điểm bất cập trong các quy định của Luật doanhnghiệp về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn, từ đó đềxuất một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chế độ pháp lý về quản

lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn trong Luật doanh nghiệpnói riêng, góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật kinh tế củaViệt Nam nói chung Điều này càng có ý nghĩa về mặt thực tiễnkhi mà chúng ta đang trong giai đoạn xây dựng Luật doanhnghiệp thống nhất để đáp ứng yêu cầu hội nhập

4 Phương pháp nghiên cứu

Để nghiên cứu đề tài này, tác giả luận văn đã sử dụngphương pháp luận Mác - Lênin, đó là phương pháp duy vật biệnchứng và duy vật lịch sử, đứng trên quan điểm duy vật biệnchứng và duy vật lịch sử để tiếp cận đối tượng nghiên cứu.Đồng thời, tác giả còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụthể như phương pháp phân tích và tổng hợp, hệ thống hoá, sosánh pháp luật để giải quyết các vấn đề đặt ra

Về mặt thực tiễn, tác giả luận văn đã sử dụng phương phápkhảo sát thực tế để đánh giá những tích cực cũng như hạn chếtrong quá trình thi hành các quy định pháp luật về quản lý nội

bộ trong các công ty trách nhiệm hữu hạn ở Việt Nam trongthời gian qua Từ đó, đề xuất những kiến nghị góp phần hoànthiện những quy định của pháp luật cho phù hợp với yêu cầucủa thực tiễn và định hướng phát triển trong tương lai

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo,luận văn được chia thành ba chương sau:

Chương 1: Công ty trách nhiệm hữu hạn và một số vấn đề

lý luận về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn

Chương 2: Những quy định của Luật doanh nghiệp về

quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn và thực tiễn thi hành

Chương 3: Một số kiến nghị nhằm hoàn thiện chế độ pháp

lý về quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn

Chương 1 CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ NỘI BỘ CÔNG TY

TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN 1.1 Khái quát chung về công ty trách nhiệm hữu hạn 1.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của công ty trách nhiệm hữu hạn

Mục này trình bày khái quát về quá trình hình thành loạihình công ty trách nhiệm hữu hạn trong lịch sử hình thành vàphát triển của công ty trên thế giới Công ty trách nhiệm hữuhạn là loại hình doanh nghiệp không xuất hiện trực tiếp từ thựctiễn kinh doanh mà ra đời từ hoạt động lập pháp Các nhà làmluật người Đức đã sáng tạo ra loại hình công ty trách nhiệm hữuhạn thông qua việc ban hành một đạo luật về công ty tráchnhiệm hữu hạn, nhằm đáp ứng nguyện vọng của các nhà đầu tư

là muốn có được một mô hình công ty hoàn toàn mới, vừa kếthợp được những ưu điểm lại vừa khắc phục được những hạnchế của công ty hợp danh và công ty cổ phần Ngày nay, công

ty trách nhiệm hữu hạn đã trở thành một loại hình kinh doanhphổ biến trên thế giới, được các nhà đầu tư rất ưa chuộng, đặcbiệt là ở những nước có nền kinh tế đang phát triển như ViệtNam

1.1.2 Sự hình thành và phát triển của công ty trách nhiệm hữu hạn và pháp luật về công ty trách nhiệm hữu hạn ở Việt Nam

Mục này trình bày khái quát về quá trình hình thành và pháttriển của công ty trách nhiệm hữu hạn ở Việt Nam và pháp luật

về công ty trách nhiệm hữu hạn ở Việt Nam Ở Việt Nam, phápluật về công ty hình thành muộn và chậm phát triển Công tytrách nhiệm hữu hạn lần đầu tiên được quy định một cách cụthể từ thủ tục thành lập, tổ chức quản lý cho đến tổ chức lại,giải thể và phá sản là trong Luật công ty được Quốc hội khoáVIII kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 21/12/1990 Ngay sau khi cóhiệu lực, Luật công ty đã nhanh chóng đi vào cuộc sống Từđây, người dân Việt Nam không còn xa lạ với khái niệm “công

ty trách nhiệm hữu hạn” nữa Ngày 12/6/1999, Luật doanhnghiệp được ban hành thay thế cho Luật công ty đã hoàn thiệnmột bước căn bản địa vị pháp lý của loại hình công ty này.Thực tiễn áp dụng Luật công ty và Luật doanh nghiệp đã chứngminh những ưu thế của công ty trách nhiệm hữu hạn so với cácloại hình doanh nghiệp khác Theo thống kê của Uỷ ban nhândân các tỉnh, thành phố trong cả nước, công ty trách nhiệm hữuhạn bao giờ cũng chiếm số lượng lớn trong tổng số các loạihình doanh nghiệp được đăng ký kinh doanh

1.1.3 Bản chất pháp lý của công ty trách nhiệm hữu hạn

Mục này làm rõ những đặc trưng của công ty trách nhiệmhữu hạn để phân biệt với các loại hình doanh nghiệp khác.Chính những đặc trưng này chi phối đến hoạt động quản lý nội

bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn Công ty trách nhiệm hữu hạn có những đặc trưng cơ bản sau đây:

- Công ty trách nhiệm hữu hạn là loại hình doanh nghiệp có

- Phần vốn góp của thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn

có thể chuyển nhượng cho người khác nhưng bị hạn chế theo quy định của pháp luật.

- Công ty trách nhiệm hữu hạn không được quyền phát hành cổ phiếu để huy động vốn trong công chúng.

- Công ty trách nhiệm hữu hạn được quản lý, điều hành một cách tập trung và thống nhất thông qua một bộ máy quản lý, điều hành.

1.2 Khái niệm pháp luật về quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn

1.2.1 Quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn và vai trò của pháp luật về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn

Mục này làm rõ khái niệm, vai trò của “quản lý nội bộ công

ty trách nhiệm hữu hạn” và “pháp luật về quản lý nội bộ công

ty trách nhiệm hữu hạn”

Có thể hiểu quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn là

hệ thống các cơ chế xác định mối quan hệ và trách nhiệm

tương ứng giữa chủ sở hữu với người quản lý, điều hành công

ty, nhằm xác định mục tiêu, thực hiện mục tiêu của công ty vàgiám sát việc thực hiện các mục tiêu đó Quản lý nội bộ công tytrách nhiệm hữu hạn bao giờ cũng hướng tới hai mục tiêuchính: bảo vệ quyền lợi của người góp vốn (chủ sở hữu) và tối

đa hoá lợi nhuận của công ty

Về nguyên tắc, quản lý nội bộ doanh nghiệp là công việc nội

bộ của nhà đầu tư (chủ sở hữu) doanh nghiệp Song việc Nhànước can thiệp nhất định vào hoạt động quản lý nội bộ củacông ty trách nhiệm hữu hạn bằng việc đặt ra các quy địnhmang tính chất “định khung” cho hoạt động quản lý nội bộ củacông ty là hết sức cần thiết

Pháp luật về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn làtổng hợp các quy định của pháp luật nhằm tạo một khuôn khổpháp lý cho hoạt động quản lý nội bộ công ty, bao gồm: cácquy định về tổ chức quản lý nội bộ công ty, các quy định vềtrách nhiệm, nghĩa vụ, quyền hạn của chủ sở hữu, người quản

lý, điều hành, các quy định về giám sát hoạt động của ngườiquản lý, điều hành Vai trò và mục đích của pháp luật về quản

lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn là để đảm bảo hoạt độngquản lý nội bộ của doanh nghiệp diễn ra trong một trật tự nhấtđịnh, không xâm hại đến lợi ích hợp pháp của công ty, thànhviên công ty và xã hội, ngăn ngừa sự lạm dụng quyền lực trongviệc quản lý, điều hành công ty gây hại cho các thành viên công

ty, cho công ty và xã hội, đảm bảo tính lành mạnh, ổn định củamôi trường kinh doanh

1.2.2 Các nguồn pháp luật điều chỉnh hoạt động quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn

Mục này làm rõ những nguồn pháp luật chủ yếu điều chỉnhhoạt động quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn vàmối quan hệ giữa các nguồn pháp luật đó trong suốt quá trìnhhoạt động của công ty, đó là:

- Văn bản pháp luật của Nhà nước

- Văn bản nội bộ công ty

Chương 2 NHỮNG QUY ĐỊNH CỦA LUẬT DOANH NGHIỆP VỀ QUẢN LÝ NỘI BỘ CỦA CÔNG TY TRÁCH NHIỆM HỮU HẠN VÀ THỰC TIỄN THI HÀNH

2.1 Những quy định của Luật doanh nghiệp về quản lý nội bộ công ty trách nhiệm hữu hạn

Mục này làm rõ những nội dung pháp lý cơ bản của phápluật về quản lý nội bộ của công ty trách nhiệm hữu hạn theoLuật doanh nghiệp và các văn bản pháp luật có liên quan, baogồm:

2.1.1 Quyền và nghĩa vụ của thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn

- Quyền và nghĩa vụ của thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn có hai thành viên trở lên

- Quyền và nghĩa vụ của thành viên công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên

2.1.2 Tổ chức bộ máy quản lý nội bộ và sự phân chia quyền lực giữa các cơ quan quản lý, điều hành trong công

ty trách nhiệm hữu hạn

Mục này làm rõ sự phân chia quyền lực giữa các cơ quanquản lý, điều hành công ty trong bộ máy quản lý nội bộ củatừng loại hình công ty trách nhiệm hữu hạn