Thực trạng của văn hoá doanh nghiệp Việt Nam

Đó là một nền văn hoá được xây dựng trên nền tảng dân trí thấp và phức tạp do những nhân tố khác ảnh hưởng tới môi trường làm việc có nhiều bất cập dẫn tới có cái nhìn ngắn hạn, chưa có

Thực trạng của văn hoá doanh nghiệp Việt Nam

I Thực trạng

Nhìn nhận một cách tổng quát chúng ta thấy văn hoá trong các doanh nghiệp nước ta còn có những hạn chế nhất định Đó là một nền văn hoá được xây dựng trên nền tảng dân trí thấp và phức tạp do những nhân tố khác ảnh hưởng tới môi trường làm việc có nhiều bất cập dẫn tới có cái nhìn ngắn hạn, chưa có quan niệm đúng đắn về cạnh tranh hợp tác, làm việc chưa có tính chuyên nghiệp, còn bị ảnh hưởng bởi các khuynh hướng cực đoan của nền kinh tế bao cấp, chưa có sự giao thoa giữa các quan điểm đào tạo nên chất lượng chưa cao Mặt khác, văn hoá doanh nghiệp còn bị những yếu tố khác ảnh hưởng như: Nền sản xuất nông nghiệp nghèo nàn lạc hậu, ảnh hưởng của tàn dư đế quốc phong kiến

Văn hoá doanh nghiệp có vị trí và vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của mỗi doanh nghiệp, bởi bất kỳ một doanh nghiệp nào nếu thiếu đi yếu tố văn hoá, ngôn ngữ, tư liệu, thông tin nói chung được gọi là tri thức thì doanh nghiệp đó khó có thể đứng vững và tồn tại được Trong khuynh hướng xã hội ngày nay thì các nguồn lực của doanh nghiệp là con người mà văn hoá doanh nghiệp là cái liên kết và nhân lên nhiều lần các giá trị của từng nguồn lực riêng lẻ Do vậy, có thể khẳng định văn hoá doanh nghiệp là tài sản vô hình của mỗi doanh nghiệp Văn hoá doanh nghiệp được thực hiện ở phong cách lãnh đạo của người lãnh đạo và tác phong làm việc của nhân viên Trong quan hệ làm ăn thì ngoài việc quan tâm tới lợi nhuận của công ty họ còn đánh giá doanh nghiệp qua văn hoá của doanh nghiệp đó

Sự thành công của mỗi doanh nghiệp, đặc biệt là ở các nước châu Á thường được dựa trên mối quan hệ cá nhân của người lạnh đạo, còn các nước Tây Âu thì thành công của doanh nghiệp lại dựa trên các yếu tố

như khả năng quản lý các nguồn lực, năng xuất làm việc, tính năng động của nhân viên … Ngoài những yếu tố chủ quan để xây dựng văn hoá doanh nghiệp còn phải chú trọng tới những yếu tố khách quan Đó là việc tạo lập thị trường, lợi ích của người tiêu dùng, được thể hiện qua “ các nguyên tắc chỉ đạo để bảo vệ người tiêu dùng” là quá trình hội nhập vào nền kinh tế khu vực và thế giới

Qua đó ta thấy vấn đề xây dựng văn hóa doanh nghiệp hiện nay còn một số tồn tại như sau:

1 Nhiều doanh nghiệp chưa quan tâm xây dựng văn hoá doanh nghiệp

Cụ thể là việc quan tâm đến xây dựng đời sống văn hoá của công nhân, viên chức và người lao động chưa tương xứng với mức sống của họ Nhiều doanh nghiệp cho rằng người lao động chỉ cần có thu nhập cao thì

có thể giải quyết được tất cả Lãnh đạo các doanh nghiệp thiếu tầm nhìn hoặc không có chiến lược kinh doanh, đầu tư dài hạn Chưa quan tâm xây dựng thương hiệu sản phẩm Các doanh nghiệp nhà nước vẫn còn ảnh hưởng của bao cấp, chưa sẵn sàng chủ động để cạnh tranh bình đẳng

Các doanh nghiệp chưa thực sự tâm huyết với việc xây dựng một nền văn hoá lấy con người làm gốc Họ quên đi một điều rằng văn hoá doanh nghiệp chính là lấy việc nâng cao tố chất toàn diện của con người làm trung tâm để nâng cao trình độ quản lý doanh nghiệp Do đó việc bồi dưỡng tinh thần trách nhiệm của công nhân viên chức, bồi dưỡng quan điểm giá trị doanh nghiệp và tinh thần doanh nghiệp, đào tạo và phát triển tài nguyên văn hoá trong doanh nghiệp vẫn chưa thực sự được quán triệt Chế độ thưởng phạt, cơ chế quản lý dân chủ vẫn chưa rõ ràng cụ thể

Lãnh đạo chưa xây dựng được một thiết chế cho công ty, dù biết rằng xây dựng thiết chế văn hoá doanh nghiệp là nhiệm vụ rất quan trọng

trong xây dựng văn hoá doanh nghiệp Trong khi đó công việc này phái được chủ động ngay từ đầu xây dựng các thiết chế văn hoá, như thiết chế thông tin thời sự chính sách, thiết chế các sinh hoạt dân chủ, hội nghị cán

bộ công nhân viên, các ngày đối thọai giữa giám đốc và công nhân viên, thiết chế sinh hoạt văn hoá cộng đồng : văn nghệ, thể thao, chế độ bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, thiết chế thi đua khen thưởng…xây dựng được những thiết chế văn hoá đó mới có cơ sỡ để xây dựng môi trường văn hoá Môi trường văn hoá lành mạnh, tốt đẹp sẽ là cơ sỡ cho việc bồi dưỡng hình thành các phẩm chất văn hoá tốt đẹp cho các thành viên doanh nghiệp

Nhiều doanh ng hiệp chưa thực sự đi vào việc xây dựng uy tín cho lôgô, thương hiệu doanh nghiệp Dù biết rằng lôgô, thương hiệu là kết tinh các giá trị văn hoá của các thành viên và của cả doanh nghiệp vào trong giá trị chân, thiện, mỹ, truyền thống, hiện đại của từng sản phẩm của doanh nghiệp Đầu tư nâng cao uy tín cho lôgô, thương hiệu của doanh nghiệp thực chất cũng là đầu tư vào giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo các phẩm chất văn hoá tốt đẹp cho mỗi thành viên và cho cả doanh nghiệp đầu tư xây dựng thiết chế văn hoá, xây dựng môi trường văn hoá doanh nghiệp

2 Một số người đứng đầu cơ quan đơn vị chưa cập nhật kịp thời các kiến thức quản lý hiện đại.

Lãnh đạo là người soi đường chỉ lối, chèo chống cả con thuyền

“doanh nghiệp” ra khơi Vì thế mà lãnh đạo phải là người tinh thông nhất, cập nhập thông tin nhanh chóng và hiện đại nhất, như thế mới có những chiến lược mới cho doanh nghiệp Thời đại công nghệ thông tin hiện đại các doanh nghiệp cạnh tranh ngày càng khốc liệt hơn Chính vì thế mà thông tin là rất quan trọng ai nắm bắt nhanh nhẹn thông tin một cách chính xác thì người đó nắm trong tay phần thắng

Trong khi đó các nhà lãnh đạo hầu như còn rất hạn chế trong nhận thức nội dung cũng như vai trò của văn hoá doanh nghiệp đối với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp Họ chưa nhận thức được hết giá trị của những danh hiệu, những thành tựu đã đạt được, đã tạo ra trong suốt quá trình phát triển của doanh nghiệp, của ngành Những hoạt động và sinh hoạt các buổi nói chuyện về các chuyên đề văn hoá chưa phong phú và cuốn hút người lao động

Ngày nay, khi mà xu hướng hội nhập khu vực, thế giới càng ngày càng phát triển rộng rãi, Việt Nam cũng không nằm ngoµi con số đó, thì tất yếu cạnh tranh sẽ càng mãnh liệt hơn khốc liệt hơn Doanh nghiệp nào có lợi thế cạnh tranh tốt thì doanh nghiệp đó sẽ trụ vững trên thương trường, doanh nghiệp nào yếu thì tất nhiên sẽ bị đánh bật ra khỏi thị trường Do đó, lãnh đạo phải là người có một tầm nhìn tốt Để làm được điều đó lãnh đạo phải thường xuyên học hỏi trau dồi được những phương thức quản lý hiện đại của các nước phát triển, phải có lòng có quyết tâm, kiên trì bền bỉ trong việc tìm tòi các phong cách quản trị hiện đại Có như thế mới đưa doanh nghiệp tiến xa bay cao được

3.Tình trạng tham nhũng, lãng phí đang diễn ra ngày càng trầm trọng

Như chúng ta đã biết tham nhũng là một trong những vấn đề bức xúc vµ nan gi¶I nhất hiện nay Một số cán bộ đã lợi dụng chức vụ của mình để tham lợi,chiếm đoạt của công thành của riêng, đặt lợi ích cá nhân lên trên hàng đầu để rồi làm những điều trái với đạo đức luân lý, gây ảnh hưởng không nhỏ đối với doanh nghiệp, cộng đồng vµ xã hội

Vấn đề này đang là một thực trạng rất phổ biến ở hầu hết mọi doanh nghiệp Không tham lợi lớn thì tham lợi nhỏ, không chiếm đoạt nhiều thì chiếm đoạt ít Từ những cái như giấy, bút, các loại văn phòng phẩm trong công ty thì đều bị nhân viên lợi dụng để đem về nhà, rồi đến chuyện gọi điện thoại một cách thoải mái Đấy là những cái có giá trị nhỏ nhặt nhất Giá trị tài sản lớn hơn chút nữa là những cái máy fax,máy vi tính đều cũng được đem về làm của công Không chỉ có thế một số nhân viên kế toán, trưởng phòng lợi dụng chức vụ của mình làm những việc riêng, nhưng khi thanh toán thì vẫn tính vào biên lai của công ty và tất nhiên những khoản đó được coi là một khoản chi phí phải chi của công ty

Đó là những hành vi chiếm đoạt của công thành của riêng của nhân viên Còn đối với cấp trên, cấp cao của doanh nghiệp thì hành vi đó còn tinh vi hơn Chiếm đoạt với những giá trị tài sản lớn hơn, sau đó họ bảo kế toán ghi vào phiếu chi của doanh nghiệp và coi đó cũng là một khoản chi của công ty… còn rất rÊt nhiều hình thức khác nữa để chiếm đoạt của công Cả công ty ai cũng có tư tưởng tham nhũng có cơ hội là chớp lấy ngay, ban lãnh đạo không những không quán triệt mà còn tiếp tay cho hành động đó, thö hỏi doanh nghiệp có phát triển được không Và chính điều này đã làm giảm lòng tin không khơi dậy được trí tuệ, sự cống hiến của người lao động đối với doanh nghiệp Thử hỏi thì làm sao xây dựng một bầu không khí một môi trường làm việc hết mình, trong sạch, văn minh cho doanh nghiệp được

4 Nhận thức của người lãnh đạo còn rất khiêm tốn

Lãnh đạo của nhiều doanh nghiệp chưa thật sự có một trình độ đầy đủ, chưa thấy hết được tầm quan trọng của mối quan hệ giữa hiệu quả sản xuất kinh doanh và yếu tố con người với nhu cầu phát triển toàn diện,

cả về thể lực, năng lực chuyên môn lẫn tâm hồn, tình cảm Chính vì vậy,

họ chưa quan tâm đến đào tạo nguồn nhân lực cả về phẩm chất đạo đức, lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ năng lực công tác Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến hình thành văn hoá và phát triển doanh nghiệp Hàng năm có đến hàng nghìn doanh nghiệp mọc lên, nhưng một khi đã đi vào hoạt động thì có rất nhiều yếu tố tác động vào Để có thể đứng vững và bước tiếp trên con đường thì quả thật là một điều mà doanh nghiệp nào cũng mơ ước Theo con số thống kê doanh nghiệp mới được thành lập thì

có đến 50% số doanh nghiệp đó sẽ bị phá sản trong vòng 3 năm, số 30% doanh nghiệp còn lại sẽ hoạt động với mức thu nhập chỉ đủ để trang trải mọi chi phí Còn 20% doanh nghiệp tiếp đó hoạt động có lợi nhuận Vậy thử đặt ra câu hỏi tại sao các doanh nghiệp lại hoạt động kém như vậy Trước hết, phải kể đến trình độ nhận thức của lãnh đạo, cái tầm nhìn, phương pháp ra các quyết định, phương pháp xây dựng chiến lược, chiến thuật của một nhà quản trị vẫn còn bị hạn chế rất nhiều Hầu như, chủ doanh nghiệp chưa từng có trải nghiệm cuộc sống chưa có kinh nghiêm trường đời, họ chưa có những bài học đau thương, chưa từng nếm những vị đắng thất bại trong kinh doanh nên chưa có được những kinh nghiêm trong kinh doanh… Vì vậy, đến khi đi vào hoạt động kinh doanh họ chưa có kỹ năng để lãnh đạo, xử lý những vấn đề đó Và tất nhiên phá sản là mét hÖ qu¶ tÊt yÕu

5 Hình thành môi trường văn hoá doanh nghiệp một cách tự phát

Một quốc gia không thể tồn tại và phát triển nếu không bảo tồn, gìn giữ được nền văn hoá truyền thống của mình Cũng như vậy một doanh nghiệp sẽ không phát triển bền vững nếu không có văn hoá đặc thù Nhận

thấy được giỏ trị của văn hoỏ doanh nghiệp một số doanh nghiệp cũng đó khỏ thành cụng trong vấn đề xõy dựng văn hoỏ cho doanh nghiệp mỡnh, nhưng cơ sở cho việc hỡnh thành đú cũn mang tớnh tự phỏt rất nhiều Lónh đạo chưa cú một tầm nhỡn chiến lược dài hạn,rộng lớn Chưa đề ra được những triết lý,biểu tượng, biểu trưng… tất cả cũn mang tớnh mơ hồ chưa rừ ràng Họ xõy dựng nền văn hoỏ doanh nghiệp cho gọi là cú, chứ chưa hề nghĩ, chưa hề lờn kế hoặch xõy dựng một cỏch cụ thể, rừ ràng

Văn hoỏ phải được xõy dựng một cỏch cụng phu, được chuẩn bị phải thật là chu đỏo Nú phải là thứ ăn sõu vào từng dũng mỏu của mỗi nhõn viờn trong doanh nghiệp Và người lónh đạo phải là người thổi luồng khớ đú vào trong tiềm thức của mỗi nhõn viờn Để thành cụng trong việc xõy dựng văn hoỏ doanh nghiệp, lónh đạo phải là người hiểu rừ vấn đề đú hơn bao giờ hết, phải thấy rừ tầm quan trọng của văn húa khi nú mang lại hiệu quả cho doanh nghiệp Để từ đú xõy dựng một nền văn hoỏ bằng chớnh tõm huyết, nhiệt huyết của mỡnh chứ khụng phải hời hợt Nếu chỉ xõy dựng trờn tinh thần tự phỏt thỡ đừng mong đợi nú sẽ mang lại những nề nếp tốt cho doanh nghiệp mà biết đõu nú lại gõy ra tỏc động phụ làm cho mọi người lại suy nghĩ lệch lạc sai vấn đề

Để xõy dựng được một nền văn hoỏ mạnh, để cho mọi người nhận thức được một nề nếp, một triết lý, và cú chung một mục đớch xõy dựng doanh nghiệp, thỡ nhà lónh đạo phải thật sự tõm huyết với việc xõy dựng nền văn hoỏ đú, để co chiến lược, biện phỏp xõy dựng một cỏch hợp lý

II Nguyờn nhõn khỏch quan dẫn tới tỡnh trạng văn hoỏ doanh nghiệp yếu kộm

Hầu hết cỏc doanh nghiệp Việt nam hiện nay chưa xõy dựng được nền tảng văn hoỏ riờng, bản sắc riờng cho doanh nghiệp mỡnh Do vậy khả năng cạnh tranh đó giảm đi đáng kể Hơn nữa quỏ trỡnh hội nhập

bắt buộc mỗi doanh nghiệp phải tạo một sắc thái riêng cho doanh nghiệp mình Vậy để xây dựng được một văn hoá doanh nghiệp vững mạnh trước tiên ta phải đi xem xét tại sao văn hoá doanh nghiệp hiện nay còn yếu, chưa toàn diện

1 Văn hoá doanh nghiệp tách rời văn hoá cộng đồng xã hội

Một trong những bất cập đó là chất lượng của hệ thống giáo dục Sản phẩm của hệ thống giáo dục là các kỹ sư, các công nhân viên… Phần đông họ rất thiếu hiểu biết về kiến thức xã hội, ý thức cộng đồng doanh nghiệp của rất nhiều trong số họ hầu hết không mấy quan tâm tới bản thân, bạn bè, gia đình, thậm chí những vấn đề lớn của quốc gia, thế giới.Hä thờ

ơ với hoặc không mấy quan tâm tới sự sống còn, tồn tại hay không tồn tại, hiệu quả hay lãng phí của cái cộng đồng mà họ gắn bó suốt 8 tiếng quý báu Đó là một điều hoàn toàn rất phi lý Hệ quả của nó là nhiều «ng chñ,

kỹ sư, cư nhân lại làm việc kém hơn các nhân viên có làm việc Điều này giải thích tại sao có một số lượng lớn các kỹ sư cử nhân thất nghiệp trong

xã hội ngày nay

2 Xó hội chưa quan tõm tới việc hỗ trợ cỏc doanh nghiệp trong việc xõy dựng nền văn húa của họ

Trờn thực tế chưa cú cơ quan nào thực sự quan tõm tới việc hỗ trợ hoạt động của cỏc doanh nghiệp hoặc nếu cú sự hỗ trợ chẳng qua chỉ cú hai năm vận hành tổ chức kinh tế bộ nhỏ của mỡnh và chỉ được một đại diện nhà nước duy nhất quan tõm, nhưng được phõn cụng về địa phơng nơi doanh nghiệp đang kinh doanh Bờn cạnh đú cỏc cụng ty trong nước lại cạnh tranh với nhau giành giật nhõn viờn của nhau Điều đú tạo cho người lao động trong cỏc doanh nghiệp nhỏ một tõm lý cực kỳ bất ổn Cỏc doanh nghiệp tư nhõn của Việt nam khụng coi trọng thư tiến cử, giới thiệu của doanh nghiệp cũ nơi người giử đơn vào cho mỡnh Mặc dự khi phỏng vấn mỗi ứng cử viờn đều nghĩ ra những lý do rất thuyết phục cho việc bỏ việc

cũ, họ cũng khụng coi trọng loại giấy tờ này như một chứng chỉ cú giỏ trị Tập quỏn này tạo cho những nhõn viờn khụng được người lao động cũng như doanh nghiệp mà mỡnh làm việc Những phần tử như thế sẽ là lực cản lớn nhất trong việc đi xin việc Vớ dụ như ở Đài loan, nếu bạn đi xin việc

và muốn được cụng nhận là cú kinh nghiệm làm việc ( với vị trớ và mức lương tương đương với nghề nghiệp và thư tiến cử do cơ quan cũ của bạn cấp) Đặc biệt như trường hợp nếu là người nước ngoài sẽ cú giấy tờ đú phải được cục lónh sự nhà nước mỡnh và văn phũng văn húa kinh tế Đài Bắc tại Hà nội xỏc nhận Cú người đó khụng thể xin được xỏc nhận của cục lónh sự vỡ cỏc cụng ty đú đều là cụng ty tư nhõn Nếu hệ thống cụng quyền cỏc cụng ty đú coi trọng việc nhận xột hồ sơ cỏ nhõn của cỏc cụng ty tư nhõn thỡ người lao động ý thức người lao động sẽ được cải thiện rất nhiều

và sẽ thuận lợi rất nhiều cho cỏc giỏm đốc coi trọng trong vấn đề này

3 Bản thân người lãnh đạo chưa coi trọng việc xây dựng văn hoá doanh nghiệp

Giám đốc doanh nghiệp tham gia vào quá trình hoạt động kinh doanh với một mục đích kiếm càng nhiều lợi nhuân càng tốt, và họ làm bằng nhiều cách để đạt được những mục tiêu đã đặt ra Chính điều đó làm cho họ không còn có tư tưởng để quan tâm đến những vấn đề khác nữa Họ quên đi một điều rằng để đạt được lợi nhuận cao, thì có rất nhiều yếu tố tác động vào Và một trong các yếu tố đó là một nền văn hoá vững mạnh Nhưng các nhà lãnh đạo họ chưa có một kế hoach một chiến lược cụ thể để xây dựng những triết lý, những nét đặc trưng riêng của doanh nghiệp Chính vì vậy chưa tạo ra được động lực tinh thần giúp cho toàn bộ nhân viên doanh nghiệp cống hiến hết mình vì sự nghiệp chung của doanh nghiệp Chính vì vậy, các giám đốc phải thật sự đặt việc xây dựng nền văn hoá doanh nghiệp là nhiệm vụ quan trong cần thiết trong việc phát triển của doanh nghiệp

4 Chưa tuyên truyền sâu rộng về văn hoá doanh nghiệp

Người Việt Nam đã rất đoàn kết gắn bó trong cạnh tranh các thế lực ngoại bang những truyền thống đó dường như mờ đi trong thời kỳ mở cửa Cần có sự tuyên truyền giáo dục ngay trong gia đình nhà trường các

em hoc sinh cần được giáo dục để họ hiểu rằng không thể sống tách rời cộng đồng môi trường gia đình thân thương Họ phải biết tôn trọng cộng đồng nhỏ nơi họ sẽ làm việc là các công sở hoặc không nên đem các câu chuyện bực mình nơi công sở về nhà kể cho con cái nghe khi họ chưa đủ trưởng thành, nghề nghiệp, sắp xếp công việc, khách hàng ảnh hưởng tới tâm hồn non nớt của các em để rồi các em lớn lên với thời gian như thế Đất nước ta rồi sẽ phát triển, các công ty doanh nghiệp tư nhân sẽ xuất hiện càng ngày nhiều hơn, tham gia ngày càng mạnh và sâu rộng hơn trên thị trường kinh tế của đất nước Để tăng cường tính cạnh tranh trên sân nhà,