Những yếu tố cơ bản tác động đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở các trường đại học hiện nay

Bài viết tập trung phân tích những yếu tố cơ bản tác động đến quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở các trường đại học hiện nay.

NHỮNG YẾU TỐ CƠ BẢN TÁC ĐỘNG ĐẾN QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC

QUỐC PHÒNG VÀ AN NINH Ở CÁC TRƯỜNG

ĐẠI HỌC HIỆN NAY

Nguyễn Văn Minh, Đoàn Thị Phương Thảo

Trường Đại học Thủ đô Hà Nội

Tóm tắt: Đổi mới phương pháp dạy học và quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học

hiện nay là một vấn đề cấp bách Chiến lược phát triển giáo dục giai đoạn 2009 - 2020

đã nêu rõ: “Đổi mới chương trình, sách giáo khoa và tài liệu dạy học theo nghị quyết

40/200/QH của Quốc hội, phương pháp giáo dục ở các nhà trường đã bước đầu được

đổi mới theo tinh thần phát huy tính năng động, chủ động và tính tích cực của người học

đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy và học” Do vậy, đòi hỏi các

trường đại học phải quán triệt và cụ thể hóa quan điểm trên vào đổi mới phương pháp

dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh hiện nay

Từ khóa: Yếu tố, quản lý, đại học, phương pháp dạy học, Quốc phòng và an ninh

Nhận bài ngày 15.3.2020; gửi phản biện, chỉnh sửa, duyệt đăng ngày 28.3.2020

Liên hệ tác giả: Nguyễn Văn Minh; Email: nvminh@daihocthudo.edu.vn

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Thực tế cho thấy, trong những yêu cầu đổi mới về giáo dục đào tạo thì đổi mới về

phương pháp dạy học có vị trí đặc biệt quan trọng, vì phương pháp dạy học phù hợp sẽ

đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dục trong xã hội hiện đại Những năm gần đây,

nền giáo dục nước ta đã đạt được những thành tựu đáng kể, góp phần quan trọng vào sự nghiệp

công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức Các thành tựu đó đã

khẳng định tính đúng đắn những quyết sách của Đảng và Nhà nước ta về vấn đề giáo dục

Đánh giá về tình hình giáo dục hiện nay, Đảng và Nhà nước cũng đã nhận định rằng bên cạnh

những thành tựu nói trên vẫn còn không ít những tồn tại, khuyết điểm; chất lượng giáo dục và

đào tạo chưa đáp ứng yêu cầu phát triển, nhiều vấn đề còn hạn chế; khả năng chủ động, sáng

tạo của học, sinh viên ít được bồi dưỡng; năng lực thực hành của học sinh, sinh viên còn yếu;

chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học còn lạc hậu, nặng nề, đổi mới chậm Trước

yêu cầu đổi mới để xây dựng và bảo vệ đất nước, trước sự phát triển của kinh tế - xã hội, khoa

học - công nghệ nói chung và giáo dục nói riêng, vấn đề đổi mới “mạnh mẽ phương pháp dạy

học” trở nên vô cùng cấp thiết

Những năm qua, cùng với những thành tựu vượt bậc của công cuộc đổi mới đất nước,

công tác quốc phòng, an ninh nước ta luôn được Đảng, Nhà nước, nhân dân chăm lo xây

dựng, vì vậy, tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân

được giữ vững, công tác giáo dục quốc phòng và an ninh ngày càng được tăng cường và

củng cố Trên cơ sở quán triệt sâu sắc các chỉ thị, nghị định của Đảng, Chính phủ về công

tác giáo dục quốc phòng và an ninh, những năm qua, Bộ Giáo dục và Đào tạo tích cực phối

hợp với Bộ Quốc phòng, các bộ, ngành liên quan triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm

thực hiện tốt công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên Qua đó,

giáo dục thế hệ trẻ nhận thức đúng về quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm đối với sự nghiệp xây

dựng và bảo vệ Tổ quốc, góp phần quan trọng hoàn thiện nhân cách con người Việt Nam

trong giai đoạn mới Tuy nhiên, việc tổ chức đổi mới phương pháp giảng dạy chưa phù hợp

với đặc thù môn học và đối tượng học sinh, sinh viên, dẫn đến chất lượng giáo dục quốc

phòng và an ninh cho học sinh, sinh viên ở một số nơi còn thấp, nhất là ở các trường trung

học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và một số trường cao đẳng, đại học

Từ vấn đề trên, nâng cao chất lượng dạy học môn học Giáo dục quốc phòng và an

ninh cho sinh viên là một yêu cầu khách quan của môn học nói riêng, sự nghiệp giáo dục

và đào tạo nói chung Do đó, việc nghiên cứu, phân tích, làm rõ những yếu tố tác động đến

việc quản lý đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở các

trường đại học hiện nay có giá trị, ý nghĩa hơn bao giờ hết

2 NỘI DUNG

2.1 Về xây dựng kế hoạch và quản lý việc đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo

dục quốc phòng và an ninh ở các trường Đại học

Lập kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh

Lập kế hoạch là yếu tố đầu tiên trong quá trình quản lí nhằm hoạch định hướng đi để thực

hiện tốt mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học Kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học ở

trong nhà trường là một kế hoạch bộ phận nhằm chi tiết hóa kế hoạch năm học, chỉ ra các

công việc phải thực hiện trong từng thời điểm nhằm đạt đến mục tiêu dạy học của nhà

trường trong năm học Xây dựng kế hoạch càng chi tiết, sát hợp thì việc tổ chức thực hiện

càng dễ dàng

Xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học gồm: Xác định mục đích, nội dung

đổi mới phương pháp dạy học, sắp xếp thời gian cho từng nội dung phù hợp với chương

trình giáo dục và điều kiện dạy học của nhà trường; Xác định vị trí, vai trò của từng lực

lượng tham gia đổi mới phương pháp dạy học; Xác định điều kiện phục vụ việc đổi mới

phương pháp dạy học Xây dựng kế hoạch năm học của nhà trường có chú trọng kế hoạch

đổi mới phương pháp dạy học Xây dựng chương trình các chuyên đề đổi mới phương

pháp dạy học và phân công người chịu trách nhiệm chính (Hiệu trưởng, Phó Hiệu trưởng)

Kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học của nhà trường được cụ thể hóa trong kế

hoạch hoạt động của tổ chuyên môn theo từng thời gian Trong kế hoạch cần có các chỉ

tiêu phấn đấu cụ thể Kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học của nhà trường, tổ chuyên

môn được cụ thể hóa bằng một thời gian biểu Trong quản lý xây dựng kế hoạch, cán bộ quản lý cần xây dựng bộ máy giám sát quá trình thực hiện kế hoạch Các thông tin phản hồi cần được phân tích, đánh giá một cách cẩn thận Trên cơ sở đó, nhà quản lý sẽ đề xuất các giải pháp phù hợp để điều chỉnh kế hoạch hoặc tăng cường chỉ đạo thực hiện, giúp cho giáo viên thực hiện tốt kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học của nhà trường

Tổ chức, chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng

và an ninh Tổ chức hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và

an ninh Tác giả Thái Duy Tuyên cho rằng: Tổ chức hoạt động đổi mới phương pháp dạy học là quá trình phân phối và sắp xếp nguồn lực theo những cách thức nhất định để đảm bảo thực hiện tốt các mục tiêu về đổi mới phương pháp dạy học đã đề ra Tổ chức việc đổi mới phương pháp dạy học nhằm phân công hợp lý, chỉ đạo kịp thời phát huy mọi tiềm

năng và sức mạnh của cá nhân, bộ phận tham gia đổi mới phương pháp dạy học

Lập danh mục công việc cần làm để đạt mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học Ví dụ như: Thảo luận thống nhất mục tiêu đổi mới phương pháp dạy học trong toàn trường; Lựa chọn hướng đổi mới chính của phương pháp dạy học tại nhà trường; Bồi dưỡng phương pháp dạy học tích cực cho giảng viên toàn trường Chuẩn bị cơ sở vật chất, thiết bị dạy học phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học

Xác định rõ chức năng của từng bộ phận trong trường để phân công nhiệm vụ Phân công nhiệm vụ cho từng cá nhân, bộ phận trong trường tham gia đổi mới phương pháp dạy học Cụ thể: Phó hiệu trưởng cùng với Tổ trưởng chuyên môn bàn bạc thống nhất xây dựng

kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học chung của nhà trường Tổ trưởng chuyên môn triển khai kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học của nhà trường trong Tổ mình sao cho phù hợp với tính chất môn học và tình hình của Tổ bộ môn Giảng viên chịu trách nhiệm chính trong việc đổi mới phương pháp dạy học từ khi lập kế hoạch bài dạy đến việc triển khai phương pháp dạy học ở trên lớp và kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của sinh viên Phòng quản lý thiết bị, thư viện tạo điều kiện về vật chất phục vụ tốt cho việc đổi mới phương pháp dạy học của giảng viên Công đoàn trường, Đoàn thanh niên có trách nhiệm phối hợp với Ban giám hiệu, Tổ trưởng chuyên môn động viên, đôn đốc và kiểm tra, điều chỉnh việc đổi mới phương pháp dạy học ở giảng viên

Chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh Chỉ đạo hoạt động đổi mới phương pháp dạy học là quá trình tác động cụ thể của Hiệu trưởng tới mọi thành viên trong nhà trường, nhằm biến những nhiệm vụ chung về đổi mới phương pháp dạy học của nhà trường thành hoạt động thực tiễn của từng người Chỉ đạo thực hiện việc đổi mới phương pháp dạy học trong trường nhằm đưa chủ trương, kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học vào thực tiễn dạy học của nhà trường để việc đổi mới phương pháp dạy học trở nên sâu rộng, hệ thống và có kết quả Hiệu trưởng ra quyết định chỉ đạo từng bộ phận, cá nhân thực hiện kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học như: Tổ trưởng chuyên môn xây dựng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học của tổ mình làm cơ sở cho từng giảng viên đổi mới phương pháp dạy học, trong đó chú trọng đến hướng đổi mới, lộ trình đổi mới phương pháp dạy học của Tổ, những kiến nghị với nhà trường để việc đổi mới phương pháp dạy học thành

công ở Tổ chuyên môn Sau đó, Tổ trưởng chuyên môn triển khai kế hoạch đổi mới đến từng

giảng viên trong Tổ chuyên môn, thảo luận đi đến thống nhất hướng đổi mới, kế hoạch đổi mới

phương pháp dạy học ở bộ môn

Hiệu trưởng chỉ đạo phòng Đào tạo lên thời khóa biểu, phân phối phòng học đáp ứng

yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học của giảng viên và Tổ chuyên môn Ban cơ sở vật

chất, thiết bị dạy học lên kế hoạch bổ sung, sửa chữa, khai thác các cơ sở vật chất, thiết bị

dạy học phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học, tránh lãng phí, kém hiệu quả khi

sử dụng Công đoàn, Đoàn thanh niên hưởng ứng kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học

của nhà trường lên kế hoạch cho hoạt động phong trào đổi mới phương pháp dạy học trong

các công đoàn viên, trong các đoàn viên

Tổ chức các lớp tập huấn, bồi dưỡng phương pháp dạy học tích cực nhằm trang bị cho

giảng viên những phương pháp dạy học để giảng viên có nhiều cơ hội lựa chọn phù hợp Chú ý

nội dung, hình thức bồi dưỡng, thời gian để thu hút nhiều giảng viên và cán bộ quản lý tham

dự Bồi dưỡng giảng viên kỹ năng ứng dụng công nghệ thông tin và bồi dưỡng dạy học theo

phương pháp dạy học theo dự án, để đáp ứng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay Mời

chuyên viên về phương pháp dạy học mới để tập huấn sâu rộng cho giảng viên Tạo điều giảng

viên nghiên cứu học tập sách báo, rèn luyện tay nghề Trong chỉ đạo thực hiện đổi mới phương

pháp dạy học, Hiệu trưởng chú trọng chỉ đạo tổ chuyên môn thực hiện đổi mới phương pháp

dạy học như: Đưa việc đổi mới phương pháp dạy học thành một nội dung chính của các buổi

sinh hoạt chuyên môn nhằm giải quyết, tháo gỡ những vấn đề nảy sinh như chưa thống nhất

được mục tiêu, hướng đổi mới phương pháp dạy học, đăng kí tiết thao giảng, dự giờ để giảng

viên học hỏi phương pháp dạy học lẫn nhau Tổ chuyên môn quản lí đổi mới phương pháp dạy

học của giảng viên ngay từ kế hoạch bài dạy Kiểm tra mức độ phù hợp giữa phương pháp dạy

học và mục tiêu bài dạy, phương pháp dạy học được lựa chọn và thiết kế nhằm phát huy tính

tích cực nhận thức của sinh viên

Tổ chuyên môn quản lí việc đổi mới phương pháp dạy học ở trên lớp của giảng viên

thông qua hình thức dự giờ định kì, đột xuất và các giờ thao giảng Chú ý khi dạy giảng

viên đã sử dụng các phương pháp dạy học được lựa chọn và thiết kế trong tình huống lớp

học cụ thể như thế nào? Có kết hợp khéo léo, linh hoạt các phương pháp dạy học hay

không? các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, độc lập, sáng tạo nhận thức của

sinh viên đến mức nào? Trong bài dạy ở trên lớp giáo viên kích thích hứng thú học tập,

khơi dậy tính tò mò ham hiểu biết, đòi hỏi và tạo điều kiện để sinh viên phát huy tính tích

cực học tập trong học tập từ đầu đến cuối bài dạy hay không? Chẳng hạn như các câu hỏi

được đề xuất ra sao, các bài luyện tập được xây dựng như thế nào? Mức độ hệ thống hóa

và khái quát hóa kiến thức khi củng cố bài học được thực hiện như thế nào?

Kiểm tra, giám sát và hiệu chỉnh quá trình đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo

dục quốc phòng và an ninh Kiểm tra là một trong những chức năng của công tác quản lý,

nhờ có kiểm tra mới biết được mức độ thực hiện, kết quả và hiệu quả thực hiện của giảng

viên về đổi mới phương pháp dạy học trong giảng dạy Kiểm tra nhằm mục đích giúp

cho trường đại học nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lí đổi mới phương pháp dạy học

môn Giáo dục quốc phòng và an ninh Hiệu trưởng kiểm tra thường xuyên, phát hiện ra

những sai lệch trong công tác quản lí việc đổi mới phương pháp dạy học từ đó điều chỉnh

kịp thời nhằm làm cho việc đổi mới phương pháp dạy học thực sự có kết quả

Kiểm tra tính khoa học, tính hợp lí, tính khả thi của kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học

Kế hoạch đổi mới phương pháp dạy học được thực hiện khi nó được xây dựng dựa trên các cơ sở

lý luận và thực tiễn dạy học đồng thời kế hoạch đổi mới phải tính đến điều kiện cơ sở vật chất, trình độ giảng viên, xu thế đổi mới phương pháp dạy học Kiểm tra sự phối hợp giữa các bộ phận, lực lượng trong trường khi thực hiện đổi mới phương pháp dạy học Kiểm tra cơ sở vật chất phục vụ cho giảng dạy Hiệu trưởng chỉ đạo phó hiệu trưởng phối hợp với tổ trưởng chuyên môn xây dựng những tiêu chuẩn kiểm tra kế hoạch bài dạy và triển khai bài dạy trên lớp theo hướng đổi mới phương pháp dạy học để khi kiểm tra, đánh giá công bằng và khách quan Khi xây dựng chuẩn đánh giá về việc triển khai kế họach bài dạy và triển khai bài dạy trên lớp theo hướng lấy họat động của sinh viên làm trung tâm Ngoài ra khi đánh giá phương pháp dạy học mới phải chú ý phương pháp dạy học đặc trưng bộ môn, phù hợp với đối tượng sinh viên, chú trọng bồi dưỡng cho sinh viên phương pháp tự học, khả năng hợp tác, rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập cho sinh viên, trên cơ sở đó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn dự giờ mới góp ý chính xác về đổi mới phương pháp dạy học

Kiểm tra kế hoạch của tổ trưởng chuyên môn và các bộ phận như phòng chức năng (Phòng thực hành, thư viện…); Đoàn thanh niên, Công đoàn, bộ phận phụ trách cơ sở vật chất xây dựng kế hoạch theo hướng đổi mới phương pháp dạy học và đáp ứng cho giảng viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao Hiệu trưởng chỉ đạo

tổ trưởng chuyên môn kiểm tra trong kế hoạch bài dạy của giảng viên theo định kỳ hoặc đột xuất việc giảng viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học và có sự chuẩn bị đồ dùng dạy học, thúc đẩy giảng viên dùng các phương tiện dạy học hiện đại Hiệu trưởng kiểm tra việc triển khai kế hoạch bài dạy theo chuẩn đánh giá từ đầu năm theo hướng đổi mới phương pháp dạy học Tuy nhiên muốn công tác kiểm tra đạt hiệu quả hiệu trưởng phải phối hợp phó hiệu trưởng, tổ trưởng chuyên môn dự giờ theo kế hoạch và dự giờ đột xuất

Từ đó góp ý và rút kinh nghiệm để điều chỉnh việc triển khai thực hiện đổi mới phương pháp dạy học cho phù hợp với giai đoạn hiện nay

Dự giờ định kỳ và đột xuất rút kinh nghiệm về đổi mới phương pháp dạy học (theo chuẩn đánh giá đã xây dựng từ đầu năm học) Hiệu trưởng dự giờ phối hợp với Tổ trưởng chuyên môn hoặc nhóm trưởng bộ môn để giúp giảng viên bổ sung và điều chỉnh việc sử dụng các phương pháp dạy học mới phù hợp với mục tiêu của bài dạy và đặc trưng bộ môn Điều quan trọng là tìm ra nguyên nhân chậm đổi mới phương pháp dạy học hoặc đổi mới không đúng hướng dẫn đến kết quả học tập của sinh viên và chất lượng bài giảng chưa được cải thiện Ban giám hiệu kiểm tra giảng viên sử dụng đồ dùng trực quan, thực hành thí nghiệm, những phương tiện dạy học giúp giảng viên ứng dụng công nghệ thông tin như “Giáo án điện tử” phối hợp các phương pháp dạy học hiện đại khác, để tránh sự nhàm chán, kích thích sự hứng thú

học tập của học sinh hoặc giúp các em tự khám phá kiến thức mới bằng phương pháp dạy học

theo dự án, một khi tự khám phá các em sẽ hiểu sâu và nắm vững kiến thức, có như vậy các em

mới vận dụng kiến thức đã học vào thực tiễn Hiệu trưởng chú trọng công tác tự kiểm tra các

bộ phận và giúp các bộ phận tự điều chỉnh, bổ sung những thiếu sót

Hiệu trưởng kiểm tra “Giáo án” có đổi mới phương pháp dạy học phù hợp từng đối

tượng học sinh, sinh viên Khi kiểm tra phải chú trọng việc giảng viên sử dụng các phương

pháp dạy học mới theo xu hướng tổ chức các hoạt động giúp học sinh, sinh viên tư duy,

tích cực lĩnh hội tri thức, đặc biệt chú trọng phương pháp dạy học cá thể và phương pháp

dạy học theo dự án để học sinh, sinh viên phát triển theo hướng năng động, sáng tạo và

hướng đến khả năng tự học Hiệu trưởng kiểm tra về đổi mới cách ra đề, đánh giá sinh viên

phù hợp với phương pháp dạy học mới Kiểm tra theo hướng đổi mới phương pháp dạy

học, không đơn thuần chỉ là bài viết ở trên lớp mà cần mở rộng hình thức kiểm tra tự luận

kết hợp với trắc nghiệm và các phương pháp kiểm tra đa dạng như kiểm tra vấn đáp, kiểm

tra viết dưới dạng tái hiện tri thức, hiểu và vận dụng tri thức vào thực tiễn, đôi khi mạnh

dạn áp dụng bài viết tiểu luận thay cho bài viết truyền thống từ trước đến nay

Khen thưởng đối với giảng viên thực hiện đổi mới phương pháp dạy học đạt hiệu quả cao và

trách phạt những giảng viên vẫn còn dạy theo phương pháp dạy học truyền thống và đưa vào tiêu

chuẩn xét thi đua cuối học kỳ và cuối năm học Lấy ý kiến sinh viên để giảng viên điều chỉnh

phương pháp dạy học cho thích hợp và hướng dẫn sinh viên lựa chọn phương pháp học tập

Đây là một trong những trăn trở của nhà quản lý, vì không khéo sẽ ảnh hưởng uy tín của

giảng viên Tuy nhiên chúng ta mạnh dạn lấy ý kiến sinh viên một cách khéo léo tế nhị sẽ

thấy được mong muốn của sinh viên được học phương pháp mới, vì bất kỳ sinh viên nào

cũng muốn các tiết học sinh động, hấp dẫn và tiếp thu bài học một cách hiệu quả

2.2 Về những yếu tố cơ bản có tác động đến việc quản lý đổi mới phương pháp dạy

học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở các trường đại học hiện nay

Năng lực và phẩm chất của giảng viên Giảng viên là những “kỹ sư tâm hồn” trực tiếp

làm nên những sản phẩm đặc thù: nhân cách của người học Đặc trưng lao động sư phạm

của người thầy giáo là dạy chữ, dạy người chủ yếu bằng nhân cách của bản thân mình Dạy

học, nhìn từ góc độ tâm lý học, là sự tác động của nhân cách đến nhân cách Do đó, phẩm

chất và năng lực của giảng viên ảnh hưởng trực tiếp đến nhân cách của sinh viên Dạy học

hướng vào người học, dạy học theo đường hướng giao tiếp đòi hỏi giảng viên hết sức kiên

trì, nhẫn nại, linh hoạt, mềm dẻo, chú ý đến từng sinh viên Muốn vậy giảng viên phải tích

cực trong việc đổi mới phương pháp dạy học, phải nâng cao năng lực chuyên môn, rèn

luyện các kỹ năng dạy học, các kỹ năng giao tiếp Việc đổi mới phương pháp dạy học môn

Giáo dục quốc phòng và an ninh hiện nay đòi hỏi giảng viên Giáo dục quốc phòng và an

ninh không chỉ dũng cảm (không chạy theo thành tích) mà còn tích cực học hỏi để hoàn

thiện nghệ thuật dạy học

Năng lực và phẩm chất của sinh viên Sự thành công hay thất bại của việc đổi mới

phương pháp dạy học môn giáo dục quốc phòng và an ninh, xét cho cùng phụ thuộc một

phần không nhỏ vào năng lực và phẩm chất của sinh viên Phẩm chất, trí tuệ, năng lực của người học cũng là nguồn kích thích cho hoạt động dạy của giảng viên Khi sinh viên trình

độ phát triển nhất định về kỹ năng, về kiến thức thì công việc chủ yếu của thầy là khơi dạy các tiềm năng nội sinh để giải quyết các vấn đề do bài học đặt ra trên cơ sở tuân thủ các thiết kế theo đường hướng lấy người học làm trung tâm Ngược lại, trong những lớp mà trình độ học sinh, sinh viên còn hạn chế, còn nhiều lỗ hỗng trong tri thức, công sức của thầy, nghệ thuật của thầy và nhất là tính kiên nhẫn, sự yêu thương phải được tính đến Trong đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh, kiến thức phải

do chính sinh viên khai phá, các kỹ năng thực hành, các kỹ năng tự học, tự rèn, tự nghiên cứu … là thành quả do các em tích cực trong quá trình tự học tập mà có được và vai trò của giảng viên là tổ chức, điều khiển, điều chỉnh một cách hợp lý các hoạt động trên lớp của sinh viên

Điều kiện dạy học thực tế của nhà trường Đổi mới phương pháp dạy học luôn gắn

liền với các yêu cầu về cơ sở vật chất - thiết bị dạy học trong nhà trường nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc ứng dụng các phương tiện dạy học vào quá trình dạy học Cho nên, các cấp quản lý cần có kế hoạch xây dựng, nâng cấp cơ sở vật chất, thiết bị dạy học để đáp ứng yêu cầu cần thiết phục vụ cho việc đổi mới phương pháp dạy học

Nhiệm vụ và yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới Trước yêu cầu cao của sự

nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới, Đảng, Nhà nước ta chủ trương tăng cường công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho toàn dân nói chung, học sinh, sinh viên nói riêng, thông qua việc ban hành Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh,

hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, làm cơ sở triển khai tổ chức thực hiện thống nhất trong hệ thống giáo dục quốc dân Trong đó, Chương II của Luật quy định rõ: giáo dục quốc phòng và an ninh trong trường tiểu học, trung học cơ sở được thực hiện lồng ghép thông qua nội dung các môn học trong chương trình; trong trường trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề, cao đẳng nghề, cơ sở giáo dục đại học là môn học chính khóa Đây là một bước tiến quan trọng về lập pháp, cơ sở để tổ chức triển khai hiệu quả công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, tạo nguồn nhân lực cho quốc phòng - an ninh, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ cách mạng trong giai đoạn hiện nay

Đặc thù của môn học Quán triệt, triển khai Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh,

Quyết định 1911/QĐ-TTg, ngày 18-10-2013 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Kế hoạch triển khai thi hành Luật Giáo dục quốc phòng và an ninh, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu, đề xuất với Chính phủ ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn tổ chức triển khai thực hiện công tác giáo dục quốc phòng và an ninh trong hệ thống giáo dục quốc dân Đến nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã triển khai ban soạn thảo đổi mới chương trình môn học, sách giáo khoa giáo dục quốc phòng và an ninh ở các cấp học: trung học phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, cao đẳng, đại học Theo đó, nội dung, chương trình đã được tăng cường kiến thức về bảo vệ chủ quyền biển đảo, biên giới quốc gia, kỹ năng quân

sự phân cấp rõ ràng, tăng thời gian thực hành, v.v… Thông qua môn học, học sinh, sinh viên đã nhận thức đầy đủ hơn quan điểm, đường lối quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân

của Đảng, có nhận thức rõ hơn về âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; có

kỹ năng quân sự cần thiết để phát triển nhân cách toàn diện, tự giác, sẵn sàng tham gia xây

dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện, vẫn còn những tồn

tại, hạn chế do công tác lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai ở một số địa phương, cơ quan, tổ chức

chưa được coi trọng đúng mức Đội ngũ giảng viên giáo dục quốc phòng và an ninh còn

thiếu về số lượng, chất lượng chưa đáp ứng so với yêu cầu của môn học; cơ sở vật chất

phục vụ giảng dạy, học tập chưa đầy đủ; chất lượng môn học ở một số trường trung học

phổ thông, trung cấp chuyên nghiệp, trung cấp nghề, cao đẳng, đại học còn hạn chế, v.v

Để tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục quốc phòng và an ninh cho học

sinh, sinh viên, trong thời gian tới, các cơ sở giáo dục - đào tạo cần tăng cường tuyên

truyền, giáo dục về vị trí, vai trò của công tác giáo dục quốc phòng và an ninh, trọng tâm

là Chỉ thị 12-CT/TW, ngày 03-5-2007 của Bộ Chính trị về “tăng cường sự lãnh đạo của

Đảng đối với công tác giáo dục quốc phòng - an ninh trong tình hình mới”, Luật Giáo

dục quốc phòng và an ninh trong toàn ngành Giáo dục để thống nhất nhận thức, tư tưởng,

hành động

3 KẾT LUẬN

Quản lý đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề rất quan trọng của nền giáo dục

tiến bộ Do đó, đổi mới phương pháp dạy học là một bước đột phá trong việc thực hiện

mục tiêu, nội dung giáo dục Phương pháp dạy học là một thành tố thuộc cấu trúc hoạt

động dạy học Đổi mới phương pháp dạy học góp phần trực tiếp, thiết thực nâng cao chất

lượng dạy học Tuy nhiên, việc đổi mới phương pháp dạy học cần đi đúng hướng, rộng

khắp và liên tục trong hoạt động dạy học của nhà trường Do đó, công tác quản lí việc đổi

mới phương pháp dạy học là rất cần thiết để việc đổi mới phương pháp dạy học trở thành

đòn bẩy nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học

Giảng viên là người chịu trách nhiệm chính, trực tiếp thực hiện việc đổi mới phương

pháp dạy học, nhưng quản lí việc đổi mới phương pháp dạy học được bắt đầu từ Hiệu

trưởng đến các Tổ chuyên môn, bộ phận trong trường Một sự chỉ đạo sát sao từ Hiệu

trưởng, sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ phận theo đúng chức năng sẽ có tác dụng động

viên, khích lệ rất lớn đến Giảng viên thực hiện tốt việc đổi mới phương pháp dạy học

Đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục quốc phòng và an ninh ở các trường đại

học là nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo của sinh viên, góp phần biến quá trình học

tập thành quá trình tự học, tự nghiên cứu, tự đào tạo Để việc đổi mới phương pháp dạy học

thành công cần kế hoạch hóa việc đổi mới phương pháp dạy học, tổ chức chỉ đạo việc thực

hiện đổi mới phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá và hiệu chỉnh kịp thời những sai

lệch trong việc quản lí đổi mới phương pháp dạy học Nhà trường là một bộ phận của xã

hội, giáo dục là sự nghiệp chung của toàn Đảng, toàn dân Hiệu trưởng cần khéo léo phối

hợp các lực lượng giáo dục, phát huy sức mạnh nội lực, tranh thủ sự hỗ trợ ngoại lực nhằm

nâng cao hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Ban Bí thư Trung Ương Đảng (2004), Chỉ thị 40 - CT/TW về Xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục

2 Đặng Quốc Bảo (2007), Phát triển giáo dục và quản lý nhà trường, tài liệu tập hợp các bài báo từ 2005 - 2007

3 Chính Phủ (2011), Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020, Nxb Giáo dục, Hà Nội

4 Phạm Hồng Kỳ (2012), “Một số biện pháp nâng cao chất lượng Giáo dục quốc phòng-An

ninh cho học sinh, sinh viên”, Tạp chí Dân quân tự vệ

5 Phạm Vĩnh Thống, Lê Doãn Thuật (2009), Giáo trình Giáo dục quốc phòng - an ninh, tập 1, dùng cho sinh viên các trường Đại học, Cao đẳng, Nxb Giáo dục, Hà Nội

6 Hoàng Văn Tòng (2013), “Quản lý Giáo dục quốc phòng - an ninh cho sinh viên các trường đại học Việt Nam trong bối cảnh mới”, Luận án Tiến sĩ Quản lý giáo dục, Hà Nội

FACTORS AFFECTING THE INNOVATION OF TEACHING NATIONAL DEFENSE AND SECURITY EDUCATION

AT THE UNIVERSITIES

Abstract: Recently, innovating teaching methods and teaching management has been known as an urgent issue The educational development strategy in the period from 2009

to 2020 has stated, “The innovation of teaching programs, text books and teaching materials is based on the Resolution 40/200/QH of the National Assembly The education method has initially shown a lot of changes in promoting activeness, proactiveness and positivity of learners Information technology is also used in learning and teaching process” Therefore, the universities need to thoroughly understand and clarify these statements in the context of teaching National Defense and Security Education

Keywords: Factors, management, university, teaching methods, National Defense and Security