Môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội nhân dân việt nam hiện nay

Theo đó, các trường sĩquan quân đội đã chủ động trong xây dựng bầu không khí tích cực, lành mạnhtrong học tập, công tác; chủ động trong nâng cao đời sống vật chất, tinh thầncho lực lượng

nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu, trích dẫn trình bày trong luận án là trung thực, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

Nguyễn Tuấn Lê

công bố có liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra luận án

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ MÔI TRƯỜNG VĂN

HÓA SƯ PHẠM VỚI PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM 28 2.1 Thực chất vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân

cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam 28 2.2 Một số nhân tố cơ bản quy định vai trò môi trường văn hóa sư

phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan

Chương 3 THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA VỀ PHÁT HUY

VAI TRÒ MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA SƯ PHẠM VỚI PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN

3.1 Thực trạng vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách

học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay 74 3.2 Những vấn đề đặt ra về phát huy vai trò môi trường văn hóa sư

phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan

Chương 4 GIẢI PHÁP CƠ BẢN PHÁT HUY VAI TRÒ MÔI

TRƯỜNG VĂN HÓA SƯ PHẠM VỚI PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC VIÊN Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN

4.1 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các chủ thể môi trường văn

hóa sư phạm ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

4.2 Phát huy đồng bộ các yếu tố của môi trường văn hóa sư phạm ở

các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay 131 4.3 Phát huy nhân tố chủ quan của bản thân học viên trong tự phát triển

DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN

MỞ ĐẦU

1 Lý do lựa chọn đề tài luận án

Môi trường văn hóa sư phạm giữ vai trò quan trọng trong tạo dựng môitrường sống, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh; giúp người họcphát triển nhân cách, hành vi ứng xử, nhờ đó nâng cao chất lượng học tập vàrèn luyện Môi trường văn hóa sư phạm cũng là nơi nuôi dưỡng, vun đắp, pháttriển những giá trị, chuẩn mực văn hóa để người học hoàn thiện bản thânhướng đến các giá trị chân - thiện - mỹ Đồng thời, là “màng lọc”, “hàng rào”ngăn chặn các phản giá trị, những tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thịtrường Đảng ta chỉ rõ: “Gắn xây dựng môi trường văn hóa với xây dựng conngười; bước đầu hình thành những giá trị mới về con người với các phẩm chất

về trách nhiệm xã hội, ý thức công dân, dân chủ, chủ động, sáng tạo, khát vọngvươn lên” [34, tr 123]

Nhận thức sâu sắc vai trò, tầm quan trọng của môi trường văn hóa sưphạm, những năm qua, các trường sĩ quan quân đội luôn quan tâm xây dựngmôi trường văn hóa sư phạm hướng đến phát triển, hoàn thiện nhân cách họcviên đáp ứng mô hình, mục tiêu đào của nhà trường Theo đó, các trường sĩquan quân đội đã chủ động trong xây dựng bầu không khí tích cực, lành mạnhtrong học tập, công tác; chủ động trong nâng cao đời sống vật chất, tinh thầncho lực lượng sư phạm; quan tâm đúng mức đến việc xây dựng cảnh quanmôi trường xanh, sạch, đẹp; hệ thống doanh trại chính quy; các mối quan hệvăn hoá luôn bền chặt, duy trì nghiêm kỷ luật, xây dựng nền nếp chính quy,

… Điều này, đã tạo ra môi trường thuận lợi và phát huy vai trò của nó trongmọi hoạt động học tập, rèn luyện, phát triển toàn diện nhân cách của người học.Bên cạnh đó, nhận thức của một số chủ thể về vai trò của môi trường văn hóa sưphạm ở các trường sĩ quan quân đội chưa toàn diện, sâu sắc, chưa thấy được vaitrò quan trọng đối với việc phát triển hoàn thiện nhân cách người học Điều này,dẫn đến việc tổ chức thực hiện ở một số chủ thể chưa thực sự tương xứng với vaitrò của môi trường văn hóa sư phạm và yêu cầu phát triển hoàn thiện nhâncách của người học hiện nay Cùng với nó, là sự nhiệt tình, trách nhiệm, tích

cực, tự giác của một số học viên trong tự phát triển nhân cách còn hạn chế Đâythực sự đang là những trở ngại trong việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo

ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay

Hiện nay xu thế quốc tế hóa, toàn cầu hóa diễn ra ngày càng nhanh; cuộcCách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra mạnh mẽ, tác động đến mọi mặtđời sống xã hội Sự tác động đó có cả mặt tích cực và tiêu cực đến tư tưởng, đạođức, lối sống của các tầng lớp nhân dân trong đó có cán bộ, chiến sĩ trong quânđội; đặc biệt là học viên những người còn trẻ chưa có sự trải nghiệm nhiều tronghoạt động quân sự Mặt khác, sự chống phá của các thế lực thù địch, trên lĩnhvực tư tưởng văn hóa; thông qua nhiều thủ đoạn thâm độc, thúc đẩy xu hướnglệch lạc, phản động, nhằm tha hóa nhân cách thế hệ trẻ, nhất là đội ngũ sĩ quan

tương lai - nòng cốt xây dựng quân đội; thực hiện âm mưu“phi chính trị hóa”

quân đội luôn là trở lực trong việc hình thành và phát triển nhân cách học viên ởcác trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Do đó, việc lựa chọn đề tài: “Môi trường văn hóa sư phạm với phát triển

nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay” làm đề tài luận án tiến sĩ là có ý nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu

Làm rõ những vấn đề lý luận và thực trạng về vai trò môi trường vănhóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân độinhân dân Việt Nam; từ đó, đề xuất giải pháp cơ bản phát huy vai trò môitrường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩquan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Nhiệm vụ nghiên cứu

Tổng quan tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án

Luận giải thực chất và những nhân tố cơ bản quy định vai trò môitrường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩquan Quân đội nhân dân Việt Nam

Khảo sát, phân tích thực trạng vai trò môi trường văn hóa sư phạm vớiphát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt

Nam; nguyên nhân của thực trạng và những vấn đề đặt ra về phát huy vai tròmôi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường

sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Đề xuất giải pháp cơ bản phát huy vai trò môi trường văn hóa sư phạmvới phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dânViệt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở

các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Những vấn đề lý luận, thực trạng về vai trò của môi

trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam(nghiên cứu đối tượng học viên đào tạo trở thành sĩ quan cấp phân đội)

Về không gian: Khảo sát ở các trường đào tạo sĩ quan cấp phân đội như:Trường Sĩ quan Chính trị, Trường Sĩ quan Lục quân 1, Trường Sĩ quan Côngbinh, Trường Sĩ quan Tăng - Thiết giáp, Trường Sĩ quan Pháo binh

Về thời gian: Số liệu, nghiên cứu, khảo sát từ năm 2015 đến nay

4 Cơ sở lý luận, thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận: Luận án dựa trên quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin,

tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về văn hóa,phát triển văn hóa và con người Việt Nam; các nghị quyết của Quân uỷ Trungương về công tác giáo dục, đào tạo và xây dựng các nhà trường quân đội

Cơ sở thực tiễn: Luận án khai thác nghị quyết lãnh đạo, báo các tổng kết

về công tác giáo dục, đào tạo và báo cáo xây dựng môi trường văn hóa ở cáctrường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam Kết quả điều tra, khảo sát thực tếcủa nghiên cứu sinh về vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhâncách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Phương pháp nghiên cứu: Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện

chứng; luận án còn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể như: Phân tích và

tổng hợp, lôgic và lịch sử, hệ thống và cấu trúc, điều tra xã hội học, xin ý kiến

chuyên gia, v.v

5 Những đóng góp mới của luận án

Làm rõ quan niệm vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhâncách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Phân tích được những nhân tố cơ bản quy định vai trò môi trường văn hóa sưphạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhândân Việt Nam

Chỉ ra một số vấn đề đặt về phát huy vai trò môi trường văn hóa sưphạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhândân Việt Nam hiện nay

Các giải pháp cơ bản phát huy vai trò môi trường văn hóa sư phạm vớiphát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân ViệtNam hiện nay

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Ý nghĩa lý luận

Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm rõ một số vấn đề lý luận vềvai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở cáctrường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; góp phần cung cấp luận cứ khoahọc trong nghiên cứu nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo và nghiên cứukhoa học ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Ý nghĩa thực tiễn

Vận dụng vào thực tiễn xây dựng và phát huy vai trò môi trường vănhóa sư phạm với phát triển nhân cách quân nhân trong Quân đội nhân dânViệt Nam hiện nay

Luận án còn có thể dùng làm tài liệu tham khảo trong nghiên cứu, giảngdạy và rèn luyện học viên trong các nhà trường quân đội hiện nay

7 Kết cấu của luận án

Gồm mở đầu, 4 chương (09 tiết), kết luận, danh mục các công trìnhcủa tác giả đã công bố có liên quan đến đề tài luận án, danh mục tài liệu thamkhảo và phụ lục

A.I.Ácnônđốp (1981), trong công trình “Cơ sở lý luận văn hóa Mác

-Lênin” [1], từ cách tiếp cận hệ thống cấu trúc, tác giả quan niệm văn hóa là

tổng thể ổn định những yếu tố vật thể và nhân cách, nhờ đó các cá thể tácđộng lẫn nhau Môi trường văn hóa không chỉ là tổng hợp những yếu tố vănhóa vật thể mà còn có những con người hiện diện văn hóa Từ đó, tác giảphân tích các yếu tố cấu thành môi trường văn hóa, làm rõ mối quan hệ tươngtác giữa con người với những yếu tố văn hóa vật thể; qua đó, tác động đếnviệc khai thác và sáng tạo những giá trị văn hóa mới của con người

Hồ Sĩ Quý (2007), trong công trình“Về môi trường văn hóa và môi

trường văn hóa ở Việt Nam” [92], đã làm rõ ý nghĩa của môi trường văn

hóa; môi trường văn hóa ở Việt Nam Đồng thời, đã chỉ ra việc sử dụng lýthuyết môi trường văn hoá là một cách kiến giải mới, một phương án tưduy mới về những vấn đề quen thuộc Đặc biệt, tác giả đã sử dụng mộtlượng thông tin rất phong phú để lý giải môi trường văn hoá Việt Nam từcác phương diện: Tư tưởng - lý luận, kinh tế - xã hội, đời sống tinh thần xãhội Trên cơ sở đó, tác giả đưa ra kết luận rằng, nét chủ đạo của môi trườngvăn hoá Việt Nam hiện nay là tốt đẹp và lành mạnh và là cái đóng vai trò làđiều kiện, là cơ sở, là môi trường cho sự hình thành nhân cách, phát triển

cá nhân, phát triển nhóm hoặc cộng đồng; chắc chắn là cái mà mỗi xã hội

từ lâu đều đã phải quan tâm giải quyết

Mai Hải Oanh (2012), trong công trình “Bàn về môi trường văn hóa” [82],

đã chỉ ra nội hàm, cấu trúc của môi trường văn hóa, môi trường văn hóa và sự

ổn định, phát triển tiến bộ xã hội Coi môi trường văn hóa là một yếu tố cấuthành của văn hóa, quan niệm này đã phân biệt rõ cấu trúc và nội dung củamôi trường văn hóa, khẳng định môi trường văn hóa có ảnh hưởng to lớn đếnhoạt động sáng tạo văn hóa Môi trường văn hóa bao gồm loại hình văn hóa,hoạt động văn hóa, tâm lý văn hóa, nên ở đó tồn tại cả cái tốt và cái xấu, tíchcực và tiêu cực, tiến bộ và lạc hậu Chỉ khi chúng ta hình thành được môitrường văn hóa tinh thần tiên tiến, nhân văn, lúc đó khả năng sáng tạo của conngười mới được phát huy tối đa và xã hội sẽ phát triển mạnh mẽ trong thế hàihòa Theo tác giả, “môi trường văn hóa là tổng hòa các loại điều kiện văn hóatinh thần tồn tại xung quanh chủ thể và tác động tới hoạt động chủ thể Yếu tốchủ yếu tạo thành môi trường văn hóa là giáo dục, khoa học, kinh tế, văn nghệ,đạo đức, tôn giáo, triết học, tâm lý dân tộc và tập tục truyền thống” [82, tr.68].Như vậy chủ thể sống trong môi trường văn hóa ấy, phải chịu sự tác động chiphối của những yếu tố cấu thành môi trường văn hóa đó

Nguyễn Trọng Chuẩn (2014), trong công trình “Xây dựng môi trường văn

hóa lành mạnh để con người đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững” [11], cho

rằng, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh là điều kiện thuận lợi và cần thiết

để có thể phát triển và hoàn thiện con người, mà trọng tâm là bồi dưỡng tinh thầnyêu nước, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, lối sống và nhân cách Môi trường vănhoá lành mạnh góp phần vào việc xây dựng con người Việt Nam phát triển toàndiện Tất cả những phẩm chất đó của con người là vô cùng cần thiết đối với sựnghiệp đổi mới đất nước, với sự phát triển văn hoá, con người Việt Nam hướngđến giá trị chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần dân tộc, nhân văn, dân chủ vàkhoa học”, giàu tinh thần yêu nước, đạo đức trong sáng, lối sống trong sạch, nhâncách cao đẹp, có trí thức khoa học cao, có năng lực sáng tạo, dám nghĩ, dám làm,

độc lập trong tư duy, tự chủ và có ý thức cao trong hành động Theo đó, “xâydựng môi trường văn hóa lành mạnh chính là để xây dựng con người, là nghĩa vụ

và trách nhiệm của mọi người” [11, tr.69]

Nguyễn Thị Hương (2016), trong công trình “Xây dựng môi trường văn

hoá để phát triển văn hoá và con người, phát triển bền vững đất nước” [57],

đã chỉ rõ định hướng của Đảng về xây dựng môi trường văn hóa, khái niệm vàbản chất của môi trường văn hóa, nội dung nhiệm vụ xây dựng môi trườngvăn hóa trong giai đoạn hiện nay Theo tác giả cần phân biệt được tính đặc thùcủa môi trường văn hóa Còn nếu nhìn văn hoá trong tổng thể cấu trúc xã hội,thì môi trường văn hoá là bộ phận quan trọng, phản ánh chiều sâu của môitrường xã hội, thậm chí đồng nhất với môi trường xã hội, đời sống xã hội Vớicách tiếp cận: “Môi trường văn hóa chỉ là một thành tố, một phương diện cấuthành của văn hóa và phát triển văn hóa” môi trường văn hóa là tổng hoà củacác phương diện: Thực tiễn sáng tạo văn hóa (sự ứng xử, thích nghi của conngười với môi trường sống); hệ giá trị văn hóa (kết quả của hoạt động sángtạo) và tâm lý văn hóa (kế thừa, trao truyền, tiếp nhận) Từ đó tác giả đưa rakhái niệm: “Môi trường văn hoá là tổng thể sống động các yếu tố văn hoá vậtthể và phi vật thể bao quanh con người trong một không gian, thời gian xácđịnh, các yếu tố đó tác động lẫn nhau và có quan hệ tương tác đối với conngười, nhằm phát triển, phát huy vai trò con người vừa là sản phẩm vừa làchủ thể văn hoá” [57, tr.41]

Trần Văn Bính (2019), trong công trình “Xây dựng môi trường văn hóa

và hoàn thiện các chuẩn mực văn hóa” [8], đã làm rõ khái niệm môi trường văn

hóa, luận giải bản chất, cấu trúc, đặc trưng và vai trò môi trường văn hóa, đồngthời, khẳng định: “Xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh đang trở thành vấn

đề toàn cầu, môi trường văn hóa là nơi lưu giữ các giá trị, các chuẩn mực đểgiúp con người tự hoàn thiện bản thân, để phát triển và phát huy những năng

lực bẩm sinh hướng tới cái chân, cái thiện, cái mỹ, thì phải hình thành chođược những giá trị, những chuẩn mực cụ thể trong từng lĩnh vực cuộc sống màmỗi con người phải trải qua” [8, tr.49].

Đặng Vũ Hiệp (1993), trong công trình “Về nhiệm vụ xây dựng môi

trường văn hoá tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong các đơn vị quân đội”

[48], đã tiếp cận môi trường quân sự, hoạt động quân sự dưới góc độ văn hóa,

là sự tương tác biện chứng giữa quân nhân với môi trường trong đó họ sống

và hoạt động dưới góc độ văn hóa Đó là sự kết tinh cao nhất những giá trịvăn hóa trong truyền thống dựng nước và giữ nước của dân tộc và đi đếnkhẳng định văn hoá trở thành nền tảng tinh thần, phát huy sức mạnh của mọicán bộ, chiến sĩ Ở đây “…nhân tố văn hoá phải thực sự xuyên thấm vào toàn

bộ các yếu tố cấu thành sức mạnh toàn diện của họ Điều đó chỉ có được khi ởmỗi đơn vị cơ sở trong quân đội ta hiện nay xây dựng được đời sống văn hoálành mạnh, thấm đẫm những giá trị cốt lõi của văn hoá quân sự Việt Nam”[48, tr.15] Yếu tố văn hóa chỉ được thấm vào các yếu tố cấu thành sức mạnhcủa bộ đội, làm cho mọi hoạt động của bộ đội đều mang đậm những giá trịvăn hóa Điều này, chỉ có được khi các đơn vị xây dựng được đời sống vănhóa mang đậm giá trị văn hóa quân sự Việt Nam Nhờ đó, tác động trực tiếpđến việc phát triển, hoàn thiện nhân cách của cán bộ, chiến sĩ

Lê Văn Tân (2007), trong công trình “Xây dựng môi trường văn hóa bộ đội

Hải quân trên quần đảo Trường Sa” [95], đã làm rõ quan niệm môi trường văn

hóa, bản chất, đặc điểm môi trường văn hóa ở quần đảo Trường Sa Chỉ ra cáiđích cuối cùng của hoạt động xây dựng môi trường văn hóa là phát triển nhâncách chiến sĩ ở quần đảo Trường Sa - chủ nhân của văn hoá Quân nhân trongQuân đội nhân dân Việt Nam cần phải có nhân cách phát triển cao - nhân cách Bộđội Cụ Hồ để đáp ứng nhu cầu nhiệm vụ vinh quang đó Nhân cách đó phải đượcnuôi dưỡng trong một loại hình môi trường văn hóa đặc biệt - môi trường văn hóaquân sự để hình thành và phát triển những phẩm chất và năng lực tương ứng

Nguyễn Viết Khai (2011), trong công trình “Xây dựng môi trường văn

hóa - một giải pháp nâng cao hiệu quả giáo dục, đào tạo ở Trường Sĩ quan Lục quân 2” [59], đã xác định xây dựng môi trường văn hóa là giải pháp quan

trọng để nâng cao hiệu quả giáo dục, đào tạo của nhà trường, góp phần quantrọng vào việc bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, đạo đức cách mạng cho mọi cán

bộ, giảng viên, học viên, công nhân viên, hạ sĩ quan, binh sĩ; hình thành nhâncách người sĩ quan chỉ huy tham mưu cấp phân đội Chỉ rõ mục đích của xâydựng môi trường văn hóa là việc bồi dưỡng, xây dựng, hình thành và hoànthiện nhân cách con người mới trong lực lượng vũ trang nói chung, nhân cáchngười học viên sĩ quan quân đội Từ đó, thấy được xây dựng môi trường vănhóa là xây dựng những giá trị, thiết chế văn hóa, điều kiện văn hóa tốt đẹp, lànhmạnh, phong phú, để họ có điều kiện hình thành, phát triển và hoàn thiện nhâncách Bộ đội Cụ Hồ, nhân cách người sĩ quan quân đội một cách toàn diện

Nguyễn Văn Hùng (2016), trong công trình “Xây dựng môi trường văn

hóa ở các đơn vị cơ sở trong quân đội” [53], chỉ ra trong một môi trường văn

hóa có tính định hướng chính trị tốt, cảnh quan hài hòa, thẩm mỹ, tất yếu đờisống vật chất, tinh thần của bộ đội sẽ được bảo đảm, góp phần củng cố lòng tincủa cán bộ, chiến sĩ vào Đảng, vào chế độ, xây dựng tình cảm, trách nhiệm của

họ với nhiệm vụ được giao Đồng thời, xây dựng môi trường văn hóa vừa là tiêuchí thể hiện bản chất, truyền thống tốt đẹp của quân đội nhân dân Việt Nam, vừagóp phần tạo nên môi trường rèn luyện, hoàn thiện nhân cách cho cán bộ, chiến

sĩ Chỉ ra việc xây dựng môi trường văn hóa chính là giải pháp có hiệu quả nhằmcải thiện, nâng cao chất lượng đời sống văn hóa tinh thần của toàn quân

Nguyễn Trọng Nghĩa (2017), trong công trình“Tiếp tục đẩy mạnh xây

dựng môi trường văn hóa trong Quân đội, tạo động lực để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ” [79], đã khẳng định xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành

mạnh, phong phú trong các đơn vị quân đội đã tích cực góp phần bồi dưỡng

nhân cách của người quân nhân cách mạng, nêu cao phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ,xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị Trước yêu cầu mới, việc xây dựngmôi trường văn hóa cần tiếp tục được nhận thức và tổ chức thực hiện thườngxuyên, trở thành một chỉnh thể trong đời sống văn hóa, tinh thần của bộ đội, tạođộng lực để hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao Theo tác giả: “Việc xây dựngmôi trường văn hóa đã bám sát yêu cầu xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vữngmạnh, đơn vị vững mạnh toàn diện, nâng cao nhận thức chính trị, bồi dưỡng nhânsinh quan, thế giới quan, phẩm chất, đạo đức, văn hóa cho cán bộ, chiến sĩ; cổ vũ,biểu dương cái tốt, cái đẹp, phê phán và lên án cái xấu, cái ác, cái lạc hậu trong các

cơ quan, đơn vị Qua đó, đã tạo được môi trường văn hóa lành mạnh, giàu tính giáodục vì mục tiêu xây dựng con người mới trong quân đội; đẩy mạnh phong trào tudưỡng, rèn luyện, nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, thực hiện nếpsống chính quy Đã xuất hiện nhiều mô hình đơn vị có môi trường văn hóa tốt, như:

“Sẵn sàng chiến đấu cao, gắn với xây dựng điều lệnh tốt, kỷ luật nghiêm”; “Dạy tốt,học tốt”…” [79, tr.53] Từ đó, tác giả đã đề xuất nhiều giải pháp quan trọng tiếp tụcxây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong quân đội

Vũ Văn Quỳnh (2006), trong công trình “Xây dựng môi trường văn hóa sư

phạm quân sự trong các tập thể học viên ở Học viện Chính trị quân sự” [93],

khẳng định môi trường văn hóa sư phạm quân sự là nơi diễn ra các hoạt độngvăn hóa, là hệ thống các mặt, các thành tố, thành phần văn hóa, tạo nên một hoàncảnh hiện thực, tác động trực tiếp đến quá trình hình thành các phẩm chất, nănglực người học viên theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo đã xác định Tác giả chỉ rõ:

“Xây dựng môi trường văn hóa sư phạm ở các tập thể học viên gắn với việc giáodục và tổ chức thực hiện tốt các mối quan hệ qua lại trong tập thể học viên Cáctác động của giáo dục, đào tạo chỉ có tác dụng khi nó được tiến hành trong mộtmôi trường mà quan hệ giữa lãnh đạo, chỉ huy và học viên; quan hệ giữa họcviên với học viên thực sự giàu lòng nhân ái, tình nghĩa, dân chủ, đoàn kết, tintưởng nhau, bình đẳng và tôn trọng nhau, mọi người luôn vì nhau và vì tập thể”

[93, tr.39] Đây là kết quả cụ thể mang ý nghĩa chiều sâu của văn hóa trong mộtmôi trường thực sự văn hóa, từ đây các giá trị văn hóa quân sự cao đẹp sẽ đượcnuôi dưỡng bền vững trong nhân cách người học viên

Nguyễn Hùng Oanh (2006), trong công trình “Một số giải pháp cơ bản

xây dựng và phát huy vai trò môi trường văn hóa sư phạm quân sự trong các nhà trường quân đội” [83], luận giải môi trường văn hoá sư phạm quân sự trong

các nhà trường quân đội là tổng hoà các giá trị văn hoá vật chất, tinh thần đượchình thành, phát triển gắn với đặc thù của hoạt động sư phạm quân sự Theo tácgiả: “Đây là nơi chứa đựng và phát triển giá trị nhân cách cho học viên; là miềnđịnh hướng cho mọi hoạt động của học viên theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo củamỗi nhà trường Cũng như môi trường văn hoá nói chung, môi trường văn hoá

sư phạm quân sự có tác động phức hợp của nhiều nhân tố đến sự phát triển phẩmchất, nhân cách của học viên, nhưng cũng có những kênh tác động và quan hệ xãhội đặc thù ở các nhà trường quân đội” [83, tr.49] Đồng thời, tác giả đề xuất hệthống giải pháp quan trọng để xây dựng môi trường văn hoá sư phạm quân sựtrong sạch, lành mạnh cũng như phát huy vai trò của nó đối với sự phát triểnnhân cách của học viên trong các nhà trường quân đội

Nguyễn Đức Hùng (2017), trong công trình “Xây dựng môi trường văn

hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân đội” [52], chỉ ra môi trường văn hóa sư

phạm ở các trường sĩ quan quân đội là điều kiện môi trường thuận lợi, chiếc nôinuôi dưỡng quá trình hình thành, phát triển hoàn thiện nhân cách người học viên.Tác giả khẳng định: “Nhân cách, trong đó có năng lực sáng tạo của học viên ởcác trường sĩ quan quân đội được hình thành, phát triển trong quá trình đào tạo

và tự đào tạo của mỗi người trong điều kiện, môi trường nhất định mà trực tiếp

là môi trường văn hóa sư phạm Môi trường văn hóa sư phạm tốt là cơ sở đểđịnh hướng, phát huy tính tích cực, tự giác của mỗi học viên ở các trường sĩquan quân đội trong quá trình tu dưỡng, rèn luyện để phát triển hoàn thiện phẩm

chất nhân cách, năng lực sáng tạo của bản thân mình đáp ứng mục tiêu, yêu cầuđào tạo và thực tiễn công tác sau khi ra trường” [52, tr.14]

Đỗ Như Hiến (2018), trong công trình “Môi trường văn hóa sư phạm quân

sự với việc xây dựng các nhà trường quân sự” [46], đã luận giải môi trường văn

hóa sư phạm quân sự tác động đến sự hình thành, phát triển nhân cách người thầy,cán bộ quản lý giáo dục, học viên Một môi trường xã hội tốt là cơ sở để địnhhướng, phát huy tính tích cực, tự giác của mỗi người trong quá trình tu dưỡng, rènluyện, hoàn thiện phẩm chất nhân cách Đồng thời, quá trình hình thành, phát triểnvăn hóa sư phạm quân sự của giảng viên trẻ cũng là quá trình hoàn thiện nhân cáchcủa họ Giảng viên trẻ dưới góc độ văn hóa trong hoạt động sư phạm quân sự luônmang tính định hướng tích cực, nhân đạo và nhân văn; phản ánh nhân cách của cán

bộ quân đội với đặc trưng chính trị là sự tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc

và nhân dân Trong nhà trường quân đội, nhân cách của giảng viên có ảnhhưởng, lan tỏa mạnh mẽ đến học viên và các quan hệ với đồng nghiệp

1.1.2 Các công trình khoa học tiêu biểu nghiên cứu

có liên quan đến vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam

Nguyễn Xuân Trường (2005), trong công trình “Phát triển giá trị văn

hóa trong nhân cách sĩ quan trẻ Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”

[120], đã luận giải vấn đề thực chất, tính quy luật phát triển giá trị văn hóatrong nhân cách sĩ quan trẻ; đồng thời, trên cơ sở đánh giá thực trạng và đềxuất những giải pháp phát triển giá trị văn hóa trong nhân cách sĩ quan trẻQuân đội nhân dân Việt Nam hiện nay Tác giả khẳng định quá trình pháttriển đó chịu sự tác động, ảnh hưởng của những giá trị và phản giá trị trongmôi trường xã hội mà trực tiếp là môi trường văn hoá quân sự; được thôngqua và là sản phẩm của quá trình kế thừa và tiếp biến giá trị văn hoá truyềnthống và hiện đại; gắn với hoạt động thực tiễn quân sự mang tính sáng tạo,

trí tuệ và nhân văn; đồng thời phụ thuộc trực tiếp vào tính tích cực tự tudưỡng của người sĩ quan trẻ.

Nguyễn Phương Lan (2012), trong công trình “Môi trường văn hóa

với việc xây dựng nhân cách và lối sống” [62], đã chỉ ra môi trường văn

hóa là một bộ phận quan trọng của môi trường sống, gắn bó hữu cơ, mậtthiết với môi trường tự nhiên và môi trường xã hội Môi trường, con người

và văn hóa có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau Môi trường văn hóa,với tư cách là kết quả của những ứng xử của con người với môi trường tựnhiên, môi trường xã hội và với chính bản thân nó, chính là cái nôi hìnhthành và phát triển nhân cách của mỗi con người cũng như lối sống, nếpsống của cả cộng đồng Theo tác giả: “Môi trường văn hóa nói chung dùtiếp cận ở góc độ nào cũng không nằm ngoài mối quan hệ tương tác giữacon người, môi trường sống và sự phát triển Môi trường văn hóa chính làcái nôi hình thành và phát triển nhân cách của mỗi con người cũng như lốisống, nếp sống của cả cộng đồng Vì vậy, xây dựng môi trường văn hóacũng đồng thời là cải thiện và nâng cao chất lượng của môi trường sinh thái

tự nhiên và môi trường xã hội nhân văn Với ý nghĩa đó, xây dựng môitrường văn hóa không tách rời với việc xây dựng nhân cách cá nhân và lốisống, nếp sống của cộng đồng xã hội” [62, tr.68]

Hoàng Đình Chiều (2012), trong công trình “Nhập thân văn hóa trong phát triển nhân cách Bộ đội Cụ Hồ của thanh niên quân đội hiện nay” [10],

xác định phát triển nhân cách Bộ đội Cụ Hồ của thanh niên quân đội là quátrình tích cực, tự giác cao của chính bản thân mỗi thanh niên quân đội dướitác động có chủ đích của các chủ thể lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, giáo dục, rènluyện thanh niên quân đội, là tác động của môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sởvới sự tôn vinh giá trị văn hoá Bộ đội Cụ Hồ; chất lượng giáo dục, rèn luyệnthanh niên quân đội theo giá trị văn hoá Bộ đội Cụ Hồ và sự phát huy nhân tốchủ quan của bản thân thanh niên quân đội

Nguyễn Quang Hoài (2016), trong công trình “Môi trường văn hóa

quân sự với việc xây dựng nhân cách quân nhân” [49], đã luận giải môi

trường văn hóa quân sự đóng vai trò rất quan trọng trong giáo dục, xâydựng nhân cách quân nhân, cho nên việc xây dựng môi trường văn hóaquân sự là việc làm thiết thực góp phần tạo nên sức hấp dẫn lôi cuốn đôngđảo thanh niên hăng hái tự nguyện, tự giác thực hiện nghĩa vụ quân sự Xâydựng môi trường văn hóa quân sự là xây dựng một môi trường trong đómọi quân nhân tự giác chấp hành kỷ luật quân sự, thể hiện “quân lệnh nhưsơn”, luôn luôn phát huy và phát triển những truyền thống văn hóa tốt đẹp,vừa chiến đấu, vừa xây dựng của quân đội ta… Những truyền thống đó đãtrở thành đặc trưng và cốt cách của Bộ đội Cụ Hồ

Trương Văn Bẩy (2016), trong công trình “Môi trường văn hóa quân sự

với việc phát triển nhân cách quân nhân” [7], đã chỉ rõ môi trường văn hóa là

môi trường sống đặc biệt của con người, là thiên nhiên thứ hai, nơi lưu giữ,nuôi dưỡng, phát triển những giá trị người trong mỗi con người, cộng đồng và

xã hội theo những tiêu chí xã hội nhất định Xây dựng môi trường văn hóa, mộtmặt để gìn giữ, nâng niu và phát huy những giá trị, không để nó phai nhạt, xâmhại trước những biến thiên của lịch sử; mặt khác, quan trọng hơn, là sử dụngcác hệ giá trị ấy để giáo dục, rèn luyện con người thành những người có íchcho cộng đồng, xã hội Là một bộ phận của môi trường văn hóa xã hội, môitrường văn hóa quân sự trong Quân đội nhân dân Việt Nam có vai trò to lớntrong phát triển nhân cách quân nhân cách mạng

Đỗ Hồng Quảng (2016), trong công trình“Phát huy vai trò của môi

trường văn hóa quân sự trong giáo dục và rèn luyện kỷ luật cho hạ sĩ quan, binh sĩ ở đơn vị cơ sở trong quân đội” [87], đã chỉ ra giáo dục và rèn luyện kỷ

luật cho hạ sĩ quan, binh sĩ ở đơn vị cơ sở trong quân đội là nội dung quantrọng của hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, đồng thời là nội dungtrọng tâm, xuyên suốt của quá trình huấn luyện tại đơn vị, chi phối các hoạtđộng khác Do vậy, để giáo dục và rèn luyện kỷ luật cho hạ sĩ quan, binh sĩ

trở thành những quân nhân ưu tú, đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới,ngoài việc phát huy vai trò của các tổ chức, lực lượng, đổi mới nội dung, hìnhthức, biện pháp giáo dục, rèn luyện kỷ luật, thì việc phát huy vai trò của môitrường văn hóa quân sự được xem như là một biện pháp tác động thườngxuyên, trực tiếp tới chất lượng của quá trình giáo dục, rèn luyện Tác giảkhẳng định: “Môi trường văn hóa quân sự có vai trò quan trọng tạo hệ thốngrào cản để phòng ngừa, ngăn chặn sự xâm nhập của văn hóa độc hại, giữ gìngiá trị truyền thống, tạo ra chất miễn dịch làm thất bại âm mưu, thủ đoạnchống phá cách mạng nước ta Bên cạnh đó, môi trường văn hóa quân sự còntrực tiếp nuôi dưỡng, phát triển những giá trị cao đẹp của hạ sĩ quan, binh sĩ,góp phần nâng cao trình độ, bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tình cảmcách mạng, xây dựng nhân cách con người mới trong quân đội, vừa đáp ứngyêu cầu hội nhập quốc tế, vừa phát huy được bản chất, truyền thống tốt đẹpcủa Quân đội nhân dân Việt Nam anh hùng” [87, tr.64] Đồng thời, tác giả đềxuất các giải pháp quan trọng để xây dựng môi trường văn hóa quân sự lànhmạnh thì cần phải quán triệt và thực hiện tốt những nội dung của cuộc vậnđộng xây dựng môi trường văn hóa trong quân đội, cũng như bảo đảm tiêuchuẩn về môi trường văn hóa trong đơn vị.

Hà Đức Long (2015), trong công trình “Phát triển nhân cách chính trị viên

trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh” [68], xác

định, phát triển nhân cách người cán bộ chính trị tất yếu phải hướng vào rèn luyện

cả phẩm chất, năng lực và phong cách, tác phong công tác của người cán bộ chínhtrị; chỉ đạo, tổ chức tiến hành các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị ở cácđơn vị cơ sở và chỉ rõ phát triển nhân cách của chính trị viên là một quá trình tựgiác; thông qua tác động tích cực của các chủ thể giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyệnnhân cách và khả năng tự giáo dục, bồi dưỡng, rèn luyện nhân cách ở chính trị viênnhằm phát triển phẩm chất, năng lực và phong cách, tác phong công tác của họ, đápứng yêu cầu chức trách, nhiệm vụ được giao

Ngô Bằng Linh (2018), trong công trình, “Phát triển nhân cách học viên

ở các trường sĩ quan quân đội” [66], đã luận giải nhân cách học viên ở các

trường sĩ quan quân đội là kết quả của một giai đoạn với sự tác động của nhiềunhân tố trong không gian và thời gian cụ thể Phát triển nhân cách học viên làquá trình kế thừa những yếu tố vốn có, vừa bổ sung, tạo dựng những yếu tố mới

để tạo nên những giá trị mới theo những tiêu chí xác định của môi trường quân

sự Theo tác giả: “Phát triển nhân cách học viên đi từ trang bị, tiếp nhận tri thức,rèn luyện thực tiễn để từng bước hình thành những phẩm chất xã hội cần thiếtcủa mỗi quân nhân Những phẩm chất đó có thể được tiếp cận gồm nhiều yếu tốkhác nhau, tựu trung lại gồm có đức và tài” [66, tr.88]

Nguyễn Vương Bình (2017), trong công trình “Định hướng giá trị văn hóa

của học viên sĩ quan quân đội” [8], đã chỉ ra định hướng giá trị văn hóa ngay từ

khi ngồi trên ghế nhà trường là một bảo đảm quan trọng cho sự trưởng thành củamỗi học viên đào tạo sĩ quan quân đội khi ra trường, là vấn đề quan trọng để bảnthân mỗi học viên cũng như các chủ thể giáo dục trong nhà trường quân đội đềxuất giải pháp nâng cao hiệu quả, góp phần hình thành nhân cách cho họ Theo tácgiả: “Môi trường văn hóa trong các trường quân đội là tổng hòa các giá trị văn hóavật chất, tinh thần được hình thành trong thực tiễn hoạt động quân sự của nhàtrường, có quan hệ biện chứng với tổ chức và hoạt động quân sự trong một thờigian và không gian xác định Thường xuyên tác động đến quá trình hình thành,phát triển nhân cách quân nhân, chi phối trực tiếp đến kết quả thực hiện nhiệm vụ

ở các trường quân sự Đây là nơi rèn luyện, thử thách toàn diện học viên, xây đắptình đồng chí, đồng đội cao cả, đồng thời bồi dưỡng, hun đúc lý tưởng, niềm tin,sức mạnh cho mỗi học viên” [8, tr.33]

Nguyễn Thế Khánh (2017), trong công trình“Môi trường văn hóa và

nhân cách quân nhân” [60], đã luận giải xây dựng môi trường văn hóa trong

quân đội bởi thế không chỉ hiểu đơn thuần là trồng thêm vài ba hàng câyxanh, bê tông hóa thêm vài chục mét đường, hoặc bỏ ra vài chục ngày công

để sơn, sửa doanh trại Nhưng điều quan trọng hơn, ý nghĩa và giá trị hơn việcxây dựng môi trường văn hóa trong quân đội chính là các hoạt động nhằm

hướng tới những giá trị nhân văn; làm lan tỏa những phẩm chất tốt đẹp của

Bộ đội Cụ Hồ Đổi mới nội dung, hình thức, biện pháp tiến hành là điều hếtsức quan trọng, nhưng vấn đề cốt lõi trong xây dựng môi trường văn hóatrong quân đội là phải tạo dựng được những điều kiện nhằm thúc đẩy và nhânlên những giá trị nhân nghĩa tốt đẹp của Bộ đội Cụ Hồ Văn hóa của quânnhân, cốt cách của Bộ đội Cụ Hồ chính là ở những phẩm chất cao đẹp ấy

Võ Huy Phúc (2017), trong công trình “Môi trường văn hóa đơn vị nuôi

dưỡng, phát triển nhân cách người quân nhân” [85] đã luận giải ngày nay,

trước yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, việc pháttriển và hoàn thiện nhân cách của người quân nhân cách mạng có ý nghĩa vàvai trò hết sức quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả hoàn thành nhiệm

vụ của đơn vị, là cơ sở nâng cao khả năng và sức chiến đấu của quân đội Đểlàm được điều đó, một biện pháp hiệu quả là phải đẩy mạnh xây dựng môitrường văn hóa ở đơn vị Môi trường văn hóa tại đơn vị là cơ sở là động lực đểquân nhân tự ghép mình vào môi trường rèn luyện tích cực của quân đội,hướng bản thân người quân nhân theo những giá trị tích cực và từng bước hoànthiện bản thân mình, tích cực cống hiến tài năng và xây dựng đơn vị Theo tácgiả: “Hãy làm cho môi trường văn hóa ở đơn vị thật sự là nơi nuôi dưỡng, pháttriển nhân cách người quân nhân cách mạng, nơi đào tạo những người công dân

có tài, có đức cho đất nước” [85, tr.36]

Nguyễn Việt Hà (2018), trong công trình “Văn hóa quân sự truyền

thống trong xây dựng nhân cách học viên sĩ quan quân đội” [38], đã luận giải

phát huy giá trị văn hóa quân sự truyền thống trong xây dựng nhân cách củahọc viên ở các trường sĩ quan quân đội là hoạt động có mục đích của các chủthể trong việc sử dụng hệ thống các cách thức, biện pháp theo cơ chế nhấtđịnh nhằm khai thác và nhân lên tác dụng, tiềm năng, sức mạnh của giá trịvăn hóa quân sự truyền thống trong việc xây dựng, định hình văn hóa đối vớicác yếu tố hợp thành nhân cách của học viên các trường sĩ quan quân đội, đápứng mục tiêu, yêu cầu đào tạo

Như vậy, liên quan đến vai trò môi trường văn hóa sư phạm trong

phát triển nhân cách học viên, các công trình nêu trên đã chỉ rõ mối quan

hệ biện chứng giữa môi trường văn hóa sư phạm và sự phát triển nhâncách học viên Các công trình nêu trên cũng chỉ rõ những nhân tố cơ bảnquy định và các giải pháp đặt ra để giải quyết hiệu quả việc phát triểnnhân cách cho các đối tượng cụ thể

1.2 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài và những vấn đề đặt ra luận án tiếp tục giải quyết

1.2.1 Khái quát kết quả nghiên cứu của các công trình khoa học đã công bố có liên quan đến đề tài luận án

Từ tổng quan những công trình khoa học tiêu biểu có liên quan đến môitrường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩquan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay cho thấy, với nhiều góc độ tiếpcận và luận giải khác nhau, các công trình đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề lý luận

và thực tiễn liên quan đến đề tài luận án, cụ thể:

Một là, về môi trường văn hóa và môi trường văn hóa sư phạm.

Các công trình khoa học phân tích làm rõ quan niệm, cấu trúc, vai tròmôi trường văn hóa, môi trường văn hóa sư phạm Một số công trình đã đi sâuphân tích về cấu trúc môi trường văn hóa, làm rõ môi trường văn hóa sư phạm ởtrường sĩ quan Theo đó, về môi trường văn hóa sư phạm, các công trình khoahọc đều có điểm chung khi cho rằng, đó là những yếu tố vật chất, tinh thần đượctạo ra từ mối quan hệ giữa các chủ thể giáo dục gắn với điều kiện, hoàn cảnh lịch

sử cụ thể Các công trình đã chỉ ra yêu cầu đòi hỏi phải xây dựng củng cố cácyếu tố của môi trường văn hóa, môi trường văn hóa sư phạm

Trong nghiên cứu về vai trò môi trường văn hóa, môi trường văn hóa

sư phạm và vấn đề xây dựng môi trường văn hóa sư phạm, hầu hết các côngtrình đều thống nhất cho rằng: Xây dựng môi trường văn hóa sư phạm tốt đẹplành mạnh, phong phú là cơ sở quan trọng để tạo dựng môi trường sống trong

sạch, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần lành mạnh; đặc biệt là môi trườnggiáo dục, phát triển nhân cách, hành vi ứng xử, các mối quan hệ văn hóa và sựphát triển nhân cách con người trong đời sống xã hội và quân đội Một số tác giảtheo hướng tiếp cận nghiên cứu của mình đã chỉ ra đặc điểm, bản chất và cấutrúc của môi trường văn hóa cũng như vị trí, vai trò của nó đối với phát triểnnhân cách con người và xã hội Tuy nhiên chưa đi sâu làm rõ đặc điểm môitrường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân đội, chưa đi sâu luận chứngmối quan hệ giữa môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân đội vớiphát triển nhân cách của người học Nghiên cứu những vấn đề này, là chỉ dẫnquan trọng để tiếp thu, kế thừa, phát triển hoàn thiện nội dung luận án.

Hai là, về nhân cách và phát triển nhân cách quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thông qua các công trình nghiên cứu của mình, các tác giả đã tiếp cậnnghiên cứu và đưa ra quan niệm về nhân cách, phát triển nhân cách Các côngtrình nghiên cứu đều có điểm chung đó là chỉ ra cấu trúc, bản chất, đặc điểmcủa nhân cách Theo đó, các công trình dù tiếp cận ở góc độ khác nhau vềnhân cách nhưng đều có điểm chung khi bàn về nhân cách đó là những yếu tốthuộc về phẩm chất xã hội, những yếu tố này được hình thành trong môitrường sống của họ, thông qua hoạt động thực tiễn của họ Đồng thời, chỉ ratính tất yếu hình thành và phát triển nhân cách Nhân cách không phải là yếu

tố bất biến mà luôn vận động phát triển Các công trình đều đã khái quát và

chỉ ra tính tất yếu phải bồi dưỡng, phát triển nhân cách quân nhân trong Quânđội nhân dân Việt Nam đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xâydựng quân đội Để phát triển nhân cách quân nhân trong Quân đội nhân dânViệt Nam, các công trình nghiên cứu cũng đã tiếp cận và luận giải những vấn

đề cơ bản về giáo dục và đào tạo, định hướng nhằm hình thành và phát triểnphẩm chất và năng lực của đội ngũ này Ở các khía cạnh khác nhau, các côngtrình đã lập luận thấy rằng phát triển nhân cách của người quân nhân khôngthể tách rời môi trường mà họ đang sống, quá trình đó luôn bị chi phối và chịuảnh hưởng của môi trường sống của họ Tuy nhiên, dưới góc độ tiếp cận triết

học các công trình chưa đi sâu luận chứng vai trò của môi trường văn hóa sưphạm ở các trường sĩ quan quân đội với phát triển nhân cách của học viên.

Ba là, về vai trò môi trường văn hóa quân sự với phát triển nhân cách quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam.

Những công trình nghiên cứu về vai trò của môi trường văn hóa quân sựvới phát triển nhân cách quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam đã chỉ ramôi trường văn hóa quân sự là nơi ươm mần và tạo ra những những điều kiệnthuận lợi để người quân nhân hoàn thiện những giá trị người theo tiêu chuẩn củanhân cách người quân nhân cách mạng Môi trường văn hóa quân sự chính là môitrường giáo dục tốt đẹp là nơi gìn giữ phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹpcủa cha anh, tích hợp những giá trị mới, cốt lõi phù hợp với yêu cầu phát triểnhoàn thiện nhân cách của người quân nhân trong điều kiện mới hiện nay Theo đó,với nhiều cách luận giải và tiếp cận khác nhau, các công trình nghiên cứu đều chỉ

ra sự tác động của môi trường văn hóa quân sự đối với phát triển nhân cách củangười quân nhân cách mạng Như vậy, các công trình đã cho thấy được vai tròquan trọng không thể thiếu được của môi trường văn hóa quân sự đối với pháttriển nhân cách người quân nhân cách mạng Nhân cách người quân nhân cáchmạng hoàn thiện trong môi trường văn hóa quân sự mà họ học tập, công tác

Theo những hướng tiếp cận, đối tượng, phạm vi nghiên cứu khác nhau, cáccông trình nghiên cứu đã đưa ra những giải pháp nhằm phát huy vai trò môitrường văn hóa quân sự với phát triển nhân cách quân nhân ở các đơn vị quân độinói chung và ở các trường sĩ quan quân đội nói riêng Trong đó, một số công trìnhnghiên cứu đã đề cập đến hoạt động xây dựng các yếu tố tốt đẹp, lành mạnh trongmôi trường văn hóa sư phạm hướng đến phát triển nhân cách, đạo đức, lối sốngvăn hóa của học viên ở các trường sĩ quan quân đội

1.2.2 Những vấn đề đặt ra luận án tập trung giải quyết

Các công trình khoa học đã có những luận bàn về môi trường văn hóa,môi trường văn hóa sư phạm, về nhân cách, phát triển nhân cách, môi trườngvăn hóa sư phạm với phát triển nhân cách con người nói chung Phân tích, làm

rõ những tác động tích cực, tiêu cực của toàn cầu hoá, hội nhập quốc tế đến pháttriển nhân cách con người và các vấn đề đặt ra hiện nay của môi trường văn hóavới phát triển nhân cách con người trước tác động đó

Tuy nhiên chưa có công trình khoa học nào bàn một cách cụ thể, trựctiếp, có hệ thống dưới góc độ triết học về môi trường văn hóa sư phạm vớiphát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay Từ đó,luận án tiếp tục giải quyết trên những nội dung cụ thể sau:

Một là, lý luận về môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đây là những vấn đề tuy không mới nhưng vẫn mang tính thời sựnóng hổi, chưa được giải quyết một cách thấu đáo trong các công trình đãcông bố, cần phân tích luận giải chúng một cách có hệ thống, chuẩn xác.Trên cơ sở tiếp thu, nghiên cứu ý kiến, các quan điểm của các nhà khoa học

về nhân cách, luận án cần tập trung làm rõ quan niệm, phân tích cấu trúc củanhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội và so sánh với nhân cáchsinh viên nói chung Trả lời được nhân cách học viên ở các trường sĩ quanquân đội có gì khác nhân cách sinh viên ở các trường đại học trên cả nước.Thông qua đó, chỉ ra quá trình phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩquan quân đội nhằm đáp ứng yêu cầu đào tạo người cán bộ quân đội hiệnnay Từ đó, xác định rõ những nội dung trọng tâm cần quan tâm giải quyếttrong phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội

Nội dung vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cáchhọc viên ở các trường sĩ quan quân đội hiện nay và những nhân tố quy địnhvai trò đó Đây là những vấn đề cơ bản, có ý nghĩa hết sức quan trọng, tuynhiên chưa được giải quyết trong các công trình đã công bố Chỉ có trên cơ

sở hiểu rõ thực chất vai trò môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩquan quân đội gồm những yếu tố nào? Có chức năng, nhiệm vụ gì? Nộidung vai trò đó trong phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quanquân đội biểu hiện như thế nào, thì mới có cơ sở nhận thức đúng, đánh giá

khách quan, chính xác để phát triển nhân cách học viên trong thực tiễn.Luận án cần tập trung phân tích làm rõ những nhân tố quy định vai trò môitrường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩquan quân đội, như: Nhận thức, trách nhiệm của chủ thể môi trường văn hóa

sư phạm ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; tính chỉnh thểthống nhất hệ thống các yếu tố của môi trường văn hóa sư phạm ở các trường

sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam; nỗ lực chủ quan tự phát triển nhân cáchcủa bản thân học viên trong môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quanQuân đội nhân dân Việt Nam Đây chính là điểm mới mà đề tài luận án tậptrung làm rõ, tạo cơ sở cho việc đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cơbản phát huy vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách họcviên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay

Hai là, thực trạng vai trò và những vấn đề đặt ra về phát huy vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Do mục đích và cách tiếp cận khác nhau, trong các công trình đã công bố,vấn đề này chưa được giải quyết một cách cơ bản, hệ thống Do đó luận án tậptrung làm rõ những ưu điểm của vai trò môi trường văn hóa sư phạm với pháttriển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội; chỉ ra những hạn chế,khuyết điểm vướng mắc cần tháo gỡ Luận án đi sâu tìm hiểu nguyên nhân củanhững ưu điểm, hạn chế, khuyết điểm của vai trò môi trường văn hóa sư phạmvới phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội bao gồm cảnhững nguyên nhân khách quan và chủ quan Về nguyên nhân khách quan cầntập trung làm rõ sự quan tâm lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, sự quản lý, chỉđạo, hướng dẫn của Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị; các trường sĩ quan vềhoạt động xây dựng môi trường văn hóa ở trong quân đội Về nguyên nhân chủquan phải tập trung làm rõ, những nguyên nhân về nhận thức, chất lượng, khảnăng tự phát triển nhân cách của bản thân học viên Trên cơ sở đó, làm nổi bật

những vấn đề đặt ra cần giải quyết trong phát huy vai trò môi trường văn hóa

sư phạm với phát triển nhân cách học viên hiện nay

Ba là, về hệ thống giải pháp cơ bản phát huy vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan hiện nay.

Trên cơ sở lý luận và thực tiễn đã được trình bày, luận án tiếp tục đề xuất

hệ thống các giải pháp cơ bản, đồng bộ, phù hợp nhằm phát huy vai trò môitrường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quanQuân đội nhân dân Việt Nam hiện nay, giúp cho họ có nhân cách trong sáng đápứng yêu cầu đào tạo của các nhà trường quân đội và sự nghiệp xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong tình hình mới

Nhiều nhà khoa học trong quân đội với nhiều cách tiếp cận và hướngnghiên cứu khác nhau đã luận giải một cách sâu sắc, làm sáng tỏ nhiều vấn

đề lý luận, thực tiễn về phát triển nhân cách quân nhân, về vai trò môitrường văn hóa quân sự với phát triển nhân cách quân nhân Đó là một trongnhững cơ sở khoa học để Bộ Quốc phòng, các Học viện, Trường sĩ quan xâydựng chương trình, kế hoạch phát huy hơn nữa vai trò của môi trường vănhóa, môi trường văn hóa sư phạm đối với phát triển nhân cách quân nhân,nhất là học viên đào tạo sĩ quan ở các trường sĩ quan quân đội, nhằm xây

dựng đội ngũ cán bộ quân đội có đầy đủ phẩm chất, năng lực đáp ứng, yêucầu nhiệm vụ của cách mạng trong giai đoạn mới

Song, do tính chất đặc thù, mục đích nhiệm vụ và phạm vi nghiên cứukhác nhau mà các công trình nghiên cứu đã không đề cập hoặc đề cập chưađầy đủ, thiếu hệ thống về lý luận và thực tiễn vai trò môi trường văn hóa sưphạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội Vìvậy, cùng với việc nghiên cứu tham khảo đề tài luận án trên cơ sở kế thừakết quả nghiên cứu của các nhà khoa học đi trước, đề tài luận án có hướngnghiên cứu riêng, được triển khai một cách độc lập, sáng tạo và không trùnglặp với bất cứ một công trình khoa học nào đã được công bố

Chương 2

NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA

SƯ PHẠM VỚI PHÁT TRIỂN NHÂN CÁCH HỌC VIÊN

Ở CÁC TRƯỜNG SĨ QUAN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT NAM

2.1 Thực chất vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

2.1.1 Quan niệm về môi trường văn hóa sư phạm và phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

* Quan niệm môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Khái niệm văn hóa xuất hiện ngay từ thời cổ đại và không ngừng được

hoàn thiện, phát triển Dù diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau nhưng khi thểhiện nội hàm khái niệm văn hóa đều có điểm chung đó là phản ánh mối quan

hệ thống nhất giữa thực tiễn hoạt động của con người với tự nhiên, xã hội; làphương thức tồn tại tích cực trong tiến trình phát triển của con người Từ điểntriết học định nghĩa văn hóa là “toàn bộ những giá trị vật chất và tinh thần do

con người tạo ra trong quá trình thực tiễn xã hội - lịch sử và tiêu biểu chotrình độ đạt được trong lịch sử phát triển xã hội” [123, tr.656] Theo đó, vănhóa là tổng thể các giá trị do con người tạo ra, đó là các giá trị vật chất và giátrị tinh thần, văn hóa cũng là trình độ, năng lực hoạt động sống của con người

và cũng chính bản thân sự phát triển của con người Về bản chất, văn hóa là

sự phát triển lực lượng bản chất người và sự hiện thực nó thông quan hoạtđộng của con người theo tiêu chí chân, thiện, mỹ Văn hóa phản ánh nhữnggiá trị mang đặc trưng về bản sắc, cốt cách, tâm hồn, lối sống, cách ứng xửcủa một cộng đồng người có tính bền vững và gắn liền với những giá trị nhânvăn, chân - thiện - mỹ là chuẩn mực để nuôi dưỡng, phát triển và hoàn thiệnnhân cách con người Đây chính là cơ sở lý luận quan trọng để tiếp cận,

nghiên cứu về môi trường văn hóa, vai trò của nó tới sự phát triển nhân cách.

Môi trường văn hoá bao hàm trong nó những giá trị văn hoá của xã hội(những yếu tố văn hoá vật chất và văn hoá tinh thần), là sự phản ánh các mốiquan hệ xã hội trong từng giai đoạn lịch sử nhất định và trình độ văn minh của

cộng đồng gắn với địa bàn, lãnh thổ nhất định Theo đó, môi trường văn hoá là

toàn bộ các yếu tố vật chất và tinh thần hợp thành một chỉnh thể trong không gian và thời gian xác định, thường xuyên tác động đến quá trình hình thành, phát triển và hoàn thiện nhân cách con người theo tiêu chí chân, thiện, mỹ.

Môi trường văn hóa thể hiện sức mạnh và khả năng sáng tạo trong hoạt độngthực tiễn theo mục đích của con người Thông qua hoạt động thực tiễn, conngười quan hệ với môi trường tự nhiên, môi trường xã hội mà tạo ra những giátrị văn hóa, quan hệ văn hóa, hoạt động văn hóa, thiết chế văn hóa và cảnhquan văn hóa Đó là sự vận động các quan hệ của con người trong quá trình tạolập, bảo tồn, phát triển và thụ hưởng các giá trị văn hóa Môi trường văn hóa làkhông gian in dấu hoạt động sáng tạo, sức lực, trí tuệ và tinh thần của con

người trong thực tiễn, biểu hiện trình độ phát triển của con người

Trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là trung tâm đào tạo cán bộ sĩ

quan theo các ngành chuyên môn, nghiệp vụ về hoạt động quân sự, vừa là nhà

trường đào tạo đại học, sau đại học, vừa là một đơn vị huấn luyện sẵn sàng chiếnđấu Đội ngũ giảng viên, cán bộ, đơn vị quản lý học viên của nhà trường tham giavào các hoạt động giáo dục và đào tạo, vừa với tư cách là nhà sư phạm, vừa là cán

bộ cấp trên của người học Nhà trường được tổ chức, biên chế phù hợp với chứcnăng, nhiệm vụ đào tạo theo quy chế, quy định của Bộ Quốc phòng, Bộ Tổngtham mưu, Bộ Giáo dục và Đào tạo, tổ chức thành các cơ quan, phòng, ban chuyênmôn, các khoa giáo viên và các đơn vị quản lý học viên Đơn vị quản lý học viênđược biên chế thành các hệ, tiểu đoàn theo quy chuẩn biên chế của quân đội vàtheo từng đối tượng đào tạo Nhiệm vụ chính trị của các trường sĩ quan quân đội làgiáo dục, đào tạo và nghiên cứu khoa học, xây dựng nhà trường mẫu mực chínhquy, vừa thực hiện chức năng, nhiệm vụ của một nhà trường quân đội, vừa thựchiện chức năng, nhiệm vụ của một đơn vị huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, laođộng, sản xuất, công tác, đồng thời, là những trung tâm dự trữ cán bộ cho toànquân

Theo đó, môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan Quân đội

nhân dân Việt Nam là toàn bộ các yếu tố vật chất và tinh thần hợp thành một chỉnh thể trong không gian và thời gian xác định, gắn kết và xâm nhập vào toàn bộ hoạt động giáo dục và đào tạo, thường xuyên tác động đến quá trình hình thành, nuôi dưỡng, hoàn thiện phẩm chất, nhân cách của cán bộ, giảng viên, học viên, nhân viên, hạ sĩ quan, binh sĩ theo tiêu chí chân, thiện, mỹ.

Xét về tổng thể, môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quanquân đội bị chi phối, tác động của các quy luật chung và vận hành theonhững quy luật riêng Những yếu tố cấu thành môi trường văn hóa sư phạm

ở các trường sĩ quan quân đội gồm: Con người có trình độ văn hóa sư phạm;

hệ thống các quan hệ ứng xử văn hóa sư phạm; hệ thống các hình thái hoạtđộng văn hóa sư phạm; hệ thống các thiết chế văn hóa sư phạm và hệ thốngcảnh quan môi trường văn hóa sư phạm Các yếu tố này có quan hệ biệnchứng với nhau tạo nên một chỉnh thể thống nhất

Con người có trình độ văn hóa sư phạm, với tính cách là yếu tố cấu

thành môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân đội bao gồm cán

bộ, giảng viên, học viên có phẩm chất và năng lực nhất định, đồng thời có khảnăng tác động thường xuyên đến phát triển nhân cách học viên Con người vừa làđối tượng tác động, hưởng thụ giá trị văn hóa, vừa là sản phẩm chủ yếu của

môi trường văn hóa sư phạm, họ có vốn tri thức chung về sư phạm, tình cảm,

hiểu biết, niềm tin vào hoạt động sư phạm và những vấn đề về môi trường vănhóa sư phạm trong quân đội Hoạt động của quân nhân trong môi trường vănhóa sư phạm trên cơ sở nắm vững các chế độ quy định, điều lệnh, điều lệ vàđược biểu hiện bằng hành động tích cực, tự giác, chủ động, đồng thời cónhững hành vi ứng xử mẫu mực phù hợp với luật lệ, chế độ quy định

Hệ thống các quan hệ ứng xử văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân

đội rất đa dạng, phong phú, phản ánh cuộc sống, sinh hoạt, học tập và công tác ởnhà trường quân đội mang giá trị văn hoá, có các mối quan hệ dọc và quan hệngang đã được xác định trong điều lệnh, điều lệ của quân đội, cũng nhưnhững quy định chung của nhà trường, đơn vị Hệ thống các quan hệ ứng xửvăn hóa sư phạm hợp thành môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quanquân đội gồm tổng thể các quan hệ giữa các tổ chức, lực lượng sư phạm như:Quan hệ giữa học viên với lãnh đạo, chỉ huy và đội ngũ cán bộ quản lý, quan

hệ giữa học viên với giảng viên, quan hệ giữa học viên với nhân viên, hạ sĩquan, binh sĩ quan hệ giữa học viên với cán bộ các cơ quan, quan hệ giữa họcviên khoá trước với học viên khoá sau, học viên cùng khoá, cùng lớp; quan hệgiữa các trường sĩ quan quân đội với cấp uỷ, chính quyền và nhân dân địaphương trên địa bàn đóng quân… Các mối quan hệ trên đây nảy sinh trongcuộc sống, sinh hoạt, công tác, nhất là trong học tập, rèn luyện của học viên,được điều chỉnh và quy định bởi hệ thống điều lệnh quân đội, pháp luật Nhànước; đồng thời, phù hợp với tiêu chí văn hoá quân sự; môi trường hoạt độngcủa nhà trường quân sự và truyền thống văn hoá của dân tộc, của quân đội và

của đơn vị Hệ thống những quan hệ ứng xử văn hóa sư phạm là khuôn mẫuứng xử của cán bộ, giảng viên, học viên và luôn hàm chứa những giá trị vănhóa Vì thế, nếu hệ thống những giá trị văn hóa là thang phản ánh phẩm chất,nhân cách của con người ở các trường sĩ quan quân đội, thì hệ thống các quan

hệ ứng xử văn hóa sư phạm là biểu hiện tập trung của thang giá trị đó Thôngqua quan hệ này mà những giá trị văn hóa được thấm sâu vào mỗi cán bộ,giảng viên, học viên góp phần giáo dục, rèn luyện, khích lệ họ tích cực, tựgiác nghiên cứu, học tập và rèn luyện không ngừng phát triển và hoàn thiệnnhân cách học viên - người quân nhân cách mạng trong tình hình mới…

Hệ thống các hình thái hoạt động văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan

quân đội cũng rất phong phú, đa dạng, như: Tham quan, triển lãm, tuyên truyền cổđộng, sáng tác và biểu diễn nghệ thuật, học tập truyền thống, thưởng thức nghệthuật, tổ chức sinh hoạt văn hoá văn nghệ, thể dục thể thao, vui chơi giải trí… Đặcbiệt, các hình thức hoạt động văn hoá do Đoàn thanh niên hoặc đơn vị tổ chức, có

sự định hướng nội dung, hình thức, biện pháp… một cách chặt chẽ luôn thu hút sựtham gia tự giác của mọi thành viên trong đơn vị Đây là biểu hiện tập trung sinhđộng nhất mối quan hệ và những giá trị của văn hóa sư phạm

Các hình thái hoạt động văn hóa sư phạm là cơ sở thực tiễn rất quantrọng giúp mọi người nhận thức đầy đủ hơn về tổ chức các hoạt động sưphạm Thông qua các hình thái hoạt động văn hóa sư phạm mà các giá trị vănhóa được thẩm thấu vào mỗi quân nhân, khơi dậy ý thức tự giác, tinh thầntrách nhiệm, lòng tự hào, tự trọng đối với truyền thống lịch sử văn hóa, khích

lệ mọi người luôn vươn tới các giá trị chân - thiện - mỹ Tất cả các hoạt động

ấy đều mang giá trị văn hoá để hợp thành môi trường văn hóa sư phạm ở cáctrường sĩ quan quân đội, hướng vào phục vụ chức năng, nhiệm vụ giáo dục vàđào tạo ở các trường sĩ quan quân đội và tác động mạnh mẽ đến phát triển

nhân cách học viên

Hệ thống các thiết chế văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân

đội gồm: Các quy chế, quy định, chế độ sinh hoạt, hoạt động văn hoá; các

cơ quan chuyên trách chỉ đạo, điều hành, tổ chức hoạt động văn hoá; cơ sởvật chất văn hoá như nhà truyền thống, phòng Hồ Chí Minh, tủ sách báo,

hệ thống thông tin nội bộ, panô, áp phích, bảng tin, khẩu hiệu, vật tư thiết

bị phục vụ đời sống tinh thần (tivi, rađiô, sách báo, tạp chí…) do kinh phítrên cấp hoặc đơn vị tự đầu tư mua sắm…

Ngoài ra, hệ thống tổ chức thiết chế văn hóa đặc trưng nhất của môitrường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân đội là hệ thống tổ chức bộmáy lãnh đạo, quản lý, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ giáo dục và đàotạo Đó là hệ thống cấp ủy, tổ chức đảng; hệ thống chỉ huy, bộ máy chínhquyền, đoàn thể; các cơ quan chức năng, các khoa giáo viên, các đơn vị quản lýhọc viên Hệ thống đó giữ vai trò quan trọng trong các hoạt động nghiên cứukhoa học, giáo dục và đào tạo, trực tiếp truyền bá các giá trị văn hóa khoa họcquân sự, làm cho các giá trị đó luôn thấm sâu, bám chắc và trở thành giá trị bềnvững Đồng thời, cũng là điều kiện, phương tiện để đấu tranh ngăn chặn cáctiêu cực, phản giá trị xâm nhập vào các trường sĩ quan quân đội Trong các hệthống đó, hệ thống thiết chế lãnh đạo, chỉ huy luôn giữ vai trò hạt nhân

Hệ thống cảnh quan văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân đội bao

gồm giảng đường, hội trường, thao thường, bãi tập, khu vui chơi giải trí vănhóa thể thao, biểu tượng, hiện vật lịch sử, hệ thống giao thông, vườn hoa câycảnh, panô, áp phích, cây bóng mát, nhà ở, bếp ăn …vừa có tính thẩm mỹ,vừa phù hợp với điều lệnh, điều lệ, chế độ quy định và với đặc điểm của môitrường sư phạm quân sự, điều kiện học tập, nghiên cứu khoa học Các hệthống trên luôn có mối liên hệ chặt chẽ với nhau trong tổng thể môi trườngvăn hóa sư phạm và đều trong quá trình vận động phát triển không ngừng.Song nhìn dưới góc độ yếu tố của môi trường văn hóa sư phạm ở các trường

sĩ quan quân đội, thì tổng thể cảnh quan đó luôn chứa đựng giá trị văn hoá vậtthể, tạo nên sự hài hoà, cân đối, thẩm mỹ của bộ mặt nhà trường quân đội Đóchính là môi trường lành mạnh đem lại hiệu quả cao cho quá trình thực hiệnnhiệm vụ giáo dục và đào tạo, đem đến cho học viên sự gắn bó với nhàtrường, phấn khởi, tự tin trong học tập, rèn luyện.

Như vậy, môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân đội baohàm nhiều yếu tố quan hệ chặt chẽ và tương tác với nhau trong một không gian vàthời gian xác định; các yếu tố đó thấm đượm giá trị nhân văn, chân - thiện - mỹ, ẩnchứa trong cả văn hóa vật chất và văn hóa tinh thần Các yếu tố này có sự kết tinhsâu sắc những giá trị văn hóa quân sự Việt Nam, giá trị văn hóa quân nhân cáchmạng với những sắc thái văn hóa của quân nhân đem đến từ các vùng miền, tạonên giá trị văn hóa ở nhà trường thống nhất trong đa dạng Những giá trị văn hóa ở

ở các trường sĩ quan quân đội là cơ sở để hình thành, nuôi dưỡng, phát triển vàhoàn thiện nhân cách học viên

* Quan niệm phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Nhân cách là vấn đề phức tạp, là đối tượng nghiên cứu của nhiều khoa

học, những thập kỷ gần đây các nhà khoa học cả triết học, xã hội học, tâm lýhọc, văn hoá học, giáo dục học đều đề cập đến khái niệm nhân cách và cónhiều định nghĩa khác nhau Theo quan điểm triết học Mác - Lênin, nhân cáchđược xem như một chỉnh thể toàn vẹn cá nhân có tính lịch sử, cụ thể C.Mácchỉ ra rằng: “ Bản chất con người không phải là một cái trừu tượng cố hữucủa cá nhân riêng biệt Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là

tổng hoà những quan hệ xã hội” [69, tr.11] Theo đó, nhân cách là tổng hoà

những phẩm chất xã hội, được cá nhân lĩnh hội trong hoạt động và giao tiếp phản ánh giá trị xã hội của cá nhân đó trong cộng đồng.

Nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

là sự thống nhất hữu cơ giữa phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ và trình độ, năng lực

học tập, rèn luyện ở nhà trường, phản ánh giá trị xã hội của học viên Nhâncách ấy là sự kết tinh những giá trị tốt đẹp trong truyền thống của dân tộc, củaquân đội Đó là truyền thống trung thành vô hạn với Đảng, với Tổ quốc vànhân dân; truyền thống khắc phục khó khăn, tương thân, tương ái trong sựnghiệp đấu tranh giành độc lập dân tộc và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩacủa quân đội, được biểu hiện ra ở những phẩm chất, năng lực của người họcviên Nhân cách học viên được cấu thành từ sự định hướng và phát triển từnhững phẩm chất tinh thần thông qua tình cảm, ý chí của mỗi cá nhân Nhâncách học viên ở các trường sĩ quan quân đội luôn chịu sự tác động chi phốicủa môi trường kinh tế, chính trị, văn hoá, môi trường quân sự…, và sự tự nỗlực vươn lên của chính họ trong việc tạo ra những điều kiện thuận lợi cho sự

phát triển xã hội và nhân cách của mình Như vậy, nhân cách học viên ở các

trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là sự thống nhất hữu cơ những phẩm chất, năng lực phản ảnh những giá trị xã hội của học viên trong quá trình học tập, rèn luyện theo mục tiêu, yêu cầu, đào tạo Nhân cách học viên ở

các trường sĩ quan quân đội biểu hiện trên các nội dung cơ bản sau:

Phẩm chất chính trị biểu hiện tập trung ở lòng trung thành tuyệt đối với

Đảng, với Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, với nhân dân, trung thành tuyệt đối vớinhững nguyên tắc cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.Phẩm chất chính trị của người học viên biểu hiện: Bản lĩnh chính trị vữngvàng, trong sáng về đạo đức lối sống, gắn bó với quân đội; có tri thức cơ bản,toàn diện về khoa học và nghệ thuật quân sự; có khả năng nhận thức, vận dụngđúng đắn những luận điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh,đường lối quan điểm của Đảng vào xem xét, giải quyết các vấn đề trong thựctiễn và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện; có sức khoẻ tốt; có năng lựcquản lý, tổ chức, chỉ huy đảm bảo cho bộ đội luôn sẵn sàng chiến đấu và chiếnđấu thắng lợi trong mọi tình huống.

Phẩm chất đạo đức góp phần tạo nên phẩm chất nhân cách của người

cán bộ cách mạng Trong nhân cách của người cán bộ cách mạng, thì đạo đức

cách mạng được Hồ Chí Minh và Đảng ta coi là “gốc”, là “nền tảng” Hồ ChíMinh khẳng định: “Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì

dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” [76, tr.600] Phẩm chất

đạo đức là yếu tố đặc biệt quan trọng trong nhân cách học viên, là kết quả củaquá trình giáo dục, đào tạo gắn với quá trình tự nhận thức, tự tu dưỡng, rènluyện của mỗi học viên trong môi trường văn hóa sư phạm lành mạnh, tốt đẹp

ở các trường sĩ quan quân đội

Năng lực nhận thức là sự hiểu biết sâu sắc về nhiệm vụ chính trị

trung tâm của học viên, từ đó, biết hiện thực hoá những vấn đề lý luậnđược trang bị để tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị ấy trên từngcương vị công tác sau này

Năng lực thực tiễn thể hiện ở khả năng xác định mục đích tổ chức,

sắp xếp thực hiện nhiệm vụ học tập, rèn luyện tại nhà trường; biết biến quátrình học tập thành quá trình tích lũy tri thức, kinh nghiệm chuyên mônnghiệp vụ quân sự để tổ chức các hoạt động cụ thể, gắn với chức trách,nhiệm vụ trên thực tế theo mục tiêu, yêu cầu đào tạo đã xác định

Phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực nhận thức, thực tiễn của họcviên được hoàn thiện và phát triển thông qua các con đường, biện pháp khácnhau, trong giáo dục, đào tạo và hoạt động thực tiễn quân sự, thường xuyên

và trực tiếp chịu sự tác động quy định của môi trường văn hóa sư phạm ở cáctrường sĩ quan quân đội

Phát triển được hiểu theo nghĩa chung nhất vừa là quá trình tự thân vận

động theo chiều hướng đi lên của sự vật, hiện tượng tuân theo quy luật kháchquan, vừa là kết quả của quá trình hoạt động tự giác, có chủ đích của các chủthể Phát triển là quá trình đi từ thấp đến cao, từ chưa hoàn thiện đến hoànthiện, thông qua giải quyết các mâu thuẫn bên trong, thông qua sự chuyển hoálượng - chất, vượt qua cực đối lập để phủ định có kế thừa hợp quy luật

Phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là quá trình tác động trực tiếp, hợp quy luật của các chủ thể giáo

dục, đào tạo trong môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩ quan quân độicùng với quá trình tự giáo dục, tự học tập, rèn luyện của chính người học Đây

là quá trình chuyển hoá phức tạp thông qua sự tác động biện chứng giữa nhữngđiều kiện khách quan và tính tích cực, năng động, sáng tạo của bản thân mỗi

người học viên ở các trường sĩ quan quân đội Theo đó, phát triển nhân cách

học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là quá trình tác động hợp quy luật của các chủ thể làm chuyển hóa về chất phẩm chất, năng lực của người học theo hướng tiến bộ, nhân văn trong quá trình học tập, rèn luyện đáp ứng tốt mục tiêu, yêu cầu đào tạo sĩ quan quân đội.

Chủ thể phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân

dân Việt Nam bao gồm mọi lực lượng, tổ chức, cá nhân ở các trường sĩ quanquân đội Chủ thể trực tiếp là Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường; cấp ủy, chỉhuy các cơ quan, cấp ủy chỉ huy tiểu đoàn, đại đội quản lý học viên; lãnh đạo,chỉ huy các khoa, đội ngũ giảng viên; hội đồng quân nhân; tổ chức Đoàn thanhniên Cộng Sản Hồ Chí Minh và bản thân học viên vừa là chủ thể phát triển vừa

là chủ thể chịu sự tác động của các lực lượng khác Theo đó, các cơ quan chứcnăng phải làm tốt việc tham mưu cho lãnh đạo, chỉ huy nhà trường trong xâydựng kế hoạch, chương trình đào tạo, các hoạt động chính trị, tư tưởng, vănhóa… Trên cơ sở tuân thủ nội dung, chương trình theo kế hoạch, thực hiện

đa dạng hóa các hình thức giáo dục và thường xuyên bổ sung, đổi mới, vậndụng linh hoạt các hình thức, phương pháp giáo dục Lực lượng sư phạm ởcác trường sĩ quan, họ là những “đồng nghiệp”, “đồng chí”, “người thầy”cùng công tác, học tập với học viên Quá trình đó học viên học tập ở lựclượng sư phạm cả về tri thức khoa học, kinh nghiệp, vốn sống và phẩm chất,năng lực để hoàn thiện, phát triển nhân cách của mình Đồng thời, quá trìnhphát triển nhân cách của học viên còn được quyết định bởi chính bản thân

họ Vì học viên là đối tượng chịu sự tác động của quá trình giáo dục, đào tạo

và là chủ thể trực tiếp của quá trình giáo dục, đào tạo với tự hoàn thiện, pháttriển nhân cách của chính mình Việc tự hoàn thiện, phát triển nhân cách củahọc viên được tiến hành trong môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩquan quân đội với sự tự giác trong học tập, rèn luyện để bổ sung, lĩnh hội trithức khoa học và hoàn thiện kỹ năng, năng lực hoạt động thực tiễn, nghềnghiệp quân sự cũng như giữ gìn, rèn luyện hoàn thiện phẩm chất đạo đức,lối sống và nhân cách người sĩ quan tương lai

Đặc trưng quá trình phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội Thứ nhất, phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội là quá trình mang tính khách quan.

Tiếp cận phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội cầnphải nhìn nhận trong một chỉnh thể thống nhất Sự chuyển hóa nhân cách họcviên thành nhân cách người sĩ quan tương lai như một quá trình tự thân, tức làtuân theo quy luật vận động, phát triển khách quan Nhân cách học viên khôngngừng tích lũy trong suốt thời gian học tập, tu dưỡng, rèn luyện tại nhà trường

được chuyển hóa về chất qua “bước nhảy” của các giai đoạn, học kỳ, năm học.

Quá trình đó, diễn ra bắt đầu từ khi học viên bước vào quá trình đào tạo ngay từnăm thứ nhất với tư cách là học viên chiến sĩ họ được tiếp nhận, lĩnh hội các giátrị văn hóa do sự tác động của môi trường văn hóa sư phạm, giáo dục - địnhhướng nhân cách của các chủ thể lãnh đạo, chỉ huy, đội ngũ giảng viên, cán bộquản lý ở nhà trường quân sự để làm giàu tri thức, tình cảm và ý chí, niềm tin.Điểm đến trung gian là trải qua các giai đoạn trong quá trình đào tạo, nhân cáchcủa họ với tư cách là học viên dần phát triển và theo từng năm học ở nhà trường có

sự nhảy vọt cục bộ Khi học viên tốt nghiệp cũng là lúc đánh dấu sự nhảy vọt toàn

bộ về chất trong phẩm chất và nhân cách học viên, lúc này mang tư cách của người

sĩ quan mới ra trường Kết quả ấy lại tạo tiền đề, điều kiện cho quá trình phát triểnnhân cách tiếp theo qua hoạt động thực tiễn ở đơn vị sau khi ra trường

Cần khẳng định sự phát triển nhân cách học viên luôn gắn với sự tác độngmang tính chủ đích của các chủ thể môi trường văn hóa sư phạm ở các trường sĩquan quân đội Nghĩa là phải xem xét sự chuyển hóa từ nhân cách của học viênthành nhân cách người sĩ quan quân đội với tư cách là sự tác động tổng hợp của cácnhân tố khách quan và chủ quan, thông qua sự tác động đồng bộ, tích cực, chủ độngcủa các chủ thể môi trường văn hóa sư phạm Sự tác động của các nhân tố này phảnánh quá trình hoạt động tự giác, tích cực, chủ động, có mục đích của các chủ thểtrong quá trình sư phạm quân sự ở các trường sĩ quan quân đội.

Thứ hai, phát triển nhân cách học viên luôn gắn với sự tác động mang tính chủ đích.

Nói đến phát triển nhân cách với tính cách tác động có mục đích củachủ thể phải nói đến nhân tố học viên với tư cách vừa là khách thể, vừa là chủthể của phát triển nhân cách Hoạt động tự giác, tích cực trong tự giáo dục, tựrèn luyện nhân cách của bản thân học viên giữ vai trò quyết định trực tiếp sựchuyển hoá quá trình giáo dục, đào tạo của nhà trường thành quá trình tự giáodục Với tư cách khách thể, họ chịu sự giáo dục, bồi dưỡng, định hướng; cònvới tư cách chủ thể, họ vừa chủ động tự cảm thụ từ môi trường, vừa lĩnh hộiphẩm chất, năng lực từ hoạt động giáo dục, định hướng và tự chuyển hoáphẩm chất, năng lực của mình thành tình cảm, niềm tin, lý tưởng, khát vọngtrong hình thành và phát triển nhân cách học viên

Như vậy, phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân đội thểhiện như một quá trình vận động tổng hợp theo chiều hướng đi lên, với nhữngbước nhảy vọt về chất, do giải quyết các mâu thuẫn biện chứng của bản thân, tạonên sự phát triển tổng thể về nhân cách của họ Quá trình vận động đó diễn ratrong tính toàn vẹn, thống nhất của nhiều nhân tố, nhiều tầng bậc trong mối quan

hệ tác động qua lại và chuyển hoá lẫn nhau mang tính đặc thù gắn liền với quátrình phát triển nhân cách học viên Đồng thời, quá trình đó luôn thông qua hoạtđộng văn hóa và quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện trong môi trường văn hóa sư

phạm ở các trường sĩ quan quân đội Chỉ có như vậy thì phẩm chất, năng lực củahọc viên mới được khái quát ngày càng cao, ngày càng bền chặt, nhu cầu, mongmuốn và khát vọng mới được khẳng định qua thử thách Kết thúc mỗi giai đoạn,mỗi năm học là một “điểm nút” đánh dấu sự biến đổi về chất các yếu tố cấuthành nhân cách, và toàn bộ quá trình đào tạo tại trường cũng đánh dấu bướcphát triển nhảy vọt của nhân cách

Một khía cạnh cần hết sức chú ý, là dù được nhìn nhận với tính cáchhoạt động hướng đích, nhưng nhìn tổng thể sự phát triển nhân cách học

viên ở các trường sĩ quan quân đội luôn tuân theo quy luật khách quan.

Đó là quá trình diễn ra liên tục, bắt đầu được định hướng từ khi vàotrường đào tạo, đồng thời giữ định hướng qua các năm học và được khẳng

định khi tốt nghiệp ra trường, đó là sự “phát triển trong quá trình học” hay “phát triển trong quá trình đào tạo tại trường” Phát triển nhân cách

học viên ở các trường sĩ quan quân đội tất yếu chịu sự chi phối bởi quyluật đặc thù trong hoạt động quân sự Sự tác động của các chủ thể môitrường văn hóa sư phạm đối với lớp khách thể là học viên để trở thành sĩquan quân đội, dù quan trọng và mạnh mẽ đến đâu cũng không thể thaythế quy luật khách quan mang tính đặc thù ấy

Phương thức phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan quân

đội hết sức phong phú, đa dạng, phù hợp với nội dung, đặc điểm, điều kiện cụthể của từng tổ chức, từng đơn vị, tập hợp, thu hút được mọi tổ chức, mọi lựclượng tham gia với tinh thần tích cực, tự giác Trong đó, có những hình thức,phương pháp cơ bản: Thông qua các hình thức như sinh hoạt ra nghị quyết củacấp ủy, tổ chức đảng các cấp; sinh hoạt đơn vị; sinh hoạt đoàn thanh niên; sinhhoạt hội đồng quân nhân; hội nghị giao ban, hội ý, sơ tổng kết rút kinh nghiệm

để thảo luận bàn biện pháp, xây dựng quyết tâm trong thực hiện những việc cần

làm, những khâu còn tồn tại, yếu kém để phát triển nhân cách học viên ở đơn vị

mình Thông qua thực hiện các chỉ thị, hướng dẫn, kế hoạch của cấp trên, nghịquyết lãnh đạo của đảng ủy nhà trường, cơ quan chính trị tuỳ theo đặc điểm tình

hình cụ thể để đề xuất nhiệm vụ, mục tiêu, yêu cầu, nội dung, biện pháp làm cơ

sở cho các đơn vị lập kế hoạch tổ chức thực hiện một cách chặt chẽ, khoa học.Thông qua các hình thức hoạt động giáo dục chính trị; hoạt động tuyên truyền cổđộng; hoạt động phong trào thi đua quyết thắng; hoạt động văn hóa, văn nghệ,thể dục, thể thao để tập hợp, thu hút mọi đối tượng tham gia, qua đó nâng caonhận thức, xây dựng động cơ, trách nhiệm phát triển nhân cách học viên

Một trong những phương thức quan trọng để phát triển nhân cách học viên làgiáo dục về chính trị tư tưởng để học viên nhận thức đầy đủ, sâu sắc ý nghĩa, tầmquan trọng của cuộc vận động xây dựng môi trường văn hóa ở đơn vị cơ sở Trên

cơ sở nắm vững 4 nội dung xây dựng môi trường văn hóa và 5 tiêu chuẩn đơn vị

có môi trường văn hóa tốt của Tổng cục Chính trị cũng như đặc điểm, nhiệm vụyêu cầu xây dựng môi trường văn hóa sư phạm gắn với yêu cầu nhiệm vụ giáodục, đào tạo và xây dựng đơn vị chính quy mẫu mực, chấp hành nghiêm kỷ luậtquân đội cần tạo bước chuyển biến mới trong xây dựng môi trường văn hóa sưphạm ở các trường sĩ quan quân đội Mỗi cán bộ, học viên phấn đấu thực hiện tốtchức trách, nhiệm vụ của bản thân, tham gia tích cực và có hiệu quả xây dựng môitrường văn hóa sư phạm tốt đẹp, lành mạnh, thực sự là môi trường giáo dục, xâydựng, nuôi dưỡng và phát triển nhân cách cao đẹp của người học viên sĩ quanquân đội, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo Xây dựng môi trườngvăn hóa sư phạm gắn với xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện và trở thành điểmsáng văn hoá trong quân đội Dó đó, môi trường văn hóa sư phạm có vị trí, vai tròhết sức quan trọng đối với phát triển nhân cách học viên

2.1.2 Quan niệm về vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Có thể thấy sự tác động của văn hóa đến đời sống cộng đồng và quátrình xây dựng con người là sự tác động toàn diện, sâu sắc với rất nhiềuphương thức và góc độ khác nhau Môi trường văn hóa sư phạm tốt đẹp, lành

mạnh sẽ định hướng đúng đắn và lành mạnh hóa, năng động hóa sự tác động

đó trong một chỉnh thể thống nhất hữu cơ quyết định sự phát triển nhân cáchcon người theo hướng ngày một văn hóa hơn Bởi vì, nói đến vai trò của môitrường sống là nói đến tổng thể những điều kiện phát triển con người cả vềđời sống vật chất và tinh thần; song, nói đến vai trò của môi trường văn hóa

sư phạm thì chủ yếu nói đến tác động tổng thể của những điều kiện nuôidưỡng, vun đắp, phát triển những giá trị văn hóa trong con người và cộngđồng từ đời sống vật chất và tinh thần của họ Môi trường văn hóa sư phạm cóvai trò to lớn đối với mọi mặt tổ chức và hoạt động ở các trường sĩ quan quânđội, đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển nhân cách học viên

Môi trường văn hóa sư phạm có vai trò to lớn đối với mọi mặt tổ chức

và hoạt động ở các trường sĩ quan quân đội, có thể khái quát gồm: Vai trò đốivới đáp ứng nhu cầu văn hoá của mọi thành viên trong trường sĩ quan quân đội,trực tiếp là nhu cầu văn hoá của hoạt động dạy và học; vai trò đối với xây dựngtrường sĩ quan quân đội về mọi mặt, trong đó tập trung ở nâng cao chất lượngdạy và học; vai trò đối với phát triển nhân cách và xây dựng đời sống cộng đồng

ở trường sĩ quan quân đội, trong đó tập trung vào phát triển nhân cách thầy vàtrò Luận án chỉ tập trung vào vai trò môi trường văn hóa sư phạm với phát triển

nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam

Từ những phân tích trên đây, tác giả quan niệm vai trò môi trường văn

hoá sư phạm với phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam là điều kiện, tiền đề cho xây dựng, hình thành, chuyển hóa nhân cách người học, là nơi đáp ứng nhu cầu văn hóa chính đáng và các mặt đời sống, sinh hoạt, đồng thời, định hướng, điều chỉnh phát triển nhân cách học viên ở các trường sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam theo hướng tiến bộ, nhân văn.

Nội hàm khái niệm được tiếp cận trên những nội dung cơ bản sau:

Thứ nhất, môi trường văn hóa sư phạm là điều kiện, tiền đề xây dựng, hình thành, chuyển hóa nhân cách người học ở các trường sĩ