thực trạng về tổ chức công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩmTại Công ty xi măng Hải Phòng

Đặc điểm của quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm đã chi phối đến kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty Xi Măng Hải Phòng:Mặc dù xi măng đen và xi măng trắng đợc sản xu

thực trạng về tổ chức công tác tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Tại Công ty xi măng Hải

Phòng

I Tổng quan về Công ty Xi măng Hải Phòng:

1 Đặc điểm tình hình chung của Công ty Xi măng Hải Phòng:

Công ty Xi măng Hải Phòng thành lập theo quyết định số 353/BXD-TCLĐ ngày 09/08/1993 của Bộ trởng bộ Xây dựng Công ty là doanh nghiệp nhà nớc,

là đơn vị thành viên hạch toán kinh tế độc lập thuộc Tổng công ty Xi măng Việt Nam, tổ chức và hoạt động theo điều lệ của Tổng công ty.

* Trụ sở: Số 1 đờng Hà Nội, phờng Thợng lý, quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng

* Nhiệm vụ sản xuất kinh doanh: sản xuất cung ứng xi măng, bao bì và khai thác đá.

* Sản phẩm sản xuất: Gồm:

- Xi măng đen Porland PCB30, PCB40 biểu tợng “Con rồng xanh” sử dụng cho các công trình xây dựng dân dụng.

- Xi măng trắng PC30W có đặc tính cơ lý hoá và độ trắng > 75 % so với BaSO4 tinh khiết đợc sử dụng làm vật trang trí nội thất

2 Quá trình hình thành và phát triển của Công ty Xi măng Hải Phòng.

Tiền thân của công ty xi măng Hải Phòng là nhà máy xi măng Hải Phòng

đ-ợc khởi công xây dựng vào ngày 25 tháng 12 năm 1899 trên vùng ngã ba sông Cấm và kênh đào Hạ Lý Hải Phòng Đây là nhà máy xi măng lớn đầu tiên tại

Đông Dơng đợc ngời Pháp khởi công xây dựng Trong thời kỳ Pháp thuộc, xi măng Hải Phòng là cơ sở duy nhất ở Đông Dơng sản xuất xi măng phục vụ chính cho chính sách khai thác thuộc địa của thực dân Đến năm 1955, chính phủ cách mạng tiếp quản và đa vào sử dụng, sản lợng cao nhất trong thời kỳ Pháp thuộc là 39 vạn tấn Đến năm 1961 nhà máy khởi công xây dựng mới 2 dây chuyền lò quay Đến năm 1964 với toàn bộ dây chuyền 7 lò quay nhà máy

đã sản xuất đợc 592.055 tấn xi măng, là mức cao nhất trong những năm hoà bình xây dựng Với sự giúp đỡ của nớc bạn Rumani, năm 1969 nhà máy sửa chữa và xây dựng đợc 3 lò nung mới Thời kỳ này sản lợng cao nhất là 67 vạn tấn Tháng 8 năm 1993, theo quyết định của nhà nớc sáp nhập nhà máy xi măng Hải Phòng với số vốn điều lệ là 76.911.593 triệu với ngành nghề sản xuất, kinh doanh xi măng, vận tải, sửa chữa, khai thác đá Hiện nay công ty có hơn 40 cửa hàng bán lẻ và trên 160 cửa hàng đại lý rải rác khắp nội ngoại thành Hải Phòng ngoài ra công ty còn có một chi nhánh ở Thái Bình Công ty là nơi sản xuất và cung ứng xi măng với chất lợng cao, khối lợng lớn, ngoài sản xuất xi măng đen công ty còn sản xuất xi măng trắng để đáp ứng nhu cầu của ngời tiêu dùng.

Một số chỉ tiêu kinh tế chủ yếu của công ty

Xi măng Hải Phòng sản xuất xi măng với khối lợng lớn, sản xuất kiểu liên tục, có sản xuất theo đơn đặt hàng.

Công ty xi măng Hải phòng có khu vực sản xuất rộng 5000m2 với tổng số cán bộ công nhân viên là 1.956 ngời trong đó số nhân viên ở bộ phận quản lý

chiếm 25% ngời Hoạt động sản xuất của công ty đợc tổ chức theo từng phân ởng, dới các phân xởng bố trí thành tổ, đội nhỏ Công ty có:

x-+ 4 phân xởng sản xuất chính: Phân xởng máy đá, Phân xởng than mịn, Phân xởng lò nung, Phân xởng nghiền đóng bao.

+ 4 phân xởng sản xuất phụ trợ: Phân xởng cơ khí, Phân xởng động lực, Phân xởng lắp ráp, Phân xởng sửa chữa công trình

+ Bộ phận phục vụ sản xuất: tổng kho, kho sản phẩm.

Ngoài ra công ty còn có 5 xí nghiệp phụ thuộc: xí nghiệp đá Tràng Kênh, xí nghiệp vận tải và sửa chữa thuỷ, xí nghiệp bao bì xi măng, chi nhánh Thái Bình,

và ban quản lí dự án nhà máy xi măng Hải Phòng mới.

Các phân xởng sản xuất chính và phân xởng sản xuất phụ tạo thành một hệ thống sản xuất hoàn chỉnh, hỗ trợ cho nhau trong quá trình tạo ra sản phẩm.

4 Đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm.

Hiện nay công ty xi măng Hải Phòng có 2 dây chuyền sản xuất xi măngDây chuyền sản xuất xi măng Đen có 4 lò là lò số 6,7,8,9

Dây chuyền sản xuất xi măng Trắng: có lò số 3

Cả 2 dây chuyền đều sản xuất theo công nghệ lò quay phơng pháp ớt với sản lợng 400.000đến 500.000 tấn xi măng Đen/ năm

Từ 20.000đến 40.000 tấn xi măng Trắng / năm

Sau đây là sơ đồ tổng quát phản ánh quy trình công nghệ sản xuất xi măng

Đen (sản phẩm chủ yếu) của công ty xi măng Hải Phòng:

ñ Clinker

Th¹ch cao to

Lß nung clinker

Lß nungQuÆng s¾tThanM¸y sÊyM¸y nghiÒnThan mÞn

§Êt sÐtM¸y bõa

BÓ chøa

§¸ v«iM¸y bóaKÐt chøaM¸y nghiÒn bïnGiÕng ®iÒu chÕ bïn Pate

®iÒu chÕ bïn ®iÒu chÕ

BÓ dù tr÷ bïn Pate

Pate PPate

Clinker Th¹ch cao nhá

Đặc điểm của quy trình công nghệ sản xuất sản phẩm đã chi phối đến kế toán chi phí sản xuất và tính giá thành tại công ty Xi Măng Hải Phòng:

Mặc dù xi măng đen và xi măng trắng đợc sản xuất trên hai dây chuyền khác nhau, nhng đều tuân theo quy trình công nghệ lò quay phơng pháp ớt Việc tổ chức sản xuất xi măng đen và xi măng trắng đợc diễn ra tại từng phân xởng theo từng công đoạn sản xuất Nghiền đá tại phân xởng máy đá, nghiền than mịn tại phân xởng than, sản xuất Clinker tại phân xởng lò nung ở mỗi phân xởng thực hiện sản xuất cả hai sản phẩm xi măng đen và xi măng trắng trên hai dây chuyền sản xuất khác nhau Do đó, đối tợng kế toán tập hợp chi phí là theo từng công đoạn sản xuất hay theo từng phân xởng.

Đối với những chi phí nào có liên quan trực tiếp tới từng loại sản phẩm xi măng đen và xi măng trắng thì đợc tập hợp trực tiếp, còn với những chi phí nh bi

đạn, gạch chịu lửa, dầu nhờn, mỡ máy xuất dùng cho từng phân xởng mà không hạch toán riêng đợc thì kế toán tiến hành phân bổ cho từng sản phẩm.

Chất trợ nghiền

Do đặc điểm quy trình công nghệ sản xuất phức tạp, kiểu liên tục, chi phí nguyên vật liệu tham gia vào nhiều quá trình sản xuất sản phẩm và chiếm tỉ trọng lớn trong tổng chi phí sản xuất, do vậy công ty đã lựa chọn phơng pháp

đánh giá sản phẩm dở dang theo chi phí nguyên vật liệu chính trực tiếp Mặt khác, với quy trình công nghệ sản xuất phức tạp, chế biến kiểu liên tục, sản phẩm đợc tạo ra từ nhiều phân xởng và đợc chế biến ở các phân xởng tiếp theo

Cứ nh vậy cho đến khi tạo thành thành phẩm Nh vậy, để phù hợp với quy trình

công nghệ đó công ty đã lựa chọn ph ơng pháp tính giá thành phân b ớc có tính giá thành nửa thành phẩm Với phơng pháp này vừa tạo điều kiện cho doanh

nghiệp quản lý giá thành cho từng sản phẩm, vừa tạo điều kiện để tiết kiệm chi phí, hạ giá thành sản phẩm.

II công tác tổ chức quản lý ở công ty xi măng hải phòng

1 Tổ chức bộ máy quản lý ở công ty xi măng Hải Phòng.

Công ty xi măng Hải Phòng đựơc tổ chức theo mô hình cơ cấu trực tuyến từ ban Giám đốc xuống các phòng ban phân xởng.

Đứng đầu là giám đốc công ty, ngời có quyền hành cao nhất, chịu trách nhiệm trớc cơ quan chủ quản, trớc nhà nớc và trớc tập thể công nhân Giúp việc cho giám đốc là các phó giám đốc chuyên ngành Công ty có: 4 Phân xởng chính, 4 phân xởng phụ trợ, 2 đơn vị phụ trách đầu vào, 1 đơn vị phụ trách tiêu thụ, 8 phòng ban quản lý Ngoài ra còn có 5 đơn vị phụ thuộc là: xí nghiệp đá Tràng Kênh, xí nghiệp vận tải và sửa chữa Thuỷ, xí nghiệp bao bì xi măng, Chi nhánh Thái Bình, Ban quản lý dự án nhà máy Xi măng Hải Phòng mới.

Mỗi phòng ban phân xởng đều có trởng và phó phòng giúp giám đốc phụ trách ngạch chuyên môn của mình.

Cụ thể:

* Giám đốc: phụ trách trực tiếp các phân xởng chính: Máy đá, Than, Lò nung, ngoài ra còn trực tiếp phụ trách các phòng ban: phòng kế hoạch, phòng kế toán tài chính, phòng tổ chức lao động, phòng vật t, phòng xây dựng cơ bản, ban thanh tra pháp chế, phòng kinh doanh.

* Phó giám đốc cơ điện: trực tiếp chỉ đạo khối sản xuất nh: phòng kỹ thuật cơ

điện, phòng điều độ sản xuất, phòng an toàn, phân xởng cơ khí, động lực, lắp ráp.

* Phó giám đốc công nghệ: Trực tiếp chỉ đạo khối kỹ thuật và các phòng ban nh: phòng kỹ thuật sản xuất, phòng KCS, phân xởng Máy đá, Than, Lò nung, Nghiền đóng bao.

* Các phòng ban:

+ Phòng kinh doanh: tiếp cận và tìm hiểu thị trờng, giúp phòng kế hoạch xây dựng kế hoạch sản xuất, tiêu thụ sản phẩm, ký hợp đồng với khách hàng.

+ Phòng tài chính kế toán: Hạch toán kế toán, xây dựng kế hoạch tài chính,

tổ chức triển khai sử dụng vốn, kiểm tra, kiểm soát tình hình tài chính của công ty.

+ Phòng KCS: Kiểm tra chất lợng sản phẩm, giải quyết khiếu nại, tổ chức theo dõi về chất lợng sản phẩm.

+ Phòng vật t: theo dõi tình hình sử dụng, cung ứng vật t của toàn công ty + Văn phòng: giải quyết các công việc mang tính chất hành chính.

+ Phân xởng Lò nung: tổ chức sản xuất Clinker.

+ Phân xởng Nghiền đóng bao: tổ chức sản xuất xi măng Đen và Trắng từ Clinker đen, trắng, cung cấp xi măng bột, xi măng bao cho tiêu thụ và kho thành phẩm.

+ Phân xởng Cơ khí: gia công, chế tạo, phục hồi cơ khí các chi tiết, thiết bị, máy móc.

+ Phân xởng Động lực: sửa chữa, lắp đặt hệ thống thiết bị máy móc phần thiết bị điện trong dây truyền sản xuất và cung cấp điện cho toàn công ty.

+ Phân xởng lắp ráp: lắp đặt máy móc, thiết bị mới, sửa chữa phục hồi máy móc thiết bị theo chu kỳ sửa chữa lớn.

+ Phân xởng Sửa chữa công trình: Xây vá lò và các công trình kiến trúc, nhà xởng, kho tàng trong công ty.

Sau đây em xin trình bày mô hình cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của công

P Kdoanh

CN Thái Bình Tổng kho PGĐ CĐ

P KTCĐ

P điều độ sx

P an toàn Ban XLVT

2 Tổ chức công tác kế toán tại công ty xi măng Hải Phòng.

2.1 Đặc điểm tổ chức bộ máy kế toán.

Xi măng Hải Phòng là một công ty hoạt động với qui mô lớn trên nhiều địa bàn, tổ chức sản xuất kinh doanh thành nhiều phân xởng, xí nghiệp, chi nhánh với nhiệm vụ chính là sản xuất, cung ứng xi măng, bao bì và khai thác đá Do

đó, để phù hợp vớí điều kiện sản xuất kinh doanh công ty đã lựa chọn mô hình

tổ chức công tác kế toán vừa tập trung, vừa phân tán.

Theo mô hình này, công việc phòng kế toán các đơn vị phụ thuộc thực hiện tơng đối đầy đủ công tác kế toán theo sự phân cấp của phòng kế toán trung tâm

nh thu nhận, lập chứng từ, kiểm tra, phân loại và nhập chứng từ vào máy, hệ thống hoá thông tin trên máy với chơng trình đợc cài đặt để truyền dữ liệu về phòng kế toán trung tâm.

Đối với các bộ phận phụ thuộc ở xa văn phòng, có thể sẽ đợc công ty phân cấp cho bộ phận kế toán của các bộ phận chi nhánh đó thực hiện, định kỳ tổng hợp số liệu gửi về phòng kế toán trung tâm Đối với các bộ phận chi nhánh trực thuộc gần công ty thì toàn bộ công việc kế toán từ khâu thu nhận, xử lý, luân chuyển chứng từ, ghi sổ kế toán, lập báo cáo kế toán, phân tích hoạt động kinh doanh đều đợc tập trung thực hiện ở phòng kế toán trung tâm.

Dới đây là sơ đồ tổ chức bộ máy kế toán tại công ty xi măng Hải Phòng:

Kế toán trởng Phó phòng Phó phòng

Phòng kế toán tài chính

KÕ to¸n c¸c xÝ nghiÖp phô thuéc

KÕ to¸n ban qu¶n lý dù ¸n

chính của công ty có 28 ngời, trong đó có 16 ngời công tác tại phòng kế toán trung tâm và 12 nhân viên kế toán ở các phân xởng.

Đứng đầu là kế toán trởng chịu trách nhiệm cao nhất về công tác kế toán tài chính của công ty.

Dới kế toán trởng là 2 phó phòng kế toán, trong đó 1 phó phòng phụ trách kế toán tổng hợp và một phó phòng kế toán phụ trách về tình hình tiêu thụ sản phẩm.

Tại phòng kế toán trung tâm đợc chia làm 4 tổ:

+Tổ kế toán tổng hợp: thực hiện phần hành kế toán tổng hợp nh: tập hợp chi phí sản xuất, tính giá thành sản phẩm, kế toán doanh thu xác định kết quả.

+Tổ kế toán vật t: phản ánh tình hình nhập, xuất, tồn nguyên vật liệu, công

cụ dụng cụ, tổ chức đánh giá, phân loại vật t, vào sổ, tài khoản kế toán (TKKT) phù hợp với phơng pháp hạch toán hàng tồn kho

+Tổ kế toán tài vụ: phản ánh tình hình thu, chi, ghi chép các nghiệp vụ kinh

tế phát sinh làm biến động lợng tiền tệ trong công ty, theo dõi lơng và các khoản trích theo lơng của cán bộ công nhân viên.

+Tổ kế toán tiêu thụ: hạch toán tình hình tiêu thụ sản phẩm, xác định doanh thu, kết quả tiêu thụ và theo dõi tình hình bán hàng.

2.2 Đặc điểm tổ chức sổ sách kế toán tại công ty XMHP.

Hiện nay công ty xi măng Hải Phòng đang áp dụng hình thức sổ kế toán nhật

ký chung Mọi thao tác nhập liệu vào sổ đợc sử dụng bởi máy vi tính do vậy mà công việc theo dõi trên sổ kế toán đợc tiến hành nhanh gọn và kịp thời Việc áp dụng máy vi tính trong quá trình xử lí thông tin, số liệu kế toán là rất phù hợp với qui mô hoạt động của công ty, đảm bảo cung cấp thông tin đầy đủ, kịp thời, chính xác.

Trình tự luân chuyển chứng từ trong điều kiện áp dụng kế toán máy tại công

ty đợc mô tả bằng sơ đồ sau:

Chứng từ ban đầuNhập dữ liệu vào máy

Xử lí tự động theo chơng trình

Sổ kế toán chi tiết

Sổ kế toán tổng hợp

Báo cáo kế toánNhật kí chung

Căn cứ vào chứng từ gốc, kế toán viên nhập các dữ liệu trên chứng từ gốc vào máy tính Với các thông tin đợc nhập vào, máy tính sẽ tự động xử lí theo ch-

ơng trình Khi nhấn “Lu” các dữ liệu sẽ tự động lu vào nhật kí chung, sổ kế toán tổng hợp, sổ kế toán chi tiết.

Đối với hình thức kế toán nhật ký chung: sau quá trình xử lý của máy muốn

in ra các sổ sách báo cáo theo hình thức này ta vào menu:

Kế toán tổng hợp\ Sổ kế toán theo hình thức nhật ký chung.

Hiện nay Công ty xi măng Hải Phòng đang sử dụng phần mềm kế toán Fast Việc ứng dụng kế toán máy không những làm giảm nhẹ đợc khối lợng tính toán

mà còn tăng đợc hiệu quả của công tác kế toán nói riêng, công tác quản lý tài chính nói chung Kế toán chỉ cần thực hiện một số công việc nh:

- Phân loại, bổ sung thông tin chi tiết vào chứng từ gốc.

- Nhập dữ liệu từ chứng từ vào máy.

- Kiểm tra, phân tích số liệu trên các sổ, báo cáo kế toán để có thể đa ra quyết định phù hợp.

Máy tính sẽ tự động tính toán, ghi sổ kế toán chi tiết, tổng hợp, chuyển số liệu từ các sổ kế toán sang các báo cáo kế toán.

2.3 Các chế độ và phơng pháp kế toán áp dụng.

- Niên độ kế toán: bắt đầu từ ngày 1/1/N, kết thúc ngày 31/12/N.

- Đơn vị tiền tệ sử dụng trong kế toán: đồng VN.

- Chế độ kế toán áp dụng: kế toán doanh nghiệp.

- Kì kế toán là hàng tháng.

- Tuân thủ chuẩn mực kế toán và chế độ kế toán Việt Nam.

- Phơng pháp tính thuế GTGT theo phơng pháp khấu trừ.

* Các chính sách kế toán đối với hàng tồn kho nh sau:

+ Nguyên tắc đánh giá hàng tồn kho: theo giá thực tế.

+ Phơng pháp xác định giá trị hàng tồn kho cuối kì: bình quân gia quyền + Đánh giá sản phẩm dở dang cuối kì theo chi phí nguyên vật liệu chủ yếu.

+ Phơng pháp hạch toán hàng tồn kho: công ty sử dụng phơng pháp kê khai thờng xuyên

- Các mặt hàng dễ định lợng, dễ kiểm đếm: xác định lợng và giá cho từng lần nhập, xuất.

- Các mặt hàng rời ngoài bạt bãi khó kiểm đếm: xác định số xuất trong kì theo công thức:

Tồn đầu kì + nhập trong kì - tồn cuối kì

+ Lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho: theo chuẩn mực kế toán Việt Nam

số 02 ban hành và công bố theo quyết định số 149/2001/QĐ-BTC ngày 31/12/2001 của Bộ trởng Bộ tài chính

Công ty xi măng Hải Phòng sử dụng hệ thống tài khoản theo chế độ kế toán mới do bộ tài chính ban hành, đợc sử dụng thống nhất trong tổng công ty xi măng Việt Nam Căn cứ vào hệ thống tài khoản do tổng công ty quy định, công

ty đợc phép mở tài khoản chi tiết để phù hợp với đặc điểm sản xuất kinh doanh của công ty

Mọi nghiệp vụ phát sinh trong công ty đều đợc phản ánh đầy đủ trong hệ thống chứng từ kế toán Công ty xi măng Hải Phòng áp dụng đầy đủ các chứng

từ bắt buộc do bộ tài chính quy định, ngoài ra công ty còn sử dụng một số chứng từ hớng dẫn mà ở đó các yếu tố chứng từ đợc hoàn chỉnh theo đặc thù của

công ty Việc xử lý và luân chuyển chứng từ nhìn chung đợc chấp hành nghiêm túc từ bớc kiểm tra chứng từ, hoàn chỉnh chứng từ, luân chuyển chứng từ, bảo quản và lu trữ chứng từ.

III Kế toán tập hợp chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm tại công ty xi măng hải phòng.

1 Phân loại chi phí sản xuất

Để phục vụ cho công tác tính giá thành, chi phí sản xuất tại công ty đợc phân loại thành 3 khoản mục: chi phí nguyên vật liệu (NVL) trực tiếp, chi phí nhân công trực tiếp và chi phí sản xuất chung Cách phân loại này giúp cho doanh nghiệp kiểm tra, phân tích tình hình thực hiện kế hoạch giá thành sản phẩm,

đồng thời là tài liệu tham khảo để xây dựng kế hoạch giá thành cho kì sau Nội dung của từng khoản mục chi phí nh sau:

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp :

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp bao gồm chi phí nguyên vật liệu chính, vật liệu phụ, nhiên liệu, năng lợng dùng trực tiếp cho sản xuất chế tạo sản phẩm Chi phí này thờng chiếm tỷ trọng lớn từ 40-50% giá thành xi măng.

Nguyên vật liệu chính dùng vào sản xuất xi măng gồm có: đá xanh, đá trắng,

đất sét, quỳ khê, quặng sắt, thạch cao, khoáng hoá (CaF2), cao lanh, chất trợ nghiền Khoản chi phí này thờng chiếm từ 8%-9% giá thành

Vật liệu phụ chiếm từ 15% -17% giá thành gồm có: bi đạn, gạch chịu lửa, giấy kiện, tạp phẩm, phụ gia v v

Nhiên liệu: than cám, than chất bốc, xăng, dầu Năng lợng: điện Khoản này chiếm 17%-19% giá thành.

Chi phí nhân công trực tiếp :

Chi phí nhân công trực tiếp bao gồm các chi phí tiền lơng phải trả cho ngời lao động; chi phí bảo hiểm xã hội; bảo hiểm y tế và kinh phí công đoàn phải nộp cho ngời lao động tham gia trực tiếp vào việc tạo ra sản phẩm Việc trả lơng th- ờng bao gồm 3 hình thức chính là: lơng sản phẩm, lơng thời gian và lơng khoán Chi phí nhân công trực tiếp thờng chiếm từ 8% -10% giá thành sản xuất

Chi phí sản xuất chung:

Bao gồm :

+ Chi phí nhân viên phân xởng: thuộc về yếu tố chi phí này có chi phí tiền

l-ơng, chi phí BHXH, BHYT, KPCĐ phải nộp cho nhân viên quản lý phân xởng

+ Chi phí vật liệu, dụng cụ sản xuất: các chi phí vật liệu, dụng cụ sản xuất dùng cho từng phân xởng.

+ Chi phí khấu hao TSCĐ: chi phí khấu hao thờng chiếm tỷ trọng khá lớn trong các doanh nghiệp sản xuất xi măng (18%), hầu hết các doanh nghiệp đều

áp dụng khấu hao theo phơng pháp đờng thẳng (theo QĐ 206/2004 của Bộ tài chính) Chi phí cho TSCĐ tại các doanh nghiệp xi măng chia thành chi phí khấu hao TSCĐ và chi phí sửa chữa lớn TSCĐ

+ Chi phí dịch vụ mua ngoài: bao gồm chi phí vệ sinh thuê ngoài phân ởng, chi phí thuê TSCĐ, chi phí thuê sửa chữa thờng xuyên, chi phí vận chuyển bốc xếp, điện mua ngoài Trong các khoản chi phí này, chiếm tỷ trọng lớn nhất

x-là chi phí điện mua ngoài

+ Chi phí khác bằng tiền: bao gồm chi phí chống nóng, độc hại phân xởng, chi phí an toàn lao động phòng cháy chữa cháy, chi phí bảo vệ phân xởng và chi phí bằng tiền khác.

Ngoài ra để phục vụ cho việc quản lý các yếu tố chi phí và lập chỉ tiêu “Chi phí sản xuất kinh doanh theo yếu tố” trong Thuyết minh báo cáo tài chính, chi phí sản xuất còn đợc phân loại theo nội dung kinh tế thành 5 yếu tố chi phí là: Chi phí nguyên vật liệu, Chi phí nhân công, Chi phí khấu hao, Chi phí dịch vụ mua ngoài và chi phí khác bằng tiền.

2 Đối tợng tập hợp chi phí sản xuất.

Để tập hợp chi phí sản xuất hợp lí, chính xác thì kế toán phải xác định đối t ợng tập hợp chi phí sản xuất Xác định đối tợng tập hợp chi phí sản xuất là khâu

-đầu tiên quan trọng của hạch toán chi phí sản xuất và tính giá thành sản phẩm Xác định đối tợng chi phí sản xuất là xác định nội dung chi phí, phạm vi, giới hạn mà chi phí cần phải đợc tập hợp Thực chất là xác định nơi phát sinh chi phí

và nơi chịu chi phí Kế toán phải căn cứ vào đặc điểm sản xuất kinh doanh, mục

đích công dụng chi phí, yêu cầu trình độ quản lí của doanh nghiệp để xác định

liên tục cho đến khi cho ra thành phẩm Theo quy trình đó thì để có đợc sản phẩm cuối cùng là xi măng bao thì phải trải qua 4 phân xởng sản xuất chính: từ phân xởng máy đá cho ra bùn pate, sau đó bùn pate đợc chuyển sang phân xởng

lò nung và dùng than ở phân xởng than để nung cho ra sản phẩm là Clinker sau

đó lại tiếp tục đa Clinker sang phân xởng nghiền đóng bao để sản xuất ra xi măng bột và xi măng bao Nh vậy, mỗi phân xởng sản xuất đồng thời cả 2 loại sản phẩm khác nhau xi măng đen và xi măng trắng cả 2 sản phẩm có cùng quy trình công nghệ nh nhau nhng đợc sản xuất trên 2 dây chuyền công nghệ khác nhau

Mặt khác, các bán thành phẩm của công ty có thể chuyển sang công đoạn sau để chế biến tiếp hoặc bán ra ngoài Vì vậy, cần hạch toán chi phí phát sinh tại từng giai đoạn công nghệ, phục vụ cho công tác quản lý, công tác tính giá thành và xác định kết quả.

Qua đó, căn cứ vào đặc điểm trên, công ty xi măng Hải Phòng đã xác định

đối tợng tập hợp chi phí sản xuất là theo từng công đoạn sản xuất hay theo từng phân xởng, vì mỗi một phân xởng có chức năng nhiệm vụ hoàn tất một công đoạn của quá trình sản xuất tạo ra sản phẩm.

3 Kế toán tập hợp chi phí sản xuất tại công ty xi măng Hải Phòng.

Để tập hợp chi phí sản xuất toàn công ty, kế toán tiến hành tập hợp chi phí theo từng khoản mục chi phí, theo từng đối tợng kế toán chi phí sản xuất đã xác

định, sau đó sẽ tập hợp chi phí toàn doanh nghiệp.

Công ty xi măng Hải Phòng sử dụng các tài khoản 621, 622, 627 để tập hợp chi phí sau đó toàn bộ chi phí đợc tập hợp trên tài khoản 154.

3.1 Kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.

Nguyên vật liệu trực tiếp là một bộ phận quan trọng tạo nên sản phẩm đặc biệt ở một doanh nghiệp sản xuất nh công ty xi măng Hải Phòng, chi phí nguyên vật liệu chiếm tỉ trọng lớn trong tổng chi phí.

Công ty sử dụng tài khoản 621 để tập hợp chi phí nguyên vật liệu trực tiếp Tài khoản này đợc mở chi tiết đến các tài khoản cấp 2 giúp cho việc theo dõi các chi phí nguyên vật liệu trực tiếp phát sinh từng phân xởng:

TK 621: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.

TK 6211: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp cho phân xởng than (Phân xởng cho ra than mịn).

TK 6212: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp cho phân xởng Máy đá (Phân ởng sản xuất ra bùn Pate).

x-TK 6213: Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp cho phân xởng lò Nung (Sản xuất

TK 62121: chi phí nguyên vật liệu trực tiếp cho sản xuất bùn Pate xi măng

* Trình tự kế toán chi phí nguyên vật liệu trực tiếp.

Chi phí nguyên vật liệu trực tiếp đợc tập hợp trực tiếp từ các phiếu xuất vật t Căn cứ vào khả năng định lợng và kiểm đếm của vật t mà công ty xây dựng 2

hệ thống kho khác nhau: những vật t dễ định lợng, kiểm đếm (nh: bi, đạn, bulông, êcu ) đợc bảo quản tại kho công ty, vật t khó định lợng kiểm đếm (nh:

đất sét, đá vôi, thạch cao ) đợc cất trữ tại kho phân xởng( hay kho bạt bãi) do phân xởng quản lý.

- Đối với vật t thuộc kho công ty:

Các phân xởng căn cứ vào nhu cầu sử dụng nguyên vật liệu cho sản xuất, cán

bộ phân xởng lập Giấy xin lĩnh vật t, trong đó ghi rõ loại vật t cần xuất, số lợng, chủng loại, mục đích và bộ phận sử dụng rồi thông qua Phòng kỹ thuật chuyên ngành xác nhận về nhu cầu Sau khi đợc giám đốc duyệt thì chuyển cho phòng

kế toán làm căn cứ lập Phiếu xuất vật t Phiếu xuất vật t đợc viết thành 3 liên: 1 liên lu gốc tại phòng kế toán (cùng Giấy xin lĩnh vật t), 1 liên chuyển xuống Tổng kho làm căn cứ xuất kho, 1 liên do bộ phận lĩnh vật t giữ Sau 7 ->10 ngày, thủ kho chuyển Phiếu xuất vật t cho kế toán làm căn cứ nhập dữ liệu vào máy.

- Đối với vật t thuộc kho phân xởng:

Trong tháng đợc đa vào sử dụng theo kế hoạch sản xuất, cuối mỗi tháng kế toán kiểm kê, tiến hành tính toán lập Bảng cân đối sử dụng vật liệu đã có chữ ký của xởng lên phòng kỹ thuật thẩm định, sau đó trình giám đốc hoặc phó giám

đốc ký duyệt, rồi chuyển qua phòng kế toán làm căn cứ viết phiếu xuất vật t Mỗi loại vật t xuất kho đợc viết vào 1 phiếu Sau đây là 1 mẫu phiếu xuất:

Phiếu xuất vật t

Số 000002

Ngày 31 tháng 12 năm 2005

Bộ phận sử dụng vật t: Phân xởng nghiền đóng bao

Lý do xuất: phục vụ sản xuất

Xuất tại kho: Kho bạt bãi

Tên, nhãn hiệu,

quy cách vật t Mã số

Đơn

vị tính

Số lợng

Đơn giá

Thành tiền Yêu cầu Thực

xuất

Xỉ Phả Lại 21.15.00.011 tấn 312.541 312.541

PT bộ phận sử dụng PT phòng cung tiêu Ngời nhận Thủ kho

Căn cứ vào phiếu xuất kho do thủ kho gửi lên, kế toán tiến hành nhập dữ liệu vào máy Phiếu xuất vật t sau khi nhập vào máy, nhấn: “Lu” sẽ đợc lu vào Nhật

ký chung, sổ cái TK 152, Bảng tổng hợp nhập, xuất tồn vật t, Bảng tổng hợp xuất vật t, Bảng phân bổ nguyên vật liệu

Khi nhập số liệu trên phiếu xuất chỉ cần nhập chỉ tiêu số lợng, còn trị giá xuất kho của vật t là do máy tính tự động tính toán vào cuối tháng theo công thức đã đợc lập trình sẵn:

+ Trờng hợp vật t xuất dùng cho sản xuất, đơn giá và trị giá vật t xuất kho

đ-ợc tính theo phơng pháp bình quân gia quyền:

Đơn giá

xuất kho =

TGTT của vật t tồn đầu kỳ + TGTT cuả vật t nhập trong kì

Số lợng vật t tồn đầu kỳ + Số lợng vật t nhập trong kỳ

TGTT xuất kho = Đơn giá vật t xuất kho x Số lợng vật t xuất dùng

+ Trờng hợp vật t xuất cho các đơn vị phụ thuộc thì trị giá xuất kho đợc tính theo phơng pháp đích danh Tức là khi xuất kho NVL thuộc lô hàng nào thì căn cứ vào số lợng xuất kho và đơn giá mua thực tế của lô hàng

đó để tính giá thực tế.

Cuối tháng, để phục vụ công tác tính giá thành sản phẩm kế toán tiến hành kết chuyển CPNVLTT sang TK 154.

Chơng trình sẽ tự động kết chuyển số liệu từ các TK 62121, 62131, 62141 sang các chi tiết tơng ứng của TK 154

Đối tợng kế toán tập hợp chi phí sản xuất tại công ty xi măng Hải Phòng là theo từng phân xởng Nh vậy, có thể hiểu CP NVLTT cho sản xuất bùn Pate sẽ

đợc tập hợp tại phân xởng máy đá (phân xởng sản xuất ra bùn Pate) Khi đó toàn chi phí tập hợp đợc cho sản xuất bùn Pate tại phân xởng máy đá

Tại phân xởng lò nung cũng phải tập hợp đợc CPNVLTT để sản xuất ra Clinker

Tại phân xởng nghiền đóng bao cũng tập hợp đợc CPNVLTT Tuy nhiên tại phân xởng này đợc tổ chức thành hai khâu rõ ràng là nghiền và đóng bao Có nghĩa là từ Clinker qua quá trình nghiền sẽ cho ra sản phẩm là xi măng bột, sau

đó từ xi măng bột phải đợc đóng thành bao sẽ cho ra sản phẩm là xi măng bao

Nh vậy ở đây CPNVLTT phải bỏ ra để sản xuất xi măng bột và sau đó CPNVLTT cần phải bỏ ra để sản xuất thành xi măng bao (xi măng đợc đóng thành bao) Do đó, tuy là một phân xởng nghiền đóng bao nhng CPNVLTT đợc tập hợp ở 2 khâu khác nhau cho các mục đích khác nhau

Qua các số liệu trên đã phản ánh đợc CPNVL tập hợp ở các khâu, các phân xởng, từ phân xởng máy đá, phân xởng lò nung, phân xởng nghiền đóng bao Tuy nhiên, CPNVLTT còn đợc tập hợp ở cả phân xởng than và các phân xởng sản xuất phụ trợ CPNVLTT ở các phân xởng này sẽ không phân bổ cho các phân xởng sản xuất chính ngay mà sẽ đợc tập hợp trên tài khoản 154, sau đó mới phân bổ cho các phân xởng sản xuất chính theo chi phí nguyên vật liệu trực tiếp

Nh vậy, chi tiết tài khoản 621 đợc theo dõi theo từng phân xởng Số liệu trên các sổ này đợc tập hợp và phản ánh trên sổ cái tài khoản 621 theo từng mục t-

ơng ứng.

Cuối tháng căn cứ vào nhật kí chung, các bảng tổng hợp phân bổ nh bảng phân bổ nguyên vật liệu, công cụ dụng cụ kế toán viên lập sổ cái các tài khoản chi tiết của tài khoản 621 cho từng phân xởng và sổ cái tài khoản 621 cho toàn công ty.

Sau đây em xin trích số liệu trên bảng tổng hợp phân bổ nguyên vật liệu của công ty tháng 12 năm 2005:

Trích bảng tổng hợp phân bổ NVL

PX nghiền đóng bao(XM bao đen PCB30) 2665672980 2665672980

PX nghiền đóng bao(XM bao trắng

S ổ c hi t iế t tà i k hoả n 62 1 c ho phâ n x ởng Ng hi ề n đó ng ba o l à

m ột v í dụ mi nh h oạ :

Sổ cái (tổng hợp đối ứng TK) Tài khoản: 62141- XM bột đen PCB30 PX nghiền đóng bao

từ ngày 01/12/2005 đến ngày 31/12/2005

Số d đầu tháng : 0

TKĐƯ Tên TK Số phát sinh

152 Nguyên liệu vật liệu 9.155.976.477

1521 Nguyên liệu vật liệu chính 1.073.385.786

152115 Phụ gia trơ (xỉ, đá đen ,đá xám) 911.113.491

1526 Clinker mua ngoài cho SX 3.947.911.367

1527 Xi măng bột mua ngoài cho SX 3.504.679.324

1521 Nguyªn liÖu vËt liÖu chÝnh 3.669.239.865

152612 Clinker mua cña c¸c ®v trong néi bé TCT 3.947.911.367

3314 PT cho cty CPH từ đvị trực thuộc 1.066.648.011

Chi phí nhân công trực tiếp (CP NCTT) bao gồm các khoản phải trả, phải

thanh toán cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm, trực tiếp thực hiện các

lao vụ dịch vụ nh: tiền lơng, tiền công, các khoản phụ cấp, tiền BHXH, KPCĐ

Công ty xi măng Hải Phòng áp dụng phơng pháp trả lơng cho cán bộ công

nhân viên theo hình thức lơng thời gian và lơng theo sản phẩm, lơng khoán.

Việc trả lơng của công ty cho cán bộ công nhân viên theo nguyên tắc :

Căn cứ vào đơn giá Tổng công ty giao, kế hoạch quĩ lơng và hiệu quả sản

xuất kinh doanh năm trớc, công ty phân phối và giao lại đơn giá tiền lơng sản

phẩm, lơng khoán, lơng thời gian cho các đơn vị thành viên theo hiệu qủa sản

xuất, năng suất, chất lợng và độ phức tạp công việc từng đơn vị Từ đơn giá

Tổng công ty giao các đơn vị thành viên (các xí nghiệp trực thuộc, các đơn vị

h-ởng lơng sản phẩm, lơng khoán) có trách nhiệm phân phối, trả lơng tới tổ và

ng-ời lao động theo qui chế trả lơng nội bộ phù hợp với luật lao động và quy chế

công ty Việc trả lơng cá nhân ngời lao động trong quy chế của công ty cũng

nh ở các đơn vị theo lơng khoán, lơng thời gian, lơng sản phẩm không phân

phối bình quân Những bộ phận sản xuất chính, bộ phận đòi hỏi kỹ thuật cao,

những lao động giỏi chuyên môn, kỹ thuật nghiệp vụ giữ vai trò và đóng góp

quan trọng cho việc hoàn thành sản xuất kinh doanh của đơn vị thì mức lơng

đ-ợc trả cao hơn ngời làm công việc chuyên môn nghiệp vụ thông thờng Lao

động phục vụ giản đơn, phổ biến thì mức lơng đợc trả cân đối với lao động cùng

loại trên thị trờng Hệ số chênh lệch do công ty và đơn vị quyết định.

L

ơng thời gian : Đối với cán bộ công nhân viên quản lý trong công ty và

một số nhân viên thuộc các đơn vị không đủ điều kiện làm khoán (KCS,

BVQS) thống nhất trả lơng thời gian theo hệ số chức danh Công thức chung

xác định tiền lơng thanh toán cho các đối tợng này:

Lt = (Lcb + PC) x K1 x K2 x K3 x N1+ (Lk + PCk) x N2.

Trong đó:

Lt : tổng lơng tháng của mỗi cán bộ công nhân viên.

(Lcb+PC): lơng cơ bản và phụ cấp.

K1: hệ số chức danh chung của mỗi cán bộ công nhân viên

K2: hệ số thanh toán theo quỹ lơng hàng tháng.

K2 = Quĩ lơng thực hiện/ Quĩ lơng kế hoạch.

K3: hệ số chất lợng lao động, là hệ số đánh giá chất lợng lao động

hiệu quả của từng ngời trong tháng do thủ trởng đơn vị nhận xét xếp loại theo nhiều mức khác nhau.

Lơng sp = số lợng sp làm ra x Đơn giá lơng sản phẩm Sau đó, mỗi phân xởng tự tính tiền lơng trả cho từng cán bộ công nhân viên trực thuộc phân xởng mình.

L

ơng khoán : đợc tính cho các phân xởng động lực cơ khí, sửa chữa công trình, an toàn lao động Đối với các đơn vị này công ty giao giá cụ thể cho một khối lợng công việc hoàn thành.

Đối với các khoản chi phí nhân công trực tiếp gồm:

+ Tiền lơng công nhân trực tiếp: Đây là khoản phải trả cho công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm Tiền lơng của công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm đ-

ợc tập hợp theo từng phân xởng, sau đó tiến hành phân bổ cho từng sản phẩm theo đơn giá tiền lơng.

+ Đối với các khoản trích theo lơng của công nhân trực tiếp sản xuất sản phẩm, Công ty tiến hành trích theo quy định đã ban hành đó là:

- Bảo hiểm xã hội: trích 20% lơng cơ bản, trong đó 15% tính vào chi phí, 5% ngời lao động phải nộp Đối với khoản này công ty cũng tập hợp bảo hiểm xã hội theo từng phân xởng sau đó mới tiến hành phân bổ cho các sản phẩm theo sản lợng sản xuất thực tế.

- Bảo hiểm y tế: trích 3% lơng cơ bản, trong đó 2% tính vào chi phí, 1% ngời lao động phải nộp Sau khi tập hợp bảo hiểm y tế theo từng phân xởng kế toán tiến hành phân bổ cho các sản phẩm theo sản lợng sản xuất thực tế.

- Kinh phí công đoàn: trích 2% lơng thực tế Sau khi tập hợp chi phí cho từng phân xởng kế toán tiến hành phân bổ cho các sản phẩm theo sản lợng sản xuất thực tế.

+ Ngoài các khoản nh tiền lơng, các khoản trích theo lơng thì trong chi phí nhân công trực tiếp còn các khoản nh: Tiền ăn ca, phụ cấp độc hại, phụ cấp an toàn viên cho ngời lao động Đối với các khoản này, kế toán cũng tập hợp theo từng phân xởng sau đó lựa chọn tiêu thức phân bổ để phân bổ cho các sản phẩm.

- Tiền ăn ca: mức bình quân là 7.000 đ/ công

- Phụ cấp độc hại: có 3 mức tuỳ thuộc mức độ độc hại: 2.000đ/công ; 3.000