Tóm tắt luận án Tiến sĩ Kinh tế: Nghiên cứu hệ thống bán lẻ hàng tiêu dùng thiết yếu khu vực nông thôn Đồng bằng sông Hồng của các doanh nghiệp Việt Nam

Luận án là nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp có luận cứ lý luận và thực tiễn xác đáng nhằm hoàn thiện hệ thống bán lẻ hàng tiêu dùng thiết yếu ở khu vực nông thôn vùng đồng bằng sông Hồng của các doanh nghiệp Việt Nam.

PH N Ầ M  Đ UỞ Ầ

1. Tính c p thi t c a đ  tàiấ ế ủ ề

Hi n nay, khu v c nông thôn   nệ ự ở ước ta chi m t  tr ng di n tích l n, t o raế ỷ ọ ệ ớ ạ  

s c  nh hứ ả ưởng quan tr ng c  v  kinh t  và môi trọ ả ề ế ường. Trong khi đó, ph n l nầ ớ  các doanh nghi p Vi t Nam do ti m l c h n ch  ho c ch a quan tâm đ u tệ ệ ề ự ạ ế ặ ư ầ ư đúng m c cho h  th ng bán l  HTDTY   nông thôn ĐBSH.ứ ệ ố ẻ ở

M c dù còn nh ng h n ch  nh t đ nh v  h  th ng bán l  ặ ữ ạ ế ấ ị ề ệ ố ẻ nh ng  ư nhìn chung bán lẻ KVNT v n đangẫ  phát tri nể  khá sôi đ ngộ , cho th y ti m năng phátấ ề  tri n không thua kém khu v c thành th  Do đó, m t sể ự ị ộ ố doanh nghi p ệ bán l  Vi tẻ ệ  Nam b t đ u tìm th yắ ầ ấ   đ ng l cộ ự   tăng trưở   từ  h  th ng bán l  HTDTY ng ệ ố ẻ ở KVNT ĐBSH

H i nh p qu c t , mộ ậ ố ế ôi trường kinh doanh có nhi u  ề thay đ iổ   cũng  nhả  

hưởng  không nh  ỏ đ nế   h  th ngệ ố   bán lẻ  HTDTY  c a doanh nghi p nủ ệ ước ta ở KVNT ĐBSH. S  thay đ i v  môi trự ổ ề ường này mang l i nh ng th i c  cũng nhạ ữ ờ ơ ư thách th c cho doanh nghi p Vi t Nam ti n v  nông thôn.ứ ệ ệ ế ề

Bên c nh đó v  m t h c thu tạ ề ặ ọ ậ , trong nh ng năm qua dù đã có nhi u côngữ ề  trình trong và ngoài nước nghiên c u ứ về xu h ng phát tri n ướ ể bán lẻ, chi n l c,ế ượ  

mô hình tăng trưởng bán l , quy ho ch đ a đi m, các chính sách bán l  h n h p,ẻ ạ ị ể ẻ ỗ ợ  nghiên c u th  trứ ị ường bán l    KVNT vùng ĐBSH  ẻ ở Tuy nhiên, ph n l n các côngầ ớ  trình nghiên c u v  bán l  áp d ng chung cho c  KVNT và thành th , ch a làm rõứ ề ẻ ụ ả ị ư  

đ c tr ng riêng c a h  th ng bán l    KVNT trong lý lu n vàặ ư ủ ệ ố ẻ ở ậ  ch a có nghiên c uư ứ  

th c ti n nào v  h  th ng bán l  HTDTY   KVNT ĐBSH d i góc đ  doanhự ễ ề ệ ố ẻ ở ướ ộ  nghi p. Bên c nh đó, các tiêu chí đánh giá h  th ng bán l  ch a đ c h  th ngệ ạ ệ ố ẻ ư ượ ệ ố  

đ y đ , ch  y u đánh giá v  m t tài chính. Phân đ nh ph m vi KVNT, cách hi uầ ủ ủ ế ề ặ ị ạ ể  

v  HTDTY cũng ch a hoàn toàn th ng nh t trong các văn b n qu n lý và gi a cácề ư ố ấ ả ả ữ  công trình nghiên c u.ứ

Do v y, đ  tài “ậ ề Nghiên c u h  th ng bán l  hàng tiêu dùng thi t y u khu ứ ệ ố ẻ ế ế  

v c nông thôn Đ ng b ng sông H ng c a  ự ồ ằ ồ ủ các doanh nghi p Vi t Nam” ệ ệ  có tính 

c p thi t, phù h p v i b i c nh nghiên c u hi n t i, có k  th a nh ng khôngấ ế ợ ớ ố ả ứ ệ ạ ế ừ ư  trùng l p v i các công trình nghiên c u đã đặ ớ ứ ược công b  trố ước đây. 

2. M c tiêu ụ nghiên c u ứ và câu h iỏ  nghiên c uứ

a) M c  ụ tiêu nghiên c u ứ  

M c  ụ tiêu chung c a lu n án là ủ ậ nghiên c u và ứ đ  xu t m t s  gi i phápề ấ ộ ố ả  có 

lu n c  lý lu n và th c ti n xác đángậ ứ ậ ự ễ  nh m hoàn thi n h  th ng bán l  HTDTYằ ệ ệ ố ẻ   KVNT vùng ĐBSH c a các doanh nghi p Vi t Nam

M c tiêu c  th : ụ ụ ể

­ Làm rõ c  s  lý lu nơ ở ậ   và các v n đ  th c ti nấ ề ự ễ   v  h  th ng bán lề ệ ố ẻ HTDTY c a doanh nghi p g n v i đ c thù KVNTủ ệ ắ ớ ặ

­ Đánh giá th c tr ng h  th ng bán l  HTDTY   KVNT vùng ĐBSH c aự ạ ệ ố ẻ ở ủ  các doanh nghi p Vi t Nam. ệ ệ

­ Đ  xu t m t s  gi i pháp nh m hoàn thi n h  th ng bán l  HTDTY ề ấ ộ ố ả ằ ệ ệ ố ẻ ở KVNT vùng ĐBSH c a các doanh nghi p Vi t Namủ ệ ệ

b) Câu h i ỏ  nghiên c u ứ

­ N i dung nghiên c u h  th ng bán l  HTDTY   KVNT c a doanhộ ứ ệ ố ẻ ở ủ  nghi p là gì?ệ

­ Th c tr ng h  th ng bán l  HTDTY   KVNT ĐBSH c a các doanhự ạ ệ ố ẻ ở ủ  nghi p Vi t Nam nh  th  nào?ệ ệ ư ế

­ Nh ng thành công, h n ch  c a h  th ng bán l  HTDTY   KVNTữ ạ ế ủ ệ ố ẻ ở  ĐBSH c a các doanh nghi p Vi t Nam là gì?ủ ệ ệ

­ Nh ng gi i pháp nào nh m hoàn thi n h  th ng bán l  HTDTY   KVNTữ ả ằ ệ ệ ố ẻ ở  ĐBSH c a các doanh nghi p Vi t Nam?ủ ệ ệ

­ Nh ng ki n ngh  đ i v i các c  quan qu n lý Nhà n c nh m h  tr  các doanhữ ế ị ố ớ ơ ả ướ ằ ỗ ợ  nghi p Vi t Nam hoàn thi n h  th ng bán l  HTDTY   KVNT ĐBSH là gì?ệ ệ ệ ệ ố ẻ ở

3. Đ i tố ượng và ph m vi nghiên c uạ ứ

a) Đ i t ố ượ ng nghiên c u ứ

Đ i t ng nghiên c u c a lu n án là nh ng v n đ  lý lu n và th c ti n vố ượ ứ ủ ậ ữ ấ ề ậ ự ễ ề 

h  th ng bán l  HTDTY c a doanh nghi p   KVNTệ ố ẻ ủ ệ ở

b) Ph m vi nghiên c u ạ ứ

Ph m vi v  m t n i dung ạ ề ặ ộ

Lu n án nghiên c uậ ứ  h  th ng bán l  HTDTY, trong đóệ ố ẻ  t p trungậ  nghiên 

c u ứ h  th ngệ ố  đi mể  bán l  HTDTY c a doanh nghi pẻ ủ ệ  ở KVNT bao g m các n iồ ộ  dung: phân tích tình th  ế c aủ   h  th ng bán l  HTDTY  ệ ố ẻ ở KVNT  c a doanhủ  nghi p, quy ho ch h  th ng đi m bán l , thi t k  các chính sách bán l  h nệ ạ ệ ố ể ẻ ế ế ẻ ỗ  

h p (hàng hóa, thi t k  c a hàng và tr ng bày hàng hóa). ợ ế ế ử ư

Lu n án không đi sâu nghiên c u các n i dung liên quan đ n h  th ng kho,ậ ứ ộ ế ệ ố  

h u c n c a doanh nghi p bán l  HTDTY.ậ ầ ủ ệ ẻ

HTDTY được nghiên c u trong lu n án là hàng hóa nh m ph c v  nhuứ ậ ằ ụ ụ  

c u c n thi t cho ầ ầ ế đ i s ng hàng ngày c a ngờ ố ủ ười dân, không dành cho s n xu tả ấ  

và các lĩnh v c khác. ự

Ph m vi v  m t không gian ạ ề ặ

Lu n án t p trung nghiên c u h  th ng bán l  HTDTY c a  ậ ậ ứ ệ ố ẻ ủ các  doanh nghi p Vi t Nam (ệ ệ là doanh nghi p đ c thành l p ho c đăng ký thành l p theoệ ượ ậ ặ ậ  pháp lu t Vi t Nam, có tr  s  chính t i Vi t Nam và do ng i Vi t Nam s  h uậ ệ ụ ở ạ ệ ườ ệ ở ữ  trên 50% v n đi u l )ố ề ệ    KVNT vùng ĐBSH. ở

Các nghiên c u v  ứ ề h  th ng bán l  c a ệ ố ẻ ủ doanh nghi p Vi t Nam   khu v cệ ệ ở ự  thành th  hay   ngoài vùng ị ở ĐBSH ho c ặ c a ủ doanh nghi p có v n đ u t  n c ngoàiệ ố ầ ư ướ  (chi m tế rên 50% v n đi u l ) đ c ố ề ệ ượ s  d ng làm bài h c kinh nghi m, so sánhử ụ ọ ệ

Bài h c kọ inh nghi m nghiên c u t i  ệ ứ ạ m t sộ ố  nước nh   n Đ , Trungư Ấ ộ  

Qu cố  và mi n nam Vi t Nam.ề ệ

Ph m vi v  m t th i gian ạ ề ặ ờ

Các nghiên c u th c t  gi i h n ch  y u trong th i gian 2013 ­ 2018 và đứ ự ế ớ ạ ủ ế ờ ề 

xu t gi i pháp đ nh h ng đ n 2025ấ ả ị ướ ế

V i đ i tớ ố ượng và ph m vi nghiên c u đạ ứ ược xác đ nh trên đây, mô hìnhị  nghiên c u c a lu n án đứ ủ ậ ược xác l p nh  hình 0.1 sau đây:ậ ư

Hình 0.1: Mô hình khung nghiên c u c a lu n ánứ ủ ậ

Ngu n: tác gi  t ng h p ồ ả ổ ợ

4. Phương pháp nghiên c u ứ

Nghiên c u đ c th c hi n d a trên các b c đ c trình bày t i hình 0.2.ứ ượ ự ệ ự ướ ượ ạ

Hình 0.2: Quá trình thu th p và x  lý d  li uậ ử ữ ệ  nghiên c uứ

Ngu n:  ồ Minh h a c a tác gi ọ ủ ả

5. Ý nghĩa khoa h c và th c ti n c a đ  tài nghiên c uọ ự ễ ủ ề ứ

(1) V  lý lu n ề ậ , Lu n án góp ph n làm rõ khung lý lu n v  h  th ng bán lậ ầ ậ ề ệ ố ẻ HTDTY c a doanh nghi p ủ ệ g n v i đ c thù KVNT ắ ớ ặ và h  th ng hóa các tiêu chí đánhệ ố  giá h  th ng bán l  c a doanh nghi p, trong đó có đ  xu t thêm nh ng tiêu chí đánh giáệ ố ẻ ủ ệ ề ấ ữ  

m i nh  các tiêu chí v  m t xã h i, cá nhân, đ nh v  hình  nh doanh nghi pớ ư ề ặ ộ ị ị ả ệ  

(2) V  th c ti n ề ự ễ , Lu n án đã phân tích, đánh giá m t cách khách quan và tin c y vậ ộ ậ ề 

th c tr ng ự ạ h  th ng ệ ố bán l  ẻ HTDTY   ở KVNT vùng ĐBSH c a doanh nghi p Vi t Nam.ủ ệ ệ  

Đi u nàyề  góp ph n ầ t o ạ nên cái nhìn t ng th  v  th c tr ng ổ ể ề ự ạ h  th ngệ ố  bán l  ẻ HTDTY ở KVNT vùng ĐBSH c aủ  doanh nghi p ệ Vi t Nam ệ trong b i c nh hi n nayố ả ệ  t  quan đi mừ ể  

ti p c n vi môế ậ

(3) V  tính  ng d ng ề ứ ụ , Lu nậ  án đ  xu tề ấ  06 gi i phápả  mang tính đ nh h ng vàị ướ  

có kh  năng  ng d ng cao đ i v i doanh nghi p, baoả ứ ụ ố ớ ệ  g m: ồ Hoàn thi nệ  h  th ng bánệ ố  

l  HTDTY g n v i chi n l c bán l  dài h n c a doanh nghi p   KVNT ĐBSHẻ ắ ớ ế ượ ẻ ạ ủ ệ ở ; Hoàn thi n c u trúc h  th ng bán l  HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam   nôngệ ấ ệ ố ẻ ủ ệ ệ ở  thôn ĐBSH; C i ti n k  thu t quy ho ch h  th ng đ a đi m kinh doanh c a doanhả ế ỹ ậ ạ ệ ố ị ể ủ  nghi p Vi t Nam bán l  HTDTY   KVNT ĐBSH;ệ ệ ẻ ở  Xây d ng th ng hi u c a doanhự ươ ệ ủ  nghi p bán l  Vi t Nam, thi t k  ph  m t hàng phù h p v i KVNTệ ẻ ệ ế ế ổ ặ ợ ớ ; Nâng cao năng 

l c qu n lý, trình đ  đ i ngũ lao đ ngự ả ộ ộ ộ ; Tăng c ng  ng d ng khoa h c công nghườ ứ ụ ọ ệ trong hoàn thi nệ  h  th ng bán l  HTDTY c a doanh nghi p Vi t Nam. Đ ng th i,ệ ố ẻ ủ ệ ệ ồ ờ  

lu n án cũng ki n ngh  đ i v i các c  quan qu n lý nhà n c c p Trung  ng và đ aậ ế ị ố ớ ơ ả ướ ấ ươ ị  

ph ng có liên quan nh m hoàn ươ ằ thi n môi tr ng bán l  giúp doanh nghi p Vi t Namệ ườ ẻ ệ ệ  

có đi u ki n thu n l i trong hoàn thi n h  th ng bán l  HTDTY   KVNT vùngề ệ ậ ợ ệ ệ ố ẻ ở  ĐBSH đ n năm 2025.ế

6. K t c u c a lu n ánế ấ ủ ậ

Ngoài ph n m  đ u, k t lu n, lu n án đ c k t c u làm ầ ở ầ ế ậ ậ ượ ế ấ 4 ch ng, bao g m:ươ ồ

Ch ng 1: ươ T ng quan tình hình nghiên c uổ ứ  và kho ng tr ng nghiên c uả ố ứ

Chương 2: C  s  lý lu n v  h  th ng bán l  hàng tiêu dùng thi t y u khu v c nôngơ ở ậ ề ệ ố ẻ ế ế ự  

CHƯƠNG 1: T NG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN C UỔ Ứ

VÀ KHO NG TR NG Ả Ố NGHIÊN C UỨ

1.1. T ng quan tình hình nghiên c uổ ứ

Theo góc đ  nghiên c u và kh  năng ti p c n tài li u, lu n án đã t ngộ ứ ả ế ậ ệ ậ ổ  

h p nh ng công trình nghiên c u tiêu bi u liên quan đ n h  th ng bán l  hàngợ ữ ứ ể ế ệ ố ẻ  tiêu dùng thi t y u   KVNT c a doanh nghi p.ế ế ở ủ ệ

1.1.1 T ng quan tình hình nghiên c u v  h  th ng bán l ổ ứ ề ệ ố ẻ

Nh ng nghiên c u v  b i c nh, xu hữ ứ ề ố ả ướng phát tri n bán l , lý lu n n nể ẻ ậ ề  

t ng liên quan đ n bán l , h  th ng bán l  có s  đóng góp tiêu bi u c a các tácả ế ẻ ệ ố ẻ ự ể ủ  

gi : Fernie và c ng s  (2003), Kotler (2007), Nguy n Bách Khoa và c ng sả ộ ự ễ ộ ự (2011), Levy và c ng s  (2014), Nguy n Th  Hu  (2014), ộ ự ễ ị ệ T  L i (2016). Trongạ ợ  

đó, các công trình nghiên c u trong nứ ước đã g n v i nh ng đ c thù c a nắ ớ ữ ặ ủ ước ta 

nh  phân lo i các c  s  bán l  c a tác gi  Nguy n Bách Khoa, tác gi  Nguy nư ạ ơ ở ẻ ủ ả ễ ả ễ  

Th  Hu ,  nh hị ệ ả ưởng c a vi c th c hi n các FTAs th  h  m i đ n h  th ngủ ệ ự ệ ế ệ ớ ế ệ ố  bán l  nẻ ước ta c a tác gi  ủ ả T  L i.ạ ợ

Nh ng nghiên c u v  chi n lữ ứ ề ế ược tăng trưởng bán l , mô hình bán l  cóẻ ẻ  

s  đóng góp tiêu bi u c a các tác gi : Sullivan và Adcock (2011), Dey và c ngự ể ủ ả ộ  

s  (2012), Berman và c ng s  (2017). ự ộ ự

Nh ng nghiên c u v  các y u t  chính trong marketing bán l , qu n lý hữ ứ ề ế ố ẻ ả ệ 

th ng bán l , trong đó đ  c p đ n nh ng n i dung nghiên c u v  h  th ng bán lố ẻ ề ậ ế ữ ộ ứ ề ệ ố ẻ (đ a đi m, chính sách bán l  h n h p…) có s  đóng góp tiêu bi u c a các tác gi :ị ể ẻ ỗ ợ ự ể ủ ả  Clarke (1998), Kotler (2007), Lê Quân và Hoàng Văn H i (2010), Sullivan và Adcockả  (2011), Nguy n Bách Khoa và các tác gi  (2011), Ph m Huy Giang (2011), Tr ngễ ả ạ ươ  Đình Chi n (2012), Levy và ế c ng s  (2014), Berman và c ng s  (2017). Đ c bi t, tácộ ự ộ ự ặ ệ  

gi  Clarke đã có công khái quát các ph ng pháp ho ch đ nh đ a đi m bán l  đã vàả ươ ạ ị ị ể ẻ  đang đ c các doanh nghi p   các n c bán l  phát tri n áp d ng qua các th i k ượ ệ ở ướ ẻ ể ụ ờ ỳ

1.1.2 T ng quan tình hình nghiên c u v  h  th ng bán l ổ ứ ề ệ ố ẻ  hàng tiêu dùng thi t ế  

y u ế    khu v c nông thôn ở ự

Nh ng nghiên c u v  ngữ ứ ề ười tiêu dùng nông thôn các nước, th  trị ườ  ngnông thôn Vi t Nam có s  đóng góp tiêu bi u c a các tác gi : Velayudhanệ ự ể ủ ả  (2007), Kim và Stoel (2010), Dey và c ng s  (2012), Shah (2013), Moslehpour vàộ ự  Van Kien Pham (2013), Ph m H ng Tú (2013), Nielsen (2014), Seaman (2015),ạ ồ  

Đ ng Huy n Trang ặ ề (2016). Trong đó, tác gi  Dey đ  xu t c i ti n mô hình bánả ề ấ ả ế  

l  có t  ch c   th  trẻ ổ ứ ở ị ường nông thôn  n Đ Ấ ộ

1.1.3 T ng quan tình hình nghiên c u v  h  th ng bán l  HTDTY khu v c ổ ứ ề ệ ố ẻ ự   nông thôn ĐBSH c a doanh nghi p Vi t Nam ủ ệ ệ

Nh ng nghiên c u v  bán l  HTDTY có s  đóng góp tiêu bi u c a các tácữ ứ ề ẻ ự ể ủ  

gi : Nguy n Th  Bích Loan (2013), Tr nh Th  Thanh Th y (2015). Hai tác gi  đ uả ễ ị ị ị ủ ả ề  

ti p c n nghiên c u theo chu i cung  ng HTDTY trên th  trế ậ ứ ỗ ứ ị ường n i đ a và ch nộ ị ọ  nghiên c u đi n hình chu i cung  ng c a m t s  hàng tiêu dùng thi t y u tiêuứ ể ỗ ứ ủ ộ ố ế ế  

bi u.ể

Cũng có m t s  công trình nghiên c u v  bán l    khu v c nông thôn ĐBSHộ ố ứ ề ẻ ở ự  

c a các tác gi  trong nủ ả ước nh  Ph m Huy Giang (2011), Ph m H ng Tú (2013)ư ạ ạ ồ1.2 Kho ng tr ng ả ố nghiên c uứ

T  t ng quan nghiên c u các công trình ừ ổ ứ tiêu bi u liên quan đ n n i dungể ế ộ  nghiên c u c a đ  tàiứ ủ ề , tác giả rút ra kho ng tr ng nghiên c u nh  sauả ố ứ ư :

V  m t lý lu n ề ặ ậ , các lý lu n trậ ước đây đ u đề ược v n d ng chung cho bánậ ụ  

l    c  KVNT và thành th , ch a làm rõ đẻ ở ả ị ư ược nh ng nét đ c thù riêng trong lýữ ặ  

lu n v  h  th ng bán l    KVNT c a doanh nghi p. Bên c nh đó, khái ni m vàậ ề ệ ố ẻ ở ủ ệ ạ ệ  phân đ nh HTDTY trong m t s  công trình nghiên c u trị ộ ố ứ ước đây ch a th ngư ố  

nh t, ch a g n v i nhu c u riêng c a ngấ ư ắ ớ ầ ủ ười tiêu dùng KVNT. Các tiêu chí đánh giá h  th ng bán l  ch  y u t p trung vào nhóm tiêu chí tài chính.ệ ố ẻ ủ ế ậ

V  m t th c ti n ề ặ ự ễ , các nghiên c u ch  y u ti p c n   góc đ  vĩ mô, qu n lýứ ủ ế ế ậ ở ộ ả  nhà nướ ố ớc đ i v i th  tr ng bán l  nông thôn ho c ch  d ng l i   nghiên c u hànhị ườ ẻ ặ ỉ ừ ạ ở ứ  

vi ng i tiêu dùng nông thôn c  n c hay m t t nh, ch a có nghiên c u th c ti nườ ả ướ ộ ỉ ư ứ ự ễ  nào v  h  th ng bán l  HTDTY   KVNT ĐBSH d i góc đ  doanh nghi p.ề ệ ố ẻ ở ướ ộ ệ

T  nh ng kho ng tr ng nghiên c u đừ ữ ả ố ứ ược phát hi n trên, lu n án h ng t iệ ậ ướ ớ  làm rõ khái ni m HTDTY, phân đ nh n i dung nghiên c u h  th ng bán l  HTDTYệ ị ộ ứ ệ ố ẻ  

g n v i đ c thù nông thôn theo quan đi m ti p c n vi môắ ớ ặ ể ế ậ  H  th ng hóa đ y đệ ố ầ ủ 

h n các nhóm tiêu chí đánh giá h  th ng bán l  HTDTY c a doanh nghi pơ ệ ố ẻ ủ ệ  Căn cứ các lý lu n đã đ c h  th ng hóa và làm rõ, ti n hành kh o sát th c tr ng h  th ngậ ượ ệ ố ế ả ự ạ ệ ố  bán l  HTDTY c a doanh nghi p nẻ ủ ệ ước ta   KVNT ĐBSH. T  đó, lu n án ch  raở ừ ậ ỉ  

nh ng h n ch  nh m đ  xu t m t s  gi i pháp và ki n ngh  giúp doanh nghi pữ ạ ế ằ ề ấ ộ ố ả ế ị ệ  

Vi t Nam hoàn thi n h  th ng bán l  HTDTY   KVNT ĐBSH.ệ ệ ệ ố ẻ ở

Do đó, đ  tàiề  lu n án ậ có tính m i, không b  trùng l p và có tính k  th a cácớ ị ặ ế ừ  công trình nghiên c u trứ ước đây

CHƯƠNG 2: C  S  LÝ LU N V  H  TH NG BÁN L  HÀNG TIÊU DÙNGƠ Ở Ậ Ề Ệ Ố Ẻ  

THI T Y U KHU V C NÔNG THÔN C A DOANH NGHI PẾ Ế Ự Ủ Ệ

2.1 Khái quát v  h  th ng bán l  ề ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y uế ế    khu v c nôngở ự  thôn c a doanh nghi pủ ệ

đ u th ng nh t   khía c nh là chúng đ u nh m đáp  ng nh ng nhu c u c  b n và thi tề ố ấ ở ạ ề ằ ứ ữ ầ ơ ả ế  

y u c a đ i b  ph n dân chúng.ế ủ ạ ộ ậ  T  quan đi m ti p c n đó, có th  t ng h p khái ni m:ừ ể ế ậ ể ổ ợ ệ

“Hàng tiêu dùng thi t y uế ế  là nh ng hàng hóa r t c n thi t, không th  thi uữ ấ ầ ế ể ế  cho đ i s ng hàng ngày nh m đáp  ng nhu c u ờ ố ằ ứ ầ tiêu dùng c  b n c a con ng iơ ả ủ ườ ”.  2.1.1.2 Bán l   ẻ hàng tiêu dùng thi t y u ế ế

Bán  l  HTDTY là ho t đ ng c a doanh nghi p liên quan đ n vi c bánẻ ạ ộ ủ ệ ế ệ  

nh ng hàng hoá r t c n thi t cho đ i s ng h ng ngày nh m đáp  ng nh ng nhuữ ấ ầ ế ờ ố ằ ằ ứ ữ  

c u c  b n, tr c ti p cho ngầ ơ ả ự ế ười tiêu dùng cu i cùng đ  h  s  d ng vào m cố ể ọ ử ụ ụ  đích cá nhân, không kinh doanh

2.1.1.3 H  th ng bán l   ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y u ế ế  c a doanh nghi p ủ ệ

H  th ng bán l  HTDTY c a m t doanh nghi p là t p h p ệ ố ẻ ủ ộ ệ ậ ợ có t  ch cổ ứ  g mồ  toàn 

b  các ộ c a hàngử  c a doanh nghi p đóủ ệ , có m i quan h  t ng tác, ràng bu c l n nhauố ệ ươ ộ ẫ  

và cùng ph i h p ho t đ ng v i nhau nh m ố ợ ạ ộ ớ ằ bán lẻ nh ng hàng hoá r t c n thi t choữ ấ ầ ế  

đ i s ng hàng ngày, đáp  ng nh ng nhu c u c  b nờ ố ứ ữ ầ ơ ả , tr c ti p ự ế cho ng i tiêu dùng cu iườ ố  cùng đ  h  s  d ng vào m c đích cá nhân, không kinh doanh.ể ọ ử ụ ụ

2.1.1.4 Nghiên c u ứ  h  th ng bán l   ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y u ế ế    khu v c nông thôn ở ự  

c a doanh nghi p ủ ệ

Khu v c nông thôn là khu v c đ a gi i hành chính không bao g m đ a bànự ự ị ớ ồ ị  

c a phủ ường, qu n thu c th  xã, thành ph  và đậ ộ ị ố ược qu n lý b i c p hành chínhả ở ấ  

c  s  là ơ ở U  ban nhân dân xã ho c th  tr nỷ ặ ị ấ , th  tị ứ

Nghiên c uứ   h  th ng bán l  HTDTY ệ ố ẻ ở  khu v cự   nông thôn c aủ   doanh nghi p đệ ược hi u là toàn b  các ho t đ ngể ộ ạ ộ  c aủ  doanh nghi pệ  bao g mồ : phân tích tình thế, xác đ nh m c tiêuị ụ , quy ho ch h  th ng ạ ệ ố đi m ể bán và thi t k  cácế ế  chính sách bán l  h n h pẻ ỗ ợ  nh m hoàn thi n h  th ng c a hàng bán l  HTDTYằ ệ ệ ố ử ẻ  

c a doanh nghi pủ ệ  trên đ a bàn xã, th  tr n, th  t ị ị ấ ị ứ

2.1.2 Đ c đi m c  b n  ặ ể ơ ả c a  ủ h  th ng bán l   ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y u ế ế ở khu v c ự   nông thôn c a doanh nghi p  ủ ệ

­ V  k t c u c a h  th ng bán l  HTDTY c a doanh nghi p    ề ế ấ ủ ệ ố ẻ ủ ệ ở KVNT. Các 

c  s  bán l  thu c h  th ng bán l  HTDTY c a doanh nghi p   KVNT ch  y uơ ở ẻ ộ ệ ố ẻ ủ ệ ở ủ ế  

dưới hình th c đ i lý c a nhà s n xu t, phân ph i ho c c a hàng ti n ứ ạ ủ ả ấ ố ặ ử ệ l i, siêu thợ ị mini. 

­ V  phân b  các đi m bán  ề ố ể thu c ộ  h  th ng ệ ố  bán lẻ HTDTY c a doanh nghi p ủ ệ  

ở KVNT: M t đ  còn th p,ậ ộ ấ  ch a bao ph  th  tr ngư ủ ị ườ , ch a t o d ng đ c th ngư ạ ự ượ ươ  

hi u bán l  đ i v i ng i tiêu dùng,ệ ẻ ố ớ ườ  ch  y u t p trung ủ ế ậ ở khu v c th  tr n.ự ị ấ

­ V   ề c  c u  ơ ấ m t hàng trong h  th ng bán l  HTDTY ặ ệ ố ẻ  c a doanh ngh ủ i p ệ  ở  KVNT t p trung đáp  ng nhu c u l n c a ng i tiêu dùng nông thônậ ứ ầ ớ ủ ườ  về th c ph mự ẩ  

ch  bi n, hàng chăm sóc cá nhân và gia đìnhế ế , hàng văn phòng ph mẩ

­ V  cung  ng d ch v  và d ch v  b  sung trong h  th ng bán l  HTDTY ề ứ ị ụ ị ụ ổ ệ ố ẻ  

c a  ủ doanh nghi p ệ  ở KVNT: D ch v  r t h n ch  t i ị ụ ấ ạ ế ạ các c  s  bán lơ ở ẻ ở nông thôn. 

­ V  ph ng th c xúc ti n trong h  th ng bán l ề ươ ứ ế ệ ố ẻ HTDTY và xây d ng th ng ự ươ  

hi u ệ  c a doanh nghi p ủ ệ : ph ng th c đ n gi n, ch a đ c quan tâm đ u tươ ứ ơ ả ư ượ ầ ư

­ V  đ i ngũ nhân viên trong h  th ng bán l  HTDTY c a doanh nghi p ề ộ ệ ố ẻ ủ ệ : 

s  ố lượng và ch t lấ ượng h n chạ ế

2.1.3 Vai trò c a h  th ng bán l   ủ ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y u ế ế ở khu v c nông thôn ự  

c a doanh nghi p ủ ệ

2.1.3.1 Vai trò đ i v i  ố ớ ng ườ i tiêu dùng và đ a ph ị ươ ng

­ Thay đ i t p quán tiêu dùng, mang l i cho ngổ ậ ạ ười dân đ a phị ương c  h iơ ộ  

tr i nghi m môi trả ệ ường mua s m văn minh, phắ ương th c bán l  hi n đ iứ ẻ ệ ạ

­ Góp ph n thúc đ y tăng trầ ẩ ưởng kinh t  và s  phát tri nế ự ể  c aủ  đ a phị ương. 

­ T o ạ ra công ăn vi c làm cho lao đ ng t i ch  ệ ộ ạ ỗ

­ Nâng cao ch t lấ ượng cu c s ng c a dân c  ộ ố ủ ư

2.1.3.2 Vai trò đ i v i doanh nghi p ố ớ ệ

­ K t n i gi a s n xu t và tiêu dùng   KVNT. ế ố ữ ả ấ ở

­ K t n i thông tin t  ngế ố ừ ười tiêu dùng đ n nhà s n xu t và ngế ả ấ ượ ạ  c l i

­ Giúp doanh nghi p bán l  chi m lĩnh th  trệ ẻ ế ị ường nông thôn. 

2.1.4 Các lo i hình bán l  ph  bi n trong h  th ng bán l  hàng tiêu dùng ạ ẻ ổ ế ệ ố ẻ   thi t y u  ế ế ở  khu v c nông thôn ự  c a doanh nghi p ủ ệ

2.1.4.1 Các lo i hình bán l   ạ ẻ hàng tiêu dùng thi t y u ế ế  theo ph ng th c bán hàng ươ ứ

a)  Lo i hình c a hàng truy n th ngạ ử ề ố   g m:ồ   Ch  truy n th ng (Traditional wet ợ ề ố   market); C a hàng bán l  truy n th ng (Traditional grocery store ử ẻ ề ố )

b) Lo i hình c a hàng hi n đ iạ ử ệ ạ : Trung tâm th ng m i ươ ạ ; Siêu th ; Siêu th  mini ị ị ; C a ử   hàng ti n l i (Convenience store); C a hàng chuyên doanh (Specialty store)  ệ ợ ử

2.1.4.2 Các lo i hình bán l  HTDTY theo hình thái l p s  h u ạ ẻ ớ ở ữ

Phân lo i hình bán l  HTDTY theo hình thái l p s  h uạ ẻ ớ ở ữ  bao g m m t s  lo i c  b nồ ộ ố ạ ơ ả  

nh  sau:ư  C  s  đ n nguyên đ c l pơ ở ơ ộ ậ ; C  s  bán l  theo chu iơ ở ẻ ỗ ; C  s  bán l  h p tácơ ở ẻ ợ  

xã tiêu thụ; C  s  bán l  thu c nhà s n xu tơ ở ẻ ộ ả ấ ; C  s  bán l  nh ng quy nơ ở ẻ ượ ề

2.2 N i dung ộ nghiên c uứ  h  th ng bán l  ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y uế ế    khuở  

v c nông thôn c a doanh nghi pự ủ ệ

2.2.1 Phân tích tình th  h  th ng bán l   ế ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y u   khu v c ế ế ở ự   nông thôn c a doanh nghi p ủ ệ

2.2.1.1 Các y u t  bên ngoài ế ố

­ Nhóm y u t  liên quan đ n th  trế ố ế ị ường

­ Nhóm y u t  liên quan đ n c nh tranhế ố ế ạ

­ Nhóm y u t  liên quan s  bi n đ ng c a môi trế ố ự ế ộ ủ ường

2.2.1.2 Các y u t  n i b ế ố ộ ộ

Các y u t  n i b  g m: ế ố ộ ộ ồ Ngu n l c tài chínhồ ự ; Đ a đi mị ể , m t b ngặ ằ  bán l  ẻ ở KVNT;  Ngu n nhân l cồ ự ; M i quan h  v i nhà cung c pố ệ ớ ấ ; H  th ng qu n lý chu iệ ố ả ỗ  cung  ngứ ; H  th ng thu th p và x  lý thông tin v  th  tr ng, khách hàng…ệ ố ậ ử ề ị ườ

2.2.2 Xác đ nh m c tiêu đ i v i h  th ng bán l  hàng tiêu dùng thi t y u   khu ị ụ ố ớ ệ ố ẻ ế ế ở  

v c nông thôn c a doanh nghi p  ự ủ ệ

a) Nhóm m c tiêu tài chính ụ

Nhóm m c tiêu tài chính là nhóm m c tiêu quan tr ng nh t, thụ ụ ọ ấ ường bao 

g m nh ng ch  tiêu đ nh lồ ữ ỉ ị ượng, có th  đo lể ường đượ  Các ch  tiêu đc ỉ ược chia thành hai c p đ : C p đ  toàn doanh nghi p, toàn h  th ng bán l  và c p đấ ộ ấ ộ ệ ệ ố ẻ ấ ộ 

c a hàng hay phử ương th c bán hàng. ứ

Các m c tiêu tài chính cũng đụ ược phân chia thành các nhóm: Ch  tiêu thu cỉ ộ  

đ u vàoầ ; Ch  tiêu thu c ỉ ộ k t qu  đ u ra;ế ả ầ  Ch  tiêu ỉ năng su tấ

b) M c tiêu đáp  ng nhu c u khách hàng ụ ứ ầ

Các doanh nghi p bán l  HTDTY không ph i ch  đ t m c tiêu bán th t nhi u hàng,ệ ẻ ả ỉ ặ ụ ậ ề  thu th t nhi u ti n t  khách hàng, mà quan tr ng h n là nh m đáp ậ ề ề ừ ọ ơ ằ ứng nhu c u c a kháchầ ủ  hàng, mang l i giá tr  và làm khách hàng hài lòng v i toàn b  tr i nghi m mua s m.ạ ị ớ ộ ả ệ ắ

c) M c tiêu khác ụ

Bên c nh nh ng m c tiêu tài chính và đáp  ng nhu c u khách hàng nôngạ ữ ụ ứ ầ  thôn, doanh nghi p bán l  HTDTY   KVNT cũng có th  đ t ra nh ng m c tiêuệ ẻ ở ể ặ ữ ụ  khác v  m t cá nhân và xã h i, đ nh v  hình  nh doanh nghi pề ặ ộ ị ị ả ệ

2.2.3 Quy ho ch h  th ng đi m bán l  hàng tiêu dùng thi t y u   khu v c ạ ệ ố ể ẻ ế ế ở ự   nông thôn c a doanh nghi p ủ ệ

2.2.3.1 Xác đ nh khu v c trong quy ho ch h  th ng bán l   ị ự ạ ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t ế  

y u ế    nông thôn c a doanh nghi p ở ủ ệ

a) G n xác đ nh khu v c trong quy ho ch h  th ng bán l  ắ ị ự ạ ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi tế  

y uế  v i chi n lớ ế ược bán l  c a doanh nghi pẻ ủ ệ

­ Hành vi mua hàng tiêu dùng thi t y u c a ngế ế ủ ười tiêu dùng trên th  trị ườ  ngnông thôn m c tiêu c a doanh nghi pụ ủ ệ  

­ M t đ  nhu c u c a th  trậ ộ ầ ủ ị ường nông thôn m c tiêuụ

­ M c đ  đ c đáo c a d ch v  bán lứ ộ ộ ủ ị ụ ẻ

b) Xem xét các y u t  liên quan đ n lu t pháp và xã h i khi xác đ nh khu v c bán lế ố ế ậ ộ ị ự ẻ

Khi l a ch n khu v c, đ a đi m thi t l p đi m bán HTDTY   KVNT,ự ọ ự ị ể ế ậ ể ở  doanh nghi p cũng c n tính đ n nh ng v n đ  nh : M c đ  phát tri n c a cácệ ầ ế ữ ấ ề ư ứ ộ ể ủ  KVNT m i phát tri n ven đô th  l n, xu hớ ể ị ớ ướng ch ng l i s  phát tri n c a cácố ạ ự ể ủ  

đ i siêu th , quy ho ch h  th ng bán l  c a ạ ị ạ ệ ố ẻ ủ đ a phị ươ  đ i v i khu v c đó, cácng ố ớ ự  quy chu n trong xây d ng, các th  t c hành chính.ẩ ự ủ ụ

2.2.3.2 Xác đ nh đ a đi m bán l  trong quy ho ch h  th ng bán l   ị ị ể ẻ ạ ệ ố ẻ hàng tiêu  dùng thi t y u   khu v c nông thôn  ế ế ở ự c a doanh nghi p ủ ệ

a) Đánh giá các đ a đi mị ể  nh m xác đ nh v  trí và s  l ng đi m bánằ ị ị ố ượ ể  lẻ phân bố trong m t khu v cộ ự  nông thôn

Nh ng y u t  c n xem xét khi đánh giá các đ a đi m ữ ế ố ầ ị ể ở m t ộ KVNT g m: ồ (1) 

Đi u ki n kinh t , (2) m c đ  c nh tranh, (3) m c đ  phù h p chi n l c c a dânề ệ ế ứ ộ ạ ứ ộ ợ ế ượ ủ  

c  trong khu v c v i th  tr ng m c tiêu doanh nghi p bán l  h ng t i, (4) chi phíư ự ớ ị ườ ụ ệ ẻ ướ ớ  

đ  v n hành c a hàng. Khi phân tích, l a ch n khu v c và đ a đi m, doanh nghi pể ậ ử ự ọ ự ị ể ệ  bán l  đ ng th i c n quy t đ nh s  l ng đi m bán s  v n hành t i m i KVNT.ẻ ồ ờ ầ ế ị ố ượ ể ẽ ậ ạ ỗ  

b) Nh ng y u t  c n xem xét khi đánh giá m t đ a đi m bán lữ ế ố ầ ộ ị ể ẻ HTDTY c  thụ ể

Có 3 nhóm y u t : Đ c đi m c a đ a đi m bán l ; Đ c đi m c a khu v cế ố ặ ể ủ ị ể ẻ ặ ể ủ ự  kinh doanh (trade area); Ướ ược l ng doanh s  bán hàng d  ki n c a c a hàngố ự ế ủ ử

2.2.4 Thi t k  các chính sách bán l  h n h p ế ế ẻ ỗ ợ  cho khu v c nông thôn c a ự ủ   doanh nghi p ệ

Hướng ti p c n thi t k  các chính sách bán l  (qu n lý hàng hóa, thi t kế ậ ế ế ẻ ả ế ế 

c a hàng) c a doanh nghi p phù h p v i đ c thù riêng c a KVNT đử ủ ệ ợ ớ ặ ủ ược khái quát hóa trong đ nh hị ướng ti p c n 4As đ i v i marketing nông thôn h n h p: Khế ậ ố ớ ỗ ợ ả năng chi tr ; S  s n có; S  ch p nh n; S  nh n bi t (Shah, 2013).ả ự ẵ ự ấ ậ ự ậ ế

2.2.4.1 Chính sách qu n lý hàng hóa ả  cho khu v c nông thôn ự

a) H  th ng qu n lý hàng hóa trong doanh nghi pệ ố ả ệ  bán lẻ

Nhìn chung các nhà bán l  có c u trúc c  b n gi ng nhau trong t  ch cẻ ấ ơ ả ố ổ ứ  phân lo i và thu mua HTDTY: nhóm ngành hàng, ngành hàng, m t hàng, đ n vạ ặ ơ ị 

l u kho hay mã hàng hóa (SKU – Stock keeping unit).ư

b) Ph  hàng và k  ho ch hóa hàng hóaổ ế ạ

Ph  hàng c a m t doanh nghi p bán l  HTDTY bi u hi n qua 4 thông sổ ủ ộ ệ ẻ ể ệ ố 

v  chi u r ng, chi u sâu, chi u dài và đ  b n tề ề ộ ề ề ộ ề ương h p c a ph  m t hàngợ ủ ổ ặ  (Nguy n Bách Khoa và Cao Tu n Khanh, 2011).ễ ấ

K  ho ch hóa hàng hóa g m hai quá trình: k  ho ch hóa ph  hàng và kế ạ ồ ế ạ ổ ế 

ho ch hóa giá tr  hàng hóa (Đ ng Văn M , 2017).ạ ị ặ ỹ

c) Đ nh giá bán lị ẻ hàng tiêu dùng thi t y uế ế

Ng i tiêu dùng nông thôn không ph i ch  quan tâm đ n giá th p, h  cũng s nườ ả ỉ ế ấ ọ ẵ  sàng cân nh c m c giá cao h n n u mang l i nh ng l i ích thi t th c.ắ ứ ơ ế ạ ữ ợ ế ự

2.2.4.2 Thi t k  c a hàng ế ế ử  bán l  hàng tiêu dùng thi t y u   khu v c nông thôn ẻ ế ế ở ự

a) M c tiêu c a thi t k  c a hàngụ ủ ế ế ử

M c tiêu c a thi t k  c a hàngụ ủ ế ế ử  bán l  HTDTY   KVNTẻ ở  nh m (1) tri n khaiằ ể  chi n l c c a doanh nghi p, (2) t o d ng lòng trung thành b ng cách cung c pế ượ ủ ệ ạ ự ằ ấ  

nh ng tr i nghi m mua s m th a mãn cho khách hàngữ ả ệ ắ ỏ  nông thôn, (3) gia tăng doanh 

s  m t l n mua hàng, (4) ki m soát chi phí, và (5) đáp  ng yêu c u pháp lý.ố ộ ầ ể ứ ầ

b) Các y u t  trong thi t k  c a hàngế ố ế ế ử  bán l  HTDTYẻ

Ba y u t  chính c n xem trong thi t k  c a hàngế ố ầ ế ế ử  bán l  HTDTYẻ , đó là (1) Bố trí m t b ng, (2) H  th ng b ng, bi n và hình  nh, (3) Khu v c đ c bi tặ ằ ệ ố ả ể ả ự ặ ệ

2.3 Tiêu chí đánh giá h  th ng bán l  ệ ố ẻ hàng tiêu dùng thi t y u   khu v cế ế ở ự  nông thôn c a doanh nghi pủ ệ  

Các nhóm tiêu chí đánh giá g m:ồ   Nhóm tiêu chí  tài chính; Nhóm tiêu chí đánh giá m c đ  hài lòng c a khách hàng; ứ ộ ủ Nhóm tiêu chí đánh giá khác

2.4 Kinh nghi m trong nệ ước, qu c t  v  ố ế ề h  th ng ệ ố bán l  hàng tiêu dùngẻ  thi t y u   khu v c nông thôn và bài h c đ i v i doanh nghi p Vi tế ế ở ự ọ ố ớ ệ ệ  Nam

2.4.1 Kinh nghi m c a chu i siêu th  mini Bách Hóa Xanh thu c công ty C ệ ủ ỗ ị ộ ổ  

Ph n Th  Gi i Di Đ ng ( ầ ế ớ ộ t i Mi n Nam  ạ ề Vi t Nam) ệ  

H  th ngệ ố  siêu th  mini Bách hóa Xanh (BHX) ị có h  th ng bán l  ệ ố ẻ bao phủ