ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ Ở VIỆT NAM

2.TTBH p.triển theo hướng đa dạng hóa, HĐH và toàn cầu hóa 3.X.dựng đội ngũ DNBH hùng hậu GIẢI PHÁP 1.Nhóm G.pháp về quản lý Nhà nước 2.Nhóm G.pháp vềthị trường và một số diều kiện khác

MỤC TIÊU

1 P.triển TTBH toàn diện, vững chắc nhằm t.hiện tốt c.năng là công cụ để bảo vệ nền KT và đ/sống ndân trước rủi ro và là c.cụ huy động vốn cho Đtư Ptriển

2 Đáp ứng yêu cầu cạnh tranh và hội nhập quốc tế

3 Chiếm vị trí xứng đáng trong thị trường Tài chính với vai trò là trung

gian tài chính.

ĐỊNH HƯỚNG

1.C.sách p.luật phải theo hướng đồng bộ,minh bạch phù hợp với chuẩn mực quốc tế.

2.TTBH p.triển theo hướng đa dạng hóa, HĐH và toàn cầu hóa

3.X.dựng đội ngũ DNBH hùng hậu

GIẢI PHÁP

1.Nhóm G.pháp về quản lý Nhà nước 2.Nhóm G.pháp vềthị trường và một số diều kiện khác 3.Nhóm G.pháp cho các DNBH phi nhân thọ

Giải pháp

để thực hiện mục tiêu Định hướng nhằm vào mục tiêu

ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN THỊ

TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ Ở VIỆT NAM

Nhằm phát triển TTBH phi nhân thọ Việt Nam toàn diện, vững chắc và

đầy đủ các yếu tố của thị trường, đáp ứng được nhu cầu không ngừng phát triển

của nền kinh tế và dân cư Đồng thời, đáp ứng được yêu cầu cạnh tranh và hội

nhập kinh tế quốc tế, cần phải có những định hướng và giải pháp cụ thể

Để đưa ra những định hướng đúng đắn và những giải pháp tích cực, hiệu

quả mang tính khả thi cao, cần dựa trên những cơ sở lý luận và thực tiễn mang

tính logic và biện chứng Với quan điểm như vậy, trước khi đi vào những định

hướng và giải pháp cụ thể, luận văn xin đưa ra sơ đồ tổng quát sau đây:

Hình3.10.Sơ đồ định hướng và giải pháp để phát triển TTBH phi nhân thọ.

Trên cơ sở thực trạng của TTBH đưa ra định hướng và giải pháp

Trên cơ sở lý luận, những chuẩn mực chung để đưa ra định hướng và giải pháp

3.1 NHỮNG DỰ BÁO, MỤC TIÊU VÀ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM

3.1.1 Dự báo những ảnh hưởng của quá trình hội nhập đến thị trường bảo hiểm phi nhân thọ

Tác động của mở cửa TTBH, thực hiện các cam kết quốc tế trong quátrình tự do hoá thương mại dịch vụ tài chính nói chung và bảo hiểm nói riêng,

có thể được nhìn nhận từ hai khía cạnh tích cực và tiêu cực

*) Những ảnh hưởng tích cực:

- Quá trình mở cửa hội nhập TTBH sẽ làm giảm chi phí dịch vụ, chấtlượng dịch vụ,công nghệ và trình độ quản lý, trình độ quản lý cán bộ được nângcao, năng lực của thị trường được mở rộng… Nếu thích ứng,các DNBH phinhân thọ sẽ trưởng thành, phát triển nhanh hơn.Theo các nhà phân tích, với triểnvọng rất khả quan của tình hình phát triển KT-XH và dân số trên 80 triệu dâncủa Việt Nam TTBH PNT Việt Nam là “ miền đất hứa” hấp dẫn cho các nhàđầu tư nước ngoài trong lĩnh vực này Rất có thể trong thời gian tới TTBH PNT

sẽ có mức tăng trưởng mạnh mẽ

- Dự báo trong thời gian tới, các DNBH PNT trong nước sẽ mở rộngphạm vi hoạt động ra nước ngoài với nhiều hình thức và bước đi khác nhau tùytheo điều kiện và khả năng của mình

- Quá trình hội nhập, mở cửa của TTBH sẽ có nhiều DNBH phi nhân thọ

ra đời Các sản phẩm bảo hiểm đa dạng, phong phú hơn Khách hàng sẽ có cơhội lựa chọn các công ty bảo hiểm và các loại sản phẩm bảo hiểm nhiều hơn từ

đó lợi ích của khách hàng sẽ tăng lên

- Thị trường tài chính Việt Nam sẽ trở lên phong phú, sôi động hơn vì cónhững trung gian tài chính đắc lực là các DNBH phi nhân thọ Các nhà phântích dự báo rằng trong thời gian đầu, các DNBH nước ngoài sẽ chỉ thu lời từ cáchoạt động đầu tư, còn trong kinh doanh bảo hiểm đây là thời gian chiếm lĩnh thịtrường, quảng bá thương hiệu nâng cao chất lượng dịch vụ sản phẩm vì vậy có

thể không thu lãi từ dịch vụ này hoặc lãi rất ít ( trái ngược hẳn lại với tình hìnhthực tế ở Việt nam hiện nay, chủ yếu lãi từ KDBH).

*) Những ảnh hưởng tiêu cực:

cam kết của WTO,cũng có nghĩa là các rào cản đối với các DNBH nước ngoàiđược tiếp tục nới lỏng và tiến tới xoá bỏ Như vậy cơ hội làm ăn được mở rộngcho các “đại gia” bảo hiểm nước ngoài Đây là những thách thức lớn đầy cam

go cho các DNBH trong nước vốn có năng lực tài chính nhỏ bé, công nghệ,trình độ chưa phát triển…

- Việc thực hiện các cam kết quốc tế, nếu không có chiến lược chính sáchphù hợp thì các cơ quan quản lý nhà nước về bảo hiểm, hệ thống các quy định,

cơ chế giám sát không theo kịp với mức độ mở cửa của TTBH sẽ tác độngkhông tốt đến sự phát triển của TTBH và ảnh hưởng tới nền kinh tế

- Sau khi trở thành thành viên của WTO các DNBH sẽ được phép cungcấp các dịch vụ BH như BH vận tải, du lịch quốc tế, tái bảo hiểm và môi giớibảo hiểm, dịch vụ đánh giá rủi ro, giải quyết khiếu nại, tư vấn BH và đặc biệt làđược phép cung cấp các dịch vụ bảo hiểm cho các dự án cho các doanh nghiệp

có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam mà không cần thành lập pháp nhân tạiViệt Nam Theo dự báo trong thời gian tới các cam kết này có ảnh hưởng mạnhtới các loại hình BH phi nhân thọ và giới hạn trong nhóm đối tượng người nướcngoài và dự án đầu tư nước ngoài Tuy nhiên trong trung hạn và dài hạn ảnhhưởng này không lớn lắm, một phần do tâm lý khách hàng thường lựa chọn cácDNBH có trụ sở tại Việt Nam Mặt khác, các DNBH nước ngoài cũng muốnthành lập pháp nhân tại Việt Nam để cung cấp dịch vụ tốt nhất

- Dưới tác động của cạnh tranh và xu thế hội nhập, xu hướng hợpnhất,sáp nhập, mua lại toàn bộ hoặc toàn bộ DNBH sẽ diễn ra thường xuyênhơn, với quy mô lớn hơn và tính chất ngày càng phức tạp hơn Tất yếu sẽ hìnhthành các tập đoàn tài chính lớn trên cơ sở tích hợp các dịch vụ tài chính Đó

cũng là tiền đề để hình thành các cơ quan quản lý dịch vụ tài chính hợp nhất

3.1.2.Cơ sở và mục tiêu của định hướng

3.1.2.1.Cơ sở để xác định mục tiêu

Mục tiêu và định hướng được xây dựng trên các cơ sở sau:

- Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2010 và tầm nhìn 2020:Đưa GDP năm 2010 lên ít nhất gấp đôi năm 2000, tích lũy nội bộ nền kinh tếđạt trên 30% GDP, tăng trưởng GDP bình quân từ 7,5 -8%/ năm, đưa nước ta rakhỏi danh sacsh các nước nghèo trên thế giới và trở thành nước công nghệp vàonăm 2020 Để thực hiện chiến lược này, TTBH PNT đóng vai trò quan trọngtrong việc ổn định kinh tế vĩ mô, huy động nguồn vốn cho đầu tư phát triểnKT- XH

- Chiến lược phát triển thị trường dịch vụ tài chính - tiền tệ đến 2010 vàtầm nhìn 2020: Mở rộng và đa dạng hoá các dịch vụ tài chính tiền tệ, toàn bộngành đạt nhịp độ tăng trưởng 8- 9 %, phấn đấu đến năm 2010 tỷ trọng cácngành dịch vụ chiếm 42- 43% GDP Với chiến lược đó, đòi hỏi TTBH PNTphải không ngừng mở rộng qui mô, nâng cao năng lực và trình độ về mọi mặt

- Yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế: BH là một ngành dịch vụ tài chính,mang tính toàn cầu, rủi ro BH không giới hạn trong phạm vi một nước Hơnnữa, theo yêu cầu thực hiện những cam kết trong quan hệ thương mại songphương và đa phương của Việt Nam với các nước trong khối ASEAN, Liênminh châu Âu, Hoa Kỳ, tiến tới thực hiện các cam kết của tổ chức thương mạiquốc tế WTO, việc hội nhập quốc tế trong lĩnh vực bảo hiểm sẽ tạo ra cơ hội vàthách thức đòi hỏi TTBH phải gia tăng năng lực cạnh tranh, phát triển phù hợpvới tiêu chuẩn và thông lệ quốc tế

3.1.2.2.Mục tiêu phát triển thị trường BH phi nhân thọ Việt Nam

- Xây dựng và phát triển TTBH với đầy đủ các yếu tố của thị trường, tăng

tỷ trọng hoạt động KDBH trên tổng giá trị dịch vụ nói riêng và GDP nói chung,thực hiện chức năng BH là công cụ để bảo vệ nền kinh tế trước các nguy cơ rủi

ro và là công cụ để huy động vốn cho đầu tư phát triển, đáp ứng yêu cầu tăngtrưởng và phát triển kinh tế

- Đổi mới và tăng cường quản lý nhà nước về KDBH: Quản lý, giám sát

phải được thực hiện dựa trên hệ thống các chỉ tiêu phù hợp với yêu cầu thực tiễnKDBH của nước ta và các nguyên tắc, chuẩn mực quốc tế.Công nghệ quản lý,giám sát được hiện đại hoá, đội ngũ cán bộ quản lý có đủ tri thức và năng lựcquản lý bảo đảm TTBH hoạt động an toàn, hiệu quả

+ Hoàn thiện khuôn khổ cơ chế, chính sách trong hoạt động KDBH tạomôi trường pháp lý bình đẳng đối với mọi thành phần DN, huy động các nguồnlực trong nước và ngoài nước thúc đẩy thị trường phát triển lành mạnh, ổn định.+ Công tác quản lý nhà nước về KDBH kịp thời, hiệu quả Bản chất TTBH

là rất nhạy cảm, đòi hỏi phải xử lý ngay các trường hợp có nguy cơ mất khảnăng thanh toán Vì vậy, phải đơn giản hoá thủ tục hành chính, ngăn chặn tínhquan liêu trong quá trình kiểm tra, giám sát hoạt động của các DNBH; việc lbảo hiểm được thực hiện chủ động sẽ có ảnh hưởng và tác động tích cực to lớnđối với thị trường và hoạt động của DNBH

+ Thực hiện đầy đủ chức năng và nhiệm vụ quản lý nhà nước Cơ quanquản lý bảo hiểm thay mặt Nhà nước trực tiếp thực hiện cả hai chức năng quản

lý ngành kinh tế - kỹ thuật và chức năng quản lý tài chính Hơn nữa còn thựchiện chức năng cơ quan chủ quản đối với các DN trực thuộc Bộ Tài chính

- Nâng cao vai trò tự quản của Hiệp hội bảo hiểm Việt Nam

- Nâng cao khả năng cạnh tranh của các DNBH trong nước để đáp ứng yêucầu phát triển kinh tế và hội nhập: Các doanh nghiệp bảo hiểm Việt Nam có khả

năng tài chính vững mạnh, năng lực kinh doanh và công nghệ quản lý được hiệnđại hoá, đội ngũ cán bộ làm công tác trong ngành bảo hiểm có trình độ đủ đápứng yêu cầu cạnh tranh, hội nhập.

- Người dân có điều kiện tiếp cận các loại sản phẩm bảo hiểm với chấtlượng phù hợp với tiêu chuẩn quốc tế Các DNBH có đủ khả năng cung cấp cácloại sản phẩm phục vụ các nhu cầu BH cơ bản của nền kinh tế và của các tầnglớp dân cư, đặc biệt là các chương trình BH phát triển nông, lâm, ngư nghiệp,

BH nhân thọ dài hạn theo hướng phát huy nội lực, chủ động thu hút ngoại lực

- Đẩy mạnh hội nhập quốc tế trong lĩnh vực KDBH :Trong quá trình đàm

phán và thực hiện các hiệp định thương mại song phương và đa phương củaViệt Nam, bảo hiểm là điều kiện quan trọng, nhằm thúc đẩy việc trao đổi vàxuất khẩu hàng hoá, dịch vụ của Việt Nam ra nước ngoài Bảo hiểm còn làngành dịch vụ mang tính liên kết toàn cầu, giảm thiểu rủi ro cho các ngành kinh

tế - xã hội Hơn nữa, TTBH hội nhập với quốc tế cũng tạo ra, môi trường đầu tưtin cậy cho các nhà đầu tư nước ngoài tại Việt Nam Vì vậy, việc hội nhập lànhu cầu thiết yếu và cần được đẩy nhanh hơn nữa trong thời gian tới

- Ổn định kinh tế - xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế

Đáp ứng yêu cầu bồi thường và trả tiền BH nhanh chóng và đầy đủ, bảođảm ổn định tài chính cho nền kinh tế và cuộc sống dân cư trước các rủi ro

Tổng dự phòng dự phòng nghiệp vụ của các DNBH phi nhân thọ từ 3.516 tỷđồng năm 2005 lên 14.000 tỷ đồng năm 2010 ( tăng gần 4 lần)

- Nâng tổng vốn đầu tư trở lại nền kinh tế hơn 4 lần, từ 4.469 tỷ đồng năm

2005 lên 18.000 tỷ đồng năm 2010

-Tạo thêm công ăn việc làm và tăng thu cho ngân sách nhà nước

- Mở rộng mạng lưới phân phối sản phẩm một cách sâu rộng thông quaviệc phát triển hệ thống đại lý BH, qua đó góp phần tạo thêm việc làm cho xãhội Tăng số lượng đại lý BH và đội ngũ cán bộ, CNV làm việc trong ngành BHkhoảng 43.474 người năm 2005 lên khoảng 60.000 người vào năm 2010

- Nộp ngân sách Nhà nước tăng bình quân 20% / 1 năm

3.1.3 Định hướng phát triển thị trường bảo hiểm phi nhân thọ Việt Nam

3.1.3.1 Định hướng về xây dựng cơ chế chính sách

- Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách liên quan

đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm theo nguyên tắc đồng bộ, kịp thời, hiệu quả

và phù hợp với thông lệ quốc tế Hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách phảiđảm bảo tạo điều kiện và khuyến khích để đa dạng hóa các thành phần sở hữu

và các hình thức tổ chức kinh doanh Phải đảm bảo tính chủ động và tự chịutrách nhiệm của các doanh nghiệp KDBH

- Trong quá trình soạn thảo, ban hành các qui định, cơ chế chính sáchphải luôn tuân thủ và tính đến những nguyên tắc và qui luật của thị trường Cónhư vậy, mới tạo điều kiện khuyến khích TTBH phát triển

- Hệ thống pháp luật và cơ chế chính sách về hoạt động KDBH phảihướng tới chuẩn mực quốc tế bởi lẽ: Một mặt là Việt Nam đang hội nhập ngàycàng sâu rộng vào nền kinh tế thế giới Mặt khác, bảo hiểm là một ngành dịch

vụ tài chính, mang tính toàn cầu, rủi ro bảo hiểm không giới hạn trong phạm vimột nước, các doanh nghiệp bảo hiểm phải thực hiện liên kết đồng bảo hiểm, táibảo hiểm để phân tán rủi ro Do đó, TTBH các nước chịu tác động lẫn nhau

- Ngoài ra, hệ thống pháp luật về KDBH phải đảm bảo phù hợp với cáccam kết trong quan hệ thương mại song phương và đa phương, và thực hiện cáccam kết trong tổ chức thương mại quốc tế WTO

3.1.3.2 Hoàn thiện một số yếu tố về môi trường KDBH trong điều kiện hội nhập

Cần phải nhanh chóng xây dựng và phát triển TTBH với đầy đủ các yếu

tố thị trường và tạo điều kiện cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng giữa các thànhphần kinh tế

- Để thúc đẩy TTBH nói chung và phi nhân thọ nói riêng phát triển, cần

xoá bỏ ngay những rào cản phi thị trường như: Bảo hộ các DNBH trong nước,hạn chế phạm vi hoạt động trong giấy phép đầu tư của các DN có vốn đầu tưnước ngoài, hoạt động của các công ty BH chuyên ngành như hiện nay…

- Tạo lập một môi trường đầu tư vào lĩnh vực KDBH thật hấp dẫn nhằmthu hút mọi nguồn lực trong và ngoài nước Môi trường KDBH phải đảm bảominh bạch, bình đẳng, hợp tác và cùng phát triển

- Nhà nước không can thiệp hành chính vào hoạt động của các DNBH màchỉ giám sát hoạt động thông qua hệ thống chỉ tiêu giám sát

- Nhà nước cùng với các DNBH phải tăng cường tuyên truyền, giáo dụcnăng cao trình độ dân trí của toàn xã hội về ý nghĩa tác dụng của bảo hiểm, dầnhình thành nên tập quán, thói quen tham gia bảo hiểm trong toàn xã hội

- Kiện toàn bộ máy tổ chức của Hiệp hội bảo hiểm Việt nam, để Hiệp hộithực hiện tốt chức năng cơ bản của mình là cầu nối giữa các DNBH và các cơquan quản lý nhà nước Tạo điều kiện cho các DNBH giao lưu hợp tác với các

tổ chức và DNBH nước ngoài Góp phần thúc đẩy TTBH phát triển

3.1.3.3 Định hướng về xây dựng đội ngũ các DNBH phi nhân thọ

- Cho phép và tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế có đủ điều kiệntheo Luật kinh doanh bảo hiểm thành lập doanh nghiệp bảo hiểm

- Tạo cơ chế chính sách để khuyến khích các DNBH tự bổ sung vốn điều

lệ cho phù hợp với tính chất hoạt động và qui mô của doanh nghiệp, không

ngừng nâng cao năng lực tài chính, năng lực cạnh tranh của các DNBH Đồngthời, tạo lập cơ chế thuận lợi để các DNBH tăng cường mở rộng hợp tác vớinước ngoài, đặc biệt là các tập đoàn tài chính bảo hiểm lớn trên thế giới.

- Khuyến khích các DNBH hiện đại hóa công nghệ quản lý kinh doanh,

đa dạng hóa các sản phẩm bảo hiểm, thực hiện đào tạo nguồn nhân lực chấtlượng cao,có thể thuê chuyên gia nước ngoài để phục vụ cho hoạt động củamình Khuyến khích các doanh nghiệp mở rộng phạm vi hoạt động kinh doanh,

kể cả ở thị trường bảo hiểm Quốc tế

3.1.3.4 Xác lập vị trí ,vai trò của các DNBH PNT trong thị trường tài chính

- Nhà nước tạo cơ chế và điều kiện thuận lợi để các DNBH đầu tư tíchcực trở lại nền kinh tế với nhiều hình thức, nhiều lĩnh vực khác nhau, nhằmnâng cao hiệu quả đầu tư của các DNBH.Các qui định về hạn chế đầu tư cầnphải điều chỉnh lại theo hướng tạo ra sự chủ động tích cực cho các DNBH, tậndụng tối đa vốn nhàn rỗi, nâng cao hiệu quả vốn đầu tư

- Đối với các DN nước ngoài, sử dụng phí BH thu được để đầu tư tại ViệtNam được áp dụng các cơ chế chính sách về đầu tư như các DN trong nước

- Nhà nước cùng với các DNBH phải tạo ra một bước chuyển biến mạnh

mẽ trong cơ cấu đầu tư nhằm làm cho các nguồn vốn tham gia tích cực, hiệuquả vào thị trường tài chính Tăng dần tỷ trọng đầu tư vào hình thức cổ phiếutrái phiếu DN , giảm dần hình thức đầu tư bằng tiền gửi ngân hàng và cho vaynhằm nâng cao hiệu quả của vốn đầu tư.Tăng tỷ trọng đầu tư dài hạn trong cơcấu đầu tư, nhằm hỗ trợ tích cực cho hoạt động đầu tư phát triển của nước nhà

- Khuyến khích mở rộng và phát triển mô hình công ty đầu tư hoặc quỹđầu tư: Hiện nay ở Việt Nam mới chỉ có Bảo Việt thành lập công ty đầu tư Cònlại toàn bộ các DNBH đều tiến hành đầu tư trực tiếp ( thường ở Phòng kế toánhoặc Phòng đầu tư vốn) mà không thành lập công ty hay quỹ đầu tư riêng Môhình này chỉ áp dụng đối với các doanh nghiệp nhỏ và nhiều khi kém hiệu quả.Trong thời gian tới, cần phát triển mô hình công ty đầu tư, hoặc quỹ đầu tư độclập với hoạt động kinh doanh BH Có như vậy, việc đầu tư của các DNBH mới

Nhóm G.pháp

về Quản lý NN (M.trường pháp lý,chính sách)

Nhóm G.pháp cho Doanh nghiệp(Năng lực,Kỹ thuật tổ chức thị trường)

Cơ chế kinh tế thị trường & ĐK khác tác động đến TTBH

-Nhà nước quản lý vĩ mô tạo lập môi trường và hành lang P.lý.

- Đẩy mạnh h động hội nhập & thực hiện các cam kết Q.tế về bảo hiểm-Quy mô t.trường-Loại hình DNghiệp

-Số lượng Dnghiệp -Số lượng,chất lượng SPhẩm.

- Kênh phân phối.

-D.thu và %/GDP ( tỷ lệ thâm nhập Ttrường) -Trình độ dân trí về Bhiểm

- Qui mô vốn cuả DNBH

- Năng lực cạnh tranh của DN

- Thị phần

- Trình độ quản lý của DN.

- Trình độ KHọc CNghệ

- Trình độ cán bộ

chuyên nghiệp hơn, hiệu quả hơn, góp phần tích cực làm phong phú, sôi động

cho thị trường tài chính vốn còn rất non trẻ ở Việt Nam

3.2 CÁC GIẢI PHÁP CỤ THỂ ĐỂ PHÁT TRIỂN THỊ TRƯỜNG BẢO HIỂM

PHI NHÂN THỌ VIỆT NAM

Có rất nhiều giải pháp để thực hiện các mục tiêu và theo đúng định hướng

đã đề ra Các giải pháp cần phải được thực hiện đồng bộ, bởi lẽ chúng sẽ có

quan hệ, tác động qua lại nhau và thúc đẩy nhau cùng phát triển Song các giải

pháp đó cũng cần phải phân định ai là người triển khai thực hiện và thực hiện

như thế nào? bằng cách nào? Khi đó, các giải pháp mới có ý nghĩa và mang tính

khả thi cao Vì vậy, luận văn đưa ra 3 nhóm các giải pháp cho 3 đối tượng là :

Nhóm các giải pháp về quản lý Nhà nước ( môi trường pháp lý, chính sách ) –

Các điều kiện, môi trường, sự phát triển của nền kinh tế thị trường tác động đến

TTBH – và nhóm các giải pháp cho các doanh nghiệp BH phi nhân thọ ( năng

lực, kỹ thuật tổ chức thị trường, thông tin )

Để BHTM nói chung và BH phi nhân thọ nói riêng phát triển tốt, các giảipháp cần tập trung giải quyết ba vấn đề đó là: Nhà nước - Thị trường và đội ngũ

các Doanh nghiệp bảo hiểm Như vậy các giải pháp đưa ra phải luôn đặt trong

mối quan hệ biện chứng với ba vấn đề trên - Các vấn đề đó chính là các yếu tố

cơ bản của TTBH Để thấy rõ mối quan hệ này, trước khi đi vào các nhóm giải

pháp cụ thể, chúng ta hãy xem xét sơ đồ sau:

Hình 3.11 Sơ đồ về mối quan hệ các giải pháp phát triển TTBH với các yếu

tố cơ bản của TTBH

3.2.1.Nhóm các giải pháp về quản lý Nhà nước (môi trường pháp lý,C/

sách)

3.2.1.1 Không ngừng hoàn thiện và đổi mới hệ thống pháp luật

Tiếp tục hoàn thiện cơ chế chính sách trong hoạt động KDBH, theonguyên tắc đồng bộ, minh bạch, bình đẳng,công khai và phù hợp với các chuẩnmực quốc tế Nhằm tạo ra môi trường và hành lang pháp lý ổn định, thuận lợi,

từ đó huy động tốt các nguồn lực trong và ngoài nước để thúc đẩy TTBH pháttriển toàn diện, vững chắc

- Trên cơ sở thực tế và đòi hỏi đáp ứng của quá trình phát triển và hộinhập kinh tế quốc tế, hệ thống chính sách pháp luật cần phải được ban hànhđồng bộ và hoàn thiện theo 2 hướng:

+ Có thể sửa đổi, hoặc thậm chí xóa bỏ những điều luật, chính sáchkhông còn phù hợp với điều kiện thực tế ( ví dụ chính sách bảo hộ doanh nghiệptrong nước, chính sách phân biệt đối xử, hay ngay cả một “động tác” rất nhỏtrong cách gọi tên “ DNNN xếp hạng đặc biệt”, cũng thể hiện ở sau nó là sựkhông bình đẳng trong thị trường cạnh tranh…)

+ Cần rà soát và bổ sung kịp thời các qui định còn thiếu như:Qui định vềcung cấp dịch vụ qua biên giới; Bổ sung một số qui định liên quan đến hoạtđộng đầu tư của các DNBH, hướng dẫn hoạt động tổ chức BH tương hỗ…

- Hoạt động bảo hiểm có liên quan đến mọi lĩnh vực kinh tế xã hội, mọingành nghề và mọi hoạt động trong đời sống dân cư Vì vậy, Luật kinh doanhbảo hiểm có liên quan đến nhiều ngành luật khác như Luật dân sự ( BH TNDS);

Luật phòng cháy chữa cháy (BH cháy nổ); Luật giao thông đường bộ (BH xe cơgiới); Luật các tổ chức tín dụng ( liên quan đến đầu tư của DNBH), Luật doanhnghiệp, Luật đầu tư, Luật hàng hải…vì vậy trong quá trình sửa đổi bổ sung, hayban hành các văn bản hướng dẫn phải đảm bảo tính thống nhất và hỗ trợ lẫnnhau cuả các Bộ luật nói trên.

- Trong điều kiện TTBH phi nhân thọ Việt Nam còn non trẻ Một số lĩnhvực BH hầu như còn bỏ trống, ví dụ BH cho người nông dân, BH nông lâm ngưnghiệp…tỷ lệ khai thác BH còn rất thấp Nhà nước nên có chính sách riêng chocác DNBH hoạt động trong những lĩnh vực này Đồng thời có thể có chính sách

hỗ trợ cho nông dân về phí BH trong thời gian đầu nhằm tạo ra tập quán và thóiquen tham gia BH và những hiểu biết về BH của người nông dân Mặt khác, cần

có chính sách khuyến khích, ưu đãi cho các đơn vị, DN nghiên cứu áp dụng sảnphẩm BH mới, nhằm không ngừng đa dạng hóa các sản phẩm BH

- Theo lộ trình thực hiện cam kết trong lĩnh vực tài chính- bảo hiểm củaHiệp định thương mại Việt Mỹ và các cam kết của WTO, cũng đòi hỏi hệ thốngchính sách pháp luật liên quan đến hoạt động KDBH phải có một số thay đổikịp thời, phải thực hiện theo các nguyên tắc và chuẩn mực quốc tế ( Ví dụ : hệthống các chỉ tiêu giám sát cần sửa đổi bổ sung cho phù hợp với tiêu chuẩn quốc

tế - hiện nay mới chỉ có 50% chỉ tiêu được áp dụng ở Việt Nam ).Ngay cảnhững lĩnh vực có thể chưa đến thời gian thực hiện cam kết nhưng cũng nên quiđịnh và thực hiện ngay, nhằm mục đích để các DNBH tập dượt, nắm bắt thời cơ

và đương đầu với những thách thức để đứng vững, vươn lên và phát triển

3.2.1.2.Các giải pháp nâng cao vai trò quản lý nhà nước về hoạt động KDBH

- Trước hết cần phải củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy cơ quan quản lý

nhà nước về hoạt động KDBH nhằm tăng cường hiệu lực, hiêụ quả quản lý chophù hợp với qui mô của thị trường và yêu cầu trong quá trình hội nhập.Tiếptheo cần phải xác định lại cơ cấu cán bộ, nâng cao năng lực trình độ của cán bộquản lý, tiến hành đào tạo, đào tạo lại cả ở trong và ngoài nước để đáp ứng vớiyêu cầu quản lý trong điều kiện phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế

- Công tác quản lý nhà nước về KDBH phải đảm bảo đơn giản hóa về thủtục hành chính và phải đóng vai trò là tác nhân “ kích hoạt” thị trường bảo hiểmphát triển lành mạnh Phải ngăn chặn và chấm dứt ngay tình trạng quan liêutrong quá trình kiểm tra, giám sát hoạt động của các doanh nghiệp bảo hiểm,song vẫn phải đảm bảo kịp thời và hiệu quả.

- Trong quá trình thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanhbảo hiểm, cần phải tạo ra mối quan hệ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệpdưạ trên tinh thần hợp tác và xây dựng Hạn chế sự can thiệp của nhà nước vàohọat động kinh doanh của doanh nghiệp.Trong quá trình kiểm tra việc thực hiệncác chỉ tiêu giám sát phải đảm bảo trung thực, khách quan và công khai hóa

- Các thủ tục như cấp phép, thẩm định hồ sơ phê chuẩn, đăng ký sảnphẩm, các thủ tục khác như thay đổi vốn, mở rộng nội dung và phạm vị hoạtđộng…, cần phải được giải quyết thuận tiện, nhanh gọn nhưng vẫn đúng quiđịnh của pháp luật

- Phương thức quản lý phải thực hiện tăng quyền chủ động và tính tự chịutrách nhiệm cho các DN về các vấn đề liên quan đến việc thực hiện các qui địnhcủa pháp luật, các vấn đề về nội dung báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

- Để tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và bình đẳng cần xóa bỏ việchạn chế về nội dung và phạm vi hoạt động của các DN có vốn đầu tư nướcngoài Xóa bỏ sự phân biệt về các chính sách về đầu tư trở lại nền kinh tế đốivới các DN trong và nước ngoài Đối với các DNBH chuyên ngành cần xếp sắp,

tổ chức lại, giảm dần tính chất hoạt động đơn ngành, mở rộng phạm vi hoạtđộng để phù hợp với tính chất liên kết, chia sẻ rủi ro của hoạt động KDBH

- Vụ bảo hiểm - Bộ Tài Chính phải tăng cường và tăng cường hơn nữaquan hệ với các cơ quan quản lý bảo hiểm nước ngoài để nghiên cứu, áp dụngcác chuẩn mực quản lý quốc tế, học hỏi kinh nghiệm, trao đổi thông tin, nắm bắtdiễn biến thị trường bảo hiểm quốc tế, đặc biệt là các thông tin liên quan đếncác DNBH, môi giới BH nước ngoài đang hoạt động tại Việt Nam

3.2.1.3 Đa dạng hóa các hình thức doanh nghiệp KDBH, cổ phần hoá

DNBH nhà nước

- Đa dạng hóa các hình thức sở hữu và hình thức tổ chức kinh doanh:Doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiêp cổ phần, doanh nghiệp liên doanh, doanhnghiệp 100% vốn nước ngoài, các tổ chức bảo hiểm tương hỗ… Nhằm thu hútcác nguồn vốn đầu tư vào lĩnh vực KDBH, xây dựng và phát triển một TTBHphi nhân thọ hoạt động an toàn, hiệu quả và có đủ năng lực cung cấp các dịch

vụ có chất lượng, có tính cạnh tranh cao

- Phát triển các loại hình KDBH, tái bảo hiểm ( Hiện nay trên thị trường

mới chỉ có 1 doanh nghiệp tái bảo hiểm), tổ chức bảo hiểm tương hỗ ( hiện nay

chưa có loại hình này), môi giới bảo hiểm, nhằm mở rộng và phát triển cáckênh phân phối và thị trường tái cho bảo hiểm phi nhân thọ

- Nhà nước và Bộ Tài Chính có cơ chế khuyến kích và tạo điều kiệnthuận lợi để các DNBH có thể trở thành các tập đoàn tài chính bảo hiểm hoạt

động đa ngành ( bảo hiểm, đầu tư, chứng khoán ), nhưng hoạt động chính là

bảo hiểm Các Ngân hàng lớn ( như 4 ngân hàng thương mại quốc doanh hiệnnay) cũng có thể cho phép thành lập tập đoàn Ngân hàng tài chính bảo hiểm

- Các DNBH nhà nước hoạt động, ngoài việc phải chịu sự quản lý của các

cơ quan nhà nước về KDBH như các DN khác, còn phải chịu sự quản lý, vàtuân thủ một số qui định của cơ quan chủ quản là Bộ Tài Chính Trong điềukinh kinh tế thị trường đang phát triển và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộnghiện nay, việc tồn tại hình thức cơ quan chủ quản, nhưng lại không trực tiếpkinh doanh và là một cơ quan hành chính là điều bất cập, phi thị trường Vì vậy,năm 2004 Bộ Tài Chính đã tiến hành cổ phần hoá thành công Bảo Minh Hiệnnay còn 2 doanh nghiệp bảo hiểm nhà nước, trong thời gian tới, Chính phủ và

Bộ Tài Chính cần tiến hành xem xét cổ phần hóa hoặc sắp xếp tổ chức lại hoạtđộng của hai DNNN này nhằm tạo ra thế chủ động, tích cực và hoạt động hiệuquả hơn, góp phần vào sự lớn mạnh của TTBH phi nhân thọ Việt Nam

3.2.1.4 Tiếp tục mở cửa TTBH và tăng cường hợp tác quốc tế trong KDBH

- Trong quá trình xem xét, cấp phép cho các DNBH có vốn đầu tư nướcngoài tại Việt Nam phải đảm bảo đơn giản về thủ tục hành chính, phải đảm bảobình đẳng và cạnh tranh lành mạnh với các DNBH trong nước Quan tâm chútrọng tới các DNBH nước ngoài có khả năng tài chính lớn, có trình độ côngnghệ cao có kinh nghiệm và uy tín trên TTBH quốc tế, nhằm tranh thủ học hỏikinh nghiệp quản lý, hợp tác đào tạo, chuyển giao công nghệ và trợ giúp kỹthuật cho các DNBH Việt Nam

- Giảm dần và tiến tới xóa bỏ sự bảo hộ đối với các DNBH trong nước.Thể chế hoá các cam kết Quốc tế bằng những văn bản pháp luật Thực hiện tốtcác cam kết trong các hiệp định thương mại với các nước và tổ chức thương mạiquốc tế

- Tăng cường hơn nữa hợp tác quốc tế song phương, đa phương, hợp táckhu vực ( Như ASEAN, ASEM, APEC…) và hợp tác toàn cầu ( như WTO,IAIS - hiệp hội các cơ quan quản lý bảo hiểm quốc tế…)

*) Tính khả thi của nhóm giải pháp này: Với quan điểm đường lối chủ trươngchính sách của Đảng và Nhà nước trong quá trình đổi mới là xây dựng một hệthống chính sách pháp luật đồng bộ, minh bạch, bình đẳng, công khai và phùhợp với các chuẩn mực Quốc tế, xây dựng và phát triển nền kinh tế nhiều thànhphần, đẩy nhanh tiến trình cổ phần hoá các DNNN, phát triển đầy đủ và đồng bộcác loại thị trường trong đó có thị trường tài chính Đồng thời tăng cường đẩynhanh quá trình hội nhập kinh tế quốc tế Vì vậy các giải pháp trên là phù hợpvới tình hình thực tế và có tính khả thi cao

3.2.2 Nhóm các giải pháp về thị trường và một số điều kiện khác

3.2.2.1 Tiếp tục hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng XHCN

Nền kinh tế thị trường ở nước ta hiện nay chưa phải là nền kinh tế thịtrường đầy đủ theo đúng nghĩa của nó Theo nhận định của Đại hội Đảng X -

2006 “ Việc xây dựng thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

còn nhiều vướng mắc và chưa thật đồng bộ Một số thị trường: tài chính, bất động sản, khoa học và công nghệ phát triển chậm, chưa đáp ứng kịp yêu cầu; quản lý nhà nước đối với từng loại thị trường còn nhiều bất cập ; một số nguyên tắc của thị trường bị vi phạm…đã ảnh hưởng không tốt đến công cuộc xây dựng phát triển đất nước”

Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến sự phát triển của TTBH Các DN đã

và đang hoạt động kinh doanh nhiều khi chưa được bình đẳng, tính chủ độngcòn chưa cao… Cũng chính điều đó đã hạn chế việc thu hút đầu tư nước ngoàinói chung và trong lĩnh vực BH PNT nói riêng Chính vì vậy, cần tiếp tục hoànthiện thể chế kinh tế thị trường theo một số nội dung cơ bản dưới đây:

- Phải tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, khoa học, côngkhai minh bạch, phù hợp với thông lệ quốc tế và có tính thực thi cao Nhà nướcđịnh hướng phát triển bằng các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch và cơ chế,chính sách trên cơ sở tôn trọng các nguyên tắc của thị trường Ðổi mới công tácquy hoạch, kế hoạch phù hợp yêu cầu xây dựng nền kinh tế thị trường địnhhướng XHCN và hội nhập kinh tế quốc tế, phát huy tối đa mọi lợi thế so sánhcủa quốc gia, vùng và địa phương, thu hút mọi nguồn lực tham gia phát triển

KT-XH Khẩn trương xây dựng và thực hiện kiên quyết hệ thống pháp luật đồng

bộ về phòng ngừa, phát hiện và xử lý những người có hành vi tham nhũng

- Phải tiếp tục làm rõ nội hàm của thể chế kinh tế thị trường định hướng

xã hội chủ nghĩa và hoàn thiện từng bước cơ chế thực thi thể chế này Mỗi bướchoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa cũng đồngthời phải đưa ra cơ chế thực thi cụ thể và có tính khả thi cao

- Phát triển đồng bộ và quản lý có hiệu quả sự vận hành các loại thị

trường cơ bản theo cơ chế cạnh tranh lành mạnh

Ðại hội X của Ðảng đã chỉ rõ phương hướng phát triển và quản lý các loạithị trường cơ bản (hàng hóa và dịch vụ, tài chính, bất động sản, sức lao động,khoa học và công nghệ); với tư tưởng xuyên suốt là: “Tiếp tục hoàn thiện hệ

thống pháp luật về kinh tế thị trường, tạo lập đồng bộ và vận hành thông suốtcác loại thị trường, để các giao dịch thị trường diễn ra phù hợp với các nguyêntắc của thị trường”.

- Đổi mới cơ chế chính sách để phát triển mạnh và nâng cao hiệu quả củacác chủ thể trong nền kinh tế Tạo điều kiện để đào tạo bồi dưỡng đội ngũDoanh nhân, đội ngũ trí thức có đủ Tài – Trí-Đức đáp ứng yêu cầu phát triển vàhội nhập kinh tế quốc tế

- Thể chế kinh tế phải đảm bảo chủ động và tích cực hội nhập kinh tế

quốc tế theo lộ trình, phù hợp với chiến lược phát triển đất nước