Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ mầm non theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm (1)

2.1 Thuận lợi: - Nhà trường nhận được sự chỉ đạo sát sao và cụ thể của phòng Giáo dục và Đào tạo về thực hiện “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm; tăngcường cho trẻ tiếp xúc v

I ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lý do chọn đề tài.

Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, chúng khác nhau về thể chất, tìnhcảm, xã hội, trí tuệ, hoàn cảnh gia đình, văn hóa và tâm lý Do đó, mỗi trẻ em cóhứng thú, cách học và tốc độ học tập khác nhau và chúng đều có thể thành công.Trẻ học bằng chơi tốt nhất khi có người lớn hỗ trợ và chúng cần một môi trường

để được hoạt động trải nghiệm Vì vậy có thể nói việc xây dựng môi trường giáodục trong trường mầm non là thực sự cần thiết và quan trọng Nó được ví nhưngười giáo viên thứ hai trong công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏamãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, thông qua đó nhân cách của trẻ đượchình thành và phát triển toàn diện

Môi trường giáo dục trong trường mầm non là tổ hợp những điều kiện tựnhiên – xã hội cần thiết, trực tiếp ảnh hưởng đến hoạt động chăm sóc, giáo dụctrẻ ở trường mầm non Hiệu quả của những hoạt động này nhằm góp phần thựchiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ chăm sóc giáo dục trẻ Môi trường giáo dục mầmnon bao gồm môi trường vật chất và môi trường xã hội Môi trường vật chất

trong trường mầm non bao gồm các trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi, không gian phục vụ cho việc tổ chức các hoạt động sinh hoạt hằng ngày của trẻ Môi

trường vật chất tạo cho trẻ những cơ hội tốt để trẻ thỏa mãn nhu cầu hoạt động

và phát triển toàn diện về mặt thể chất, trí tuệ thẩm mĩ, đạo đức, xã hội Môitrường xã hội được hiểu là toàn bộ những điều kiện xã hội như chính trị, vănhóa, các mối quan hệ giúp trẻ hình thành nhân cách của mình Môi trường xã hộiđặc biệt được nhấn mạnh ở đây là môi trường giao tiếp trong trường mầm non,

bao gồm sự giao tiếp giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với những người xung quanh Môi trường này vừa mang tính chất sư phạm vừa mang tính

chất gia đình

Năm học 2017 – 2018 phòng Giáo dục và Đào tạo Quận tiếp tục chỉđạo các trường mầm non trong toàn Quận: “Xây dựng trường mầm non lấy trẻlàm trung tâm; tăng cường cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, tổ chức các hoạtđộng thực hành trải nghiệm cung cấp kỹ năng cho trẻ” Ngay từ đầu năm họcPhòng Giáo dục đã hướng dẫn các nhà trường và xây dựng kế hoạch tổ chức Hộithi “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”; tổ chức tham quancác trường điểm của Thành phố; tổ chức các buổi tập huấn, các tiết kiến tậpnhằm bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên các nhà trường để thực hiện tốt nộidung này Nhà trường chúng tôi đã bám sát sự chỉ đạo của Phòng Giáo dục, tích

cực tham quan, học hỏi, nghiên cứu tài liệu, tranh ảnh sách báo của ngành cóliên quan đến xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ.

Từ cơ sở lý luận và thực tiễn, từ những thuận lợi và khó khăn trongquá trình thực hiện nhiệm vụ xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ, là một PhóHiệu trưởng phụ trách chuyên môn của nhà trường, tôi đã suy nghĩ, nghiên cứutài liệu, tham mưu cho Đ/c Hiệu trưởng, bàn bạc trong Ban giám hiệu, chỉ đạosát sao và cùng với đội ngũ giáo viên của trường mình thiết kế, xây dựng môitrường học tập cho trẻ và đã thu được kết quả đáng khích lệ Tôi mạnh dạn chia

sẻ với các bạn đồng nghiệp qua bản SKKN với đề tài: “Một số biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ mầm non theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm”.

2 Mục đích nghiên cứu.

Giúp đội ngũ giáo viên trong nhà trường thiết kế và xây dựng môi trườnghọc tập cho trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm

3 Đối tượng nghiên cứu.

Nghiên cứu các biện pháp nhằm thiết kế, xây dựng môi trường học tậpcho trẻ mầm non theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm

4 Phương pháp nghiên cứu.

a)Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

- Phương pháp phân tích - tổng hợp tài liệu;

b) Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

- Phương pháp quan sát thực trạng;

- Phương pháp đàm thoại, trao đổi kinh nghiệm;

- Phương pháp thực hành;

c) Phương pháp thống kê toán học

5 Phạm vi và thời gian nghiên cứu.

- Phạm vi áp dụng đối với giáo viên đang giảng dạy trong trường mầmnon

- Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2017 đến tháng 3 năm 2018

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận.

Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi và học tronglớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với sự pháttriển thể chất của trẻ mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng hiểu biết củatrẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo Môi trường giao tiếp cởi mở,thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ và giữa trẻ với môi trường xung quanh

sẽ tạo cơ hội cho trẻ được chia sẻ, giãi bày tâm sự, nguyện vọng, mong ước củatrẻ với cô, với bạn bè, nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt độngphối hợp nhịp nhàng nên hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu trường, yêulớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn

Đối với nhà giáo dục việc xây dựng môi trường giáo dục phù hợp sẽ là phươngtiện, là điều kiện để họ giúp trẻ phát triển phù hợp với từng trẻ và từng lứa tuổi.Đối với phụ huynh học sinh và xã hội, quá trình xây dựng môi trường giáo dục

sẽ thu hút được sự tham gia của các phụ huynh và sự đóng góp của cộng đồng

xã hội để thỏa mãn sự mong đợi của họ đối với sự phát triển của trẻ trong từnggiai đoạn và trong từng thời kỳ

2 Cơ sở thực tiễn

Trên thực tế hiện nay, cuộc sống hiện đại nơi đô thị với đa số là nhà caotầng, không gian chật hẹp, trẻ ít được tiếp xúc với môi trường tự nhiên, diện tíchđất để xây dựng trường mầm non chưa đủ rộng để đáp ứng được hết các nhu cầucủa trẻ cũng như của phụ hynh học sinh nói chung, cha mẹ tấp nập lo công việc,

ít có điều kiện quan tâm hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động trải nghiệm mộtcách bài bản và hiệu quả Việc xây dựng môi trường học tập và hướng dẫn trẻthực hành các hoạt động trải nghiệm một cách có hiệu quả nhất hoàn toàn trôngcậy vào các cô giáo ở trường mầm non

Trường mầm non chúng tôi là một trường công lập, nhà trường thànhlập đã được trên 30 năm, hiện nay nhà trường có 02 cơ sở, đóng trên địa bànThành phố Hà Nội Được sự quan tâm của UBND Quận, nhà trường đã đượcđầu tư đầy đủ các trang thiết bị hiện đại phục vụ cho sinh hoạt của trẻ ở trường.Thiết kế phòng nhóm, khu vệ sinh và các thiết bị đồ dùng có kích thước phù hợpvới trẻ Nhà trường đã được công nhận trường mầm non đạt chuẩn Quốc giamức độ 1; đạt tiêu chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục mức độ 3 Hiện nay nhàtrường có tổng số học sinh là 750 cháu chia làm 18 lớp, tổng số CBGVNV là 74người

- Ban Giám hiệu: 03 người

- Giáo viên: 49 người

- Nhân viên: 22 người

2.1 Thuận lợi:

- Nhà trường nhận được sự chỉ đạo sát sao và cụ thể của phòng Giáo dục

và Đào tạo về thực hiện “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm; tăngcường cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, tổ chức các hoạt động thực hành trảinghiệm cung cấp kỹ năng cho trẻ” Phòng Giáo dục đã tổ chức cho các nhàtrường tham quan trường điểm, tập huấn, kiến tập và cung cấp các tài liệu tạođiều kiện cho giáo viên thực hiện chuyên đề một cách thuận lợi

- Cả 2 điểm trường đều được UBND Quận đầu tư xây mới và cải tạo cơ

sở vật chất, tạo môi trường an toàn thân thiện, xanh, sạch, đẹp Thiết kế phòngnhóm, khu vệ sinh và các thiết bị đồ dùng có kích thước phù hợp với trẻ

- BGH nhà trường luôn chú trọng đầu tư cải tạo môi trường, thu hút sựquan tâm của các bậc cha mẹ trẻ Cử CBGV tham gia đầy đủ các buổi thamquan, tập huấn, kiến tập, luôn quan tâm đến việc bồi dưỡng chuyên môn chogiáo viên về thiết kế và xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Đội ngũ giáo viên có trình độ chuyên môn vững vàng, có trình độ nhậnthức tốt, có khả năng trong việc tiếp nhận cái mới và khéo léo trong trang trí xâydựng môi trường

2.2 Khó khăn:

- Nhà trường tuy đã được xây mới và cải tạo phòng nhóm nhưng khuônviên chật hẹp, diện tích sân vườn nhỏ, điều kiện cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiêncòn hạn chế.

- Qui hoạch sân trường khu vực từ cổng vào chưa tận dụng tối đa diệntích cho trẻ hoạt động, một số đồ chơi ngoài trời đã cũ, cồng kềnh, hiệu quả sửdụng thấp Khu vui chơi của trẻ chưa có nhiều các hoạt động trải nghiệm

- Hệ thống biểu bảng đủ nhưng chưa đồng bộ, hệ thống biển chỉ dẫn chưa khoa học, biển lớp chưa có độ tuổi của trẻ

- Một số giáo viên trẻ chưa nhận thức sâu sắc về tầm quan trọng và chưanắm vững nguyên tắc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, xâydựng môi trường lớp học còn nhiều màu sắc, chưa có sự thống nhất chung trongtổng thể

3 Các biện pháp chỉ đạo giáo viên xây dựng môi trường giáo dục cho trẻ mầm non theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm.

Là một cán bộ quản lý, bản thân tôi nhận thức sâu sắc về tầm quan trọngcủa việc xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong việc thựchiện mục tiêu và nhiệm vụ giáo dục trẻ Đối chiếu với thực tiễn của nhà trường,đứng trước những thuận lợi, khó khăn, tôi đã nghiên cứu, sắp xếp lại, tham mưuvới đồng chí Hiệu trưởng nhà trường, thống nhất trong BGH, đề ra một số biệnpháp chỉ đạo giáo viên của trường mình, thiết kế xây dựng môi trường giáo dụclấy trẻ làm trung tâm một cách hiệu quả, phù hợp nhất, tôi đã thực hiện các biệnpháp để giải quyết vấn đề như sau:

- Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, nâng cao kiến thức và kỹ năng thiết kế xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

- Chỉ đạo giáo viên thiết kế xây dựng môi trường giáo dục ngoài trời

- Chỉ đạo giáo viên thiết kế xây dựng môi trường giáo dục trong lớp

- Xây dựng môi trường xã hội thân thiện- Sử dụng hiệu quả môi

trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

3.1 Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, nâng cao kiến thức và kỹ năng thiết kế xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên là việc làm thường niên trong mỗinăm học của các nhà trường, tuy nhiên nếu không có kế hoạch hoặc nội dungbồi dưỡng dàn trải, không phù hợp với thực tế ở mỗi nhà trường, thì việc bồidưỡng sẽ không hiệu quả và thiết thực Chính vì vậy ngay từ đầu năm học, nhà

trường chúng tôi đã xây dựng kế hoạch bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viênvới các nội dung và biện pháp cụ thể Trong năm học này, thực hiện sự chỉ đạocủa PGD Quận về việc “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm; tăngcường cho trẻ tiếp xúc với thiên nhiên, tổ chức các hoạt động thực hành trảinghiệm cung cấp kỹ năng cho trẻ”, nhà trường chúng tôi đã xây dựng chuyên đề

“Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” trong đó đặc biệt chú trọngnội dung đầu tư, qui hoạch, thiết kế xây dựng môi trường giáo dục trong vàngoài lớp học, nhằm tạo mọi điều kiện tốt nhất cho trẻ có cơ hội tham gia cáchoạt động trải nghiệm cung cấp kỹ năng cho trẻ

Để thiết kế, xây dựng môi trường giáo dục, khung cảnh sư phạm thânthiện sáng - xanh - sạch - đẹp - an toàn, tạo được hình ảnh, phong cách ấn tượngriêng của nhà trường, đòi hỏi BGH phải có sự thống nhất trong qui hoạch tổngthể Trước khi bắt tay vào thực hành thiết kế môi trường, cán bộ, giáo viên, nhânviên phải hiểu sâu sắc tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục,nẵm vững nguyên tắc của việc thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trungtâm, có như vậy khi thực hiện mới đảm bảo tính khoa hoc, thẩm mỹ, hài hòatrong tổng thể

Nhận thức được điều này, sau khi xây dựng kế hoạch chuyên đề “Xâydựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” tôi đã tổ chức tập huấn tại trườngnhằm bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên, tôi đã xác định cụ thể các nội dungcần bồi dưỡng cho giáo viên đó là:

- Định hướng xây dựng môi trường giáo dục ngoài trời:

+ Xây dựng khung cảnh sư phạm đảm bảo xanh, sạch, đẹp, nở hoa, thẩm mỹ, an toàn, thân thiện tạo được hình ảnh, phong cách ấn tượng riêng của nhà trường.+ Qui hoạch thiết kế tổng thể nhà trường phù hợp với thực tiễn của trường mình,tận dụng các không gian để tạo thành các khu vực cho trẻ hoạt động: vườn hoa,vườn rau, thảm cỏ, khu vực chơi với cát, nước…cho trẻ được vui chơi, khámphá, trải nghiệm

+ Môi trường giáo dục cần phù hợp độ tuổi, đáp ứng nhu cầu, hứng thú chơi củatrẻ, tạo điều kiện cho trẻ chơi mà học, học bằng chơi, hoạt động lao động

+ Đầu tư đồ dùng đồ chơi hiện đại, lựa chọn mua sắm đồ chơi ngoài trời có kíchthước nhỏ gọn, phù hợp với diện tích và không gian của nhà trường, tạo khu vuichơi trải nghiệm, thiết kế tự tạo đồ dùng đồ chơi bền, đẹp, phù hợp và các đồdùng giáo cụ thuộc lĩnh vực thực hành cuộc sống, khám phá khoa học, âm

nhạc… tăng cường cho trẻ được thao tác trải nghiệm, rèn khả năng độc lập, tập trung, trật tự (ngăn nắp, thứ tự, gọn gàng, cẩn thận) và phối hợp tốt.

+ Sử dụng hệ thống biển chỉ dẫn bằng ký hiệu khoa học, phù hợp: có đủ các biểu bảng, biển báo hoặc biển chỉ dẫn các khu vực trong trường, trong lớp

- Định hướng xây dựng môi trường giáo dục trong lớp:

+ Các góc chơi gồm tên góc, nội qui góc chơi, giá, kệ có bánh xe, màu sắc trangnhã, mảng tường mở không nhất thiết cố định, đồ dùng đồ chơi, phương tiện,học liệu ngăn nắp, dễ lấy, dễ cất Sản phẩm của trẻ gắn ở mảng tường mở hoặc

vị trí do giáo viên định hướng

+ Sáng tạo các đồ dùng đồ chơi tự tạo bền, đẹp, phù hợp và các đồ dùng giáo cụlĩnh vực thực hành cuộc sống, khám phá khoa học, ngôn ngữ… Thay đổi bổsung thường xuyên phù hợp với mục tiêu giáo dục, nhu cầu hứng thú và khảnăng của trẻ

+ Trang trí các góc sử dụng màu sắc trang nhã Độ cao mảng tường theo từnggóc chơi 1,2m vừa tầm của trẻ Treo ảnh Bác Hồ ở vị trí trung tâm, trang trọng.Tạo không gian xanh trong nhóm, lớp Trang trí, sắp đặt tổng thể trong lớp cầnthẩm mỹ, hình ảnh đẹp, có ý nghĩa

+ Kho phụ, nhà vệ sinh, hành lang trước, sau sắp xếp ngăn nắp, gọn gàng, sạch

sẽ, khoa học, đảm bảo an toàn và thuận tiện cho trẻ và giáo viên sử dụng

+ Bảng tuyên truyền: Thể hiện nội dung tuyên truyền được cập nhật thườngxuyên bằng thông báo, bằng hình ảnh, bằng văn bản, vị trí phù hợp để phụhuynh tiện theo dõi nội dung

Tại buổi tập huấn, các nội dung trên được ví dụ bằng các hình ảnh minhhọa tham khảo, được giáo viên căn cứ trên thực tiễn của trường mình, lớp mình

để đưa ra các ý kiến trao đổi bàn bạc, thống nhất cách làm và thời gian thựchiện Ngoài việc tổ chức tập huấn tại trường, tôi còn sử dụng các biện pháp bồidưỡng chuyên môn như:

+ Cử giáo viên nòng cốt đi tham quan học tập, dự tập huấn, kiến tập do Phòng Giáo dục tổ chức

+ Các nội dung tập huấn cấp Quận, các tài liệu có liên quan đến xây dựng môitrường giáo dục như: Mô đun MN1 – Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làmtrung tâm; Bộ tiêu chí thực hành áp dụng quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung

tâm trong trường mầm non; Hướng dẫn tổ chức Hội thi: “ Xây dựng môi trườnggiáo dục lấy trẻ làm trung tâm” trong các CSGDMN của PGD Quận được phô tôđầy đủ làm tài liệu tập huấn cấp trường và phát cho 100% các lớp.

Ngoài ra, để giúp giáo viên tự bồi dưỡng kiến thức cho mình, tôi đã cungcấp, hướng dẫn, đôn đốc giáo viên đọc thêm sách, báo, tài liệu liên quan hoặchướng dẫn truy cập trên mạng Internet vào phần mềm Pinterest học cách xâydựng môi trường giáo dục và làm đồ dùng đồ chơi tự tạo phát triển kỹ năng chotrẻ Từ đó giáo viên tự trao đổi, chia sẻ với nhau trong các giờ sinh hoạt chuyênmôn hoặc qua mạng nội bộ để cùng nâng cao chuyên môn nghiệp vụ

Bằng cách lựa chọn các nội dung bồi dưỡng thiết thực, cụ thể, các biệnpháp phù hợp, tôi đã giúp đội ngũ giáo viên nắm chắc nội dung, nguyên tắc xâydựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm Sau một năm học giáo viên đã

tự tin vận dụng kiến thức vào việc thiết kế xây dựng môi trường giáo dục, nhàtrường chúng tôi đã thay đổi khung cảnh sư phạm đẹp hơn, khang trang, hiện đạihơn so với năm học trước

3.2 Chỉ đạo giáo viên thiết kế xây dựng môi trường giáo dục ngoài trời

Môi trường xã hội và môi trường vật chất tác động đến việc cô và trẻ cảmnhận như thế nào đến việc sử dụng các nguồn học liệu, vật liệu và phương tiện,đến bản chất tự nhiên của hoạt động vui chơi của trẻ và đến sự tương tác giữa cô

và trẻ Nghĩa là cách thức mà môi trường giáo dục trong trường mầm non đượcthiết kế, sắp xếp sẽ ảnh hưởng đến: việc học của trẻ, cách học của trẻ và cách màgiáo viên dạy

Môi trường giáo dục ngoài trời cung cấp nhiều cơ hội học tập và vui chơikhác nhau cho trẻ. Cần đánh giá cao môi trường hoạt động ngoài trời Không cóviệc gì chúng ta thực hiện trong nhà mà lại không thể làm ở ngoài trời Song córất nhiều việc chúng ta có thể làm ở ngoài trời nhưng lại không thể thực hiệnđược ở trong nhà

Để tạo điều kiện cho trẻ thường xuyên được hoạt động trải nghiệm thì điềukiện khuôn viên ngoài sân trường và trong lớp học cần đảm bảo đủ các yêu tốcho trẻ trải nghiệm khám phá thực tế theo yêu cầu cho phép Nếu môi trườngkhông có thì trẻ không thể có điều kiện tham gia trải nghiệm được Tuy nhiêntrên thực tế nhà trường chúng tôi diện tích sân vườn chật hẹp, không có vườn đểtrồng cây, trồng rau tạo môi trường thiên nhiên như trường bạn, vì vậy BGHchúng tôi thấy cần phải bàn bạc, nghiên cứu, thiết kế và chỉ đạo giáo viên sắpxếp, cải tạo lại khung cảnh sư phạm và xây dựng môi trường giáo dục ngoài trời

cho trẻ Năm học trước chúng tôi đã làm được nhiều các bồn cây bằng lốp xevới các hình con vật ngộ nghĩnh như con Ếch, con Bọ Dừa, Thiên Nga, LậtĐật…vô cùng đáng yêu và hiệu quả trong việc gây hứng thú cho trẻ khi khámphá môi trường thiên nhiên trong hoạt động ngoài trời Nhưng không dừng lại ở

đó, năm học này nhà trường chúng tôi tiếp tục sáng tạo, thay đổi khung cảnh sưphạm của nhà trường theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm

Trước hết tôi quan sát thực tiễn khuôn viên của trường mình và nhận thấymột số tồn tại cần cải tạo như: Khuôn viên dọc lối đi từ cổng vào trước chưađược trải cỏ, đặt những đu quay, nhà thăng bằng đã cũ, kích thước lớn chiếmnhiều diện tích Hàng cây bóng mát xòa cành thấp che mất không gian, khu vựcchơi của trẻ chưa có nhiều các hoạt động trải nghiệm phong phú cho trẻ lựachọn; Chưa có hệ thống biển chỉ dẫn các khu vực của trường, biển tên lớp chưa

có độ tuổi của trẻ…Chúng tôi đã khắc phục những tồn tại trên bằng cách:

Cắt bớt cành cây xòa thấp tạo không gian thoáng đãng, từ cổng có thể thấytoàn bộ không gian sân trường bên trong Bỏ đi những đồ chơi ngoài trời đã cũ,chiếm nhiều diện tích, không an toàn cho trẻ; Trải cỏ nhân tạo, tạo thành khuvực vui chơi của trẻ Để tận dụng không gian chúng tôi đã ốp cỏ quanh các bồntrồng cây bóng mát để tạo thành bệ ngồi cho trẻ, phía trong các bồn cây đượcdọn sạch cỏ rác, trải sỏi hoặc đá hoặc cát để trẻ có thể khám phá những nguyênliệu tự nhiên Sau khi đã tạo được mặt bằng về không gian chúng tôi tiến hànhphân chia các khu vực chơi và sáng tạo đồ chơi, nguyên liệu chơi cho trẻ

- Khu vực chơi vận động: đầu tư những đồ chơi vận động hiện đại nhưng nhỏ gọn, an toàn như: Gôn đá bóng mini; Bật lò xo; Thang leo thể chất đa năng…

- Khu chơi tĩnh, tạo hình: Đặt những chiếc bàn xinh xắn được sáng tạo từ lốp

xe sơn màu và gia cố mặt bàn bằng tấm Alumi, đảm bảo sạch sẽ, an toàn, bềnkhi để ngoài trời và kích thước phù hợp với trẻ Những chiếc lốp xe nhỏ hơn đãđược cải tạo thành những chiếc ghế ngồi xinh xắn, vừa vặn với trẻ Đặc biệt ởkhu vực này giáo viên đã tạo được điểm nhấn khá ấn tượng của nhà trường đó lànhững bức tranh bằng sỏi Chúng tôi đã cử giáo viên ra bờ sông tự tay sưu tầmnhững viên sỏi đa dạng hình thù, kích thước Sau khi làm sạch sử dụng keo

“Con chó” để gắn tạo hình các viên sỏi vào nền tranh là những chiếc mẹt tre dân

dã, rẻ tiền, sử dụng sơn màu Acrylic để tô tranh Nguyên liệu không tốn kémnhưng bằng sự sáng tạo, giáo viên chúng tôi đã làm được những tác phẩm mangtính thẩm mỹ cao để trang trí Ngoài ra cũng bằng những viên sỏi giáo viên đãtạo hình thành những ngôi nhà cổ tích xinh xắn, những con vật đáng yêu ngộnghĩnh, những chậu cây xương rồng sinh động… Những tác phẩm này không

những thu hút sự chú ý và hứng thú của trẻ mà còn khiến phụ huynh học sinh vàcác đồng nghiệp trường bạn ghi nhận và khen ngợi Ranh giới ước lệ giữa cáckhu vực chơi là những chậu cây bằng lốp xe cũng tạo hình các con vật như BọDừa, Thiên Nga, Ếch Cốm… tạo khung cảnh sinh động nhưng gần gũi với trẻ.

- Khu vực các hoạt động trải nghiệm kỹ năng thực hành cuộc sống: Tận dụngmảng tường phía ngoài của lớp học, trước đây đã bong sơn và xuống cấp, chúngtôi cải tạo bằng cách ghép ốp các thanh nhôm màu vân gỗ tạo mặt phẳng chomảng tường Lựa chọn nguyên liệu này vì chúng chịu được mưa nắng, nhẹ và dễlau rửa, đảm bảo vệ sinh sạch sẽ và an toàn cho trẻ khi tiếp xúc Để đễ dàng choviệc gắn đính những đồ dùng đồ chơi lên mảng tường mà đảm bảo bền, đẹp khitrẻ tham gia hoạt động, chúng tôi đã nghiên cứu và khoan treo lên các tấm lướikim loại có kích thước 1m x1m phù hợp độ cao của trẻ, kích thước mắt lưới là5cm x5cm rất thuận tiện khi buộc hoặc gắn treo các đồ chơi cho trẻ trải nghiệm.Sau khi đã tạo được mặt bằng cho mảng tường lớn, chúng tôi chia mảng tườngthành các hoạt động nhỏ:

+ Chơi với nước: Giáo viên sử dụng những vỏ chai nhựa trong hoặc những đoạnống nhựa trong gắn dích dắc trên tấm lưới; phía dưới đặt những khay nhựa đựngnước, vài cái phễu và ca nhựa to, nhỏ để trẻ trải nghiệm múc, rót, đong nước,quan sát đường chảy của nước…

+ Chơi thả bóng: Giáo viên chọn những đoạn ống nước bằng nhựa, nhờ phụhuynh học sinh xẻ đôi theo chiều dọc tạo thành các máng, cũng buộc gắn díchdắc trên tấm lưới để trẻ chơi thả bóng, sỏi… Một mảng khác gắn những đoạnống nhựa sơn các màu với kích thước to nhỏ khác nhau, để trẻ chọn thả nhữngquả bóng đúng màu và đúng kích thước của ống nhắm phát triển nhận thức chotrẻ

+ Giáo viên dành một mảng lưới buộc gắn những đồ dùng gia đình đã cũ như:Điện thoại bàn; bàn phím máy tính; ổ khóa; khóa dây; chốt cửa dọc, ngang;công tắc điện… để trẻ chơi và học cách sử dụng

+ Chơi vơi âm thanh: Giáo viên sáng tạo đã lựa chọn những ống tre khô, làmsạch, sơn dầu bóng cho đẹp và bền, treo những ống tre dài ngắn khác nhau đểkhi trẻ gõ cũng tạo ra các âm thanh trầm bổng khác nhau…

- Khu vực sảnh tầng một và sân khấu được thiết kế các tiểu cảnh sinh động,phù hợp chủ điểm Ở khu vực này cỏ nhân tạo không trải thành mảng lớn màđược giáo viên sáng tạo thiết kế cắt thành hình cánh hoa mềm mại, những đườngcong uốn lượn phối hợp cùng sỏi và những chậu hoa nhỏ sinh động góp phần tạocảnh quan khiến sân trường như một khu sinh thái nho nhỏ

Sự nỗ lực trong việc cải tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, phongphú, đẹp và an toàn của đội ngũ giáo viên đã được đông đảo phụ huynh học sinhghi nhận và hưởng ứng Dịp trước Tết Nguyên đán, thực hiện chủ điểm Tết vàMùa xuân nhà trường đã vận động phụ huynh học sinh đóng góp ủng hộ chậucây, chậu hoa và cành hoa đào nhựa để làm đẹp khung cảnh sư phạm nhàtrường Phụ huynh học sinh đã nhiệt tình ủng hộ với tổng trị giá ước khoảng hơn

5 triệu động, làm cho khung cảnh nhà trường thêm rực rỡ

Song song với việc cải tạo lại môi trường, phân chia thành các khu vực chơi chotrẻ, chúng tôi đã đầu tư mới hệ thống biển chỉ dẫn trong nhà trường, thay biểntên lớp có ghi rõ độ tuổi của trẻ, biểu bảng sắp xếp khoa học, ngay ngắn theođúng nguyên tắc và tiêu chí xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.Được sự đồng thuận của tập thể sư phạm nhà trường, năm học này tôi đã chỉ đạo

và cùng với tập thể giáo viên cải tạo, sắp xếp, xây dựng được môi trường giáodục ngoài trời cho trẻ phù hợp với điều kiện kinh tế và điều kiện thực tiễn củanhà trường Tạo mọi điều kiện cho trẻ sẵn sàng và hứng thú tham gia tích cựcvào các hoạt động trải nghiệm

3.3 Chỉ đạo giáo viên thiết kế xây dựng môi trường giáo dục trong lớp

Trẻ em sẽ tham gia vào các hoạt động và các loại trò chơi khác nhau tùythuộc vào môi trường mà trẻ đang ở đó Vì vậy trẻ cần có nhiều cơ hội để chơi

và học ở cả bên trong và ngoài lớp học Môi trường trong lớp, do khoảng khônggian thường xuyên bị giới hạn giúp trẻ dễ tập trung hơn, phù hợp với tổ chức cáchoạt động học cần có tính hệ thống, “hàn lâm”, có nhiều cơ hội phát triển vậnđộng tinh Đối với các góc hoạt động: tại các góc chơi cá nhân trẻ có nhiều cơhội thực hành, học hỏi nhiều thứ, được thực hiện các hoạt động theo hứng thúcủa mình; giáo viên có thể sử dụng các góc chơi để hỗ trợ cho kế hoạch dạy vàhọc, giáo viên có thể hỗ trợ từng cá nhân và từng nhóm nhỏ Ngay từ đầu nămhọc, cùng với việc sắp xếp nhân sự, bố trí thời gian để thiết kế xây dựng môitrường giáo dục ngoài trời, tôi cũng luôn chú ý đến việc chỉ đạo giáo viên sắpxếp, trang trí, xây dựng môi trường giáo dục trong lớp lấy trẻ làm trung tâm, tôiluôn nhắc nhở giáo viên các yêu cầu khi thiết kế các góc:

+ Sắp xếp những hoạt động tương đồng ở gần nhau (HĐ tĩnh xa HĐ động);+ Giới hạn không gian (vách ngăn không cố định): có thể dùng chiếu, giá, đồ dùng;

+ Bố trí có cả góc trong phòng và có góc ở ngoài ban công (ngoài trời);

+ Đảm bảo trẻ có thể dễ dàng di chuyển giữa các góc trong lớp;

+ Có đồ chơi, học liệu và phương tiện đặc chủng cho từng góc, chú ý tới các họcliệu mang màu sắc vùng miền, địa phương, nguyên vật liệu từ phế liệu, từ thiênnhiên …;

+ Các góc phải được bày biện hấp dẫn;

+ Số lượng trẻ hoạt động trong các góc phải phù hợp với không gian của góc, những vị trí không gian nhỏ hẹp thì nên có số lượng trẻ ít hơn;

+ Không cần thiết phải có một không gian rộng thoáng cố định vì nó có thể sẽlàm giảm không gian của các góc học tập thú vị và vì vậy sẽ hạn chế việc học vàchơi của trẻ trong các góc hoạt động này

Năm học này thực hiện nội dung của chuyên đề, quán triệt các hướng dẫncủa cấp trên về xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm, giáo viêntrường chúng tôi đã cải tạo môi trường lớp học và sắp xếp lại các góc như sau:

+ Giá góc: Ở một số lớp, giá góc được Quận đầu tư đầy đủ nhưng cấp làmnhiều đợt nên chưa đồng bộ về kích thước và màu sắc, giáo viên đã nhờ phụhuynh cưa, cắt bớt những trang trí rườm rà, sơn lại màu trắng hoặc xanh nhạtcho đồng bộ và trang nhã, làm nổi bật những đồ dùng, đồ chơi của trẻ khi xếplên giá, khiến trẻ dễ thấy, dễ gây sự chú ý của trẻ

+ Tên góc: Trước đây giáo viên cắt chữ bằng giấy vải dạ các màu, mỗi chữ mộtmàu và mỗi góc một màu chữ khác nhau nên sặc sỡ nhiều màu, chưa thống nhất.Năm nay giảm tải màu sắc, giáo viên thống nhất và chọn chung một màu nềnxanh biển, chữ màu trắng trang nhã và hiện đại Tên góc của các lớp nhà trẻ theoqui ước riêng không giống các lớp mẫu giáo

VD: Ở các lớp mẫu giáo là: Góc chơi đóng vai; góc xây dựng; góc học tập, gócnghệ thuật…thì nhà trẻ sẽ là: Góc bế em; góc hoạt động với đồ vật, góc kểchuyện hay góc chơi với hình và màu

+ Trang trí góc: Các mảng tường mở trước đây hình ảnh qui ước góc và những

“bài tập” cho trẻ thường dán “chết” vào tường, trong quá trình trẻ chơi vẫnthường bong ra hoặc khi thay đổi loại “bài tập” rất mất thời gian nên giáo viênngại thay đổi Năm học này, một số góc chúng tôi sử dụng các tấm lưới kim loạiphủ sơn màu trắng làm khung, chỉ cần khoan bắt vít treo các tấm khung lên là có

một mảng nền chắc chắn Tùy theo nội dung của từng góc mà treo lên khung các

rổ, hộp, hoặc cốc… nguyên liệu, đồ dùng, bài tập, hay sản phẩm của trẻ, trẻ mẫugiáo có thể cùng cô trang trí các góc chơi, sắp xếp đồ dùng nguyên liệu vào cácgóc theo hướng dẫn của cô Bằng cách này trẻ có thể tự lấy ra, sử dụng xong tựcất rất thuận tiện dễ dàng, khi cần giáo viên có thể thay đổi hoặc bổ sung bài tập,nguyên liệu cho trẻ cũng rất thuận tiện và kịp thời

VD: Ở góc “Bán hàng” giáo viên chọn những chiếc rổ chữ nhật màu trắng cókích thước bằng nhau, treo ngay ngắn lên khung bằng các móc treo, trẻ mẫugiáo sẽ tự phân loại các mặt hàng và sắp xếp vào các rổ như: rau, củ, quả… vàcác mặt hàng khác để bán Hoặc ở góc “Phát triển ngôn ngữ” giáo viên sử dụngcác lõi chỉ bằng giấy tạo thành những chiếc cốc chắc chắn treo lên, trẻ sẽ dántrang trí nhẹ nhàng cho những chiếc cốc và xếp vào đó: Bút chì, bút màu, quethẻ chữ, kẹp gỗ, khuy, hột, hạt…rất gọn gàng và thuận tiện

+ Góc thiên nhiên thường được bố trí ngoài các ban công hoặc các sảnh hànhlang rộng, năm nay cũng được cải tạo trải thêm cỏ xanh, giáo viên bổ sung thêm

đồ chơi tự tạo cho trẻ hoạt động trải nghiệm như múc, rót, đong nước; thả bóng;trồng thêm các chậu hoa thủy canh như hoa súng, thả cá cảnh…làm cho gócthiên nhiên thêm phong phú và sinh động

+ Buồng phụ, nhà vệ sinh cũng luôn được sắp xếp gọn gàng, ngăn nắp, sạch sẽ

Có các ký hiệu hướng dẫn trẻ sử dụng như mũi tên chiều đi ra, đi vào cửa; kýhiệu nhà vệ sinh; hình ảnh nội qui trong các góc khoa học, đảm bảo an toàn vàthuận tiện cho trẻ và giáo viên sử dụng

+ Bảng tuyên truyền: Trước của các lớp đều có bảng tuyên truyền treo ngayngắn, nội dung tuyên truyền được cập nhật thường xuyên bằng hình ảnh, bằngthông báo, vị trí phù hợp nên thu hút sự chú ý của phụ huynh học sinh

Tiếp thu sự chỉ đạo nhất quán từ BGH và bằng sự nhiệt tình khéo léo củamình, đội ngũ giáo viên trường tôi đã cải tạo, sắp xếp lại các góc chơi trong cáclớp, bổ sung đồ dùng đồ chơi tự tạo, thiết kế xây dựng môi trường giáo dụctrong các lớp đúng theo nguyên tắc và tiêu chí “Lấy trẻ làm trung tâm”

3.4 Xây dựng môi trường xã hội thân thiện- Sử dụng hiệu quả môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.

Trường mầm non là môi trường thuận lợi để hình thành các kỹ năng xã hộicho trẻ Đảm bảo môi trường giao tiếp thân thiện, hòa đồng, ấm cúng, cởi mở

giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ, giữa trẻ với môi trường xung quanh Quan hệ giữa

cô và trẻ, người lớn với trẻ phải thể hiện tình cảm yêu thương, thái độ tôn trọng, tintưởng trẻ, tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ những suy nghĩ, tâm tư nguyện vọng của mình.Tạo điều kiện cho trẻ giao tiếp và thể hiện sự quan tâm của mình đối với mọingười, đối với sự vật hiện tượng gần gũi xung quanh Mọi cử chỉ, lời nói, việc làmcủa cô giáo và người lớn luôn mẫu mực để trẻ noi theo Mối quan hệ giữa trẻ vớitrẻ là quan hệ bạn bè cùng học cùng chơi, đoàn kết, hợp tác, chia sẻ, đồng cảm, họchỏi lẫn nhau Giáo viên luôn nhạy cảm để tận dụng các mối quan hệ giữa trẻ với trẻ

để giáo dục trẻ và có sự thống nhất giữa trường mầm non, gia đình và cộng đồng xãhội trong việc chăm sóc, giáo dục trẻ

Sau khi đã sử dụng các biện pháp để cùng nhau cải tạo, xây dựng môitrường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm cả ngoài trời và trong các lớp, thì việc sửdụng, khai thác tối đa hiệu quả môi trường đã tạo ra cũng là một vấn đề đángquan tâm Môi trường dù có đẹp đến mấy mà không tổ chức cho trẻ được hoạtđộng trong môi trường ấy thì cũng không đem lại kết quả giáo dục nào Nhậnthức được điều này tôi đã tích cực chỉ đạo giáo viên nghiêm túc tổ chức tốt cáchoạt động giáo dục cho trẻ đặc biệt là hoạt động góc và hoạt động ngoài trời Vìchính quá trình hoạt động trải nghiệm trong môi trường do cô tạo ra trẻ khôngnhững thu được kiến thức, có thêm nhiều kỹ năng nhận thức mà còn tham giavào quá trình giao tiếp để hình thành các kỹ năng xã hội

Khi tổ chức các hoạt động “chơi” cho trẻ, giáo viên cần tích cực trò chuyện,giao tiếp với trẻ, hoặc tạo các tình huống để trẻ giao tiếp với nhau Tuy nhiêncần chú ý độ tuổi của trẻ để sử dụng lời nói, cử chỉ trong giao tiếp, hoặc lờihướng dẫn phù hợp với trẻ

+ Đối với trẻ nhà trẻ: phần thỏa thuận chơi, nhận xét chơi ngắn gọn, đơngiản hơn đối với trẻ mẫu giáo, định hướng gợi mở để trẻ hứng thú chơi với đồchơi, giao lưu với đồ vật, phát triển lời nói, cảm xúc trong quá trình trẻ chơi với

đồ chơi, với bạn, với cô Tạo điều kiện cho trẻ phát triển về mọi mặt: thể chất,nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, kỹ năng xã hội và thẩm mỹ, khai thác kinhnghiệm thực tế của trẻ, tận dụng môi trường sẵn có và cho trẻ thực hành đượcnhiều nhất, lấy trẻ làm trung tâm, thỏa mãn nhu cầu và phù hợp khả năng củatừng trẻ

+ Đối với trẻ mẫu giáo: Tận dụng tối đa môi trường vật chất (đồ dùng, giáo cụ,nguyên vật liệu…) đảm bảo cho mọi trẻ được hoạt động trải nghiệm trong khi chơi.Giáo viên khuyến khích tất cả mọi trẻ tích cực tham gia chơi, trong quá trình trẻchơi giáo viên lắng nghe và hỗ trợ nhóm trẻ, cá nhân trẻ kịp thời khi cần thiết, cùngchia sẻ ý tưởng chơi với trẻ, chấp nhận ý tưởng của trẻ, không áp đặt