Bài 6: Nâng cao hoạt động lấy mẫu tại nguồn đánh giá ô nhiễm

Quyết định quản lý phạt, công nghệ mới, giáo dục, v.v Kết quả v ợt TCVN 5945 Ô nhiễm tự nhiên hoặc lịch sử không •Thu thập Thu thập và đánh giá thông tin đánh giá •Tiến hành Tiến hà

Trang 1

BÀI 6:

BÀI NÂNG CAO:

HOẠT ĐỘNG LẤY MẪU TẠI NGUỒN ĐÁNH GIÁ Ô NHIỄM

TRÌNH BÀY: THÁI VŨ BÌNH

Trang 2

NỘI DUNG

III QUAN TRẮC NGUỒN THẢI

Trang 3

NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

Trang 4

Thực hiện Ch ơng trinh Quan trắc

Nguồn phân

tán cần xem

xét

Nguồn điểm cần xem xét

Ch ơng trinh quan trắc tổng hợp

đất

không khí

n ớc

Khi xác định mục đích và mục tiêu cần xem xét .

•Hiệu quả chi phí

Các thành phần môi tr ờng xung quanh cần xem

xét

ánh giá việc thực Điều này sẽ tinh

hiện ch ơng trinh QLÔNCN

Tối u hoá ch ơng trinh quan trắc cho QLÔNCN

con ng ời

các khu thiên nhiên

Ưu tiên

QLÔNCN

Trang 5

Quan trắc:

Toàn cảnh hệ thống quản lý

Cải tiến liên tục

Cam kết lãnh đạo

Xem xét của lãnh đạo Chính sách môi tr ờng

Lập quy hoạch, k ho ch ế hoạch ạch Hành động kiểm tra

và chỉnh sửa

Trang 6

Quyết định quản lý (phạt, công nghệ mới, giáo dục, v.v)

Kết quả v ợt TCVN

5945

Ô nhiễm tự nhiên hoặc lịch sử

không

•Thu thập Thu thập và đánh giá thông tin đánh giá

•Tiến hành Tiến hành quan trắc sơ bộ các

khu vực gần KCN

Cơ hội cho tiến hành quan trắc

Biết về nguồn ô nhiễm

Môi tr ờng xung quanh cụ thể

bị ô nhiễm

có

•Thu thập và Thu thập đánh giá thông tin đánh giá

•Thiết kế và Thiết kế tiến hành quan trắc xung quanh tiến hành

về các thông số chung

không có

Nguồn điểm

có không

nguồn điểm chuẩn nguồn phân tán

Nh ng kết quả v ợt TCVN hoặc ững kết quả vượt TCVN hoặc không thích hợp đối với môi tr

ờng xung quanh

Nguồn ô nhiễm do con ng ời tạo ra Có Không

•Xác đinh Xác đinh nguồn và

nguyên nhân gây ô nhiễm

tự nhiên

•Thiết kế Thiết kế và tiến hành tiến hành quan trắc xung

quanh để có đ ợc các thông số cụ thể

Quyết định quản lý (ví

dụ nh ng hạn chế phát ững kết quả vượt TCVN hoặc

triển)

•Thu thập và Thu thập đánh giá đánh giá thông tin

•Thiết kế và Thiết kế tiếnh hành quan trắc tiếnh hành

không Kết quả v ợt có

TCVN 5942/5943

có

Dừng lại

không

Trang 7

không

Cơ hội đ ng ký quan trắc ăng ký quan trắc

Biết nguồn ô nhiễm

Môi tr ờng xung quanh cụ

thể bị ô nhiễm

có

•Thiết kế và Thiết kế tiến hành quan trắc xung tiến hành

quanh để có đ ợc thông số tổng hợp

không có

Nguồn điểm

có không

không có

Trang 8

Quyết định quản lý (phạt, công nghệ mới, giáo dục, v.v)

Ô nhiễm tự nhiên

hoặc lịch sử

no

Cơ hội cho đ ng ký quan trắc ăng ký quan trắc

Môi tr ờng xung quanh cụ thể bị ô nhiễm

có

•Thiết kế và Thiết kế tiến hành quan trắc xung tiến hành

quanh để có đ ợc thông số tổng hợp

không có

Nguồn điểm

có không

nguồn điểm nguồn phân tán

Kết quả v ợt TCVN hoặc không thích hợp đối với môi tr ờng xung

quanh

Nguồn ô nhiễm do con ng ời tạo ra có không

•Thu thập Thu thập và đánh gia thông tin đánh gia

•Thiết kế Thiết kế và tiến hành tiến hành quan trắc xung

quanh để có đ ợc các thông số cụ thể

Dừng lại

không Kết quả v ợt có

TCVN 5942/5943

Trang 9

Kết quả v ợt TCVN

5945

không

•Thu thập và đánh giá thông tin

•Tiến hành Tiến hành quan trắc sơ bộ các khu vực

gần khu công nghiệp

Cơ hội cho đăng ký quan trắc

Môi tr ờng xung quanh cụ thể

bị ô nhiễm

Có

•Thiết kế và tiến hành quan trắc xung quanh để

có đ ợc thông số tổng hợp

Không Có

Nguồn điểm

Có Không

nguồn điểm chuẩn nguồn phân tán

Kết quả v ợt TCVN hoặc không thích hợp đối với môi tr ờng xung quanh

Nguồn ô nhiễm do con

ng ời tạo ra Có Không

•Thiết kế và tiến hành quan trắc

v.v)

Trang 10

Lập kế hoạch các hoạt động quan trắc

môi tr ờng xung quanh

ể làm đ ợc điều này,

Điều này sẽ tinh

các câu hỏi cần phải

Trang 11

Quan trắc môi tr ờng xung quanh:

Giới thiệu

• Các ch ơng trinh quan trắc môi tr ờng xung

quanh:

–giúp các nhà quản lý hiểu đ ợc sự tác động của

dòng thải công nghiệp đến môi tr ờng tiếp nhận nh thế nào;

–là các công cụ quản lý;

• Thiết kế một ch ơng trinh quan trắc môi tr ờng xung quanh bao gồm d liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do cán bộ kỹ thuật cung cấp.

Trang 12

Quan trắc môi tr ờng xung quanh: bắt

đầu ở đâu/nh thế nào

• Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc iểm bắt đầu cho một ch ơng trinh quan trắc

quan trắc

• Câu trả lời cho tất cả các câu hỏi – quan trắc

vào các mục tiêu quan trắc

Trang 13

Tại sao lại lấy mẫu – trả lời câu hỏi này sẽ giúp

anh/chị xác định đ ợc các mục tiêu quan trắc

Quy trinh 4 b ớc:

(không khí, n ớc, đất, sinh vật) có thể bị tác động bởi dòng thải công nghiệp

–B ớc 2: Thu thập và phân tích d liệu đã có về nh ng địa điểm B ớc 2: Thu thập và phân tích d liệu đã có về nh ng địa điểm ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do

đ ợc xác định ở B ớc 1

khu vực công nghiệp, không làm tiếp b ớc 4 Nếu cần thêm

thông tin, tiến hành b ớc 4

quạn trắc Các mục tiêu quan trắc cần đ ợc thiết kế để lấp chỗ trống về thông tin cần thiết cho việc ra quyết định quản lý

Trang 14

Lấy mẫu gi - các thông số nào sẽ giúp anh/chị trả

lời câu hỏi quan trắc?

Cần xem xét:

Các quy trinh công nghiệp đ ợc điều tra

ộ nhạy cảm môi tr ờng của khu vực tiếp nhận – ví dụ: san

Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc

hô, n ớc uống, khu b o t n rua bi n.v.vảo tồn rua biển.v.v ồn rua biển.v.v ển.v.v

Chi phí phân tích từng thông số môi tr ờng

Khả n ng của một thông số dự kiến đạt đ ợc mục tiêu quan trắc ăng của một thông số dự kiến đạt được mục tiêu quan trắc

của anh/chị

N ng lực của nhóm kỹ thuật trong việc tổ chức công việc hiện ăng của một thông số dự kiến đạt được mục tiêu quan trắc

tr ờng và/hoặc phân tích PTN cho từng thông số

TCVN hoặc tiêu chuẩn quốc tế đối với các thông số mà

anh/chị đang chọn

Trang 15

Lấy mẫu ở đâu – có nhiều mẫu hơn không có nghĩa

là có kết quả tốt hơn!

Có bao nhiêu vị trí và mẫu quan trắc?

Xem xét loại thông số thống kê nào anh/chị muốn sử dụng để

hỗ trợ cho các mục tiêu quan trắc và quyết định quản lý

Chọn số mẫu để xây dựng các thông số thống kê mà anh/chị

muốn

Hầu hết các ch ơng trinh đều có thể làm giảm số vị trí sau khi

đánh giá lại kết quả ban đầu

Cần phải tính cả mẫu kiểm soát chất l ợng (khoảng 10% số

mẫu hiện tr ờng) – mẫu lặp, mẫu vận chuyển, và mẫu trắng

thiết bị

Trang 16

LÉy mÉu ë ®©u – nh ng vÞ trÝ nµo sÏ tr¶ lêi tèt nhÊt ữ liÖu ®Çu vµo chÝnh do

cho c¸c c©u hái quan tr¾c cña

anh/chÞ?

C¸c vÞ trÝ nªn ë ®©u?

C¸c vÞ trÝ lÊy mÉu chÝnh x¸c rÊt quan träng - cÇn xem xÐt c¸c

®iÒu kiÖn m«i tr êng tr íc khi chän vÞ trÝ Cã 3 chiÕn l îc lÊy

Trang 17

LÊy mÉu theo suy ®o¸n

Trang 18

LÊy mÉu ngÉu nhiªn

Trang 19

LÊy mÉu hÖ thèng

Trang 20

LÊy mÉu theo suy ®o¸n, ngÉu nhiªn vµ hÖ thèng –

tãm t¾t vÒ sai lÖch vµ sè mÉu cÇn lÊy

Trang 21

Lấy mẫu khi nào Quan trắc theo thời gian một cách cẩn

thận sẽ giảm đ ợc tính biến thiên

của d liệu ữ liệu đầu vào chính do

• Nh ng biến thiên môi tr ờng tự nhiên nào Nh ng biến thiên môi tr ờng tự nhiên nào ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do

cần đ ợc xem xét? ( VD N ớc: L u l ợng & h

ớng dòng chảy, sự thay đổi độ muối, nhiệt

độ & ô xy hoà tan, mùa m a/khô; Không khí:

nhiệt độ, đêm/ngày, m a)

• Nh ng biến thiên nhân tạo nào cần phải Nh ng biến thiên nhân tạo nào cần phải ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do

xem xét (ví dụ: độ biến thiên phát thải công

nghiệp; nguồn ô nhiễm nhân tạo khác)

Trang 22

LÊy mÉu nh thÕ nµo

Lùa chän thiÕt bÞ phï hîp -

khi nµo sö dông thiÕt bÞ lÊy mÉu t¹i chç

khi nµo sö dông kü thuËt lÊy mÉu b»ng tay – vµ

mang mÉu vÒ PTN

KiÓm so¸t chÊt l îng trong quy trinh lÊy mÉu – b¶o

d ìng thiÕt bÞ, kiÓm chuÈn, chän chai lÊy mÉu, v.v

Trang 23

Sau khi anh/chị đã trả lời câu hỏi Tại sao?

Cái gi, ở đâu, Khi nào, Nh thế nào? hãy

soạn thảo ch ơng trinh quan trắc

iều này có thể là bản ghi nhớ 1 trang tóm tắt hoặc một Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc iều này có thể là bản ghi nhớ 1 trang tóm tắt hoặc một

Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc

tài liệu nhiều trang, gồm có:

các mục tiêu quan trắc

các thông số môi tr ờng đã lấy mẫu

các thông số thống kê đ ợc sử dụng khi phân tích d liệu ữ liệu đầu vào chính do

lịch trinh lấy mẫu

mô tả vị trí (gồm cả bản đồ)

phân tích phòng thí nghiệm

h ớng dẫn về thiết kế cơ sở d liệu/phân tích thống kê ữ liệu đầu vào chính do

h ớng dẫn về cách báo cáo kết quả/hạn báo cáo

Trang 24

Nghiªn cøu ®iÓn hinh:

Nhµ m¸y giÊy/bét giÊy- S«ng VC

BiÓn

«ng ĐiÒu nµy sÏ tinh Tr¹i nu«i t«m

 pH

 TSS

 e Coli

Kim lo¹i nÆng chÊt r¾n hoµ tan

 dÇu vµ mì phenol mÇu

Trang 25

Danh sách kiểm tra cho lấy mẫu môi tr ờng xung

quanh

 Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc ảm bảo toàn bộ nguồn d liệu thứ cấp đ ợc xem xét tr ớc khi quyết ảm bảo toàn bộ nguồn d liệu thứ cấp đ ợc xem xét tr ớc khi quyết ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do

định thiết kế một ch ơng trinh quan trắc?

bằng việc tiến hành một ch ơng trinh quan trắc xung quanh?

ràng và chính xác?

 Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc ảm bảo rằng các d liệu sẽ đ ợc nhận theo mẫu báo cáo và đúng ảm bảo rằng các d liệu sẽ đ ợc nhận theo mẫu báo cáo và đúng ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do thời hạn quy định để ra quyết định quản lý?

Trang 26

quanh

2 Lấy mẫu gi? - Nh ng thông số môi tr ờng dự kiến - Nh ng thông số môi tr ờng dự kiến ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do … … .

 Là nh ng chỉ số quan trọng của nguồn ô nhiễm công Là nh ng chỉ số quan trọng của nguồn ô nhiễm công ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do nghiệp?

 Là chi phí-hiệu quả của việc lấy mẫu và phân tích?

 Có thể đo đạc đ ợc (với thiết bị và nhân viên hiện có)?

 Có TCVN về l ợng để so sánh với d liệu của anh/chị? Có TCVN về l ợng để so sánh với d liệu của anh/chị? ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do

Trang 27

Danh sách kiểm tra cho lấy mẫu môi

tr ờng xung quanh

3 Lấy mẫu ở đâu/bao nhiêu vị trí? Ch ơng trinh quan trắc cóCh ơng trinh quan trắc có….…

cho quyết định quản lý của minh?

thông số thống kê mà anh/chị muốn sử dụng (nếu có thể, cả bản đồ)?

là không khí) sẽ tiến hành lấy mẫu?

Trang 28

quanh

4 Lấy mẫu khi nào Lấy mẫu khi nào – – Ch ơng trinh quan trắc có… Ch ơng trinh quan trắc có….

 Cần phải mở rộng các sự kiện môi tr ờng tự nhiên (mùa

m a/khô, chu kỳ thuỷ triều)?

 Cần xem xét nh ng thay đổi của dòng thải công nghiệp Cần xem xét nh ng thay đổi của dòng thải công nghiệp ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do trong thời gian ngắn (VD chu kỳ 24 giờ) và thời gian dài (vài tháng) nh nh ng thay đổi dòng thải công nghiệp ữ liệu đầu vào chính do

(vài tháng) nh nh ng thay đổi dòng thải công nghiệp ữ liệu đầu vào chính do

trong phạm vi các nhà máy cụ thể?

Trang 29

quanh

5 Lấy mẫu nh thế nào? Nhóm lấy mẫu Nhóm lấy mẫu … … .

 Có thiết bị đo đạc thích hợp (cả thiết bị lấy mẫu điện tử

và lấy mẫu bằng tay)

 Duy tri thiết bị này và kiểm chuẩn tr ớc mỗi lần sử dụng?

 Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc ã biết cách sử dụng thiết bị này? ã biết cách sử dụng thiết bị này?

 Biết cách l u tr d liệu về mẫu một cách đáng tin cậy Biết cách l u tr d liệu về mẫu một cách đáng tin cậy ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do ữ liệu đầu vào chính do

và nhất quán?

Trang 30

CÁC CÔNG VIỆC THỰC HIỆN

Trang 31

Lập kế hoạch các hoạt động lấy mẫu

Trang 32

Nh ng vấn đề cơ bản về lấy mẫu n ớc thải ữ liệu đầu vào chính do

công nghiệp tại nguồn

• Xác định mục tiêu lấy mẫu

• Lựa chọn nhà máy lấy mẫu

• Giai đoạn chuẩn bị

–Tới th m nhà máy và thu thập thông tin ăng ký quan trắc

–ngân sách? nguồn lực (2 ng ời) thiết bị (để đo dòng chảy

và lấy mẫu)

• Lấy mẫu trong 3 ngày (Mẫu gộp)

• bảo quản mẫu

• Kiểm chuẩn thiết bị và kiểm soát chất l ợng

• Vận chuyển đến phòng thí nghiệm

• Viết báo cáo

Trang 33

Lịch trinh của kế hoạch lấy mẫu

Lịch trinh của ch ơng trinh là gi?

• Chúng ta phải làm gi để có đ ợc kết quả đáp

ứng mục tiêu?

• Lịch trinh sẽ ảnh h ởng tới số nhà máy lấy mẫu

và số khu vực địa lý cần xem xét

• Xác định u tiên cho các hoạt động bị ảnh h ởng bởi lịch trinh

Trang 34

• Ngân sách dành cho ch ơng trinh là gi?

• ảnh h ởng của ngân sách đối với a) Sở/Phong TN&MT và b) cơ sở công nghiệp?

Trang 35

Thùc hiÖn kÕ ho¹ch lÊy mÉu

Trang 36

• Một kế hoạch, đặc biệt là một kế hoạch lấy mẫu sẽ

tạo ra nhiều số liệu

–Chúng ta có thể quản lý đ ợc số liệu này không?

–Chúng ta biết phải làm gi với số liệu này?

–Chúng ta có biết cách tập hợp, ghi chép và phân tích số liệu này không?

–Thông tin có đ ợc thông báo tới các nhà máy và công chúng không?

• Các mục tiêu của kế hoạch sẽ cho câu trả lời

Trang 37

Báo cáo kết quả theo dạng biểu đồ

Effluent m3/ton paper

standard (effluent vol/ton paper)

D

Trang 38

B¶ng thùc hiÖn vÒ m«i tr êng

Trang 39

o thành công của kế hoạch lấy mẫu Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc

• Có thể rất khó đo sự thành công của kế hoạch nếu

mục tiêu cơ bản là nâng cao chất l ợng n ớc sông trong triển vọng phát triển bền v ng ữ liệu đầu vào chính do

• Các hoạt động trong kế hoạch cần đ ợc tổ chức cơ cấu sao cho các kết quả của chúng có thể đo đ ợc, ví dụ giảm 90% tổng tải l ợng kim loại nặng thải ra sông từ công nghiệp luyện kim

Trang 40

Tại sao lại lấy mẫu

• Điểm bắt đầu cho một chương trinh quan trắc ể hỗ trợ cho ch ơng trinh QLÔNCN:

Trang 41

Lấy mẫu gi

• Việc lấy mẫu gi có thể kết nối với:

–Quy định và tiêu chuẩn

–Các vấn đề môi tr ờng xung quanh

–Quan tâm về sức khoẻ cộng đồng

• Hãy lấy mẫu nh ng gi có thể đo đ ợc ữ liệu đầu vào chính do

Trang 42

Lấy mẫu ở đâu

• Câu trả lời đơn giản:

ở ranh giới nhà máy, nơi thải chất thải ra môi tr ờng.

• Thực tế th ờng phức tạp hơn rất nhiều!!!

–Biết tất cả các nguồn?

–ở nơi mà thực tế là điểm thải?

–Có dòng nào khác lẫn với dòng của nhà máy

không?

Trang 43

LÊy mÉu khi nµo

Trang 44

Lấy mẫu khi nào:

mẫu đơn so với mẫu gộp

• Cả hai loại lấy mẫu đều có thể dẫn đến lệch lạc

• Quy định/tiêu chuẩn yêu cầu gi?

–tổng hợp 24 giờ

–không quá cực đại hoặc cực tiểu

–trung binh hàng tháng

Trang 45

Lấy mẫu nh thế nào

• Hiện có nh ng xem xét kỹ thuật nào? ữ liệu đầu vào chính do

• Hiện có nh ng yêu cầu đào tạo nào? ữ liệu đầu vào chính do

• Có điều kiện tiên quyết nào cho việc lấy mẫu không?

–Nhà máy đã sẵn sàng cho một ch ơng trinh lấy mẫu

ch a?

• Có quy trinh an toàn nào cần phải tuân thủ

không?

Trang 46

TÓM TẮT QUY TRÌNH ĐỀ XUẤT

Trang 47

CÁC CÔNG VIỆC THỰC HIỆN

Tiêu đề	Bài Nâng Cao: Hoạt Động Lấy Mẫu Tại Nguồn Đánh Giá Ô Nhiễm
Tác giả	Thái Vũ Bền
Trường học	Trường Đại Học Môi Trường
Chuyên ngành	Quản Lý Ô Nhiễm
Thể loại	Bài

Định dạng
Số trang	47
Dung lượng	1,2 MB