Giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm lớp Một có một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo dức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học tốt lên những lớp trên. Ngoài việc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh, giáo viên chủ nhiệm lớp còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt động trong giờ chơi, trong các buổi sinh hoạt, giao lưu tập thể,… và cả hoạt động tự học ở nhà của học sinh. Vì vậy, tôi khẳng định rằng công tác chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kì quan trọng, là nhân tố số một quyết định đến chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh. Học sinh tiểu học đặc biệt là học sinh lớp Một là giai đoạn mở đầu cho một giai đoạn học tập. Cũng từ giai đoạn này nhân cách của học sinh được hình thành và dần dần phát triển. Đây chính là giai đoạn nền móng của quá trình phát triển năng lực tư duy và đặc biệt là quá trình phát triển nhân cách của học sinh sau này. Học sinh lớp Một rất ngây thơ, tâm hồn các em như một tờ giấy trắng, vẽ lên đó đẹp hay xấu phần lớn là tác động của thầy, cô chủ nhiệm. Những năm gần đây khi các trường có điều kiện tổ chức cho các em học ngày hai buổi thì phần lớn thời gian trong ngày các em được sống và giao tiếp với thầy cô chủ nhiệm, với bạn bè. Nhận thức được tầm quan trọng của một giáo viên chủ nhiệm đặc biệt là chủ nhiệm lớp Một tôi luôn tự nhủ: trước tiên mình phải là một tấm gương cho học sinh về cách ăn nói mẫu mực, xử sự với học trò đúng mực “ nghiêm túc” nhưng “ thân thiện ”, thực sự có lòng yêu thương thông cảm với các em sao cho các em cảm nhận cô giáo như người mẹ thứ hai của các em, là chỗ để các em tin cậy về mặt tinh thần nhưng không quá thân thiết để học sinh có thể bỡn cợt quên khoảng cách giữa giáo viên và học sinh. Xuất phát từ những suy nghĩ như vậy tôi đã nghiên cứu và áp dụng “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp Một tại trường Tiểu học Thị trấn Quán Hành”.
Trang 1PHẦN MỞ ĐẦU
Mục tiêu giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạođức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân,tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủnghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tụchọc lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Mục tiêu của giáo dục Tiểu học là nhằm giúp học sinh hình thành những cơ
sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm
mỹ và các kỹ năng cơ bản để học sinh tiếp tục học lên trung học cở sở (Điều 27Luật Giáo dục)
Nhằm thực hiện nhiệm vụ giáo dục toàn diện đạt mục tiêu giáo dục phổthông nói chung và mục tiêu giáo dục tiểu học nói riêng, công tác chủ nhiệm lớp ởtrường Tiểu học nằm ở vị trí trung tâm đóng vai trò then chốt quyết định hiệu quả
và chất lượng giáo dục toàn diện
Giáo viên chủ nhiệm lớp ở Tiểu học, đặc biệt là giáo viên chủ nhiệm lớp Một
có một vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành cho học sinh những cơ sởban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo dức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ
và các kĩ năng sống cơ bản để học sinh tiếp tục học tốt lên những lớp trên Ngoàiviệc tổ chức, hướng dẫn các hoạt động học tập của học sinh, giáo viên chủ nhiệmlớp còn phải thường xuyên theo dõi các hoạt động trong giờ chơi, trong các buổisinh hoạt, giao lưu tập thể,… và cả hoạt động tự học ở nhà của học sinh Vì vậy,tôi khẳng định rằng công tác chủ nhiệm lớp ở Tiểu học là cực kì quan trọng, lànhân tố số một quyết định đến chất lượng giáo dục toàn diện cho học sinh
Học sinh tiểu học đặc biệt là học sinh lớp Một là giai đoạn mở đầu cho mộtgiai đoạn học tập Cũng từ giai đoạn này nhân cách của học sinh được hình thành
và dần dần phát triển Đây chính là giai đoạn nền móng của quá trình phát triểnnăng lực tư duy và đặc biệt là quá trình phát triển nhân cách của học sinh sau này.Học sinh lớp Một rất ngây thơ, tâm hồn các em như một tờ giấy trắng, vẽ lên đóđẹp hay xấu phần lớn là tác động của thầy, cô chủ nhiệm Những năm gần đây khicác trường có điều kiện tổ chức cho các em học ngày hai buổi thì phần lớn thờigian trong ngày các em được sống và giao tiếp với thầy cô chủ nhiệm, với bạn bè
Nhận thức được tầm quan trọng của một giáo viên chủ nhiệm đặc biệt là chủnhiệm lớp Một tôi luôn tự nhủ: trước tiên mình phải là một tấm gương cho họcsinh về cách ăn nói mẫu mực, xử sự với học trò đúng mực “ nghiêm túc” nhưng “thân thiện ”, thực sự có lòng yêu thương thông cảm với các em sao cho các emcảm nhận cô giáo như người mẹ thứ hai của các em, là chỗ để các em tin cậy vềmặt tinh thần nhưng không quá thân thiết để học sinh có thể bỡn cợt quên khoảngcách giữa giáo viên và học sinh Xuất phát từ những suy nghĩ như vậy tôi đã
nghiên cứu và áp dụng “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp Một tại trường Tiểu học Thị trấn Quán Hành”.
Trang 2PHẦN NỘI DUNG
I CƠ SỞ LÍ LUẬN
Nói đến việc giáo dục học sinh- một vấn đề hết sức căn bản có ý nghĩa quyếtđịnh đến chất lượng công tác “Dạy và học” đó là sự kết hợp giữa nhà trường và giađình, giữa giáo viên và học sinh Trong đó, giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò như làchiếc cầu nối, là mắt xích của sự kết hợp
Giáo viên chủ nhiệm là người được hiệu trưởng bổ nhiệm trong số những giáoviên có kinh nghiệm và có uy tín Giáo viên chủ nhiệm lớp được thay mặt Hiệutrưởng quản lý và tổ chức học tập, rèn luyện đạt mục tiêu đào tạo Giáo viên chủnhiệm vừa đóng vai trò quản lý hành chính Nhà nước, vừa đóng vai trò người thầygiáo, đồng thời còn đóng vai trò người đại diện cho quyền lợi của tập thể lớp
Giáo viên chủ nhiệm là người chủ chốt của nhà trường làm công tác giáo dụcđạo đức, lối sống cho học sinh lớp mình chủ nhiệm
Giáo viên chủ nhiệm là cầu nối giữa lớp với các giáo viên bộ môn, Ban giámhiệu, các tổ chức đoàn thể trong nhà trường và Hội cha mẹ học sinh
Giáo viên chủ nhiệm là người tổ chức các hoạt động giáo dục trong lớp, cáchoạt động tập thể và chịu trách nhiệm trước hiệu trưởng về công tác giáo dục, lốisống và chuẩn kiến thức kĩ năng cần đạt của lớp mình được quy định tại QĐ số 16/QĐ-BGDĐT ngày 5/5/2006 của BGD và ĐT về việc ban hành chương trìnhGDPT
Giáo viên chủ nhiệm là người đại diện quyền lợi, nguyện vọng chính đáng củatập thể học sinh, là cầu nối giữa gia đình, nhà trường và xã hội
Con đường nhận thức của học sinh tiểu học là đi từ trực quan sinh động đến tưduy trừu tượng; trẻ bắt đầu từ cái nhìn thấy, nghe thấy, sau đó nâng lên tầm “kháiquát”, “kết luận” Trẻ thay đổi đối tượng vui chơi từ đồ vật sang trò chơi vận động.Trẻ bắt đầu tham gia lao động tự phục vụ bản thân và tham gia các hoạt động họctập vui chơi ở nhà trường Như vậy, sự nhận thức của trẻ, các hoạt động tập thể
mà các em được tham gia, trải nghiệm ảnh hưởng rất lớn đến việc hình thành vàphát triển nhân cách, kĩ năng và năng lực của trẻ
Học sinh lớp Một còn rất non nớt, các em sống trong những gia đình có hoàncảnh khác nhau, nếp sống khác nhau nên nhận thức và nếp sống cũng khác nhau.Đặc biệt tư duy trẻ lớp Một cũng rất cụ thể cảm tính Các em rất ham hiểu biết,thích bắt chước, hiếu động chưa biết tập trung lâu sự chú ý vào một cái gì đó Nămđầu tiên của đời học sinh, trẻ rất bỡ ngỡ với việc chuyển hoạt động chủ đạo từ chơisang hoạt học tập, đặc biệt rất dễ xúc động với các yêu cầu và quy tắc của trườnghọc Vì vậy, giáo dục đạo đức, hình thành nhân cách, phát triển tư duy và nhậnthức của học sinh là mục tiêu và là nhiệm vụ hàng đầu của nhà trường phổ thông.Giáo dục đạo đức phải làm ngay từ nhỏ, càng sớm càng tốt, nhưng phải phù hợpvới trẻ
Trang 3II THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG TIỂU HỌC
1 Thuận lợi
a Về phía nhà trường
- Ban lãnh đạo nhà trường đã quan tâm chú trọng đến công tác chủ nhiệmlớp, thực hiện chỉ đạo đầy đủ theo nội dung của quản lý công tác chủ nhiệm lớp,chú trọng đến công tác xây dựng tập thể học sinh vững mạnh, tự quản tốt, đảm bảomối quan hệ phối kết hợp giữa ban lãnh đạo và tổng phụ trách đội trong việc chỉđạo công tác chủ nhiệm lớp
- Nhà trường đã thực hiện tốt công tác phối, kết hợp giáo dục giữa Giađình Nhà trường - Xã hội thông qua Ban đại diện hội cha mẹ học sinh, các tổchức đoàn thể và dùng sổ liên lạc để trao đổi thông tin
- Hàng tháng Ban lãnh đạo có duyệt và kiểm tra việc lập kế hoạch chủ nhiệm
và thực hiện kế hoạch của giáo viên chủ nhiệm lớp Ban lãnh đạo đã sử dụng tốtbiện pháp "Động viên - khuyến khích - trách phạt" nên đa số các giáo viên chủnhiệm đều tự giác, nhiệt tình trong công tác
- Phân công, bố trí giáo viên chủ nhiệm giảng dạy một cách hợp lí
- Kế hoạch chỉ đạo các hoạt động có tính cụ thể, khả thi và hiệu quả
b Về phía giáo viên
- Đội ngũ nhà giáo có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, yêu nghề
- Nhiều giáo viên trẻ, năng động, sáng tạo và luôn quan tâm đến công tác chủ nhiệmlớp Coi công tác chủ nhiệm lớp là nhiệm vụ quan trọng để giáo dục và hướng tới chấtlượng học sinh
c Về phía phụ huynh, học sinh
- Phụ huynh học sinh đa số đã nhận thức được vai trò và tầm quan trọng củagiáo dục ở bậc Tiểu học- bậc học nền tảng cho quá trình học của con em mình (đặcbiệt là với các em lớp Một) Họ đã có ý thức tự giác, thái độ tích cực trong việcgiáo dục con em mình và kết hợp với nhà trường để giáo dục học sinh Đây là điềurất cần thiết góp phần quyết định thành công của giáo viên chủ nhiệm, của ngườithầy và của nhà trường
- Học sinh đa số các em ngoan, chăm chỉ, lễ phép; làm quen nhanh với việchọc tập và rèn luyện Nhiều em biết cư xử lễ phép với người lớn tuổi, thân thiệnvới bạn bè
2 Khó khăn, hạn chế:
a Về phía nhà trường
- Thời gian dành cho các chuyên đề về bồi dưỡng công tác chủ nhiệm chocác giáo viên còn ít
Trang 4- Cơ sở vật chất của nhà trường còn thiếu thốn như thiếu phòng đa chứcnăng, phòng Âm nhạc, phòng Mĩ thuật, nhà đa năng.
- Chưa tổ chức được cuộc giao lưu giáo viên chủ nhiệm giỏi để nâng caohiệu quả công tác chủ nhiệm lớp trong trường học
b Về phía giáo viên:
- Thực tế hiện nay việc nhận thức tầm quan trọng, sự cần thiết của công tácchủ nhiệm lớp của một số giáo viên chưa đầy đủ
- Việc rèn kĩ năng cho học sinh ở một số giáo viên còn hạn chế; giáo viêncòn lúng túng về biện pháp và hình thức tổ chức trong công tác chủ nhiệm lớp
- Giáo viên cơ bản còn chú trọng giáo dục chất lượng học sinh qua các mônhọc, còn mạng nặng lí thyết, chưa chú trong đến giáo dục hành vi thực tế ngoài xãhội nên dẫn đến kĩ năng ứng xử, kĩ năng giao tiếp, vốn sống trong một số trườnghợp còn hạn chế
Ví dụ: Một số ít giáo viên mới ra trường, khi xử lí các tình huống sư phạmcòn lúng túng, bối rối, gây căng thẳng, mệt mỏi cho học sinh và làm một số phụhuynh hiểu nhầm và bực bội không đáng có
Một vài giáo viên dù đã dạy lâu năm nhưng chưa chú trọng công tác chủnhiệm lớp, thường hay than phiền về học sinh, về phụ huynh mà chưa tìm ra biệnpháp giáo dục học sinh nên nề nếp lớp học bệ rạc và chất lượng học tập của họcsinh không cao, làm ảnh hưởng đến chất lượng chung của toàn trường
- Trong thực tế có không ít giáo viên trong trường tiểu học hiện nay đã coicông tác chủ nhiệm lớp là công việc kiêm nhiệm bắt buộc phải làm theo yêu cầucủa hiệu trưởng, chẳng mấy ai mặn mà với công việc này Do đó, người giáo viênthường quan niệm: Giảng dạy tốt mới là việc phải làm, phải phấn đấu, còn công tácchủ nhiệm thường bị xem nhẹ, thậm chí có giáo viên chỉ mong được làm giáo viên
2 hết giờ dạy, hết buổi dạy để về nhà
- Mối quan hệ giữa tổng phụ trách đội và các giáo viên chủ nhiệm còn kémphần chặt chẽ thường xuyên, sự phối hợp còn mang tính chất thời điểm hoạt độnghay thời điểm thi đua
- Giáo viên chưa tìm hiểu và khám phá hết điểm mạnh, điểm yếu, điểm cònhạn chế của từng học sinh Đặc biệt là chưa tìm được giải pháp để phát huy hết khảnăng sáng tạo và phát triển tư duy cho trẻ, chưa tìm được giải pháp khắc phụcnhững nhược điểm về ý thức và nhận thức của trẻ
c Về phía phụ huynh, học sinh
- Một số phụ huynh là lao động tự do, có phụ huynh đi làm ăn xa, con ở vớiông bà, nhà ở không ổn định… nên chưa thật quan tâm đến giáo dục con cái, cònphó thác cho nhà trường và cho giáo viên ở trên lớp
Trang 5- Có phụ huynh quá thờ ơ với việc học và rèn luyện của con em; có phụhuynh lại quan tâm thái quá thậm chí gây áp lực cho con trẻ; có phụ huynh quá baobọc, nuông chiều con, con thích gì được nấy, không cho phép ai “động” đến con
em họ, không ít phụ huynh phản ứng gay gắt khi giáo viên phạt trẻ mắc lỗi
- Một số học sinh sức khỏe yếu, vào lớp Một song còn quá non dại, chưabiết được rằng bước vào Trường tiểu học là phải học các nội quy và các môn học
- Khả năng giao tiếp giữa học sinh với giáo viên, giữa học sinh với học sinhcòn nhiều hạn chế, chỉ có một số học sinh khá giỏi, mạnh dạn tham gia còn họcsinh nhút nhát thì thu mình, ngại tham gia Có em đến lớp chỉ ngồi một mình,chẳng dám ra chơi, chẳng dám giao tiếp với bạn bè Có em học được một thời giankhá dài mà vẫn chưa biết hết tên của các bạn trong lớp
- Nhiều em còn rụt rè, đầu năm học nhiều em còn phải có bố hoặc mẹ đưavào tận lớp, thậm chí có em còn khóc, không cho bố mẹ về
Năm học này lớp tôi có tổng số 36 học sinh, trong đó có 22 em nam và 14
em nữ Số học sinh nam đông hơn học sinh nữ nhiều mà một số em nam lại rấthiếu động, hay chọc ghẹo các bạn trong lớp gây ồn ào, mất trật tự trong giờ học.Khi có mặt thầy cô đó thì các em tương đối trật tự nhưng khi giáo viên vừa quaylưng thì các em lại làm ồn Qua đó, cho thấy các em chỉ sợ cô chứ chưa nhận thứcđược việc mình làm
Qua nhiều năm trực tiếp làm công tác chủ nhiệm lớp và trao đổi với đồngnghiệp và bạn bè, tôi nhận thấy: Công tác chủ nhiệm lớp ở trường Tiểu học nóichung và trường Tiểu học Quán Hành của chúng tôi nói riêng đã được quan tâmđúng mức ngay từ khâu quản lí, chỉ đạo của ban giám hiệu đến phương pháp chủnhiệm, rèn kĩ năng học sinh cả giáo viên Vì vậy, chất lượng giáo dục toàn diện củanhà trường được nâng lên rõ nét, học sinh tự tin hơn trong học tập và tích cực chủđộng tham gia các phong trào thi đua
Trên cơ sở khảo sát, nắm bắt tình hình thực tế của giáo viên, phụ huynh, họcsinh trong công tác chủ nhiệm ở lớp Một và xuất phát từ các nguyên nhân, tìnhhình thực tiễn cũng như các thuận lợi và khó khăn nêu trên bản thân tôi mạnh dạnđưa ra một số biện pháp trọng tâm nhằm thúc đẩy, phát huy các thế mạnh củatrường, lớp và khắc phục các tồn tại, hạn chế để nâng cao chất lượng công tác chủ
nhiệm lớp qua Sáng kiến “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác chủ nhiệm lớp Một - Trường Tiểu học Thị trấn Quán Hành”.
III MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐÃ TIẾN HÀNH ĐỂ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Giải pháp 1: Tìm hiểu tình hình học sinh khi vừa nhận lớp, tiếp cận với từng nhóm học sinh
Các em lớp Một rất bé, còn bỡ ngỡ, sợ sệt khi bước chân vào “Trường Tiểuhọc” Chính vì thế mà ngay từ ngày đầu nhận lớp tôi đã đóng vai vừa là cô giáo,
Trang 6vừa là mẹ, là chị, là bạn để dìu dắt nâng đỡ các em giúp các em thích nghi với môi trường mới để các em học tập và rèn luyện tốt hơn
Với tôi, để hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình cũng từ ngày đầu này tôi thực
hiện ngay công tác điều tra thông tin học sinh qua phiếu sau đây Tôi phát cho mỗi
em một phiếu điều tra và yêu cầu các em mang về nhờ bố (mẹ) điền đầy đủ thông tin trong phiếu:
LÍ LỊCH HỌC SINH
1 Họ và tên: Nam (Nữ):
2 Gia đình có người Là con thứ……trong gia đình 3 Họ tên bố: nghề nghiệp
4 Họ tên mẹ: nghề nghiệp
5 Nơi ở hiện tại:
6 Là gia đình hộ nghèo (cận nghèo); gia đình hoàn cảnh khó khăn:
7 Số điện thoại của gia đình:
Qua phiếu điều tra này, tôi nắm được đầy đủ các thông tin cần thiết về từng học sinh để ghi vào Sổ chủ nhiệm Và quan trọng hơn cả là tôi đã hiểu một phần về học sinh của mình, điều đó rất có lợi cho tôi trong công tác giảng dạy và giáo dục
học sinh
Sau khi điều tra tôi đã trực tiếp hỏi thăm từng phụ huynh về tình hình cụ thể từng em kết hợp tìm hiểu học sinh qua quan sát trực tiếp hằng ngày Qua đó bước đầu tôi phân ra các nhóm học sinh như sau:
+ Đối với những em rụt rè, ngại giao tiếp thì tôi gần gũi trò chuyện với các em; tạo cơ hội để những em đó thường xuyên được phát biểu ý kiến; tôn trọng ý kiến và yêu cầu cả lớp phải lắng nghe bạn nói; khuyến khích học sinh tham gia nhiều hơn các hoạt động tập thể và khen ngợi kịp thời, không chê bai
Năm học 2017 - 2018 này, lớp tôi có 2 em nữ xinh xắn, dễ thương là Phương Nga và Bảo Trân Tôi thấy trong giờ học chưa lần nào các em tự giơ tay phát biểu, gặp cô giáo các em cúi mặt chào rất nhỏ rồi lảng tránh, tôi quan sát thấy hai em rất ít chơi với các bạn mà hai bạn chỉ chơi với nhau hoặc xem các bạn chơi Các em cứ như thế trong một thời gian dài Trong khi đó cả hai bạn lực học khá tốt, chữ viết đẹp Thấy vậy, tôi trao đổi với phụ huynh nhờ họ hỗ trợ hỏi han các cháu ở nhà còn ở lớp, tôi luôn chủ động gọi hai em đọc bài và trả lời câu hỏi, động viên các em thường xuyên Vào giờ ra chơi, tôi nhờ các bạn rủ 2 em cùng chơi, cả cô cùng chơi và trò chuyện, tôi hỏi han về sở thích, về bố mẹ, em của hai em…Sau một thời gian hai em mạnh dạn và vui vẻ hẳn, các em còn thích đi học và thích được gọi đọc bài, trả lời câu hỏi…
+ Đối với học sinh hiếu động:
Trang 7Việc giúp các đối tượng này chấp hành tốt nội quy của lớp đòi hỏi phải tốnnhiều thời gian Đối với những học sinh này, tôi luôn tạo sự gần gũi thân thiện,luôn phát huy và tuyên dương kịp thời, phát hiện những điều tốt, có tiến bộ để dầngiúp các em có những thái đội đúng đắn hơn trong học tập Mặt khác tôi thườngxuyên liên lạc, thông báo với phụ huynh của những học sinh này để cùng theo dõi,nhắc nhở và tạo môi trường giáo dục chặt chẽ hơn giữa nhà trường và gia đình
Năm học này lớp tôi có rất nhiều em hiếu động (ngồi trong lớp cứ quay bênnày bên kia, trêu chọc bạn, kéo bạn để nói chuyện, vọc vạch đồ dùng học tập,không tập trung học bài… khi ra chơi thì chạy nhảy vô kể, thích trêu chọc bạn…)
Để đưa các em vào khuôn khổ học tập và không lảm ảnh hưởng đến nề nếp lớp tôi
đã rất nghiêm khắc với những em này nhưng mềm mỏng, nhẹ nhàng Hàng tuần tôicho các em đó thay nhau cùng kiểm tra các bạn với lớp trưởng, lớp phó và theo dõilẫn nhau Bạn nào làm tốt tôi có thưởng (phần thưởng có khi chỉ chỉ là tràng vỗ taycủa các bạn hay chỉ là cục tẩy, cái ảnh dán nhưng các em rất vui và hào hứng) Cókhi tôi đã gọi điện thoại cho phụ huynh ngay giờ giải lao để khen và cố tình chocác em đó nghe Qua một thời gian nhẹ nhàng như thế tôi thấy các em tiến bộ hẳn,
bố mẹ các em cũng rất vui
Hay trong năm học 2016 - 2017, lớp tôi chủ nhiệm có em Hoàng Văn Ban,người thì bé xíu nhưng nghịch ngỗ, nói chuyện riêng huyên thuyên, hay gây gỗ vớicác bạn trong lớp và ngoài lớp Khắp bạn trai trong lớp, gần như bạn nào em đócũng gây gỗ ít nhất một lần Mới hơn một tháng nhận lớp, ngày nào ra chơi vàohọc tôi cũng nghe các bạn thưa bạn Ban thế nọ, bạn Ban thế kia… Vừa mệt,vừabực vì nhắc nhở mãi không được, gia đình cũng phải chịu vì em đó nghịch quá.Cuối cùng tôi quyết định thay đổi hình thức giáo dục em Tôi luôn gần gũi em, khithì nhờ em lấy cái chổi giúp cô, khi thì tôi nhờ em xếp lại mấy quyển chuyện.Cóhôm tôi khen em hôm nay ăn mặc sạch sẽ, viết chữ tiến bộ hơn, có đôi dép mẹ muarất đẹp Tôi thấy sắc mặt em tươi tỉnh hẳn nếu không nói là vui Dần dần tôi nhờ
em làm lớp phó về kiểm tra xem hàng ngày bạn nào tập hợp chậm và đứng khôngthẳng hàng rồi im lặng báo với cô Em từ chối vì sợ không làm được Tôi khẳngđịnh, em sẽ làm tốt và tôi hướng dẫn em cách làm Trước cả lớp, tôi tuyên bố giaothêm chức lớp phó về kiểm tra các bạn tập hợp chậm và đứng không thẳng hàngcho bạn Ban Từ ngày được thể hiện mình, em vui hẳn Ngày nào em cũng tíu tatíu tít to nhỏ với cô nên không gây gỗ với bạn nữa Tập thể lớp vui tươi và đoàn kếthẳn
+ Đối với học sinh có hoàn cảnh kinh tế gia đình khó khăn:
Tôi luôn quan tâm gần gũi động viên, chia sẻ cùng các em về sự thiếu thốn
để các em cố gắng học tập tốt như phát động phong trào “Giúp bạn nghèo vượtkhó”, “Lá lành đùm lá rách” Trao đổi cho cả lớp biết hoàn cảnh của các bạn khókhăn để các bạn hiểu và chia sẻ nhằm hướng tới tập thể lớp yêu thương, đồng cảm.Gặp riêng phụ huynh để bàn bạc và khuyên họ khắc phục khó khăn tạo điều kiệncho con em học tập
Trang 8Năm học này lớp tôi có một em gia đình rất khó khăn (bố mẹ mất, em đó ởvới ông bà đã già yếu) Đầu năm nhận lớp tôi thấy em đó đã có sự khác biệt so vớicác bạn trong lớp Tôi đến gần và động viên ngay từ đầu để em cảm thấy được chechở Hết buổi học tôi gặp bà của cháu và tìm hiểu cụ thể hơn về hoàn cảnh Từ đótôi kết hợp với cả lớp quan tâm đặc biệt đến em Sách, vở được nhà trường hỗ trợ,còn đồ dùng học tập thì cô và các bạn cùng giúp đỡ Lần họp phụ huynh đầu nămtôi đã kêu gọi sự chung tay của phụ huynh chia sẻ về kinh tế giúp em học tập.Cùng với tinh thần tương thân tương ái của nhà trường nên em bước đầu giảmđược rất nhiều sự thiếu thốn về kinh tế, giúp em cùng gia đình yên tâm học tập.
Ảnh: GV kể về tấm gương học sinh có hoàn cảnh khó khăn vươn lên học tập
cho học sinh nghe
Giải pháp 2: Ổn định nề nếp lớp học, xếp chỗ ngồi một cách hợp lý
Ổn định nề nếp lớp học, xếp chỗ ngồi cho học sinh là việc làm cần thiết Cầnphải quan sát kĩ học sinh làm sao để lựa chọn bạn ngồi chung bàn có cả nam và nữ.Xếp chỗ dàn đều số học sinh nhanh nhẹn với học sinh nhút nhát, rụt rè giữa các tổ.Khi học sinh đã ổn định xong tuần học đầu tiên (tức là tuần 0 trong chương trìnhTiếng Việt lớp Một) tôi dành một dãy bàn ưu tiên cho học sinh còn chậm hơn sovới các bạn và ưu tiên cho các bạn có thể có tật về mắt Cứ hàng tuần tôi lại hướng
Trang 9dẫn học sinh luân phiên đổi chỗ ngồi cuốn chiếu từ bàn đầu tiên cho đến bàn cuốicùng và từ tổ 1 sang tổ 2 và tổ 3 Sau một thời gian đổi chỗ ngồi có quy luật cuốnchiếu như thế học sinh lớp tôi đã tự đổi chỗ ngồi cho nhau trong giờ ra chơi và tôichỉ là người kiểm tra và chỉnh sửa (nếu thấy cần thiết).
Ảnh: Giáo viên xếp chỗ ngồi cho các em vào buổi đầu nhận lớp và hướng dẫn
là học sinh lớp Một nên tôi đã thành lâp Ban cán sự lớp như sau:
+ Trước hết tôi cho các em lấy tinh thần xung phong để làm lớp trưởng, lớpphó (lớp phó học tập và lớp phó văn nghệ), tổ trưởng và tổ phó
+ Sau đó tôi cho cả lớp bình bầu các bạn đã xung phong theo từng chứcdanh
+ Cuối cùng tôi căn cứ vào sự xung phong của các em và việc bình chọn củacác bạn trong lớp để tạm thời phân công chức danh cho từng em
Trang 10Ảnh: Học sinh xung phong làm Ban cán sự lớp
b Phân công nhiệm vụ cụ thể cho Ban Cán sự lớp.
Sau khi đã bầu chọn được Ban Cán sự của lớp, tôi giao nhiệm vụ cụ thể cho
từng em như sau:
* Nhiệm vụ của lớp trưởng.
- Theo dõi, kiểm tra mọi hoạt động của lớp
- Hướng dẫn các bạn tập hợp vào lớp, ra về và xếp hàng chào cờ đầu tuần,xếp hàng tập thể dục
- Hướng dẫn các bạn hô 5 điều Bác Hồ dạy
- Điểm danh sĩ số của lớp ngay sau khi xếp hàng vào lớp và báo cáo với giáoviên chủ nhiệm
- Giữ trật tự lớp trong giờ tự học, khi giáo viên có việc phải ra khỏi lớp vàkhi lớp dự lễ chào cờ đầu tuần, sinh hoạt tập thể
- Đề nghị giáo viên tuyên dương, phê bình cá nhân hoặc tổ khi có điểm tốthoặc chưa tốt
* Nhiệm vụ của lớp phó học tập.
- Điều hành giúp lớp trưởng khi lớp trưởng vắng mặt
- Nhắc nhở các bạn chăm chỉ học tập, học và chuẩn bị bài trước khi lên lớp
Trang 11- Cùng với các bạn giúp đỡ thêm cho một số bạn học tập còn chậm hơn.
- Phối hợp với lớp trưởng giữ trật tự lớp học
* Nhiệm vụ của lớp phó văn nghệ, thể dục.
- Làm quản ca ở các buổi sinh hoạt 15 phút đầu giờ hoặc các lúc khởi động,thư giãn về văn nghệ
- Phát hiện các nhân tố văn nghệ, TDTT để thành lập đội văn nghệ hoặcTDTT của lớp phục vụ thi múa hát
- Theo dõi, kiểm tra các bạn khi tham gia các buổi lao động do trường, lớp
tổ chức
- Phối hợp với lớp trưởng, lớp phó học tập giữ trật tự lớp
* Nhiệm vụ của Tổ trưởng.
- Nhận nhiệm vụ trực nhật từ giáo viên chủ nhiệm; Phân công các bạn nhặt
và đổ Kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ của các bạn trong tổ
- Kiểm tra các bạn trong tổ uống sữa và bỏ vỏ hộp sữa đúng quy định
- Phối hợp với Lớp phó Văn thể mĩ đôn đốc công tác trực nhật, ăn nghỉtrưa
Nhờ có sự phối hợp chặt chẽ giữa ban cán sự lớp và giáo viên chủ nhiệmnên ý thức các em được nâng lên rõ rệt Học sinh được rèn luyện các kĩ năng cánhân cần thiết
Giải pháp 4: Xây dựng thói quen thực hiện các nề nếp của lớp ngay từ đầu
năm học
Công việc này hết sức quan trọng, đòi hỏi rất nhiều thời gian, nghệ thuật củagiáo viên khi xây dựng nề nếp lớp học đặc biệt là học sinh lớp Một, các em chưabao giờ phải chịu gò bó ở một khuôn khổ nào Biết tâm lí các em lớp Một nên tôikhông nóng vội mà kiên trì, tôn trọng các em, khuyến khích những việc các em đã
Trang 12đạt được dù là nhỏ nhất Việc xây dựng nề nếp phải được tiến hành ngay từ đầunăm học và phải thường xuyên Nếu không, khó mà hình thành được thói quen
Tôi quy định các nề nếp lớp cơ bản cần phải nghiêm túc thực hiện là:
+ Đi học đầy đủ, đúng giờ Tuyệt đối không đi học muộn
+ Ngồi học phải ngồi thẳng lưng, tư thế thoải mái; không nằm lên bàn
+ Giữ vệ sinh chung, không vứt rác hay vỏ sữa bừa bãi mà phải bỏ rác vàonơi quy định
+ Mặc đúng trang phục học sinh, không mặc quần ngố đi học; mặc đồngphục các ngày mà phụ huynh đã thống nhất
+ Không chạy nhảy, xô đẩy nhau, không vẽ lên tường, lên bàn ghế, khôngleo trèo lên lan can
+ Thực hiện tốt An toàn giao thông khi tham gia giao thông và An toàn giaothông trước cổng trường
+ Thực hiện thói quen “cười, chào, cảm ơn” một cách vui vẻ và tự giác
Để giúp học sinh thực hiện tốt các yêu cầu trên, tôi đã thực hiện như sau:
- Thời gian đầu vào các buổi sáng trong tuần tôi luôn cố gắng đến sớm đểnắm bắt tình hình của lớp về vệ sinh, trang phục, xem em nào hay đi sát với giờvào học Đặc biệt bước đầu tôi rèn nề nếp đi học đúng giờ vì các em lớp Mộtthường nhõng nhẹo, ngủ dậy muộn nên hay đến lớp trễ giờ Ngoài ra đến lớp sớmtôi còn nắm bắt được tâm tư của phụ huynh khi đưa con đến trường Như vậy tôivừa kiểm tra được, vừa nhắc nhở và đôn đốc thực hiện Dần dần sau khi nề nếp đãđược hình thành, tôi tiếp tục duy trì để trở thành thói quen Việc rèn nề nếp lớpphải được thực hiện thường xuyên, liên tục để học sinh xem đó là việc làm bìnhthường hằng ngày và tự giác thực hiện
- Hàng ngày từ thứ 3 đến thứ 6, khi sinh hoạt 15 phút đầu giờ, tôi luôn cómặt tại lớp để cùng với các em sao đỏ hướng dẫn cả lớp sinh hoạt nghiêm túc, hiệuquả Tôi thường chuẩn bị một số trò chơi khởi động nhẹ nhàng, dí dỏm khi sinhhoạt 15 phút để đưa các em bước vào một buổi học vui vẻ và có khí thế
- Để dạy một tiết học đủ thời gian 35 phút thật khoa học, hiệu quả tôi đã đưacác em vào nề nếp yêu cầu các em làm theo hiệu lệnh của mình
Trang 13tiên học sinh đã thực hiện và sau một thời gian ngắn học sinh đã thành kĩ năng.Lớp học gần như im ắng mà hiệu quả.
Trong mỗi giờ học để đảm bảo không khí “học mà vui, vui mà học” tôi đãhướng dẫn cho các em có nếp giơ tay phát biểu ý kiến, nếp chăm chú nghe giảnghay ý thức tham gia các trò chơi học tập …
Khi các nề nếp đó trở thành thói quen "không thể bỏ" của từng cá nhân họcsinh thì các em tự giác trong các hoạt động học tập cũng như các hoạt độngkhác Và khi đó giáo viên ít cần đến sức lực của mình
Giải pháp 5: Tổ chức tốt cuộc họp họp phụ huynh đầu năm
Sau khi có kế hoạch họp phụ huynh toàn trường đầu năm, tôi chuẩn bị kĩ các
nội dung họp theo quy định của trường Trong buổi họp này tôi thông qua nhữngquy định về nề nếp của Nhà trường, của Đội, của lớp và một số quy định về họctập để phụ huynh nắm được và cùng phối, kết hợp để nhắc nhở các em thực hiệnnhằm tạo thói quen cho các em và tôi cũng chia sẻ cách làm việc của mình trên lớp
để phụ huynh hiểu
Cũng trong buổi họp này, tôi dành thời gian để phụ huynh thảo luận vềnhững điều mới mẻ ở ngôi trường mới; những băn khoăn ban đầu của phụ huynhkhi con mới bước vào lớp Một Tôi tạo cơ hội cho phụ huynh chia sẻ nhữngphương pháp giáo dục ở nhà, phương pháp hướng dẫn các cháu học tập Qua đó tôi
tư vấn cho phụ huynh về phương pháp dạy con học ở nhà trong môn Tiếng ViệtCông nghệ giáo dục Và một điều quan trọng nhất trong buổi họp phụ huynh, tôi
cố gắng tìm hiểu đặc điểm gia đình học sinh để góp phần nâng cao hiệu quả giáodục toàn diện cho các em.Từ những việc làm trên, tôi đã hiểu được tâm tư, nguyệnvọng của phụ huynh cũng như lấy được ý kiến tư vấn của phụ huynh học sinh, đưa
họ tham gia vào các hoạt động dạy học và một số hoạt động khác Khi được cha
mẹ học sinh đồng tình ủng hộ, tôi không còn băn khoăn và lo lắng
Giải pháp 6: Xây dựng “lớp học thân thiện, học sinh tích cực”
Thực hiện phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”nhằm nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đặc biệt là giáo dục đạo đức, nhâncách và kĩ năng sống cho học sinh Qua nhiều năm thực hiện, phong trào đã có sứclan tỏa mạnh mẽ cả chiều sâu lẫn chiều rộng, mang lại hiệu quả thiết thực chongành giáo dục và cho xã hội Ngay từ năm đầu tiên Bộ phát động phong trào, tôi
đã tích cực hưởng ứng Muốn phong trào “Xây dựng trường học thân thiện, họcsinh tích cực” ở mỗi trường đạt hiệu quả thì mỗi giáo viên chủ nhiệm phải tích cực
“xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” Có nhiều “lớp học thân thiện, họcsinh tích cực” thì mới có “trường học thân thiện, học sinh tích cực”
Công việc “xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” được tôi tiếnhành từng bước như sau:
Trang 14a.Trang trí lớp sạch- lớp đẹp.
Để trang trí lớp học sạch, đẹp, an toàn tôi thực hiện dựa trên tiêu chí:
Lớp sạch:
- Bàn ghế ngay ngắn, thẳng hàng ngay lối, mặt bàn mặt ghế không có vết vẽ bẩn
- Nền nhà sạch sẽ, không có cát bụi, giấy rác
- Tường nhà, trần nhà sạch sẽ không có vết bẩn, không có mạng nhện
- Quạt trần, quạt treo tường không có bụi bẩn bám vào
- Tủ, giá sách thư viện, giá để chăn gối xếp đặt gọn gàng
- Cốc uống nước luôn sạch sẽ
để các tổ thi đua lẫn nhau một cách khách quan, công bằng nhất
- Mỗi tổ có một tổ trưởng, một tổ phó Tổ trưởng chịu trách nhiệm phâncông, điều khiển các bạn trong tổ làm trực nhật Thời gian đầu, tôi thường đi sớm
về muộn để hướng dẫn và làm cùng các em về vệ sinh lớp như: quét lớp, nhặt rác,lau chùi cửa sổ, cách sắp xếp bàn ghế, lau rửa cốc chén uống nước Dần dần, khicác em đã quen tôi mới giao cho tổ trưởng kiểm tra công việc trực nhật hàng ngày
Tổ nào chưa làm tốt, tôi kiểm tra nhắc nhở và cho làm lại
Tôi yêu cầu học sinh không được xé giấy vì bất cứ lí do gì trong mỗi tiếthọc Yêu cầu học sinh ăn sáng muộn phải đưa rác ra bỏ vào thùng rác trước sântrường không bỏ rác vào giỏ rác bạn vừa đổ nhằm tránh mùi thức ăn vương vào lớphọc Học sinh tự theo dõi chéo lẫn nhau, nhắc nhở nhau giữ sạch lớp trong suốtbuổi học
Tôi giữ lại các sản phẩm của học sinh như: bức tranh đẹp, bài vẽ ý nghĩa, bàivăn hay chữ đẹp, bài toán giải tốt hay các sản phẩm thủ công của các môn học rồilàm khung treo lên tường phòng học Tôi đưa một số con vật ngộ nghĩnh đáng yêuphù hợp với lứa tuổi tiểu học dán lên bức tường trống; trồng 1 ít cây xanh như câytrầu bà, cây trường sinh vào các bình nước nhỏ để lên bàn giáo viên, bậu cửa sổkhiến lớp học thêm sinh động mà không quá tốn kém và không mất nhiều thời gian
chăm sóc
