Hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại ủy ban nhân dân xã, phường thành phố tuyên quang

Nghị định số 61/2018/NĐ-CP ngày 23/4/2018 của Chính phủ về thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính, các địaphương trong cả nước đã tích cực triển

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO

BỘ NỘI VỤ …/… HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành : Quản lý công

Mã số: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS TRỊNH THANH HÀ

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu , kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả

Nguyễn Đoàn Khánh Ly

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành tôi xin trân trọng cảm ơn sự hướng dẫn, giúp đỡtận tình, trách nhiệm và hiệu quả của thầy giáo - Tiến sĩ Trịnh Thanh Hà trongquá trình nghiên cứu để hoàn thành Luận văn này

Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy, cô giáo đã tận tình giúp đỡ,giảng dạy, truyền đạt kiến thức trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu tạiHọc viện Hành chính Quốc gia

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, ngày tháng năm 2019

Tác giả

Nguyễn Đoàn Khánh Ly

Mục lục

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

5.1 Phương pháp luận

5.2 Phương pháp nghiên cứu

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

7 Kết cấu của luận văn

Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CẢI CÁCH THỦ TỤC HÀNH CHÍNH THEO CƠ CHẾ MỘT CỬA, MỘT CỬA LIÊN THÔNG

1.1 Một số vấn đề lý luận về thủ tục hành chính

1.1.1 Khái niệm thủ tục hành chính

1.1.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính

1.1.3 Phân loại thủ tục hành chính

1.1.4 Nguyên tắc xây dựng và thực hiện thủ tục hành chính

1.1.5 Ý nghĩa của thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước

1.2 Cải cách thủ tục hành chính

1.3 Cơ chế một cửa, một cửa liên thông

1.3.1 Khái niệm

1.3.2 Các mô hình về cơ chế một cửa

1.3.3 Ưu điểm của cơ chế một cửa, một cửa liên thông

1.4 Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

1.4.1 Khái niệm

1.4.2 Nguyên tắc hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

1.5 Uỷ ban nhân dân cấp xã

1

1.5.1 Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân

xã 31

1.5.2 Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường 33

1.5.3 Nhiệm vụ và quyền hạn của Ủy ban nhân dân cấp xã và Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trong hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông 33

1.5.4 Quy trình giải quyết thủ tục hành chính tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân dân xã 34

1.6 Những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả 36

1.6.1 Những yếu tố chủ quan 36

1.6.2 Những yếu tố khách quan 38

1.7 Kinh nghiệm hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại một số tỉnh, thành phố 39

1.7.1 Kinh nghiệm tại thành phố Đà Nẵng 39

1.7.2 Kinh nghiệm của tỉnh Bình Dương 41

1.7.3 Kinh nghiệm của Hà Nội 42

Tiểu kết chương 1 48

Chương 2: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CỦA BỘ PHẬN TIẾP NHẬN VÀ TRẢ KẾT QUẢ TẠI ỦY BAN NHÂN DÂN CẤP XÃ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG, TỈNH TUYÊN QUANG 49

2.1 Khái quát về thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang 49

2.1.1 Vị trí địa lý và dân cư 49

2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế, xã hội 50

2.2 Khái quát về Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân dân cấp xã trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang 54

2.3 Tổ chức và hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân

dân cấp xã trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

2.3.1 Công tác chỉ đạo, điều hành, triển khai thực hiện văn bản pháp luật

2.3.2 Nhiệm vụ của Ủy ban nhân dân cấp xã trong việc thành lập và tổ chức hoạt động bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

2.3.3 Tổng hợp số liệu giải quyết thủ tục hành chính tại bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

2.3.4 Công tác tổ chức bộ máy làm nhiệm vụ tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

2.4 Đánh giá kết quả thực hiện của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân dân cấp xã trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

2.4.1 Những mặt đã đạt được trong hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân dân các xã, phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

2.4.2 Những tồn tại, hạn chế

2.4.3 Nguyên nhân của những tồn tại hạn chế

Tiểu kết chương 2

Chương 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HOẠT ĐỘNG CỦA BỘ PHẬN TIẾP NHẬN VÀ TRẢ KẾT QUẢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ TUYÊN QUANG

3.1 Cơ sở đề xuất giải pháp

3.1.1 Quan điểm, định hướng của Đảng và Nhà nước về cải cách hành chính và những nội dung có liên quan đến việc hoàn thiện hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

3.2 Chương trình và mục tiêu cải cách hành chính tỉnh Tuyên Quang

3.3 Một số giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân dân các xã phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang 90

3

3.3.1 Về chỉ đạo và thực hiện các văn bản quy định của pháp luật 90

3.3.2 Về đội ngũ cán bộ công chức 91

3.3.3 Về chính sách đãi ngộ 93

3.3.4.Về cơ sở vật chất, trang thiết bị và ứng dụng công nghệ thông tin 95

3.3.5 Nâng cao nhận thức và dân trí cho người dân 96

Tiểu kết chương 3 98

KẾT LUẬN 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI năm 1986 của Đảng Cộng sản ViệtNam đã đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong sự nghiệp đổi mới ở nước ta.Lấy đổi mới kinh tế làm trọng tâm, đã kéo theo những chuyển biến nhất địnhtrên các lĩnh vực của đời sống xã hội Chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung, quanliêu, bao cấp sang nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã đặt rayêu cầu cần phải có một nền hành chính hiện đại, đủ sức đảm nhiệm công tácquản lý trong điều kiện mới của đất nước

Trước yêu cầu đó, Đảng và Nhà nước ta đã từng bước tiến hành cải cáchhành chính và đã thu được nhiều kết quả đáng khích lệ Cải cách hành chính ởViệt Nam được triển khai trên nhiều nội dung: cải cách thể chế, cải cách tổ chức

bộ máy hành chính, xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, côngchức, cải cách tài chính công và hiện đại hóa nền hành chính, trong đó cải cáchthủ tục hành chính là một khâu quan trọng và được đặt ra ngay từ giai đoạn đầucủa tiến trình cải cách

Việc cải cách theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính gắn với việc thựchiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông được triển khai mạnh trong quá trìnhthực hiện Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 -

2020 Nghị định số 61/2018/NĐ-CP ngày 23/4/2018 của Chính phủ về thực hiện

cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính, các địaphương trong cả nước đã tích cực triển khai và đã đạt được nhiều kết quả khảquan, được nhân dân đồng tình ủng hộ, coi đó là một trong những chủ trươngquan trọng, đúng đắn về cải cách hành chính, đặc biệt là cải cách thủ tục hànhchính của Chính phủ

Vì vậy hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại các chính quyền

cơ sở trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang nói chung và trên địa bàn thành phố TuyênQuang nói riêng luôn được các cấp Đảng ủy, chính quyền quan tâm

5

Thành phố Tuyên Quang là trung tâm văn hóa - kinh tế - chính trị của tỉnhTuyên Quang, cùng với vị thế của mình thì việc cải cách thủ tục hành chínhcũng góp phần không nhỏ đến sự phát triển của thành phố Đặc biệt hiện đại hóa

Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại ủyban nhân dân (UBND) các xã phường là tiền đề vững chắc để xây dựng chínhquyền điện tử, tạo bước đột phá trong quản lý và hướng tới sự hài lòng củangười dân, doanh nghiệp

Trong thời gian vừa qua, hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tạicác xã phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang đã phát huy được vị trí củamình, người dân, tổ chức ngày càng hài lòng với việc giao dịch và nhận kết quả củamình vì họ không cần phải di chuyển đến nhiều vị trí như trước, các thủ tục đềuđược công khai, minh bạch, người dân, tổ chức đến giao dịch được lấy ý kiến đánhgiá về mức độ hài lòng của mình đối với người thực hiện nhiệm vụ Tuy nhiên, trênthực tế hoạt động của bộ phận này vẫn còn nhiều hạn chế Việc tiếp nhận hồ sơ vàtrả kết quả cho tổ chức, công dân vẫn theo lề lối làm việc như trước đây mà khôngđược triển khai theo đúng nội quy, quy định của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả.Một số nơi còn chưa niêm yết và công khai về nội quy, thủ tục hành chính, các loạiphí, thời gian giải quyết công việc theo từng lĩnh vực để người dân tiện theo dõi.Điều này đã dẫn đến tình trạng người dân không nắm bắt được các quy định chung,nên thường hay lúng túng mỗi khi đến cơ quan Nhà nước để giải quyết công việc.Nhiều trường hợp người dân khi giải quyết thủ tục hành chính thường đến khôngđúng nơi, gặp không đúng người Bên cạnh đó, nhận thức của đội ngũ cán bộ làmviệc tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả cũng còn nhiều hạn chế Trong quá trìnhgiải quyết công việc, nhiều cán bộ vẫn còn có thái độ quan liêu, hách dịch, gâynhũng nhiễu đối với nhân dân Trong khi đó, cấp ủy, chính quyền hoặc thủ trưởng

cơ quan, đơn vị vẫn không kịp thời chấn chỉnh, không tiến hành kiểm tra, giám sát

và đưa ra ý kiến chỉ đạo, khắc phục

Ngoài những hạn chế chủ quan thì hiện nay, Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

tại UBND các xã phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang cũng gặp nhiềukhó khăn khách quan Cụ thể là những khó khăn về cơ sở vật chất, sự non kém

về trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ chuyên trách Hiện nay,vẫn còn một số UBND xã, phường chưa bố trí được phòng làm việc cho bộ phậntiếp nhận và trả kết quả mà phải tận dụng những không gian chật hẹp để hoạtđộng, nên đã gây ảnh hưởng đến quá trình giải quyết thủ tục hành chính chongười dân cũng như hiệu quả công việc của công chức Phần lớn, các Ủy bannhân dân các xã phường hiện đang quản lý hành chính và điều hành hoạt độngtheo cách thủ công, nên hiệu quả giải quyết công việc, giải quyết thủ tục hànhchính cho người dân chưa cao, nên hiệu quả hoạt động còn chưa được như mongmuốn của người dân cũng như của Đảng ủy, chính quyền cấp trên

Xuất phát từ những lý do trên, tôi đã chọn đề tài nghiên cứu: “ Hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại Uỷ ban nhân dân xã, phường thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang” làm luận văn tốt nghiệp cao học Quản lý công của mình Hy vọng đề tài này sẽ góp sức vào một vấn đề mang

tính lý luận và thực tiễn cấp bách không chỉ trước mắt mà còn lâu dài đối vớiviệc phát huy được hiệu quả hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tạiUBND các xã phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang đối với sự phát triểncủa thành phố nói riêng và của tỉnh Tuyên Quang nói chung

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông

và các nội dung có liên quan đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu,nhà lý luận, có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như:

Nguyễn Ngọc Hiến (2001), Các giải pháp thúc đẩy cải cách hành chính ởViệt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội Trên cơ sở phân tích tiến trình cảicách hành chính của nước ta tác giả đã nêu lên những hạn chế, thiếu sót, nhữngnguyên nhân cản trở tiến trình này và đưa ra kiến nghị một số giải pháp cơ bảnnhằm thúc đẩy cải cách hành chính của nước ta

7

Đoàn Trọng Truyến (2006), Cải cách hành chính và công cuộc xây dựngNhà nước pháp quyền Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nxb Tư pháp Tác giả nhấnmạnh rằng trong giai đoạn cách mạng mới, cải cách hành chính được coi là trọngtâm của công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước và hành chính là khâuquyết định yếu tố thực tiễn; Tác giả chỉ ra rằng, cải cách nền hành chính phảixuất phát từ yêu cầu thực tiễn và triển khai các nhiệm vụ về cải cách thể chếhành chính, cải cách bộ máy hành chính, tinh giảm biên chế, xây dựng đội ngũcán bộ công chức trong sạch, vững mạnh.

Đào Trí Úc (2007), Đánh giá kết quả của cải cách hành chính và các giải pháptiếp tục đẩy mạnh cải cách hành chính ở nước ta, Nxb Công an nhân dân, Hà Nội;Đây là báo cáo chuyên đề được tác giả nghiên cứu đánh giá chặng đường cải cáchhành chính ở nước ta qua đó thấy được các mặt tích cực cũng như tiêu cực của cuộccải cách và rút ra các kết luận, tìm kiếm các giải pháp phù hợp là hết sức cần thiếtnhằm thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quá trình cải cách hành chính

Nguyễn Thị Thu Hà, Một số giải pháp thực hiện cơ chế một cửa tại bộ phậntiếp nhận và trả kết quả, Tạp chí quản lý nhà nước số 252(1/2017) Tác giả đãnêu lên những ưu điểm trong việc áp dụng cơ chế một cửa tại Bộ phận tiếp nhận

và trả kết quả, đồng thời cũng chỉ ra những hạn chế còn tồn tại, từ đó đưa ranhững giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện cơ chế một cửa tại Bộphận tiếp nhận và trả kết quả

Ngoài ra còn có nhiều đề tài luận văn thạc sĩ quản lý công và những bài báokhoa học đã nghiên cứu đề tài này:

Đề tài luận văn Thạc sĩ: “ Xây dựng và thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liênthông ở xã, phường, thị trấn trên địa bàn thành phố Hà Nội” (2013) của tác giảNguyễn Tiến Việt, Học viện Hành chính Quốc gia Tác giả đã trình bày những lýluận chung về cơ chế một cửa, một cửa liên thông qua đó làm cơ sở để phân tíchviệc xây dựng và thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông ở xã, phường, thịtrấn trên địa bàn thành phố Hà Nội, qua đó đưa ra những kết quả đã đạt được

và những hạn chế của quá trình xây dựng và thực hiện cơ chế một cửa, một cửaliên thông, đồng thời đã chỉ ra những nguyên nhân của hạn chế và đề xuất nhữnggiải pháp nhằm thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông một cách có hiệuquả.

Đề tài luận văn Thạc sĩ: “ Mô hình một cửa trong thực hiện thủ tục hànhchính tại Ủy ban nhân dân cấp huyện tỉnh Hưng Yên” (2013) của tác giả ĐỗMạnh Cường, Học viện Hành chính Quốc gia Qua việc trình bày những lý luận

về thủ tục hành chính và mô hình một cửa làm cơ sở khoa học, tác giả đã phântích thực trạng việc thực hiện thủ tục hành chính theo mô hình một cửa tại các

Ủy ban nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Hưng Yên và đưa ra những kếtquả, những hạn chế của quá trình thực hiện mô hình này trong thực hiện thủ tụchành chính, đồng thời cũng đưa ra những nguyên nhân và đề xuất giải pháphướng tới hoàn thiện mô hình một cửa trong thực hiện thủ tục hành chính tại Ủyban nhân dân cấp huyện trên địa bàn tỉnh Hưng Yên

Đề tài luận văn Thạc sĩ: “Thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửaliên thông tại UBND quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng” (2014) của tác giảTrần Ngọc Quả, Học viện Hành chính Quốc gia Tác giả đã nêu ra những cơ sởkhoa học về thủ tục hành chính, cơ chế một cửa liên thông qua đó phân tích thựctrạng thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại Ủy bannhân dân quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng và đưa ra những hạn chế trongthực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông cùng với nhữngnguyên nhân của hạn chế, cuối cùng đưa ra những giải pháp để nâng cao hiệuquả việc thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa liên thông tại Ủy bannhân dân quận Ngô Quyền

Đề tài luận văn Thạc sĩ: “ Cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa

ởcấp xã trên địa bàn thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ” (2017) của tác giả NguyễnThị Thu Thảo, Học viện Hành chính Quốc gia Luận văn đã nêu lên cơ sở lý luận vềcải cách hành chính và cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, sau

9

đó phân tích thực trạng việc triển khai hoạt động cải cách hành chính theo cơ chếmột cửa tại các xã, phường trên địa bàn thành phố Việt Trì và chỉ ra những mặt đạtđược, mặt hạn chế, xác định nguyên nhân của từng hạn chế qua đó đề xuất một sốgiải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác cải cách thủ tục hành chính theo cơ chếmột cửa tại cấp xã trên địa bàn thành phố Việt trì, tỉnh Phú Thọ.

“Việc thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại cơ quan hành chínhnhà nước ở địa phương – Thực trạng và một số đề xuất, kiến nghị” của tác giả

Nguyễn Thị Bích Ngân, Cổng thông tin điện tử thutuchanhchinh.vn, ngày 18/12/2014 Từ việc đưa ra những số liệu thực tế trong việc triển khai thực hiện

cơ chế một cửa, một cửa liên thông ở một số địa phương, tác giả đã nêu ranhững mặt đạt được và hạn chế, đồng thời đề xuất những giải pháp nhằm khắcphục những tồn tại hạn chế trong quá trình thực hiện cơ chế một cửa, một cừaliên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương

“Hoàn thiện quy định về cơ chế một cửa, một cửa liên thông” của tác giảNguyễn Tuyết Minh Cổng thông tin điện tử thutuchanhchinh.vn, ngày25/9/2017 Bài viết tập trung vào việc nêu lên những bấp cập, hạn chế trong thựchiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại các cơ quan nhà nước từ đó đề xuấtnhững giải pháp để hoàn thiện quy định về cơ chế một cửa, một cửa liên thôngtrong cơ quan nhà nước

“Thực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa, một cửa liênthông trên địa bàn Hà Nội” của tác giả Nguyễn Đông, Tạp chí cộng sản online

www.tapchicongsan.org.vn ngày 25/12/2018 Tác giả đã tập trung phân tích việcthực hiện cải cách thủ tục hành chính theo mô hình một cửa, một cửa liên thôngtheo các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước, cụ thể là theo Quyết định số93/2007/QĐ-TTg ngày 22-6-2007 của Thủ tường Chính phủ ban hành Quy chếthực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ởđịa phương, Nghị định 61/2018/NĐ-CP ngày 23-4-2018 về việc thực hiện cơ chếmột cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủ tục hành chính trên địa bàn thành

phố Hà Nội, nêu lên những mặt đã đạt được và những khó khăn thành phố HàNội gặp phải khi thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liênthông và đưa ra những đề xuất giải pháp đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chínhtheo cơ chế một cửa, một cửa liên thông.

Các công trình nêu trên nhìn chung đã đề cập đi vào nghiên cứu đến vấn đềmột cửa, một cửa liên thông ở các khía cạnh nhất định trong phạm vi nghiên cứucủa quốc gia, đơn vị, địa phương Điều đó đã đem lại nguồn tài liệu lý luận quý báu

về cơ sở lý luận, kinh nghiệm liên quan đến các hoạt động thực hiện theo cơ chếmột cửa, một cửa liên thông Tuy nhiên mỗi địa phương với những đặc điểm về vịtrí địa lý, kinh tế xã hội khác nhau sẽ có những định hướng, yêu cầu phát triển khácnhau đối với hoạt động này theo từng giai đoạn phát triển Hơn nữa cho tới thờiđiểm hiện tại, chưa có một công trình hay luận văn nào nghiên cứu về hoạt độngcủa Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại UBND cấp xã nói chung và tại thành phốTuyên Quang nói riêng Mặc dù trong các báo cáo tổng kết hàng năm đều có cáctổng kết đánh giá liên quan đến cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa,một cửa liên thông, nhưng những báo cáo này chỉ mang tính chất chung chung,chưa thực sự đi sâu vào nghiên cứu toàn diện về vấn đề này

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích: Mục đích của luận văn là đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn

thiện hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại UBND xã phường trên

địa bàn thành phố Tuyên Quang nói riêng và tỉnh Tuyên Quang nói chung trong tình hình mới

cửa liên thông, Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả của Ủy ban nhân dân cấp xã

+ Phân tích và đánh giá quá trình hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận

và trả

kết quả tại UBND các xã, phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

11

+ Đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện hoạt động của bộ phận tiếpnhận và trả kết quả tại UBND các xã, phường trên địa bàn thành phố TuyênQuang, tỉnh Tuyên Quang.

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Tổ chức và hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và

trả kết quả của UBND các xã, phường trong việc giải quyết yêu cầu, công việccủa người dân và doanh nghiệp tại thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

- Phạm vi nghiên cứu: Trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên

Quang

- Thời gian nghiên cứu: Từ năm 2014 đến năm 2018.

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 5.1 Phương pháp luận

Luận văn được thực hiện dựa trên phương pháp luận của chủ nghĩa duy vậtbiện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử của Chủ nghĩa Mác – Lê nin và Tư tưởng

Hồ Chí Minh; quan điểm, chủ trương đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam;Chính sách, pháp luật của Nhà nươc Việt Nam về cơ chế một cửa, một cửa liênthông và một số phương pháp nghiên cứu khoa học cụ thể

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp phân tích, tổng hợp: Luận văn kế thừa, tổng kết lại những kếtquả của các nghiên cứu về cải cách hành chính nói chung, cải cách thủ tục hànhchính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước

ở địa phương nói riêng

Phương pháp so sánh: Thông qua một số dẫn chứng về triển khai công táccải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông Thông quahoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả của cấp xã trên địa bàn thànhphố Tuyên Quang với cấp xã trên địa bàn các huyện khác thuộc tỉnh TuyênQuang và cấp xã tại các tỉnh thành khác trong cả nước

Phương pháp lịch sử: Xem xét pháp luật về cải cách hành chính nói chung vàtrong cải cách thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông nói riêng

và hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại cấp xã theo từng giai đoạn

Phương pháp thống kê xã hội học: Từ những kết quả thống kê, đánh giá vềthực trạng hoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại Ủy ban nhân dâncác xã phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Chỉ ra những ưu điểm, thành tựu cũng như bất cập, hạn chế trong quá trìnhhoạt động của Bộ phận Tiếp nhận và trả kết quả tại các UBND xã, phường trênđịa bàn thành phố Tuyên Quang, tỉnh Tuyên Quang Đề xuất những giải pháp cótính khả thi trong vận dụng vào việc hoàn thiện hoạt động của bộ phận này, gópphần thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính trên địa bàn thành phố Tuyên Quangnói riêng, và tỉnh Tuyên Quang nói chung

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục, danh mục tài liệu tham khảo, nộidung của khóa luận gồm có 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về cải cách thủ tục hành chính theo cơ chếmột cửa, một cửa liên thông

Chương 2: Thực trạng hoạt động của Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả tạiUBND các xã, phường trên địa bàn thành phố Tuyên Quang

Chương 3: Một số giải pháp hoàn thiện hoạt động của Bộ phận tiếp nhận vàtrả kết quả trên địa bàn thành phố Tuyên Quang

13

“là những việc cụ thể phải làm theo một trật tự quy định, để tiến hành một côngviệc có tính chất chính thức”1.

Theo giáo trình Thủ tục hành chính của học viện Hành chính quốc gia thì

“thủ tục là phương thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhấtđịnh, một thể lệ thống nhất, gồm một loạt nhiệm vụ liên quan chặt chẽ với nhaunhằm đạt được kết quả mong muốn”.2

Hoạt động quản lý Nhà nước cần phải tuân theo những quy tắc pháp lý, quyđịnh và trình tự, cách thức khi sử dụng thẩm quyền của từng cơ quan để giảiquyết công việc Thủ tục hành chính là một loại thủ tục gắn với hoạt động của cơquan hành chính Nhà nước

Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ có nêu rõ “Thủtục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu, điều kiện do cơquan Nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyết một công việc cụthể liên quan đến tổ chức, cá nhân”.3

Có nhiều cách hiểu khác nhau về thủ tục hành chính nhưng tựu chung lại cóthể hiểu một cách chung nhất theo Giáo trình Thủ tục hành chính của Học việnhành chính quốc gia: “thủ tục hành chính là trình tự, cách thức giái quyết công

1 Từ điển Tiếng việt, Nhà xuất bản Đà Nẵng – 2003, tr 960

2 Giáo trình thủ tục hành chính, học viện hành chính quốc gia – NXB khoa học và kỹ thuật – 2012, tr.5-6

3 Khoản 1, điều 3, Nghị định 63/2010/NĐ-CP ngày 08/6/2010 của Chính phủ Về kiểm soát thủ tục hành chính

vệc của các cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trong nối quan hộ nội

bộ cùa hành chính và giữa các cơ quan hành chính nhà nước với các tổ chức và

cá nhân công dân Nó giữ vai trò dám báo cho công việc đạt được mục đích dãđịnh, phù hợp với thấm quyền của các cơ quan nhà nước hoặc cùa các cá nhân,

tổ chức được ủy quyền trong việc thực hiện chức năng quán lý nhà nước”

1.1.2 Đặc điểm của thủ tục hành chính

Thứ nhất, thủ tục hành chính được điều chỉnh bằng quy phạm thủ tục - là

cơ sở pháp lý cho các cơ quan nhà nước thực hiện chức năng của mình Thủ tụchành chính là một bộ phận cấu thành của hệ thống quy phạm thủ tục Hệ thốngquy phạm thủ tục là toàn bộ các quy tắc pháp lý quy định về trình tự, trật tự thựchiện thẩm quyền của các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết công việc côngviệc nhà nước và thực hiện nghĩa vụ hành chính đối với các cơ quan nhà nước,

tổ chức và công dân Đó cũng chính là các hệ thống các nguyên tắc quản lý vàđiều hành bắt buộc các cơ quan nhà nước cũng như các công chức phải tuân theotrong giải quyết công việc thuộc thẩm quyền của mình Là quy phạm thủ tục, thủtục hành chính có chức năng làm cho các quy phạm nội dung của luật pháp đượcthực hiện thuận lợi Thiếu thủ tục hành chính việc thực thi luật pháp sẽ gặp khókhăn, thậm chí không có khả năng đi vào đời sống thực tế

Thứ hai, thủ tục hành chính là trình tự thực hiện thẩm quyền trong hoạtđộng quản lý hành chính nhà nước Xét trong quá trình giải quyết công việc củacác cơ quan hành chính nhà nước thì thủ tục hành chính là cách thức, trình tự màcác cơ quan hành chính nhà nước áp dụng để giải quyết các nhiệm vụ theo quyđịnh của pháp luật Trình tự này có thể từ dưới lên, từ cấp trên xuống mà cũng

có những trình tự thực hiện song hành Nói như vậy có nghĩa là thủ tục hànhchính được phân biệt với thủ tục lập pháp và thủ tục tố tụng pháp Thủ tục lậppháp là trình tự, cách thức xây dựng Hiến pháp và ban hành luật thuộc thẩmquyền của cơ quan lập pháp; thủ tục tố tụng tư pháp thuộc thẩm quyền của cơquan tư pháp liên quan đến những hoạt động điều tra, truy tố, xét xử, định tội

15

Thứ ba, thụ tục hành chính rất đa dạng và phức tạp Tính đa dạng phức tạp được biểu hiện như sau:

+ Do nhiều cơ quan và công chức nhà nước thực hiện;

chính,

trong đó bao gồm cả công việc của Nhà nước và công dân;

+ Việc quy định thủ tục hành chính phải kết hợp với những khuôn mẫu ổnđịnh tương đối và chặt chẽ với các biện pháp thích ứng cho từng loại công việc

và từng loại đối tượng;

+ Nền hành chính nhà nước hiện nay đang chuyển từ hành chính cai quản sang hành chính phục vụ đã tác động mạnh mẽ vào thủ tục hành chính;

thư và tổ

chức ban hành, quản lý văn bản, giấy tờ;

+ Do chủ thể cơ quan hành chính nhà nước xây dựng để giải quyết công việc nên phụ thuộc rất nhiều vào ý chí chủ quan của chủ thể ban hành

+ Trong bối cảnh của quá trình hội nhập khu vực và quốc tế hiện nay, các thủ tục hành chính có yếu tố nước ngoài cần phải phù hợp với thông lệ quốc tế.Thứ tư, thủ tục hành chính có tính năng động hơn so với các quy phạm nộidung của luật hành chính, đòi hỏi phải thay đổi nhanh hơn để thích ứng và phùhợp với nhu cầu thực tế của đời sống xã hội Đây chính là yếu tố cần nhận thứcđúng đắn giúp cho các nhà ban hành các quy định thủ tục hành chính ban hànhcác quy định phù hợp với thực tế khách quan và tiến trình phát triển kinh tế xãhội.4

Có thể thấy rằng thủ tục hành chính là một thành phần quan trọng cấu thànhcủa nền hành chính, là loại thủ tục có những đặc điểm riêng, là một hiện tượngpháp lý có tính chất đôc lập tương đối

16

1.1.3 Phân loại thủ tục hành chính

Kinh nghiệm thực tế của nước ta cũng như nhiều nước cho thấy muốn xâydựng và áp dụng thủ tục hành chính một cách có hiệu quả thì cần phân loại chúngmột cách khoa học theo một số tiêu chí nhất định Lợi ích của cách phân loại này làgiúp cho người quản lý xác định được tính đặc thù của lĩnh vực mình phụ trách, từ

đó đề ra những yêu cầu xây dựng cho lĩnh vực này những thủ tục cần thiết thíchhợp, nhằm quản lý tốt những nhiệm vụ, mục tiêu của quản lý nhà nước

Dưới đây là một số đặc trưng thông dụng có thể giúp cho việc phân loại cácthủ tục hành chính khi nghiên cứu chúng trong thực tế

Theo đối tượng quản lý của Nhà nước

Các thủ tục hành chính được xây dựng cho từng lĩnh vực quản lý nhà nước

và được phân loại theo cơ cấu, chức năng của bộ máy quản lý nhà nước hiệnhành Có thể thấy như:

-Thủ tục cấp giấy phép xây dựng

-Thủ tục đăng ký kinh doanh –

-Thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất

-Thủ tục hộ tịch, hộ khẩu…

Theo công việc của cơ quan Nhà nước

Cách phân loại này, đơn giản có khả năng áp dụng rộng rãi Theo cách phânloại này, thủ tục hành chính bao gồm:

- Thủ tục thông qua và ban hành văn bản: Thủ tục thông qua và ban hành quyết định hành chính, thủ tục thông qua và ban hành văn bản hành chính

- Thủ tục tuyển dụng cán bộ, công chức: thủ tục tuyển dụng cán bộ quản lý,tuyển dụng cán bộ kỹ thuật, tuyển dụng nhân viên

-Thủ tục khen thưởng cán bộ, công chức

Đặc điểm của các thủ tục trên là chúng gắn liền với hoạt động cụ thể củacác cơ quan, phản ánh tính đặc thù trong quá trình vận dụng các thủ tục đó vào thực tiễn Cách phân loại này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp cho các chủ

thể thủ tục hành chính định hướng dễ dàng và chính xác hơn trong giải quyết cáccông việc có liên quan.

Theo chức năng chuyên môn

Cách phân loại này thường được áp dụng trong các cơ quan có chức năngquản lý chuyên môn Các cơ quan chuyên môn thực hiện các hoạt động củamình phải đảm bảo những thủ tục cần thiết theo yêu cầu chung của Nhà nước.Theo cách phân loại này, có các loại thủ tục hành chính như sau:

-Thủ tục cung cấp các dịch vụ thông tin

-Thủ tục kiểm tra mức độ an toàn trong lao động

-Thủ tục hải quan…

Theo quan hệ công tác

Cách phân loại này còn thường được gọi là phân loại theo tính chất quan hệthủ tục hành chính Theo cách phân loại này, có ba nhóm thủ tục sau đây:

- Thủ tục hành chính nội bộ: Thủ tục hành chính nội bộ là thủ tục thực hiệncác công việc nội bộ trong cơ quan nhà nước, trong hệ thống cơ quan nhà nước

và trong bộ máy nhà nước nói chung Chúng bao gồm các thủ tục quan hệ lãnhđạo, kiểm tra của các cơ quan nhà nước cấp trên với cơ quan nhà nước cấp dưới;quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan cùng cấp, ngang cấp, ngang quyền;quan hệ công tác giữa chính quyền cấp tỉnh với các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơquan chuyên môn của UBND cấp trên Thủ tục hành chính nội bộ thường là thủtục ban hành những quyết định chủ đạo, thủ tục ban hành quyết định quy phạm,thủ tục ban hành các quyết đinh cá biệt nội bộ, thủ tục khen thưởng kỷ luật, thủtục lập các tổ chức và thi tuyển, bổ nhiệm cán bộ nhà nước

Là thủ tục tiến hành giải quyết các công việc liên quan đến quyền và lợi ích hợppháp của công dân; phòng ngừa, ngăn chặn, xử phạt các hành vi vi phạm hànhchính; trung thu, trưng mua các động sản và bất động sản của tổ chức và công dân khi nhà nước có yêu cầu giải quyết nhiệm vụ nhất định vì lợi ích cộng đồng Thủ

18

tục này nói lên mối quan hệ pháp lý giữa quyền hạn và nhiệm vụ của cơ quannhà nước và của công dân Khi thực hiện các thủ tục này, cơ quan hành chínhnhà nước và các công chức nhà nước có thẩm quyền thực hiện quyền lực nhànước bằng các hoạt động áp dụng quy phạm pháp luật để giải quyết các côngviệc, tình huống cụ thể, làm xuất hiện các quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý củacông dân và tổ chức công dân Thủ tục hành chính thực hiện thẩm quyền gồm:thủ tục cho phép, thủ tục ngăn cấm hay cưỡng chế thi hành, thủ tục trưng thu,trưng mua, trưng dụng.

-Thủ tục hành chính văn thư

Đây là những thủ tục liên quan đến toàn bộ các hoạt động lưu trữ, xử lý,cung cấp công văn giấy tờ và đưa ra các quyết định dưới hình thức văn bản đểphục vụ cho việc giải quyết một công việc nhất định Loại thủ tục này có liênquan chặt chẽ với hoạt động văn thư và thường xuyên xảy ra trong hoạt độngcủa các cơ quan hành chính nhà nước

Tóm lại, việc phân loại các thủ tục hành chính như vừa trình bày ở trên chỉ có ýnghĩa tương đối, rất nhiều trường hợp một loại thủ tục hành chính này có thể xếpvào một loại khác do giữa chúng có những mặt tương đồng và xen kẽ nhau.5 Sự

xen kẽ các loại thủ tục như vậy, đòi hỏi quá trình cải cách chúng phải cóthái độ toàn diện và thận trọng để tránh sai lầm

Với đối tượng nghiên cứu của là hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kếtquả, luận văn sẽ tập trung nghiên cứu chủ yếu vào thủ tục thực hiện thẩm quyền

để làm rõ công việc của cán bộ công chức, cũng như mối quan hệ công việc giữa

cơ quan hành chính nhà nước với tổ chức, cá nhân

5

1.1.4 Nguyên tắc xây dựng và thực hiện thủ tục hành chính

1.1.4.1 Nguyên tắc xây dựng thủ tục hành chính 6

Xây dựng thủ tục hành chính là nghiên cứu để đề ra những cách thức giảiquyết công việc nhằm giải quyết các quy định nội dung của luật pháp và đáp ứngyêu cầu đòi hỏi của thực tế Việc xây dựng các thủ tục hành chính được đặt lêntrên những nguyên tắc cơ bản do Hiến pháp quy định Sau đây là một số nguyêntắc chủ yếu cần được áp dụng thống nhất:

- Nguyên tắc tuân thủ pháp luật

Thủ tục hành chính phải được xây dựng phù hợp pháp luật hiện hành củanhà nước, có tính hệ thống, nhằm tạo được một công cụ quản lý hữu hiệu cho bộmáy nhà nước Theo nguyên tắc này, chỉ có những cơ quan nhà nước có thẩmquyền do luật định mới được ban hành thủ tục hành chính Việc xây dựng cácthủ tục hành chính dù thuộc ngành nào cũng phải đảm bảo các thủ tục không tráipháp luật, không mâu thuẫn với các văn bản của cấp trên, phải thực hiện đúngtrình tự với phương tiện, biện pháp, hình thức được pháp luật cho phép Việc xâydựng các thủ tục trái với nguyên tắc này sẽ dẫn đến việc phá vỡ tính hệ thốngcủa các thủ tục hành chính, làm rối loạn kỷ cương xã hội, tạo điều kiện cho nạntham nhũng phát triển và gây ra những hậu quả khôn lường khác Vì vậy,nguyên tắc này đòi hỏi các cơ quan và cá nhân có thẩm quyền khi ban hành cácthủ tục hành chính phải chịu trách nhiệm trước pháp luật

- Nguyên tắc phù hợp với thực tế khách quan

Việc xây dựng thủ tục hành chính phải dựa trên cơ sở nhận thức đầy đủ nhữngyêu cầu khách quan của tiến trình phát triển xã hội Với tinh thần đổi mới toàn diệnđất nước, trong công cuộc xây dựng một nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phầnvận động theo cơ chế thị trường có sự quản lý của nhà nước, theo định hướng xãhội chủ nghĩa một nên kinh tế mở, đa phương hóa và đa dạng hóa quan

6 Chuyên đề 5: Thủ tục hành chính Nhà nước, Tài liệu bồi dưỡng ngạch chuyên viên, Kiến thức chung,

Học viện Hành chính Quốc gia, Mã số: 380-2017/CXB/26-7/BKHN, tr.196-200

20

hệ đối ngoại, việc xây dựng hệ thống thủ tục hành chính sao cho tạo điều kiện tốtcho các hoạt động của nền kinh tế đó phát triển đúng hướng, đồng thời ngăn ngừa,hạn chế và khắc phục được các mặt tiêu cực của nó là một yêu cầu bức xúc, mộtnhiệm vụ quan trọng trong công cuộc cải cách nền hành chính nhà nước.

- Nguyên tắc đơn giản, dễ hiểu, thực hiện thuận lợi

Thủ tục hành chính phải được xây dựng trên cơ sở quan tâm đầy đủ đếnnguyện vọng và sự thuận tiện cho nhân dân Cần nhanh chóng loại bỏ những thủtục rườm rà, phức tạp quá mức cần thiết, bởi lẽ chúng làm cho người thực hiệncũng như người tham gia khó hiểu, khó thực hiện, khó chấp hành, và cũng chínhnhững loại thủ tục như thế là mảnh đất màu mỡ cho bệnh quan liêu, cửa quyềnphát triển Thủ tục đơn giản sẽ cho phép tiết kiệm sức lực, tiền của của nhân dântrong biệc thực hiện nghĩa vụ của mình, đồng thời, cũng hạn chế việc lợi dụngchức quyền vi phạm tự do của công dân Theo nguyên tắc này, các thủ tục hànhchính khi ban hành cần có sự giải thích cụ thể, rõ ràng Phải chỉ rõ không nhữngnội dung của thủ tục mà cả về phạm vi áp dụng nó Cần tránh tình trạng thủ tụchành chính sau khi ban hành không có điều kiện để thực thi do đối tượng khônghiểu được thủ tục một cách rõ ràng hoặc do các yêu cầu đặt ra không phù hợpvới thực tế

- Nguyên tắc có tính hệ thống

Nguyên tắc này là hệ quả của nguyên tắc tuân thủ pháp luật và thực hiệnđược nguyên tắc này sẽ tạo điều kiên thuân lới cho việc thực hiện nguyên tắcđơn giản, dễ hiểu, thuận lợi cho việc thực hiện Nghĩa là, thủ tục hành chính củamột lĩnh vực không được mâu thuẫn với nhau và với các lĩnh vực liên quan Đây

là một nguyên tắc rất quan trọng vì nếu mâu thuẫn nhau thì khi thực hiện sẽ tạo

ra một sự hỗn loạn trong công việc mà không thể kiểm soát được

1.1.4.2 Nguyên tắc thực hiện thủ tục hành chính 7

Muốn quản lý hành chính nhà nước có hiệu quả, các cơ quan quản lý hànhchính nhà nước cần thực hiện đầy đủ các yêu cầu mang tính nguyên tắc như sau:

- Nguyên tắc thẩm quyền

Nguyên tắc này thể hiện rõ nhất trong thủ tục hành chính Theo đó, chỉ có

cơ quan nhà nước, công chức nhà nước có thẩm quyền do pháp luật quy địnhmới được thực hiện các thủ tục hành chính nhất định và phải thực hiện đúngtrình tự với những phương tiện, biện pháp và hình thức được pháp luật cho phép.Chính các cơ quan nhà nước đề ra các thủ tục để giải quyết công việc trênnguyên tắc phù hợp với chức năng quản lý được giao và theo thẩm quyền dopháp luật quy định, do đó cũng có nghĩa vụ thực hiện các thủ tục được ban hành.Nguyên tắc thẩm quyền còn liên quan đến nguyên tắc trách nhiệm của cơquan, người có thẩm quyền: Các quyết định ban hành không đúng thủ tục phải bịđình chỉ, sửa đổi hoặc bãi bỏ và cơ quan, người ban hành quyết định đó có thể bịtruy cứu trách nhiệm

- Nguyên tắc công khai hóa thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính phải được công khai hóa để nhân dân biết và được tiếnhành công khai theo luật định, trừ trường hợp pháp luật quy định phải bí mậttheo quy định chung hoặc theo đề nghị của các bên tham gia thủ tục

- Nguyên tắc các bên tham gia thủ tục hành chính phải bình đẳng trước pháp

luật

Đây là yêu cầu đối với các cơ quan nhà nước phải quan tâm đến quyền vàlợi ích hợp pháp của công dân, tổ chức khi đề nghị của họ có đủ điều kiện doluật định và phải ra lệnh đối với các bên hữu quan để đảm bảo quyền, lợi ích hợppháp của các bên tham gia được thực hiện đầy đủ

7 Chuyên đề 5: Thủ tục hành chính Nhà nước, Tài liệu bồi dưỡng ngạch chuyên viên, Kiến thức chung,

Học viện Hành chính Quốc gia, Mã số: 380-2017/CXB/26-7/BKHN, tr.200-203

22

- Nguyên tắc đơn giản, tiết kiệm

Thủ tục hành chính được thực hiện đơn giản, tiết kiệm Trước hết, các thủ tụchành chính cần giảm bớt các cấp, các cửa, các giai đoạn, tăng quyền đồng thời vớitrách nhiệm của các cơ quan thực hiện thủ tục Theo đó giảm bớt mức tối thiểu vàtrong nhiều thủ tục bỏ hẳn các loại phí, lệ phí đối với công dân và tổ chức Theonguyên tắc này, việc thực hiện thủ tục hành chính sẽ đáp ứng nhanh chóng yêu cầucủa nhân dân, song cũng phải tăng cường hiệu quả quản lý Nhà nước

Những nguyên tắc trên đây có liên quan chặt chẽ với nhau trong một thểthống nhất để đảm bảo tính thống nhất và hiệu qủa trong mối quan hệ giữa các

cơ quan quản lý nhà nước với nhau, giữa cơ quan quản lý nhà nước với cá nhân,

tổ chức trong việc phối hợp, giải quyết công việc

1.1.5 Ý nghĩa của thủ tục hành chính trong quản lý nhà nước

Thủ tục hành chính với tư cách là bộ phận của thể chế hành chính ngàycàng có vai trò quan trọng trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước Điềunày không những có ý nghĩa vai trò to lớn trong hoạt động lập pháp, lập quy màcòn hết sức cần thiết để có nhận thức đúng đắn trong hoạt động quản lý nhànước đặc biệt là trong tiến trình cải cách nền hành chính

Thủ tục hành chính được quy định nhằm tạo ra trật tự trong hoạt động quản

lý của các cơ quan Nhà nước khi tiến hành các hoạt động quản lý của mình Cóthể nói thủ tục hành chính là các quy phạm thủ tục của luật hành chính quy địnhcách thức tiến hành các hoạt động quản lý hành chính nên chúng tạo ra cơ sở vàđiều kiện cần thiết để các cơ quan quản lý nhà nước giải quyết các công việc củangười dân theo luật định, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp của các tổ chức vàcông dân

Thủ tục hành chính có vai trò quan trọng trong quản lý hành chính nhà nước.Nếu không có thủ tục hành chính thì mọi chính sách, chủ trương của Đảng và Nhànước ban hành sẽ khó được thực thi Có thể nói thủ tục hành chính là công cụ và

phương tiện để đưa pháp luật vào đời sống Ý nghĩa của thủ tục hành chính đươcbiểu hiện qua những khía cạnh cơ bản:

- Là những tiêu chuẩn hành vi cho công dân và cán bộ, công chức, viênchức hành chính thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình, bảo đảm sự hoạt độngchặt chẽ, thuận lợi, đúng chức năng của bộ máy hành chính

-Đảm bảo các quyết định hành chính được đưa vào thực tế của đời sống xã

hội;

- Đảm bảo cho các quyết định hành chính được thi hành thống nhất và có thể

kiểm tra được tính hợp pháp và hợp lý của quyết định hành chính thông qua thủ tục hành chính;

-Là công cụ điều hành cần thiết của tổ chức hành chính;

- Xây dựng thủ tục hành chính khoa học góp phần vào quá trình xây dựng

và triển khai luật pháp; - Giúp cho việc thực hiện nguyên tắc dân chủ trong quảnlý; thể hiện trách nhiệm của nhà nước đối với nhân dân;

- Là sự biểu hiện trình độ văn hoá, mức độ văn minh của nền hành chính Nếu thiếu quy phạm thủ tục, các quy phạm vật chất khó được thực hiện

Tóm lại, thủ tục hành chính là chiếc cầu nối quan trọng giữa cơ quan nhà nướcvới người dân và các tổ chức, khả năng làm bền chặt các mối quan hệ trong quátrình quản lý, làm cho nhà nước ta thực sự là “Nhà nước của dân, do dân và

vì dân” Chính vì lẽ đó, cải cách thủ tục hành chính không chỉ đơn thuần liênquan đến pháp luật, pháp chế mà còn là yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triểnchung của đất nước về chính trị, văn hóa, giáo dục và mở rộng giao lưu với cácnước trên thế giới, nhất là trong giai đoạn hiện nay, nước ta đã trở thành thànhviên chính thức của tổ chức WTO, để hội nhập vào nền kinh tế thế giới, việc cảicách hành chính nói chung và cải cách thủ tục hành chính nói riêng là một đòihỏi tất yếu để hội nhập quốc tế thành công và phát triển đất nước

24

1.2 Cải cách thủ tục hành chính

Cải cách thủ tục hành chính là khâu đột phá vì đây là khâu đầu tiên quyếtđịnh chất lượng, hiệu quả quản lý nhà nước và của việc hoàn thiện thể chế kinh

tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa

Cải cách thủ tục hành chính là một trong những nội dung quan trọng củaChương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 - 2020 Cảicách thủ tục hành chính nhằm giải quyết mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nướcvới nhau và cơ quan nhà nước với công dân và tổ chức trong xã hội theo hướngđơn giản, gọn nhẹ và công khai, minh bạch

Chính phủ chọn cải cách thủ tục hành chính là nhiệm vụ trọng tâm của cảicách hành chính bởi các lý do sau đây:

– Thứ nhất, cải cách thủ tục hành chính là một nội dung của cải cách hành

chính, nhưng là nội dung phản ánh rõ nhất mối quan hệ giữa nhà nước và côngdân, đồng thời là nội dung có nhiều bức xúc nhất của người dân, doanh nghiệp,cũng như có nhiều yêu cầu đổi mới trong quá trình hội nhập kinh tế

– Thứ hai, trong điều kiện nguồn lực còn nhiều khó khăn nên chưa thể cùng một lúc thực hiện được nhiều nội dung cải cách như: cải cách tài chính

công, cải cách tiền lương, cải cách tổ chức bộ máy… thì việc lựa chọn khâu cảicách thủ tục hành chính sẽ mang lại hiệu quả thiết thực nhất

– Thứ ba, thông qua cải cách thủ tục hành chính, chúng ta có thể xác định

căn bản các công việc của cơ quan nhà nước với người dân, doanh nghiệp; qua

đó chúng ta có thể xây dựng bộ máy phù hợp và từ đó có thể lựa chọn đội ngũcán bộ, công chức hợp lý, đáp ứng được yêu cầu công việc

– Thứ tư, cải cách thủ tục hành chính là tiền đề để thực hiện các nội dung

cải cách khác như: nâng cao chất lượng thể chế; nâng cao trình độ, thay đổi thóiquen, cách làm, nếp nghĩ của cán bộ, công chức; phân công, phân cấp thực hiệnnhiệm vụ giải quyết công việc của người dân, doanh nghiệp của bộ máy hànhchính; thực hiện chính phủ điện tử, …

– Thứ năm, cải cách thủ tục hành chính có tác động to lớn đối với việc thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội Thông qua việc cải cách thủ tục hành chính

sẽ gỡ bỏ những rào cản về thủ tục hành chính đối với môi trường kinh doanh vàđời sống của người dân, giúp cắt giảm chi phí và rủi ro của người dân và doanhnghiệp trong việc thực hiện thủ tục hành chính

– Thứ sáu, việc đơn giản hóa thủ tục hành chính sẽ góp phần nâng cao hình

ảnh của Việt Nam nói chung và các bộ, ngành, địa phương nói riêng trước cộngđồng trong nước và quốc tế, nâng cao vị trí xếp hạng của Việt Nam cũng như củacác địa phương về tính minh bạch, môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh.Đây là những giá trị vô hình nhưng có tác động to lớn đến việc phát triển kinh tế

– xã hội của đất nước cụ thể là có ảnh hưởng tích cực đến việc đầu tư trong và ngoài nước, xuất nhập khẩu, việc làm, an sinh xã hội…

Những nội dung chính về cải cách thủ tục hành chính được Nghị quyết30c/NQ-CP của Chính phủ ngày 08/11/2011 về ban hành Chương trình tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 – 2020 đề cập như sau8:

a) Cắt giảm và nâng cao chất lượng thủ tục hành chính trong tất cả các lĩnhvực quản lý nhà nước, nhất là thủ tục hành chính liên quan tới người dân, doanhnghiệp;

b) Trong giai đoạn 2011 - 2015, thực hiện cải cách thủ tục hành chính để tiếptục cải thiện môi trường kinh doanh, giải phóng mọi nguồn lực của xã hội và nângcao năng lực cạnh tranh quốc gia, bảo đảm điều kiện cho nền kinh tế của đất nướcphát triển nhanh, bền vững Một số lĩnh vực trọng tâm cần tập trung là: Đầu tư; đấtđai; xây dựng; sở hữu nhà ở; thuế; hải quan; xuất khẩu, nhập khẩu; y tế; giáo dục;lao động; bảo hiểm; khoa học, công nghệ và một số lĩnh vực khác do Thủ tướngChính phủ quyết định theo yêu cầu cải cách trong từng giai đoạn;

8 Khoản 2, Điều 3, Nghị quyết 30c/NQ-CP của Chính phủ ngày 08/11/2011 về ban hành Chương trình

tổng thể cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2011 – 2020

26

c) Cải cách thủ tục hành chính giữa các cơ quan hành chính nhà nước, các ngành, các cấp và trong nội bộ từng cơ quan hành chính nhà nước;

d) Kiểm soát chặt chẽ việc ban hành mới các thủ tục hành chính theo quy định của pháp luật;

đ) Công khai, minh bạch tất cả các thủ tục hành chính bằng các hình thứcthiết thực và thích hợp; thực hiện thống nhất cách tính chi phí mà cá nhân, tổchức phải bỏ ra khi giải quyết thủ tục hành chính tại cơ quan hành chính nhànước; duy trì và cập nhật cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính;

chế, tổng kết kinh nghiệm thực tiễn và tăng cường đối thoại giữa Nhà nước vớidoanh nghiệp và nhân dân; mở rộng dân chủ, phát huy vai trò của các tổ chức vàchuyên gia tư vấn độc lập trong việc xây dựng thể chế, chuẩn mực quốc gia về thủtục hành chính; giảm mạnh các thủ tục hành chính hiện hành; công khai các chuẩnmực, các quy định hành chính để nhân dân giám sát việc thực hiện;

g) Tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về các quyđịnh hành chính để hỗ trợ việc nâng cao chất lượng các quy định hành chính vàgiám sát việc thực hiện thủ tục hành chính của các cơ quan hành chính nhà nướccác cấp

Để đáp ứng những yêu cầu trên, cần phải xây dựng những cơ chế thích hợpcho việc thực hiện thủ tục hành chính đã ban hành Ngoài việc ban hành hệthống văn bản hợp lý và đơn giản hóa thủ tục hành chính, cần phải cải cách thủtục hành chinh theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông thông qua bộ phận tiếpnhận và trả kết quả của các cơ quan nhà nước và tiến tới thực hiện quản lý côngviệc trên hệ thống phần mềm và giao dịch điện tử rộng rãi, phổ biến Cùng với

đó là xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức chuyên nghiệp, chuyên môn tốt và cóđạo đức nghề nghiệp, thực sự là những “công bộc” của nhân dân

1.3 Cơ chế một cửa, một cửa liên thông.

1.3.1 Khái niệm

Với mục đích đơn giản, công khai và minh bạch thủ tục hành chính nhằmđáp ứng yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội, Chính phủ đã ban hành Nghịquyết 38/NQ-CP, ngày 4/5/1994, về cải cách một bước thủ tục hành chính tronggiải quyết công việc của tổ chức công dân, và Thủ tướng Chính phủ có Quyếtđịnh 181/2003/QĐ-TTg, ngày 4/9/2003, ban hành Quy chế thực hiện cơ chế

"một cửa" tại các cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương mà chúng tathường gọi là thực hiện theo cơ chế "một cửa"

"Một cửa" là cơ chế giải quyết công việc của tổ chức, công dân thuộc thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước từ tiếp nhận yêu cầu, hồ sơ đến trả

lại kết quả thông qua một đầu mối là "bộ phận tiếp nhận và trả kết quả" tại cơquan hành chính nhà nước

Theo quy định tại Điều 1, Quyết định số 93/2007/QĐ-TTg, ngày22/6/2007, của Thủ tướng Chính phủ về "Thực hiện cơ chế một cửa, cơ chế mộtcửa liên thông tại cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương" thì:

"Cơ chế một cửa liên thông" là cơ chế giải quyết công việc của tổ chức,

cá nhân thuộc trách nhiệm, thẩm quyền của nhiều cơ quan hành chính nhà nước

cùng cấp hoặc giữa các cấp hành chính từ hướng dẫn, tiếp nhận giấy tờ, hồ sơ,giải quyết đến trả kết quả được thực hiện tại một đầu mối là bộ phận tiếp nhận

và trả kết quả của một cơ quan hành chính nhà nước

1.3.2 Các mô hình về cơ chế một cửa

- Mô hình từng cửa theo từng công việc

Theo mô hình này, công việc giải quyết thủ tục hành chính được tổ chứctheo từng chức năng công việc Khi người dân và tổ chức thực hiện một thủ tụcthì chỉ phải đến tiếp xúc và làm việc với đầu mối đó mà thôi, không phải tiếpxúc qua nhiều bộ phận để được giải quyết, nếu làm các thủ tục khác nhau thìthực hiện ở nhiều bộ phận khác nhau

28

- Mô hình một cửa tập trung tại bộ phận hành chính hay còn gọi là bộ phận tiếp nhận và trả kết quả.

Theo mô hình này, công việc giải quyết thủ tục hành chính được tổ chức tậptrung tại bộ phận hành chính hoặc bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hồ sơ, tất cảcác thủ tục hành chính có liên quan trong giao dịch với cá nhân, tổ chức được thựchiện ở một cửa duy nhất, bộ phận này tiếp nhận tất cả các yêu cầu, hồ sơ của tổchức, cá nhân và trả kết quả lại cho các bộ phận chức năng xử ly và chuyển lại

- Mô hình một cửa một dấu được tổ chức tại bộ phận hành chính

công việc hành chính có liên quan đến nhu cầu của cá nhân, tổ chức điều được

đưa vào bộ phận tiếp nhận và trả kết quả trực thuộc văn phòng hoặc phòng Tổchức của các sở, ngành đó

1.3.3 Ưu điểm của cơ chế một cửa, một cửa liên thông

Trong thời gian qua, thực hiện cơ chế "một cửa" cho thấy đã có bước chuyểncăn bản trong quan hệ và thủ tục giải quyết công việc giữa cơ quan hành chính nhànước với tổ chức, công dân, giảm phiền hà cho tổ chức, công dân, hạn chế tệ quanliêu, tham nhũng, cửa quyền của cán bộ, công chức, được đông đảo nhân dân đồngtình, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước được nâng cao Cụ thể là:

hành chính nhà nước, vì chỉ cần đến bộ phận tiếp nhận và trả kết quả của cơ quan,đơn vị, tổ chức đó mà không cần phải qua nhiều phòng, ban như trước đây

bộ, công chức Nâng cao ý thức trách nhiệm và tinh thần, thái độ phục vụ cá nhân,

tổ chức của đội ngũ cán bộ công chức vì tất cả công việc, thủ tục hành chính đều

được niêm yết, thông báo công khai

-Nâng cao chất lượng công vụ, hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước

1.4 Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

1.4.1 Khái niệm

Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả (gọi tắt là bộ phận một cửa) là bộ phậnđược thành lập tại các cơ quan hành chính nhà nước, là đầu mối tập trung hướngdẫn thủ tục hành chính, tiếp nhận hồ sơ của cá nhân, tổ chức để chuyển đến các

cơ quan chuyên môn hoặc cấp có thẩm quyền giải quyết và nhận, trả kết quả cho

cá nhân, tổ chức

Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả hiện đại là Bộ phận tiếp nhận và trả kếtquả có trang thiết bị điện tử và áp dụng phần mềm điện tử trong các giao dịchhành chính giữa cá nhân, tổ chức với cơ quan hành chính nhà nước và giữa các

cơ quan hành chính nhà nước với nhau trong việc công khai, hướng dẫn, tiếpnhận hồ sơ để chuyển đến các cơ quan chuyên môn giải quyết và nhận, trả kếtquả cho cá nhân, tổ chức theo cơ chế một cửa, cơ chế một cửa liên thông trên tất

cả các lĩnh vực thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan hành chính nhà nước

1.4.2 Nguyên tắc hoạt động của bộ phận tiếp nhận và trả kết quả

- Lấy sự hài lòng của tổ chức, cá nhân là thước đo chất lượng và hiệu quả phục vụ của cán bộ, công chức, viên chức và cơ quan có thẩm quyền

- Việc giải quyết thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông được quản lý tập trung, thống nhất

- Giải quyết thủ tục hành chính kịp thời, nhanh chóng, thuận tiện, đúngpháp luật, công bằng, bình đẳng, khách quan, công khai, minh bạch và có sựphối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan có thẩm quyền

- Quá trình giải quyết thủ tục hành chính được đôn đốc, kiểm tra, theo dõi,giám sát, đánh giá bằng các phương thức khác nhau trên cơ sở đẩy mạnh ứngdụng công nghệ thông tin và có sự tham gia của tổ chức, cá nhân

- Không làm phát sinh chi phí thực hiện thủ tục hành chính cho tổ chức, cá nhân ngoài quy định của pháp luật

30

- Cán bộ, công chức, viên chức cơ quan có thẩm quyền thực hiện tráchnhiệm giải trình về thực thi công vụ trong giải quyết thủ tục hành chính theo quyđịnh của pháp luật.

- Tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam và các Điều ước quốc tế cóliên quan đến thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông trong giải quyết thủtục hành chính mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã ký kết hoặc gianhập

1.5 Uỷ ban nhân dân cấp xã 9

1.5.1 Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân và Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã 10

* Nhiệm vụ, quyền hạn của Ủy ban nhân dân xã

việc Ban hành nghị quyết về những vấn đề thuộc nhiệm vụ, quyền hạn của Hộiđồng nhân dân xã; Quyết định biện pháp bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh,phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống

quan liêu, tham nhũng trong phạm vi được phân quyền; biện pháp bảo vệ tài sảncủa cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng, tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, cácquyền và lợi ích hợp pháp khác của công dân trên địa bàn xã; Quyết định dự toánthu ngân sách nhà nước trên địa bàn; dự toán thu, chi ngân sách xã; điều chỉnh dựtoán ngân sách xã trong trường hợp cần thiết; phê chuẩn quyết toán ngân sách xã;Quyết định chủ trương đầu tư chương trình, dự án của xã trong phạm vi được phânquyền và tổ chức thực hiện các nghị quyết của Hội đồng nhân dân xã

-Tổ chức thực hiện ngân sách địa phương

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp,

ủy quyền cho Ủy ban nhân dân xã

* Nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã

9 Trong phạm vi nghiên cứu luận văn chỉ nêu nhiệm vụ và quyền hạn của UBND xã và UBND phường

được quy định trong Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2015.

-Lãnh đạo và điều hành công việc của Ủy ban nhân dân, các thành viên Ủy

ban nhân dân xã;

- Lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ về tổ chức và bảo đảm việc thihành Hiến pháp, pháp luật, các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên, của Hộiđồng nhân dân và Ủy ban nhân dân xã; thực hiện các nhiệm vụ về quốc phòng,

an ninh, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, đấu tranh, phòng, chống tội phạm và cáchành vi vi phạm pháp luật khác, phòng, chống quan liêu, tham nhũng; tổ chứcthực hiện các biện pháp bảo vệ tài sản của cơ quan, tổ chức, bảo hộ tính mạng,

tự do, danh dự, nhân phẩm, tài sản, các quyền và lợi ích hợp pháp khác của côngdân; thực hiện các biện pháp quản lý dân cư trên địa bàn xã theo quy định củapháp luật;

-Quản lý và tổ chức sử dụng có hiệu quả công sở, tài sản, phương tiện làm

việc và ngân sách nhà nước được giao theo quy định của pháp luật;

- Giải quyết khiếu nại, tố cáo, xử lý vi phạm pháp luật, tiếp công dân theo quy định của pháp luật;

- Ủy quyền cho Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong phạm vi thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân;

- Chỉ đạo thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, phòng, chống cháy,nổ; áp dụng các biện pháp để giải quyết các công việc đột xuất, khẩn cấp trongphòng, chống thiên tai, dịch bệnh, an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn xãtheo quy định của pháp luật;

- Thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do cơ quan nhà nước cấp trên phân cấp,

ủy quyền

32