NGỮ VĂN 9- TIẾT 58 ÁNH TRĂNG- MAI HƯƠNG THIẾT KẾ

-Bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người Bà và tình bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với Bà và cũng là đối với gia

Trang 1

Giáo viên: Nguyễn Mai Hương

Tổ chuyên môn: Văn-sử.

Trang 2

KIỂM TRA BÀI CŨ

? Hình ảnh người bà trong bài thơ Bếp lửa ( Bằng Việt)

gắn liền với hình ảnh nào? Tình cảm bà cháu được gắn

liền với những tình cảm nào khác?

Trả lời:

-Hình ảnh người bà trong bài thơ Bếp lửa ( Bằng Việt) gắn liền với hình

ảnh Bếp lửa

-Bài thơ Bếp lửa gợi lại những kỉ niệm đầy xúc động về người Bà và tình

bà cháu, đồng thời thể hiện lòng kính yêu, trân trọng và biết ơn của người cháu đối với Bà và cũng là đối với gia đình, quê hương, đất nước.

Trang 3

BÀI 12 VĂN BẢN ÁNH TRĂNG.

( Nguyễn Duy)

Tiết 58 ĐỌC-HIỂU VĂN BẢNI.Đọc-tiếp xúc văn bản.

*Tác giả, tác phẩm

Trang 4

- Nguyễn Duy tên thật là Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm 1948, quê ở Thanh Hoá, gia nhập quân đội năm 1966.

- Là gương mặt tiêu biểu của lớp nhà thơ trẻ trong kháng chiến chống Mỹ

Em hãy nêu những nét chính về tác giả Nguyễn

-Sau 1975, ơng về sống và làm việc tại

TP Hồ Chí Minh

Trang 5

Trang 7

( Nguyễn Duy)

Tiết 58 ĐỌC-HIỂU VĂN BẢNI.Đọc-tiếp xúc văn bản.

*Tác giả, tác phẩm ? Bài thơ ánh trăng ra đời

vào thời điểm nào?

- Bài thơ Ánh trăng sáng tác năm

1978

? Em cĩ nhận xét gì về thời điểm ra đời của bài thơ?

 Thời gian (3 n m) đủ để ă những người đã trải qua cuộc chiến tranh nhìn lại và suy ngẫm về những gì đã qua.

- Bài thơ in trong tập thơ cùng tên của Nguyễn Duy.

- Tác phẩm đạt giải A của hội nhà văn Việt Nam (1984)

Trang 8

-Yêu cầu đọc: Đúng ngữ điệu

+ Ba khổ thơ đầu: Giọng nhẹ nhàng, như lời kể chuyện

+ Khổ thơ 4: Giọng hơi cao

+ Hai khổ thơ cuối: Giọng tha thiết, trầm lắng

Trang 9

Hồi nhỏ sống với đồng

với sông rồi với bể

hồi chiến tranh ở rừng

vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng

Thình lình đèn điện tắt phòng buyn-đinh tối om vội bật tung cửa sổ

Trang 10

Trang 11

Trang 12

Ngửa mặt lên nhìn mặt thấy cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng

Trang 13

- Tri kỉ: (trăng và người) đôi bạn

Trang 14

? Bài thơ Ánh trăng

được viết theo thể thơ nào?

? Em hãy nhận xét về phương thức biểu đạt

sử dụng trong bài thơ?

-Bài thơ viết theo thể thơ 5 chữ, kết hợp giữa tự sự và trữ tình, nghị luận Bài thơ mang dáng dấp một câu chuyện nhỏ được

kể theo trình tự thời gian:Quá khứ-hiện tại

? Từ đó, Em hãy xác định bố cục của bài thơ?

? Theo em, những chữ đầu dòng trong bài thơ không viết hoa nhằm thể hiện điều gì?

Trang 15

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng như là đồng là bể như là sông là rừng

đột ngột vầng trăng tròn

Hình ảnh vầng trăng

trong quá khứ. Hình ảnh vầng trăng

trong hiện tại. Cảm xúc, suy tư của nhà thơ.

Trang 16

II.Đọc, hiểu văn bản.

1.Hình ảnh vầng trăng trong quá khứ

Trang 17

? Vầng trăng xuất hiện ở đâu và vào những thời điểm nào trong quá khứ?

? Vầng trăng thành tri kỉ là vầng trăng như thế nào?

với

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên như cây cỏ

ngỡ không bao giờ quên

cái vầng trăng tình nghĩa

? Tình cảm giữa người

và trăng lúc này được diễn tả như thế nào?

? Em có nhận xét gì về sự có mặt của vầng trăng ở những thời điểm này?

Trần trụi với thiên nhiên

hồn nhiên

?Trong đoạn thơ này tác giả

đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật nào?

?Lúc đó, người lính có suy nghĩ như thế nào về tình cảm ấy?

ngỡ không bao giờ quên

Trang 18

-Điệp từ: Với; Nhân hóa hình ảnh

vầng trăng

Gợi nhớ về quá khứ với bao kỷ niệm về những năm tháng gian lao nhưng nặng nghĩa tình của những người lính

? Với biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng gì?

Trang 19

? Vì sao khi đó con người có tình nghĩa với vầng trăng? và cảm thấy trăng có tình nghĩa với mình?

- Con người sống giản dị, thanh cao, chân thật hoà hợp với thiên nhiên trong lành.

- Trăng gắn liền với những trò chơi tuổi thơ và theo cùng những ước

mơ trong sáng.

- Trăng là ánh sáng trong đêm tối của chiến tranh, là niềm vui bầu bạn của người lính trong gian lao của cuộc chiến.

(3 phút)

Trang 20

-Điệp từ: Với; Nhân hóa hình ảnh

vầng trăng

? Vậy,theo em,trong hai khổ thơ đầu, hình ảnh vầng trăng còn

có tầng ý nghĩa nào khác?

->Vầng trăng tượng trưng cho quá

khứ đẹp đẽ và ân tình,cho vẻ đẹp

của đời sống tự nhiên, vĩnh hằng

Trang 21

2.Hình ảnh vầng trăng trong hiện tại

Trang 22

Từ hồi về thành phố

quen ánh điện, cửa gương

vầng trăng đi qua ngõ

như người dưng qua đường

Tình cảm giữa người và trăng trong hiện tại

có gì thay đổi?

- Sự thay đổi đến phũ phàng, đau xót.

Vì sao có sự thay đổi đó (Vì sao cĩ sự xa lạ

và cách biệt như vậy?

Cảm nhận của em về sự thay đổi ấy?

-Vì khơng gian cách biệt: làng quê - núi rừng – thành phố -Vì thời gian cách biệt: tuổi thơ - người lính – cơng chức.

- Vì điều kiện sống cách biệt: sự gian lao, vất vả-> giờ ở đơ thị:cuộc sống đầy đủ tiện nghi.

người dưng

Trang 23

Tình huống nào giúp trăng

và người hội ngộ?

- Tình huống bất ngờ, tự nhiên, phản xạ của con người cũng tự nhiên

-> trăng, người hội ngộ.?Em hãy nhận xét về tình huống hội ngộ

và hành động của con người?

? Trước tình huống ấy, con người đã cĩ hành động gì?

Trang 24

- Tình huống gặp gỡ bất ngờ, tự nhiên

Trang 25

- Các động từ, tính từ gợi tả : Thình lình,

vội, đột ngột, tung đầy biểu cảm.Trăng được

nhân hóa, lặng lẽ đi qua đường, không ai còn nhớ, chẳng ai còn hay.Nhưng trăng vẫn

đến, vẫn tròn, vẫn đẹp, vẫn thủy chung với

mọi người.-> diễn tả sự bất ngờ của con người khi gặp lại trăng.

Thình lình

đột ngột

Trang 26

- Tình huống gặp gỡ bất ngờ, tự nhiên

->Con người nhận ra sự vô tình của mình:

? Trong tình huống đó, con người có cảm nhận gì?

? Theo em, từ sự xa

lạ giữa người và trăng ấy, nhà thơ muốn nói với chúng

ta điều gì?

-Cuộc sống hiện đại dễ khiến người ta

lãng quên những giá trị cao đẹp trong quá

khứ

Trang 27

3.Cảm xúc, suy tư của nhà thơ

Trang 28

Con người đối diện với vầng

trăng cũng chính là đối diện với

quá khứ.

? Tại sao tác giả viết

“ ngửa mặt lên nhìn mặt” mà không phải là

“ngửa mặt lên nhìn trăng”?

Trang 29

Ngửa mặt lên nhìn mặt

có cái gì rưng rưng

như là đồng là bể

như là sông là rừng

xúc nào đang diễn ra trong tâm hồn con người?

- Cảm xúc xao xuyến,có phần thành kính ở tư thế lặng im.Vầng trăng là

một hình ảnh của thiên nhiên hồn nhiên, tươi mát, là người bạn tri kỉ

suốt thời thơ ấu, rồi chiến tranh ở rừng Trong phút chốc, sự xuất hiện

đột ngột của vầng trăng làm ùa dậy ở tâm trí nhà thơ bao kỉ niệm của

tuổi thơ hồn nhiên, của những năm tháng gian lao, bao hình ảnh của thiên nhiên, đất nước bình dị “ Như là đồng là bể”,“như là sông là rừng”

hiện hình trong nỗi nhớ, trong cảm xúc rưng rưng của một con người

đang sống giữa phố phường hiện đại

?Từ ngữ nào diễn tả cảm

xúc của con người lúc này?

Trang 30

Thảo luận (3’)

Vầng trăng cứ tròn vành vạnh,

im phăng phắc, mặc cho người

vô tình Em hiểu ý nghĩa hình ảnh thơ này như thế nào?

- Vầng trăng tượng trưng cho quá khứ nghĩa tình,luôn tròn trịa, thuỷ chung, tình nghĩa Con người có thể vô tình, lãng quên nhưng quá khứ vẫn nguyên vẹn, đẹp đẽ, tròn đầy.Trăng không chỉ thủy chung mà còn cao thượng, không không oán trách, dù họ

có lãng quên Đó là sự im lặng bao dung nhân hậu.

? Đối diện với sự im lặng, bao dung ấy, con người có cảm giác gì?

?Theo em vì sao con người lại

có cảm giác giật mình ?

-Giật mình vì chợt nhớ lại kỉ niệm.

- Giật mình vì tự vấn lương tâm

mình.Chợt nhận ra cái sai sót trong lối sống.

-Giật mình để tự hoàn thiện mình

hơn khi đối diện với quá khứ.

Trang 31

? Vậy, trong sự suy tư của mình, tác giả muốn gợi nhắc với chúng ta một thái độ sống như thế nào?

- Mỗi chúng ta hãy biết trân trọng, giữ gìn

những vẻ đẹp, những giá trị truyền thống

Hãy nhớ về cội nguồn,hãy ân nghĩa thủy

chung cùng quá khứ

? Bài học này gợi

cho em liên tưởng đến câu tục ngữ nào?

Trang 32

III.Tổng kết.

? Bài thơ có những giá trị đặc sắc nào về nghệ thuật?

-Giọng thơ tâm tình tự nhiên -Hình ảnh giàu tính biểu cảm.

- Nghệ thuật nhân hóa hình ảnh vầng trăng.

?Em hãy khái quát nội dung của bài thơ?

-Lời tự nhắc nhở về những năm tháng gian lao đã qua của cuộc đời người lính gắn

bó với thiên nhiên, đất nước bình dị, hiền hậu

-Bài thơ có ý nghĩa gợi nhắc, củng cố ở người đọc thái độ sống “ uống nước nhớ

nguồn”, ân nghĩa thuỷ chung cùng quá khứ.

* Ghi nhớ/SGK

Trang 33

Hiện tại

Vầng trăng Vô tình tròn lãng quên

Trang 34

III.Tổng kết.

* Ghi nhớ/SGK

IV.Luyện tập.

? Em hãy đọc diễn cảm bài thơ

Ánh trăng?

Trang 35

HƯỚNG DẪN HỌC BÀI

Về nhà:

-Học thuộc lòng bài thơ.

-Viết đoạn văn nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh ánh trăng trong bài thơ.

-Làm bài tập 2/SGK ( Gợi ý: Hóa thân và nhân vật Ánh trăng; Dòng

cảm nghĩ theo thời gian Quá khứ-Hiện tại- Cảm xúc, suy ngẫm).

-Chuẩn bị bài: Tổng kết về từ vựng (Luyện tập tổng hợp).

Tiêu đề	Ánh Trăng
Tác giả	Nguyễn Duy
Người hướng dẫn	Nguyễn Mai Hương
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở
Chuyên ngành	Ngữ Văn
Thể loại	Bài Giảng
Năm xuất bản	2023
Thành phố	Hồ Chí Minh

Định dạng
Số trang	36
Dung lượng	11,84 MB