Quản lý nhà nước đối với hoạt động của nhà xuất bản công an nhân dân

Luật Xuất bản ngày 7/7/1993 đãkhẳng định: “Để bảo đảm quyền sáng tạo và phổ biến tác phẩm của công dân, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội, kinh tế, lực lượng vũ trang dướihình

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

NGUYỄN HÀ LINH

QU ẢN LÝ NH À NƢ ỚC ĐỐ I VỚ I

HOẠT ĐỘNG CỦA NHÀ XUẤT BẢN

CÔNG AN NHÂN DÂN

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN

LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 8340403

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS LƯU KIẾM THANH

HÀ NỘI, 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi Các số liệu,kết quả nêu trong luận văn là trung thực và được tổng hợp từ các tài liệu từNhà xuất bản Công an nhân dân Nếu không đúng như đã nêu trên, tôi xinhoàn toàn chịu trách nhiệm về đề tài của mình

Người cam đoan

Nguyễn Hà Linh

– Lãnh đạo cơ quan và các cán bộ thuộc Nhà xuất bản Công an nhân dân - Cục Truyền thông Công an nhân dân đã luôn quan tâm, động viên và tạo điều kiện cho tôi trong quá trình nghiên cứu.

– Bên cạnh đó sự giúp đỡ của gia đình, bạn bè và người thân đã luôn ủng hộ và tạo điều kiện tốt nhất để tôi có thể tập trung nghiên cứu và hoàn thành đề tài này.

Do về mặt kiến thức và thời gian còn hạn chế, luận văn còn những thiếu sót Tôi rất hy vọng nhận được sự đóng góp ý kiến của các thầy, cô và mọi người để luận văn hoàn thiện hơn.

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN 7

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản 7

1.1.1 Hoạt động xuất bản là gì? 7

1.1.2 Đặc trưng của hoạt động xuất bản 14

1.1.3 Vị trí, mục đích, vai trò của hoạt động xuất bản 17

1.2 Nội dung Quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản 18

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước 18

1.2.2 Khái niệm QLNN về hoạt động xuất bản 19

1.2.3 Đặc điểm quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản 24

1.3 Nh ng y u tố tác động đ n quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản lực lượng vũ trang 27

1.3.1 Nh ng yếu tố thuộc về chủ thể quản lý 27

1.3.2 Nh ng yếu tố thuộc về đối tượng quản lý 28

1.3.3 Nh ng yếu tố thuộc về môi trư ng kinh tế - văn h a - xã hội 29

1.3.4 Vai trò của quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản trong CAND .30

Tiểu k t luận chương 1 34

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ XUẤT BẢN TẠI NHÀ XUẤT BẢN CÔNG ANH NHÂN DÂN 35

2.1 Nh ng quy định pháp luật về QLNN đối với hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dân, thực trạng và các khó khăn 35

2.2 Thực trạng t ch c quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại

2.2.1 Tình hình hoạt động của Nhà xuất bản Công an nhân dân giai đoạn

2015 - 2018 39

2.2.2 Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản tại nhà xuất bản CAND - Cục Truyền thông CAND

2.2.2.1 Quản lý hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dân

2.2.2.2 Thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dân t năm 2015 đến 2018

2.3 Đánh giá quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dân t năm 2011 đ n 2015

2.3.1 Đánh giá theo các tiêu chí quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản

2.3.2 Nh ng ưu điểm trong quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản CAND

2.3.3 Nh ng hạn chế trong quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản CAND

2.4 Nguyên nhân của nh ng hạn ch

2.4.1 Nguyên nhân chủ quan

2.4.2 Nguyên nhân khách quan

Tiểu k t chương 2

CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN TỪ THỰC TIỄN CỦA NHÀ XUẤT BẢN CÔNG AN NHÂN DÂN

3.1 Dự báo quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản CAND

3.1.1 Cơ s dự báo

3.1.2 Nh ng yếu tố từ thị trư ng xuất bản bên ngoài tác động lên QLNN về HĐXB trong CAND

3.2 Quan điểm quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản trong CAND

79

3.2.1 Quán triệt các quan điểm của Đảng về hoạt động xuất bản 79

3.2.2 Quán triệt các chính sách, pháp luật của Bộ Công an về hoạt động xuất bản 81

3.3 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản 82

3.3.1 Hoàn thiện chiến lược quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản trong CAND 82

3.3.2 Hoàn thiện chính sách, quy định pháp luật quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản CAND 85

3.3 Hoàn thiện t ch c thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản CAND 87

3.4 Hoàn thiện kiểm soát quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản CAND 93

K t luận chương 3 95

KẾT LUẬN 96

TÀI LIỆU THAM KHẢO 97

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thi t của đề tài

Ngày 10/10/1952, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký Sắc lệnh 122/SL thành lậpNhà in Quốc gia Trung ương Sắc lệnh ra đ i c ý nghĩa cực kỳ to lớn, m ra

th i kỳ phát triển mới cho sự nghiệp xuất bản nước ta Từ đ , ngày 10 tháng

10 trthành ngày truyền thống của ngành Xuất bản - In - Phát hành Việt Nam.Cùng với sự phát triển của đất nước, sau 66 năm, hoạt động Xuất bảnluôn được Đảng và Nhà nước chú trọng Luật Xuất bản ngày 7/7/1993 đãkhẳng định: “Để bảo đảm quyền sáng tạo và phổ biến tác phẩm của công dân,

cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị, xã hội, kinh tế, lực lượng vũ trang dướihình thức xuất bản phẩm, góp phần bảo đảm quyền tự do ngôn luận; Để tăng

cư ng quản lý nhà nước, phát huy vai trò của hoạt động xuất bản trong sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Trong quá trình đổi mới không ngừng của đất nước, lĩnh vực xuất bản đãvượt qua chính mình, vươn lên, phát triển để theo kịp với xu hướng hiện đạihoá, công nghệ hoá, nh ng vẫn gi gìn nh ng giá trị truyền thống dân tộc Xuấtbản, qua th i gian, ngày càng gần gũi hơn với các thế hệ độc giả bằng nh ngkiến thức đồ sộ về mọi khía cạnh đ i sống: Giáo dục, văn hoá, kinh tế, xã hội Tại sao Xuất bản phải thay đổi? Chúng ta đặt ra một câu hỏi để luôn nỗ lựctìm ra câu trả l i, để lĩnh vực này khẳng định mình hơn n a trong bức tranhsáng màu của văn hoá truyền thông Việt Nam Một nền văn hoá mạnh mẽ từgốc rễ tới ngọn không thể thiếu được Xuất bản, và Xuất bản không thể pháttriển nếu không được quan tâm, nuôi dưỡng với một cơ chế quản lý chặt chẽ,sáng tạo và hiệu quả trên nền tảng pháp luật chắc chắn, mềm dẻo phù hợp vớitừng giai đoạn từng th i kỳ

Để đảm bảo tính hiệu quả của quản lý nhà nước trong lĩnh vực này, trướchết phải đảm bảo nh ng quy định, luật được cập nhật đầy đủ, phù hợp Đội ngũ

cán bộ làm việc trong lĩnh vực xuất bản, đặc biệt Xuất bản trong Công annhân dân càng phải tinh nhuệ, gi v ng lập trư ng, không xao động trước cácluận điệu của các lực lượng chống phá, luôn tin tư ng vào Đảng, luật pháp B i

lẽ xuất bản đ ng vai trò hết sức quan trọng trong tiến trình phát triển của dântộc; sách, báo, ấn phẩm nội bộ đều nhằm mục đích giáo dục, tuyên truyền vàcủng cố kiến thức, lòng tin cho lực lượng vũ trang n i chung và nhân dân n iriêng Một Nhà xuất bản với chất lượng đội ngũ cán bộ nhân viên giàu kinhnghiệm, luôn c tư tư ng v ng vàng, luôn đổi mới không ngừng và làm việc trênnguyên tắc của pháp luật Đ là một trong nh ng nhiệm vụ quan trọng của hoạtđộng quản lý nhà nước tại Nhà Xuất bản Công an nhân dân - Cục Truyềnthông Công an nhân dân Cùng thế mạnh là 1 trong nh ng cơ quan truyềnthông cho lực lượng vũ trang nhân dân, Nhà xuất bản Công an nhân dân cnhiều hoạt động nhưng chủ yếu là Hoạt động xuất bản, hoạt động đ chính làhoạt động xương sống mang đậm tính chất xuất bản của lực lượng vũ trang.Xuất bản trong lực lượng Công an nhân dân là mũi nhọn quan trọngtrong giai đoạn trước đây và cả giai đoạn bây gi , nhằm cải thiện hiệu quảcông tác xuất bản đối với lực lượng Công an, tôi quyết định đi sâu tìm hiểu vàlựa chọn đề tài này Tư thực trạng kh khăn đối với ngành xuất bản n i chung

và nh ng bất cập trong hoạt động quản lý nhà nước đối với xuất bản Công annói riêng, luận văn của tôi sẽ được phát triển theo đề tài “Quản lý nhà nướcđối với hoạt động của Nhà xuất bản Công an nhân dân” tập trung vào mảngQuản lý Hoạt động xuất bản để triển khai luận văn thạc sĩ quản lý công Trong

đ là sự phân tích đi sâu vào các hoạt động QLNN đối với hoạt động xuất bảnCông an tại Nhà xuất bản Công an – nơi tôi đang công tác, từ đ đưa ra nh ngphương hướng mới thay đổi kh khăn thực tại thúc đẩy phát triển

2 Tình hình nghiên c u

Quản lý nhà nước là vấn đề được sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu,nhiều nhà quản lý Tuy nhiên, trực tiếp nghiên cứu về Quản lý nhà nước trong

lĩnh vực Xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dân đang là 1 đề tài c giá trị,nhất là trong giai đoạn bùng nổ công nghệ thông tin, c sự giao thoa và biếnđổi không ngừng trong lĩnh vực Xuất bản với các lĩnh vực khác, cũng như giátrị của lĩnh vực này, cách thức quản lý cũng như phương hướng đổi mới, cảithiện Xuất bản bằng hệ thống quản lý nhà nước C thể kể một số công trìnhnghiên cứu c nh ng liên quan nhất định đến nội dung của đề tài như sau :

- TS Mã Duy Quân, Đổi mới và nâng cao chất lượng xuất bản tại Nhà

xuất bản Công an nhân dân - Khoá luận thạc sĩ.

- TS Nguyễn H u Phúc, Định hướng chiến lược kinh doanh cho Nhà xuất

bản Công an nhân dân giai đoạn 2014-2020, 2013.

- Ths Nguyễn Mạnh Hùng, Nâng cao năng lực biên tập viên của nhà

xuất bản Chính trị quốc gia, 2015.

- Jonathan Kirsch, Kirsch's Handbook of Publishing Law: For Authors,

Publishers, Editors and Agents, 1994.

- Và nhiều tài liệu, số liệu được thống kê từ 2015-2018 tại Nhà Xuất bảnCông an nhân dân

- Nâng cao năng lực quản lý trong kinh doanh xuất bản phẩm tại Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội, Trần Tiến Dũng

- Tăng cư ng Quản lý nhà nước bằng pháp luật về xuất bản Việt nam hiệnnay

- Luận văn quản lý hoạt động xuất bản sách in Việt Nam – Nguyễn ThịThục An

Nh ng công trình nghiên cứu trên đã c nh ng đ ng g p về mặt lý luận đốivới đề tài Tuy nhiên, trong quá trình tham khảo kết hợp với thực trạng thựchiện quản lý nhà nước về xuất bản tại Nhà xuất bản CAND, tôi thấy rằng cầnphải thực hiện đề tài này nhằm đưa ra cái nhìn sâu sắc, đa chiều đồng th i

mong muốn lĩnh vực xuất bản n i chung, hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản

- Cục Truyền thông CAND n i riêng được quan tâm hơn n a, phát huy hiệuquả tối đa trong th i đại mới, lực lượng viên chức mới sáng tạo, năng động,thích ứng cao với th i cuộc Do đ đề tài vẫn đảm bảo tính mới, không trùnglặp, mang tính lý luận và thực tiễn cao, đòi hỏi cần được nghiên cứu một cách

3.2 Nhiệm vụ

Để thực hiện được mục đích trên đây, đề tài c nhiệm vụ:

- Làm rõ nh ng vấn đề lý luận khái niệm, đặc điểm, vai trò và nội dungcủa quản lý nhà nước đối với lĩnh vực xuất bản tại Nhà xuất bản Công anhnhân dân Quản lý nhà nước về xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dânnhư thế nào?

- Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý nhà nước đối với xuất bản trongNhà xuất bản Công an nhân dân Nh ng thuận lợi, kh khăn, nh ng bất cậptrong hệ thống pháp luật, quy định hiện hành, công tác thực hiện hoạt độngquản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản của cấp quản lý, sự nhất quáncủa cơ chế quản lý hoạt động xuất bản hay nguồn gốc của nh ng kh khăn bấtcập trong thực thi hoạt động QLNN đối với hoạt động xuất bản tại Nhà Xuấtbản Công an

- Đưa ra các quan điểm, phương hướng và giải pháp cơ bản nhằm hoànthiện quản lý nhà nước trong lĩnh vực xuất bản n i chung, tại Nhà xuất bảnCông an nhân dân - Cục Truyền thông n i riêng.

4 Phạm vi và đối tượng nghiên c u

4.1 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi về địa bàn nghiên cứu Nhà xuất bản Công an nhân dân - Cục Truyền thông Công an nhân dân, Hà Nội

- Th i gian nghiên cứu trong đề tài được xác định từ năm 2015 đến nay

Đề tài chọn từ năm 2015 làm mốc nghiên cứu vì gắn với sự chuyển đổi đơn

vị, Nhà xuất bản trả 2 nhà in cho Bộ Công an, cắt giảm biên chế cũng nhưthay đổi chiến lược, đư ng hướng kinh doanh

4.2 Đối tượng nghiên cứu

Đề tài này nghiên cứu nhằm hướng đến đối tượng là quản lý nhà nước đối với Xuất bản trong Nhà xuất bản Công an nhân dân

5. Phương pháp nghiên c u

Nhằm đưa ra cái nhìn trực quan, nêu bật lên nh ng đặc điểm QLNN đốivới hoạt động xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dân, tôi lựa chọn sửdụng nh ng phương pháp như sau :

- Luận chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Các phương pháp cụ thể khác như :

+ Phương pháp hệ thống, phân tích, tổng hợp, so sánh, gắn lý luận với thực tiễn và dự báo để chọn lọc tri thức khoa học cũng như kinh nghiệm thực tiễn

- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

+ Phương pháp quan sát khoa học

+ Phương pháp phân tích tổng kết kinh nghiệm

+ Phương pháp chuyên gia

- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết

+ Phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết

+ Phương pháp phân loại và hệ thống h a lý thuyết

6. Nh ng đóng góp mới và ý nghĩa của luận văn

Các kết quả nghiên cứu của luận văn g p phần bổ sung nh ng vấn đề lýluận về quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản, cung cấp các luận cứkhoa học cho việc nghiên cứu nhằm tiếp tục xây dựng, hoàn thiện quản lý nhànước đối với xuất bản n i chung, xuất bản trong lực lượng vũ trang, Nhà xuất bản Công an nhân dân n i riêng

Đối với Nhà xuất bản Công an, đề tài này rất c thể sẽ mang lại nh ng giátrị mới nhằm thúc đẩy nh ng hoạt động QLNN đang hiệu quả cũng như hạnchế nh ng mặt kh khăn yếu kém trong hoạt động QLNN về xuất bản, nâng caonăng lực đội ngũ cán bộ nhân viên, chiến sĩ công an, nâng tầm nhận thức vàđưa ra nh ng phương án mới cho lực lượng ngành Việc áp dụng công nghệthông tin cũng là hướng giải quyết hiệu quả cho nh ng vướng mắc về QLNNxuất bản trong ngành

Các kết quả nghiên cứu của luận văn cũng c thể được sử dụng làm tàiliệu tham khảo cho học tập và nghiên cứu, cho các cơ quan quản lý nhà nước,cho các tổ chức và cá nhân khác về lĩnh vực xuất bản

7 K t cấu của luận văn

Ngoài phần m đầu và phần kết luận, luận văn được chia thành 3 chương:

Chương 1 Nh ng vấn đề về cơ s lý luận và pháp lý về quản lý nhànước đối với hoạt động xuất bản trong Nhà xuất bản CAND

Chương 2 Thực trạng quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản tại Nhà

xuất bản Công an nhân dân - Cục Truyền thông công an nhân dân

Chương 3 Quan điểm, mục tiêu và giải pháp đổi mới quản lý nhà nước

đối với hoạt động xuất bản trong Nhà xuất bản Công an nhân dân, giai đoạnhiện nay

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ VỀ QUẢN LÝ

NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG XUẤT BẢN

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vai trò của quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản

1.1.1 Hoạt động xuất bản là gì?

Hoạt động xuất bản theo nghĩa đầy đủ là một quá trình hoạt động thuộclĩnh vực văn h a tư tư ng thông qua việc sản xuất, phổ biến nh ng xuất bảnphẩm đến nhiều đối tượng Đ là một quá trình hoạt động hoàn chỉnh của bakhâu: biên tập, nhân bản (in ấn) và phát hành Xuất bản là một tổ hợp hoạtđộng - làm công việc đứng trung gian gi a tác giả với độc giả - hoạt động xuấtbản bảo đảm chức năng gồm ba khía cạnh: chức năng kỹ thuật và mỹ thuật vềthiết kế đồ hình bản in và thực hiện "ngoại hình" cho cuốn sách; chức năngthương mại để lưu hành, phổ cập và bán; chức năng truyền tải kiến thức đểtuyển chọn sách, tham gia hoàn chỉnh tác phẩm và phát hiện tài năng Bảnchất của xuất bản phẩm là tác phẩm văn h a tinh thần, b i chính các giá trị văn

h a tạo nên giá trị sử dụng của xuất bản phẩm, giá trị sử dụng tinh thần, đápứng nhu cầu tinh thần của con ngư i Trên phương diện này, xuất bản chính làmột quá trình sáng tạo, truyền bá các giá trị văn h a, mang tính chất văn h a rõrệt Mặt khác, xuất bản còn là quá trình thực hiện vật chất h a các giá trị văn h

a tinh thần, biến các tác phẩm văn h a thành các vật phẩm để lưu gi và truyền

bá Nhìn từ khía cạnh này, xuất bản phụ thuộc vào trình độ phát triển của lựclượng sản xuất, của nền sản xuất vật chất Sản xuất xuất bản phẩm đòi hỏiphải c sự đầu tư, chi phí về vật chất, phải trao đổi, mua bán như hàng h atrong nền kinh tế hàng h a Đồng th i, xuất bản cũng c thể tạo ra lợi nhuận, đ

ng g p trực tiếp về kinh tế cho sự phát triển nền kinh tế Về

phương diện này, xuất bản thật sự là ngành kinh tế - kỹ thuật Ngành kinh tếnày nằm trong tổ hợp kinh tế truyền thông ngày càng c vai trò to lớn trong

th i đại kinh tế tri thức

Như vậy, xuất bản vừa là quá trình sản xuất tinh thần – sản xuất, hoàn thiện tác phẩm tinh thần của nh ng ngư i biên tập các nhà xuất bản, vừa là sản xuất vật chất – khâu chế bản, nhân bản xuất bản phẩm, vừa là hoạt động thương mại để phân phối, truyền bá các xuất bản phẩm trong xã hội Quá trìnhhoạt động này gồm ba bộ phận cơ bản: biên tập, nhân bản, phát hành, có quan

hệ h u cơ, phụ thuộc và quyết định lẫn nhau Tuy nhiên, mỗi bộ phận đ mang bản chất sáng tạo khác nhau, có tính chất nghề nghiệp khác nhau Mỗi bộ phận đ là một lĩnh vực riêng bị chi phối b i hai thuộc tính văn h a và

kinh tế Biểu hiện tính chất văn h a và tính chất kinh tế mỗi lĩnh vực của hoạtđộng xuất bản rất khác nhau Điều 1 của Luật Xuất bản năm 2004 của nước taghi rõ: “Hoạt động xuất bản bao gồm các lĩnh vực xuất bản, in và phát hànhxuất bản phẩm.” Trong luật này, thuật ng xuất bản đã được dùng theo nghĩahẹp để chỉ một bộ phận của hoạt động xuất bản diễn ra trong các nhà xuất bản

là công tác biên tập Do vậy, thể hiện chính xác hơn câu này phải viết là: Hoạtđộng xuất bản bao gồm các lĩnh vực biên tập, in và phát hành Cả ba lĩnh vựcnày hợp lại thành một chỉnh thể mới đúng và đầy đủ nghĩa của khái niệm hoạtđộng xuất bản

Đ i sống văn h a của xã hội bao gồm một tổng thể các hoạt động với cácchức năng khác nhau do nhiều đơn vị xã hội thực hiện Văn h a là đ i sốngriêng do con ngư i sáng tạo ra và có tác dụng hoàn thiện con ngư i theo hướngchân, thiện, mỹ Văn h a theo nghĩa hẹp là một lĩnh vực hoạt động đầy sángtạo của con ngư i nhằm biến lý tư ng làm đẹp cuộc sống của mình thành hiệnthực, biến sự sáng tạo độc đáo của cá nhân thành tài sản của xã hội, làm nềntảng tinh thần cho sự tồn tại và phát triển của xã hội Tổng thể đ i sống văn h a

xã hội, tựu trung, đều nhằm thực hiện bốn nhiệm vụ cơ bản sau:

Thứ nhất, sản xuất và sáng tác các giá trị văn h a mới làm cho đ i sốngtinh thần xã hội ngày càng phồn vinh Chủ thể sáng tạo chủ yếu là các vănnghệ sĩ, các nhà khoa học hoạt động trong các cơ quan sáng tác nghệ thuật vànghiên cứu khoa học.

Thứ hai, gi gìn, bảo tồn các giá trị văn h a do cộng đồng dân tộc sáng tạo

ra và trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, làm cho văn h a tr thành dòngchảy không ngừng nuôi sống đ i sống tinh thần của các dân tộc và nhân loại.Thứ ba, truyền bá, phổ biến rộng rãi các sáng tác văn h a ra toàn xã hội,toàn thế giới, biến các giá trị sáng tạo của các nghệ sĩ, các nhà khoa học thànhgiá trị chung được xã hội chấp nhận và tr thành giá trị văn h a xã hội

Thứ tư, tổ chức đ i sống văn h a cộng đồng, biến các giá trị văn h a tinhthần thành các hành vi, lối sống, phong tục của xã hội, biến nh ng giá trị chân,thiện, mỹ thành hiện thực

Bốn nhiệm vụ đ c quan hệ h u cơ với nhau Hoạt động xuất bản là bộphận thiết yếu vì là công cụ để thực hiện có hiệu quả cả bốn nhiệm vụ cơ bản

đ Để làm được vai trò này trong đ i sống văn h a, các bộ phận của xuất bản phải gắn bó với nhau trong một chỉnh thể h u cơ

Hoạt động xuất bản ra đ i gắn liền với nhu cầu truyền thông Các bướcphát triển của n gắn liền với các cuộc cách mạng thông tin – truyền thôngtrong xã hội Truyền thông xã hội xuất hiện gắn liền với sự phát triển của lựclượng sản xuất và quan hệ sản xuất Đ là yêu cầu tất yếu của tổ chức sản xuấttập thể, là hoạt động thiết yếu để con ngư i tồn tại và phát triển

Hoạt động xuất bản ngay từ khi ra đ i lần đầu tiên Rôma (thế kỷ thứ 1TCN) đã là một quá trình mang tính chất kinh tế thương mại Xuất bản lúcđầu rất thô sơ: Tác giả đưa các tác phẩm thông tin cho nh ng ngư i chuyênchép sách (nh ng ngư i làm xuất bản) để họ chép thành nhiều bản (nhân bản)rồi bán cho nh ng ngư i biết ch và c nhu cầu truyền thông trong xã hội

(phát hành) Như vậy, xuất bản ra đ i từ nhu cầu phát triển kinh tế Bản thân

n ngay từ đầu đã mang thuộc tính kinh tế - kỹ thuật: kỹ thuật chép sách, làmgiấy và tính chất thương mại để phổ biến sách cho nhiều ngư i Ngư i làm xuấtbản lúc này chính là ngư i làm kỹ thuật nhân bản, sửa ch a bản thảo và

c cửa hiệu buôn bán sách Suốt th i cổ đại và trung cổ, xuất bản sách là mộtngành truyền thông xã hội, một ngành kinh tế - kỹ thuật, làm dịch vụ văn h abao gồm hai công việc chính là nhân bản và phát hành sách và các văn bản cổ

Sự phát minh ra công nghệ in công nghiệp của Gu-ten-bec thế kỷ XV đãlàm cho ngành xuất bản c bước nhảy vọt về kỹ thuật Bước nhảy vọt về côngnghệ in đã kéo theo các yêu cầu phát triển đầy đủ và hiện đại h a ngành xuấtbản Công việc biên tập tách ra thành một khâu độc lập trong hoạt động xuấtbản để đáp ứng các yêu cầu mới của ngành Đ là phải tổ chức, khai thác nhiềubản thảo để đáp ứng nhu cầu mới về xuất bản phẩm của trư ng học, của việctruyền bá văn h a nhân văn th i Phục hưng Khâu biên tập tr thành

khâu quan trọng hàng đầu của hoạt động xuất bản Hoạt động xuất bản vớinghĩa hoàn chỉnh và hiện đại đã ra đ i Đ là quá trình hoạt động đồng bộ, hoànchỉnh của ba khâu biên tập, in và phát hành

Cuối thế kỷ XV trung tâm xuất bản chuyển từ Đức sang Italia, nơi cộinguồn của th i kỳ văn h a Phục hưng Sau đ lại rơi vào tiêu điều do chế độkiểm duyệt hà khắc của giáo hội đoàn châu Âu

Đến thế kỷ XVIII, do sự phát triển và thắng lợi của cách mạng tư sản châu Âu, sự phát triển của phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa với cách mạng công nghiệp thế kỷ XVIII, hoạt động xuất bản được phục hồi nhanh ch

ng châu Âu, tr thành ngành công nghiệp truyền thông c ý nghĩa quan trọng đốivới sự phát triển kinh tế xã hội Do nhu cầu phổ cập giáo dục để đào tạo

nguồn nhân lực cho kinh tế tư bản chủ nghĩa, do chế độ kiểm duyệt hà khắc bị

x a bỏ và sự phổ biến rộng rãi của văn nghệ Phục hưng, do yêu cầu

vận động quần chúng của cách mạng tư sản mà xuất bản phương Tây pháttriển rất mạnh Ngoài sách, đã xuất hiện các xuất bản phẩm định kỳ như tạpchí, báo hàng ngày, và ngày càng phát triển phong phú và c thêm nh ng hìnhthức truyền thông mới.

Việc phát triển xuất bản châu Âu cuối thế kỷ XVIII đã bắt đầu c sự phâncông mới Một số nhà kinh doanh sách, nhà in dồn sức phát triển công tácbiên tập Họ là nh ng nhà xuất bản theo nghĩa hiện đại đầu tiên, làm việc kinhdoanh xuất bản phẩm trên cả ba khâu hoàn chỉnh: biên tập, in và phát hành.Một số hiệu sách lớn ( Anh, Mỹ) phát triển lên thành các “công ty xuất

bản” chuyên bán buôn, bán lẻ sách Nhiều nhà in tăng thêm bộ phận biên tậpphát triển thành nhà xuất bản chuyên làm biên tập và in Một số cơ s khácvẫn chuyên làm việc in hoặc chuyên bán sách (phát hành) Như vậy, ngànhxuất bản châu Âu và Mỹ thế kỷ XVIII đã tr thành một ngành công nghiệp với

mô hình hoạt động đa dạng: c cơ s xuất bản (nhà xuất bản) làm hai khâu: biêntập và in; c “công ty xuất bản” chuyên làm phát hành (cả bán

buôn và bán lẻ); c cơ s chuyên làm in và cũng c cơ s chỉ làm bán lẻ (pháthành) xuất bản phẩm Ngành xuất bản hiện đại c xu hướng tách r i nhautrong hoạt động sản xuất kinh doanh gi a các khâu biên tập, in và phát hành.Trên thực tế, mỗi bộ phận xuất bản c nh ng hoạt động độc lập, c tính chấtnghề nghiệp khác nhau Song, trên phương diện để sản xuất, phân phối, tiêudùng xuất bản phẩm, xuất bản đang tr thành một ngành công nghiệp mũi nhọntrong kinh tế tri thức, là trung tâm sản xuất, phân phối nguồn lực trí tuệ của xãhội hiện đại Sản phẩm chính của ngành xuất bản là sách Sách là loại hìnhxuất bản phẩm cơ bản, chính yếu nhất Ngoài sách, các xuất bản phẩm in khácnhư báo in, tạp chí, văn h a phẩm, các tài liệu thông tin khác vẫn là nh ng loại

ấn phẩm chủ yếu, cơ bản nhất của ngành in Ngành in nếu không in xuất bảnphẩm sẽ không c cơ s để tồn tại và phát triển trong kinh tế tri

thức Bộ phận cơ bản nhất của ngành in cũng là bộ phận h u cơ của ngànhxuất bản, không thể tách r i công tác biên tập xuất bản Cùng với sự phát triểncủa sách và xuất bản điện tử, xuất bản phẩm in trên giấy bằng công nghệ in Gu-ten-berg sẽ dần dần bị thay thế Song, ngành nhân bản kỹ thuật số trên cácvật liệu mang tin cũng đang thay thế cho công nghệ in truyền thống “Ngành

in kỹ thuật số vẫn phát triển song hành và gắn b với ngành xuất bản, vẫn là một bộ phận của xuất bản điện tử Tuy nhiên, trong tương lai, mối quan hệ đ

sẽ ra sao, hiện nay chưa ai khẳng định được B i lẽ, hiện tại và thậm chí sẽ cảtrong thế kỷ XXI, sách điện tử và xuất bản điện tử vẫn chưa thể thay thế hoàntoàn được sách in truyền thống trên giấy Nhu cầu sách truyền thống sẽ luônphát triển song song ngành xuất bản Ba bộ phận, ba lĩnh vực của xuất bảntruyền thống là biên tập, in và phát hành vẫn là ba khâu của một hoạt độngxuất bản đồng bộ hoàn chỉnh để sản xuất và tái sản xuất ra ngày càng nhiềuxuất bản phẩm đáp ứng ngày càng cao nhu cầu văn h a của xã hội.”

Biên tập là hoạt động tổ chức, khai thác, lựa chọn và tu chỉnh các tácphẩm văn h a - truyền thông Bản chất của biên tập là khâu sản xuất tinh thần

để làm ra các sản phẩm sáng tạo tinh thần c giá trị cao N mang tính chất của lao động sáng tạo - sáng tạo tinh thần, chịu sự chi phối b i quy luật sáng tạo tinh thần Song, biên tập lại chính là khâu tạo ra giá trị sử dụng cơ bản của xuất bản phẩm Nh đ mà n tr thành hàng h a, c thể trao đổi để thực hiện giá trị trên thị trư ng Xét phương diện kinh tế, biên tập chính là khâu m đầu của sản xuất hàng h a, n định hướng và xác định chiến lược mặt hàng,

chiến lược kinh doanh xuất bản c hiệu quả Hơn n a, biên tập sẽ làm cho hànghóa xuất bản phẩm c giá trị sử dụng lớn nhất, nh đ mà tăng sức cạnh tranh củaxuất bản phẩm, tăng giá trị kinh tế của hoạt động xuất bản Năng lực cạnhtranh hạt nhân của xuất bản trên thị trư ng là do chất lượng hoạt động biên tậpquy định

Tuy vậy, biên tập chưa tạo ra được hàng h a xuất bản phẩm Kết quả củakhâu biên tập còn phải được vật chất h a bằng khâu chế bản, nhân bản In tạo

ra cái “vỏ vật chất” để các tác phẩm văn h a tinh thần tr thành vật phẩm cthể trao đổi được, c thể bán được trên thị trư ng In không tạo ra giá trị sửdụng cơ bản của xuất bản phẩm, song nếu thiếu n , xuất bản phẩm khôngthành hàng h a, không đến tay ngư i sử dụng Hơn n a khâu vật chất h a tácphẩm này cũng đòi hỏi nh ng chi phí về kinh tế, tuân theo nh ng định mứckinh tế kỹ thuật, chiếm một phần đáng kể trong cơ cấu giá thành của xuất bảnphẩm Khâu in thực hiện kinh doanh c hiệu quả, giá trị cá biệt của xuầt bảnphẩm thấp, lợi nhuận thu được từ sản xuất hàng h a cao, sức cạnh tranh củaxuất bản phẩm, của hoạt động xuất bản trong cơ chế thị trư ng sẽ tăng lên Dovậy, in là khâu sản xuất quyết định biến các thành quả biên tập thành hàng

h a xuất bản phẩm In g p phần rất quan trọng tạo nên hiệu quả kinh tế của hoạt động xuất bản

Phát hành là khâu không thể thiếu để biến xuất bản phẩm thật sự tr thành hàng h a, là khâu quyết định để thực hiện chu kỳ sản xuất và tái sản

xuất m rộng xuất bản phẩm Phát hành tạo ra thị trư ng xuất bản phẩm: c ngư ibán, ngư i mua, c hàng h a luân chuyển, c cạnh tranh và hoạt động thương mại Phát hành là khâu thực hiện giá trị xuất bản phẩm Toàn bộ lao động của các khâu xuất bản kết tinh trong hàng h a xuất bản phẩm: lao động của tác giả

và biên tập viên, lao động của hoạt động chế bản in, lao động của ngư i bán buôn, bán lẻ xuất bản phẩm,… c được thực hiện giá trị, c biến thành tư bản đểtiếp tục tồn tại và đầu tư phát triển hay không,… đều phụ thuộc vào khâu pháthành xuất bản phẩm trên thị trư ng Khâu phát hành giải quyết đầu ra của hàng h a, kết thúc một chu kỳ sản xuất cho một sản phẩm đồng th i lại m đầu cho một chu kỳ sản xuất mới m rộng hơn, hiệu quả hơn Bản thân kinh doanh phát hành c thể trực tiếp nâng cao hiệu quả kinh tế, nâng cao sức cạnh tranh, nâng cao thuơng hiệu của nhà xuất bản, nhà in,

của cả tác giả và ngư i biên tập Trong th i đại bùng nổ thông tin và xuất bảnđiện tử hiện nay, khâu phát hành nh thương mại điện tử và mạng thông tinInternet càng c vai trò quyết định hiệu quả kinh doanh của hoạt động xuất bảnhiện đại.

T m lại, xét trên bình diện là một hoạt động kinh tế - kỹ thuật, hoạt độngxuất bản vẫn luôn luôn là một tổ hợp ba mặt, ba lĩnh vực hoạt động c quan hệ

h u cơ với nhau là biên tập, in và phát hành Ba mặt này quyết định lẫn nhau,đồng th i thúc đẩy nhau cùng phát triển Trong ba mặt đ , biên tập là “hạtnhân” của xuất bản N c vai trò quyết định chất lượng và hiệu quả hoạt độngxuất bản trên cả phương diện sáng tạo văn h a, cả trên phương diện kinh tế.Song nếu thiếu nhân bản và phát hành, khâu biên tập cũng không tr thành xuấtbản, không phải là hoạt động truyền bá văn h a, không là công cụ truyềnthông đại chúng của xã hội hiện đại

1.1.2 Đặc trưng của hoạt động xuất bản

* Kinh doanh loại hàng hoá đặc thù

XBP là một loại hàng h a nhưng là hàng h a đặc biệt c nh ng đặc điểmriêng mà hàng hóa thông thư ng không c XBP là hàng h a b i n c đầy đủ haithuộc tính giá trị và giá trị sử dụng Để c được một XBP phải trải qua một quátrình lao động với nhiều công đoạn sản xuất khác nhau: chi phí sáng tác, chiphí in ấn xuất bản và chi phí lưu thông Tất cả nh ng chi phí đ đã hình thànhnên giá trị của XBP trên thị trư ng Giá trị này được thể hiện thông qua giá cả

Ở Việt Nam, giá cả XBP cao hay thấp phụ thuộc không chỉ

b i giá trị của chúng hay qui luật của thị trư ng mà còn phụ thuộc chủ yếu vàochính sách, định hướng của Đảng, Nhà nước trong mỗi giai đoạn nhất định.Mỗi một loại XBP cụ thể chứa đựng một nội dung tri thức nhất định nhằm đápứng nhu cầu của một hoặc vài nh m đối tượng khách hàng nhất định Đ là giátrị sử dụng của XBP

XBP là loại hàng h a đặc biệt, n cũng mang nh ng yếu tố vật chất, cũng

c nguồn gốc từ các ngành sản xuất vật chất, cũng c thể cân đo, đong, đếmđược Song giá trị chủ yếu trong loại hàng h a này không phải là giá trị vậtchất mà là nh ng giá trị tinh thần tư tư ng Giá trị tinh thần này vốn được kếttinh từ lao động lâu dài, gian khổ và đầy tính sáng tạo của tác giả và nh ngngư i tham gia làm ra cuốn sách, phổ biến chúng trên thị trư ng Giá trị vậtchất của XBP chỉ là bỏ bao bọc bề ngoài, là phương tiện để chuyển tải giá trịtinh thần tư tư ng cốt lõi bên trong của chúng

So với các loại hàng h a khác, giá trị sử dụng của n thư ng lớn hơn rấtnhiều gía trị Giá trị sử dụng của XBP c tính lâu bền, c sự lan tỏa trong khônggian và theo th i gian Muốn khẳng định giá trị của một cuốn sách cần

phải c đủ th i gian để ngư i sử dụng thẩm định và phát huy nh ng giá trị đ vào các hoạt động thực tiễn

Việc định giá cho một đơn vị hàng h a XBP trên thị trư ng cũng là một việc làm rất kh , rất đặc biệt đối với nhà kinh doanh Trên thị trư ng c nh ng cuốn sách bán chạy tiêu thụ nhanh với số lượng lớn, song chưa chắc đã là cuốn sách c giá trị cao về mặt khoa học, nghệ thuật hoặc tư tư ng Cũng c nh

ng cuốn sách được thẩm định là c giá trị đích thực về mặt này,

mặt kia và thực sự là loại sách rất cần để phục vụ cho nhiều lĩnh vực củacuộc sống xã hội song lại rất kh tiêu thụ và là loại cần phải trợ giá Như vậy,thị hiếu bạn đọc và nhu cầu thị trư ng không thể là tiêu chí cao nhất để đánhgiá giá trị của XBP

Trên thực tế, mỗi một loại XBP chỉ c thể phù hợp với một vài nh m đốitượng khách hàng nhất định Để c nhu cầu về XBP ngư i ta phải trải qua mộtquá trình nhận thức nhất định Trình độ nhận thức và học vấn càng cao thì nhucầu về XBP càng lớn và ngược lại Vì vậy c một hiện thực là: khách hàng sửdụng XBP mỗi khu vực, tỉnh thành, mỗi vùng lãnh thổ, mỗi quốc gia c

nh ng sự khác biệt Ở các thủ đô, thành phố lớn - nơi tập trung dân cư trình độdân trí cao thì nhu cầu về XBP rất cao, đa dạng và phong phú Ở nông thôn,miền núi, vùng sâu, vùng xa đ i sống kinh tế nghèo nàn, trình độ dân trí thấpnên nhu cầu về XBP thấp và bị xếp vào nhu cầu thứ yếu.

XBP là hàng h a đặc biệt nhằm thỏa mãn nhu cầu văn h a tinh thần và trítuệ Vì thế n tác động mạnh mẽ đến tâm tư tình cảm con ngư i và g p phần tíchcực vào việc hình thành nhân cách con ngư i XBP c ý nghĩa giáo dục rất lớnđối với xã hội

* Thực hiện ch c năng chính trị tư tưởng

Mục tiêu lâu dài của hoạt động xuất bản hướng tới là nhằm đạt tới hiệuquả xã hội Bên cạnh mảng sách thuần túy kinh doanh đáp ứng nhu cầu củakhách hàng, của thị trư ng theo định hướng của nhà nước, hoạt động này cònphải hoàn thành trọng trách lớn trong việc sản xuất và phổ biến một khốilượng lớn xuất bản phẩm theo chương trình XBP tài trợ của Chính Phủ đếnmọi miền của đất nước Trên thực tế, nhà nước đã quan tâm đặc biệt đến lĩnhvực này và c sự đầu tư tài trợ thích đáng Nh ng chương trình sách tài trợ trịgiá hàng tỷ đồng cho các đối tượng chính sách, vùng sâu, vùng xa, miền núihải đảo hàng năm vẫn thư ng xuyên được tổ chức Trong đ c sự đ ng g p côngsức và tiền của rất lớn của đông đảo các thành phần, lực lượng nhà xuất bản

và đơn vị phát hành sách tham gia Hàng triệu bản sách các loại thuộc nhiềulĩnh vực tri thức khác nhau của đ i sống xã hội đã nhanh ch ng được phổ biếnsâu rộng trong xã hội Bằng nhiều hình thức, kênh chuyển tải khác nhau, cácxuất bản phẩm được đưa đến khách hàng, các thư viện, trư ng học, các điểmvăn h a cơ s (thông qua câu lạc bộ, nhà văn h a của khu phố, thôn,

x m ) đáp ứng nhu cầu đọc cho công chúng, nâng cao dân trí và đ i sống văn

h a tinh thần của nhân dân

* Thực hiện ch c năng kinh doanh

Xuất bản đồng th i cũng là một hoạt động kinh tế Hoạt động đ gồm ba khâu xuất bản-in-phát hành (sản xuất-lưu thông) Mục tiêu của hoạt động xuất

bản nhằm hướng tới đáp ứng nhu cầu của ngư i sử dụng XBP trong xã hội(ngư i mua và đọc XBP) Quá trình vận động liên tục và xuyên suốt gi a cáckhâu sáng tác-biên tập-in-phát hành đến khách hàng đã tạo nên một chu trình

kinh tế khép kín sản xuất- lưu thông-tiêu dùng Đ là một quá trình kinh tế mà

các nhà sản xuất kinh doanh đầu tư các nguồn lực sẵn c để thực hiện việc sảnxuất ra các XBP và sử dụng các hình thức, biện pháp nhằm đẩy mạnh việctiêu thụ hàng h a xuất bản phẩm trên thị trư ng Quá trình chuyển giao giá trịXBP trên thị trư ng diễn ra khi nhà sản xuất kinh doanh và ngư i mua c thểchấp nhận các thương lượng của nhau về giá cả, sản phẩm và dịch vụ mua bánhàng h a Trong đ , nhà sản xuất kinh doanh thu được một khoản tiền không

nh ng bù đắp được tất cả nh ng chi phí đã bỏ ra mà còn c thêm lợi nhuận đểtiếp tục tái đầu tư tiếp theo Khách hàng mua được hàng nhằm thỏa mãn nhucầu đọc của bản thân và khai thác tối đa giá trị sử dụng của XBP Trong nềnkinh tế thị trư ng, hoạt động xuất bản chịu sự chi phối mạnh mẽ của các quiluật kinh tế Việc sản xuất kinh doanh các XBP trên thị trư ng phải tuân thủnghiêm ngặt các qui luật cung-cầu, giá trị và cạnh tranh Hoạt động xuất bảncũng phải hướng tới lợi nhuận và lợi nhuận cũng tr thành động lực, mục tiêucủa sản xuất kinh doanh B i hiệu quả kinh tế chính là nền tảng v ng chắc đểduy trì sự tồn tại và phát triển của hoạt động xuất bản Đồng th i, hiệu quảkinh tế cũng là cơ s để hoạt động xuất bản đạt được hiệu quả xã hội to lớn.Như vậy, nước ta, xuất bản là một hoạt động đặc thù- hoạt động kinh tếtrong lĩnh vực văn h a tư tư ng Hoạt động sản xuất kinh doanh loại hàng h ađặc biệt nhằm đáp ứng nhu cầu văn h a tinh thần cho xã hội theo định hướngcủa Đảng và Nhà nước; Hoạt động xuất bản phải vận hành trong nền kinh tếthị trư ng và tuân thủ các qui luật kinh tế, lấy hiệu quả kinh doanh làm mụctiêu trước mắt nhằm thực hiện tốt chiến lược lâu dài là hiệu quả xã hội

1.1.3 Vị trí, mục đích, vai trò của hoạt động xuất bản

Hoạt động xuất bản thuộc lĩnh vực văn h a, tư tư ng nhằm phổ biến, giớithiệu tri thức thuộc các lĩnh vực của đ i sống xã hội, giá trị văn h a dân tộc

và tinh hoa văn h a nhân loại, đáp ứng nhu cầu đ i sống tinh thần của nhândân, nâng cao dân trí, xây dựng đạo đức và lối sống tốt đẹp của ngư i ViệtNam, m rộng giao lưu văn h a với các nước, phát triển kinh tế - xã hội, đấutranh chống mọi tư tư ng và hành vi làm tổn hại lợi ích quốc gia, g p phần vào

sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Theo Điều 3 Luật Xuất bản 2012, vị trí, mục đích và vai trò của hoạt động xuất bản được quy định như sau

"Điều 3 Vị trí, mục đích của hoạt động xuất bản

Hoạt động xuất bản thuộc lĩnh vực văn h a, tư tư ng nhằm phổ biến, giớithiệu tri thức thuộc các lĩnh vực của đ i sống xã hội, giá trị văn h a dân tộc vàtinh hoa văn h a nhân loại, đáp ứng nhu cầu đ i sống tinh thần của nhân dân,nâng cao dân trí, xây dựng đạo đức và lối sống tốt đẹp của ngư i Việt Nam, mrộng giao lưu văn h a với các nước, phát triển kinh tế - xã hội, đấu tranhchống mọi tư tư ng và hành vi làm tổn hại lợi ích quốc gia, góp phần vào sựnghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

1.2 Nội dung Quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước

Khái niệm quản lý nhà nước chỉ xuất hiện và tồn tại cùng với sự ra đ i vàtồn tại của nhà nước

Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là hoạt động tổ chức, điều hành của

cả bộ máy nhà nước, là sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nước trên cácphương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp Theo cách hiểu này, quản lý nhànước là hoạt động của cả ba hệ thống cơ quan nhà nước: cơ quan lập pháp, cơquan hành pháp, cơ quan tư pháp Quản lý nhà nước c các đặc điểm sau đây:– Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan, công chức trong bộ máy nhànước được trao quyền lực công gồm: quyền lập pháp, quyền hành pháp vàquyền tư pháp

– Đối tượng quản lý của nhà nước là tất cả các cá nhân, tổ chức sinh sống

và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia

– Quản lý nhà nước có tính toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đ i sống

xã hội: chính trị, kinh tế, văn h a, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao…

1.2.2 Khái niệm QLNN về hoạt động xuất bản

QLNN về HĐXB là sự tác động của Nhà nước lên các nhà xuất bản, các

cơ s in và phát hành thông qua quá trình hoạt động, xây dựng chiến lược,chính sách, quy định và pháp luật; tổ chức, chỉ đạo; kiểm soát HĐXB, tạo ramôi trư ng lành mạnh, thuận lợi nhất sao cho HĐXB phát triển đúng địnhhướng, g p phần nâng cao dân trí, c hiệu quả cao một cách bền v ng trong điềukiện biến động của môi trư ng trong nước và quốc tế

Như vậy, mục tiêu của QLNN về HĐXB là phát triển HĐXB đúng địnhhướng của Đảng và nhà nước; nang cao dân trí và đ i sống văn hoá tinh thầncủa nhan dân, nâng cao hiệu quả kinh tế của HĐXB Đồng th i, đối tượngquản lý là HĐXB tại các nhà xuất bản, cơ s c nhiệm vụ in ấn, phát hành XBP.Chủ thể QLNN về HĐXB, là các cơ quan quản lý các lĩnh vực các ngành khácnhau của kinh tế, là Bộ thôgn tin truyền thông, Cục Xuất bản và Cục truyềnthông CAND (từ tháng 8/2018 đối với lực lượng vũ trang CAND)

HĐXB tại Nhà xuất bản CAND ngoài đáp ứng tất cả nhiệm vụ, yêu cầucủa ngành nghề, lực lượng, nhân dân còn phải đáp ứng bản chất kinh doanhXBP, tạo ra giá trị kinh tế cho đơn vị sự nghiệp công lập

Hiện nay, theo Điều 6, Luật Xuất bản 2012 Quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản được quy định như sau:

"Điều 6 Quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản

1 Nội dung quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản bao gồm:

a) Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chínhsách phát triển hoạt động xuất bản; ban hành theo thẩm quyền văn bản quy

phạm pháp luật về hoạt động xuất bản và bản quyền tác giả trong hoạt động xuất bản;

b) Tổ chức đọc, kiểm tra, thẩm định xuất bản phẩm lưu chiểu;

c) Cấp, thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động xuất bản;

d) Nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong hoạt động xuất bản; đào tạo và bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ về hoạt động xuất bản;đ) Hợp tác quốc tế trong hoạt động xuất bản;

e) Thanh tra, kiểm tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm pháp luật trong hoạt động xuất bản;

g) Thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công tác thi đua,khen thư ng trong hoạt động xuất bản; tuyển chọn và trao giải thư ng đối vớixuất bản phẩm có giá trị cao

2 Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản trong phạm vi cả nước

Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản

Các bộ, cơ quan ngang bộ phối hợp với Bộ Thông tin và Truyền thông thực hiện quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản theo thẩm quyền

Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọichung là Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) thực hiện quản lý nhà nước về hoạt độngxuất bản tại địa phương

Như vậy, HĐXB không phải là hoạt động kinh tế đơn thuần, n vừa thuộclĩnh vực kinh tế, vừa thuộc lĩnh vực văn h a, tư tư ng Do vậy, nội dungQLNN về HĐXB c nh ng đặc thù nhất định, nhưng không nằm ngoài cácnguyên tắc QLNN đối với các lĩnh vực kinh tế - xã hội khác

C nhiều cách tiếp cận nội dung QLNN về HĐXB, nhưng trong phạm vinghiên cứu của luận văn, học viên chọn cách tiếp cận nghiên cứu mục tiêu vàtiêu chí đánh giá QLNN về HĐXB, cụ thể:

Th nhất, HĐXB phải phát triển đ ng định hướng của Đảng và Nhà nước Tương ứng với từng th i kỳ phát triển kinh tế, chính trị, văn h a, xã hội

của đất nước, Đảng và Bộ Công an đã c nh ng chủ trương, đư ng lối trongQLNN về HĐXB Sau khi nh ng chủ trương, đư ng lối ra đ i, các văn bảnpháp luật của Nhà nước sẽ thể chế h a nh ng chủ trương, đư ng lối đ vào trongcác chế định, các quy định pháp luật về HĐXB để các CQNN như Nhà xuấtbản Công an c thẩm quyền tổ chức thực hiện trong thực tế bằng các hoạt độngchuyên môn, đồng th i bảo vệ các quy định của pháp luật đ thông qua các hoạtđộng thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các hành vi vi phạm phápluật trong HĐXB Nh ng trư ng hợp như in lậu sách, ấn phẩm nội bộ, lịch, sổ tayđảng viên diễn ra mà thiếu đi sự aurn lý của chính quyền cũng như quản lý tạinhà xuất bản CAND, chỉ cho tới khi Cục quản lý thị trư ng vào cuộc các trư nghợp mới bị phát giác và chịu trách nhiệm xử lý theo quy định pháp luật

Tuy nhiên hiện nay, việc ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ mới,đặc biệt là tin học đã dẫn đến sự phát triển nhanh trong HĐXB với sự đa dạngcủa loại hình xuất bản phẩm, đã xuất hiện nhiều quan hệ xã hội mới được hìnhthành trong HĐXB; tình trạng thương mại h a đã tr thành xu thế trong HĐXB,gây tác hại không nhỏ tới nhận thức, tư tư ng, tình cảm và đ i sống tinh thầncủa nhân dân Điều này ảnh hư ng rất lớn tới thị hiếu bạn đọc và hoạt độngQLNN về xuất bản tại Nhà xuất bản Công an nhân dân

Trong khi đ , các CQNN liên quan buông lỏng quản lý, thiếu nh ng biệnpháp h u hiệu để ngăn chặn và lập lại trật tự trong HĐXB

Để thể chế h a các quan điểm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước về HĐXB,Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Chỉ thị số 42-CT/TW Đây là chỉthị đầu tiên của Đảng dành riêng cho HĐXB, thể hiện nhận thức đầy đủ nhấtcủa Đảng, Nhà nước về vai trò, vị trí của HĐXB trong công cuộc phát triểnđất nước, xây dựng nền văn h a, đặc biệt là chiến lược phát triển con ngư i

hiện nay, là đỉnh cao của sự kết hợp gi a lý luận và thực tiễn trong công tác chỉđạo của Đảng đối với HĐXB Cùng với Chỉ thị 20-CT/TX từ Bộ Công an đốivới xuất bản cho lực lượng Công an Cho đến nay, trong tình hình phát triểnmới của đất nước, quan điểm chỉ đạo đ vẫn còn nguyên giá trị.

Vì vậy, việc triển khai thực hiện đúng định hướng của Bộ Công an trongQLNN về HĐXB c vai trò rất quan trọng, làm tiền đề để thực hiện các vai tròkhác trong lĩnh vực này Vai trò đ không được thực hiện tốt thì nhiệm vụQLNN về HĐXB tại Nhà xuất bản CAND cũng không thể triển khai tốt Đểquản lý HĐXB c hiệu quả, trước hết, các chủ trương, chính sách phải phảnánh được nh ng đòi hỏi của thực tiễn khách quan, của xu thế phát triển

Th hai, QLNN về HĐXB tại Nhà xuất bản CAND luôn góp phần nâng cao dân trí và đời sống văn hóa tinh thần cho nhân dân Khi chuyển

sang nền kinh tế thị trư ng, nh ng QLNN về HĐXB tại Nhà xuất bản CAND

đã có nhiều kh i sắc khoác lên diện mạo mới, phục vụ tốt đ i sống văn h a tinh thần cho nhân dân với nh ng xuất bản phẩm phong phú về nội dung và hình thức Nhà xuất bản CAND đã áp dụng đúng và làm tốt tinh thần đ Suốt nhiềunăm qua, Nhà xuất bản CAND đã xây dựng được cho mình đội ngũ độc giả đông đảo từ các cụ cao niên lão thành cách mạng cho tới nh ng trẻ em và cả các thanh niên sinh viên đang học tập làm việc trong ngành và ngoài ngành

Đa số nh ng tác phẩm và nội dung mang tới bjna đọc rất đa dạng từ lịch sử, chân dung nhân vật cho tới nh ng ấn phẩm trinh thám kỳ bí, ấn phẩm phá án, chuyên đề nội bộ cho công an Tuy nhiên, mặt trái của cơ chế thị trư ng đã thúc ép các nhà xuất bản chỉ chú ý tới các sách “bán chạy”, c khả năng thanh toán, đẩy nh ng nhà quản lý thực hiện QLNN về HĐXB phải hội nhập và tìm kiếm lợi nhuận cao, không lư ng đến hậu quả chính trị, xã hội c thể xảy ra Đối với lực lượng quản lý tại Nhà xuất bản CAND, QLNN về HĐXB là phải hạn chế đến mức tối đa các HĐXB chạy theo lợi nhuận kinh tế

đơn thuần, đặc biệt là phải ngăn chặn xu hướng thương mại h a HĐXB Nếuquản lý tốt HĐXB, ngăn chặn được xu hướng thương mại h a sẽ bảo vệ đượclợi ích của ngư i tiêu dùng được hư ng thụ các xuất bản phẩm c chất lượngcao cả về nội dung và hình thức Như vậy, pháp luật phải quy định cụ thể, rõràng các tiêu chuẩn về nội dung, kỹ thuật, mỹ thuật của xuất bản phẩm Riêngnội dung, phải c nh ng điều khoản cấm nhằm ngăn chặn nh ng xuất bản phẩm độc hại, không c lợi về chính trị, văn h a, xã hội

Th ba, QLNN về HĐXB tại Nhà xuất bản CAND luôn đề cao và bảo

vệ lợi ích hợp pháp của nh ng người sáng tạo ra các tác ph m văn học, nghệ thuật, khoa học Nh ng năm gần đây, nhất là khi Việt Nam chính thức

gia nhập Công ước Berne về bảo hộ các quyền tác giả đối với các tác phẩmvăn học, nghệ thuật, khoa học, công tác bảo hộ quyền tác giả đã được Nhànước ta đặc biệt quan tâm Việc nghiên cứu, xây dựng, hoàn thiện và thực thipháp luật trong lĩnh vực này nhằm hạn chế các vi phạm quyền tác giả

c nhiều tiến bộ quan trọng, nhưng kết quả thực thi về quyền tác giả vẫn cònnhiều hạn chế do bạn đọc chưa c ý thức thực hiện các quy định của pháp luật

về quyền tác giả khi sử dụng xuất bản phẩm, việc in ấn lậu vẫn diễn ra, tiêuthụ các sản phẩm chui vẫn tiếp diễn chỉ vì giá thành rẻ hơn so với sản phẩmthật sự được bày bán

Ở Việt Nam, quyền tác giả được ghi nhận tại Điều 40, Hiến pháp năm2013: “Mọi ngư i c quyền nghiên cứu khoa học và công nghệ, sáng tạo vănhọc, nghệ thuật và thụ hư ng lợi ích từ các hoạt động đ ” Luật s h u trí tuệnăm 2005, tại Khoản 2, Điều 4 quy định: “Quyền tác giả là quyền của tổ chức,

cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc s h u” Như vậy, về mặtkhách quan c thể hiểu: Quyền tác giả là nh ng quyền mà mọi ngư i được hư ngđối với một tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học hoặc là ngư i s h u hợppháp các tác phẩm và công trình ấy

Th tƣ, HĐXB tại Nhà xuất bản CAND đang dần nâng cao hiệu quả kinh t của HĐXB nói chung, đời sống an hem cán bộ chi n sĩ trong

ngành nói riêng C thể n i, sau hơn 12 năm thực hiện Chỉ thị số 42-CT/TW,

sự chuyển biến trong QLNN về HĐXB còn quá chậm Hàng loạt chính sáchchưa phù hợp (như thuế, đầu tư, đất đai, nhân lực ), chưa tạo cơ chế thuận lợicho HĐXB Nhiều nhà xuất bản gặp kh khăn do không giải quyết được mâuthuẫn gi a thực hiện nhiệm vụ chính trị và kinh doanh c lãi để tồn tại Căn cứvào mục tiêu và tiêu chí đánh giá QLNN về HĐXB cho thấy, nội dung QLNN

về HĐXB phải phát triển đúng định hướng của Đảng và Nhà nước,

g p phần nâng cao dân trí và đ i sống văn h a tinh thần cho nhân dân, đồng th

i phải bảo vệ lợi ích hợp pháp của nh ng ngư i sáng tạo ra các tác phẩm vănhọc, nghệ thuật, khoa học nhằm mục tiêu đưa HĐXB ngày càng được cảithiện, phát triển.

1.2.3 Đặc điểm quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản

HĐXB mang nh ng đặc điểm riêng biệt so với các loại hình hoạt động khác Quản lý nhà nước về HĐXB cũng vậy, cụ thể:

Trước hết, QLNN về HĐXB trong lự lượng vũ trang phải c nhiệm vụ m

đư ng cho hoạt động sáng tạo ra các tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa họcdưới dạng xuất bản phẩm, lưu truyển chủ nghĩa Mac Lenin, củng cố lòng tincho nhân dân về Đảng và Nhà nước, g p phần đẩy lui nh ng bộ phận c cáinhìn sai lệch về Đảng và Nhà nước, hình ảnh Công an chiến sĩ phục vụ nhândân tổ quốc

Trong nền kinh tế thị trư ng, các quan hệ về HĐXB rất đa dạng và phứctạp Thuộc về lĩnh vực nghệ thuật, mang mục đích giáo dục và giải trí, các tácphẩm văn học hay công trình nghiên cứu khoa học đều chỉ được thực hiện khi

tư duy sáng tạo được tự do Mọi sự gò b , khống chế là cản tr hay làm giảmbớt giá trị của các XBP Thế nhưng, cũng như mọi hoạt động và

các sản phẩm khác, HĐXB cần phải được thực hiện và quản lý dưới 1 hệthống pháp luật chặt chẽ, đảm bảo về quyền của con ngư i cũng như quyền lợicủa các bên liên quan Tự do ngôn luận, tự do nghiên cứu, sáng tác, công bố

và phổ biến rộng rãi tác phẩm, đã sử dụng pháp luật như phương tiện và công

cụ bảo vệ chính ngư i tạo ra linh hoòn của các XBP Một tác phẩm ra

đ i sẽ c giá trị nếu hợp thuần phong mỹ tục, không vi phạm nội dung chống phá Đảng và chế độ

Tuy nhiên, mọi sự tự do đều phải nằm trong khuôn khổ pháp luật củaNhà nước "Loạn ngôn" hiện vẫn đang là vấn đề cần được quản lý sát sao hơn,

và tại sao, cải thiện quản lý để thắt chặt tránh sai phạm nội dung cũng như xử

lý sai phạm thế nào sẽ được chi tiết hoá Chương 3

Thứ hai, QLNN về HĐXB trong CAND là phát triển định hướng cho độcgiả về nh ng giá trị sâu sắc nhân văn trong các XBP về Đảng về Bác về nh ngchiến sĩ công anh dũng quả cảm Văn minh của loài ngư i được nhân loại đánhgiá các nền văn h a c bản sắc, các cuộc cách mạng khoa học đã diễn ra tronglịch sử Mỗi dân tộc có cội nguồn, c truyền thống riêng, được phản chiếu lêntấm gương văn h a N là gia sản của quá khứ, tạo nên dòng chảy cho hiện tại

và tương lại của dân tộc Đảng và Nhà nước ta coi văn h a là nền tảng tinhthần, là động lực và mục tiêu của chủ nghĩa xã hội

Vì vậy, QLNN về HĐXB Nhà nước khuyến khích và bồi dưỡng tài năngnghiên cứu, sáng tạo ra các giá trị tinh thần mới, làm giàu vốn văn h a dân tộc;đồng th i, trao vào tay họ các quyền cao cả mang tính nhân văn sâu sắc trong hoạt động văn h a n i chung, HĐXB n i riêng là pháp luật phải đưa ra các chế tài nghiêm khắc đối với nh ng hành vi truyền bá xuất bản phẩm c nội dung tráivới thuần phong mỹ tục, truyền thống văn h a, đạo đức tốt đẹp của dân tộc nhằm bảo vệ bản sắc văn h a dân tộc

Nhu cầu giao lưu văn h a, tiếp thu tinh hoa từ các nền văn h a của nhân loại là nhu cầu của bản thân nền văn h a dân tộc Mặt khác, trong th i đại

bùng nổ thông tin hiện nay, với sự phát triển nhảy vọt của internet, của khoahọc và công nghệ, thì việc nhận thức và ứng dụng các tiến bộ mới của khoahọc là đòi hỏi bức thiết Mỗi dân tộc phải biết làm giàu b i tri thức của nhânloại Điều đ chỉ được thực hiện khi nhà nước trao cho các chủ thể được xácđịnh các quyền và nghĩa vụ trong các quan hệ về HĐXB.

Như vậy, Nhà nước với công cụ hàng đầu để quản lý xã hội là pháp luật

đã tạo ra cơ chế và thiết chế nhằm bảo tồn, phát huy bản sắc văn h a dân tộc,tiếp thu tinh hoa văn h a, khoa học và công nghệ mới, tiến bộ của nhân loại.Các chủ thể xuất bản, chủ thể quản lý, với các quyền và nghĩa vụ do pháp luậtquy định, g p phần đảm bảo cho ý chí của Nhà nước được thực hiện trongthực tế về việc xây dựng một nền văn h a mới, tiên tiến, đậm đà bản sắc dântộc, loại trừ và ngăn chặn nh ng độc hại về văn h a; là phương tiện điều chỉnh

c hiệu lực, pháp luật tạo lập môi trư ng thuận lợi cho các hoạt động văn h aphát triển theo định hướng XHCN, m ra cơ hội cho sự hòa nhập gi a các nềnvăn h a, loại trừ khả năng hòa tan và đổi màu trong quá trình hòa nhập

Thứ ba, QLNN về HĐXB trong CAND là quản lý thuộc lĩnh vực văn

h a, tư tư ng, đồng th i là quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh đặc thùthuộc CAND Với thuộc tính là hoạt động văn h a, tư tư ng và sản xuất kinhdoanh, HĐXB chịu sự tác động đồng th i của hệ thống các quy luật phát triểnvăn h a và hệ thống các quy luật kinh tế Do tính chất phức tạp như vậy, nênyêu cầu QLNN về hoạt động tại Nhà xuất bản CAND đặt ra bức thiết hơn, đ

là phải m đư ng cho sự tự do sáng tạo, đồng th i phải ngăn chặn nh ng độc hại,tiêu cực do HĐXB gây ra đối với văn h a, tư tư ng; phải định hướng choHĐXB phát triển theo đúng quy luật kinh tế, ngăn ngừa nh ng tác tại từ mặttrái của cơ chế thị trư ng Trong QLNN về HĐXB đối với CAND, nếu coiHĐXB như các tổ chức kinh tế đơn thuần sẽ dẫn đến tình trạng HĐXB bị

thương mại h a, chỉ chạy theo lợi nhuận kinh doanh; ngược lại, nếu chỉ đề caovai trò của HĐXB phương diện văn h a, tư tư ng sẽ dẫn đến khả năng khôngtuân theo quy luật kinh tế Như vậy, HĐXB sẽ phá sản trong điều kiện kinh tếthị trư ng.

C thể n i, QLNN về HĐXB trong lực lượng CAND là quản lý hoạtđộng kinh tế trong văn h a, tư tư ng, đồng th i quản lý hoạt động văn h a, tư tư

ng trong cơ chế thị trư ng Đ là hai mặt của một số vấn đề phải được quản lýmột cách hài hòa theo trật tự của pháp luật

1.3 Nh ng y u tố tác động đ n quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản lực lượng vũ trang

1.3.1 Nh ng u tố thuộc về chủ thể quản lý

Về quan điểm, đư ng lối lãnh đạo của Đảng đối với HĐXB: Ở Việt Nam,Đảng Cộng sản là đảng cầm quyền, là lực lượng lãnh đạo Nhà nước Do vậy,cũng như các hoạt động khác, QLNN về HĐXB tại Nhà xuất bản CAND chịu

sự ảnh hư ng trực tiếp b i chủ trương, đư ng lối của Đảng và Bộ Công an:Nhận thức của lãnh đạo các cấp về HĐXB đ ng vai trò quan trọng, quyếtđịnh đến định hướng phát triển của HĐXB Nếu lãnh đạo các cấp nhận thứcđúng đắn về HĐXB, coi HĐXB là hoạt động văn h a, tư tư ng thì sẽ ủng hộ vàtạo điều kiện về vật chất, tinh thần cho HĐXB phát triển; nếu lãnh đạo cáccấp, đặc biệt là cơ quan chủ quản nhà nước, coi nhà xuất bản đơn thuần là đơn

vị kinh doanh sách thì sẽ buông lỏng, thậm chí bỏ rơi nhà xuất bản, buộc nhàxuất bản phải tự thân vận động, tự lo kinh doanh đảm bảo c lãi, đ ng g p trlại cho cơ quan chủ quản thì HĐXB sẽ bị xa r i định hướng, mục tiêu chínhtrị, tư tư ng ban đầu

Đội ngũ cán bộ quản lý là nh ng ngư i có trách nhiệm định hướng và c ảnh hư ng trực tiếp đến chất lượng của QLNN về HĐXB Trình độ chuyên môn nghiệp vụ của đội ngũ cán bộ, công chức nhà nước c tác động rất lớn

đến hiệu lực, hiệu quả của QLNN về HĐXB Số lượng cán bộ quản lý cũngphải đủ đáp ứng các chức năng, nhiệm vụ được giao.

Ngoài ra, vấn đề đạo đức, sự trong sạch của bộ máy QLNN là yếu tố đượcđặc biệt quan tâm các nước đang phát triển hiện nay Nếu tình trạng thamnhũng xảy ra tại các cơ quan QLNN, thì hiện tượng không công bằng gi a cácchủ thể của HĐXB cũng xảy ra, tạo ra môi trư ng kinh doanh không lànhmạnh, các nhà xuất bản, cơ s in và phát hành chân chính sẽ không được bảo

vệ, hiện tượng sách giả, sách lậu hoành hành, không được ngăn chặn sẽ làm x

i mòn niềm tin của các nhà đầu tư và các nhà xuất bản, cơ s in và phát hành

1.3.2 Nh ng u tố thuộc về đối tượng quản lý

Năng lực của các nhà xuất bản, cơ s in và phát hành c ảnh hư ng đốivới QLNN về HĐXB Năng lực của các cơ s in và phát hành tư nhân baogồm tiềm lực về vốn, nhân lực, uy tín, thương hiệu, văn h a doanh nghiệp Năng lực đ càng cao thì công tác QLNN về HĐXB càng thuận lợi Nhà xuấtbản là đơn vị trực tiếp làm sách hoặc biên tập, thẩm định lần cuối nội dungbản thảo đã được đối tác liên kết biên tập sơ bộ Do vậy, trình độ nhân lực nhàxuất bản đ ng vai trò quyết định đến chất lượng sách và hiệu lực của QLNN.Bên cạnh đ , sự phát triển các cơ s in và phát hành tư nhân ngày càng rõ nét,đặc biệt trong các khâu khai thác bản thảo, liên hệ mua bản quyền ngày cànglớn mạnh, đòi hỏi sự chuyên nghiệp hơn của QLNN đối với các đối tượng nàyngày càng cao Ngoài ra, các mục tiêu của QLNN chỉ c thể tr thành hiện thựckhi năng lực của các nhà xuất bản, cơ s in và phát hành đáp ứng được nhu cầungày càng cao của thị trư ng sách

Lao động làm việc trong lĩnh vực xuất bản đòi hỏi năng lực chuyên mônnghiệp vụ cao, bản lĩnh chính trị v ng vàng Lãnh đạo nhà xuất bản và cácBTV là nh ng ngư i quyết định trực tiếp đến sự ra đ i của sách Nội dung sáchtốt hay xấu, c giá trị hay không cũng là do đội ngũ này quyết định Do

vậy, cần c chính sách tuyển dụng, đào tạo, sử dụng và đãi ngộ đội ngũ này hợp lý nhằm nâng cao năng lực QLNN của các nhà xuất bản.

1.3.3 Nh ng u tố thuộc về m i trư ng inh t - v n h a - xã hội

Nền kinh tế nước ta tiếp tục c nh ng bước phát triển mới, hội nhập ngàycàng sâu vào nền kinh tế thế giới, đ i sống của nhân dân ngày một nâng cao, nhu cầu đọc sách ngày càng cao và đa dạng hơn, đòi hỏi quy mô HĐXB phải tăng lên để đáp ứng nhu cầu đ Quy hoạch, kế hoạch phát triển HĐXB phải phù hợp với kế hoạch phát triển chung của nền kinh tế quốc dân Quy mô xuấtbản bao gồm hệ thống các nhà xuất bản, tổng số bản sách, cơ cấu, chủng loại sách, giá sách phải phù hợp với quy mô và tốc độ phát triển của nền kinh tế Hội nhập kinh tế đòi hỏi phải chơi chung với luật chơi của các nước, đặc biệt liên quan đến vấn đề bản quyền tác giả QLNN phải đảm bảo cho HĐXB pháttriển lành mạnh, giảm thiểu các hành vi xâm phạm quyền tác giả, đặc biệt đối với các tác giả và tác phẩm nước ngoài Sự phát triển của công nghệ, trong đ công nghệ in và công nghệ thông tin ảnh hư ng trực tiếp đến HĐXB cũng như công tác QLNN về HĐXB Công nghệ in hiện nay cho phép quá trình nhân bản hết sức thuận lợi và nhanh ch ng Theo đ , công tác QLNN về lĩnh vực in ngày càng phức tạp Về lĩnh vực xuất bản, xuất bản điện tử là một phương thức xuất bản mới và tr thành thách thức mới đối với QLNN Một cá nhân, sau vài thao tác đơn giản trên máy tính hoàn toàn c thể ngay lập tức công bố tác phẩm của mình trên mạng mà không cần thông qua bất kỳ nhà xuất bản nào, mọi ngư i đều c thể tiếp cận, đọc được tác phẩm Nếu đ là tác phẩm c hại,Nhà nước cần phải c biện pháp xử lý để giảm thiểu cũng như ngăn chặn tác phẩm c hại đ đến với bạn đọc Sử dụng các biện pháp kỹ thuật cũng như nâng cao nhận thức của bạn đọc là yêu cầu đặt ra đối với QLNN về HĐXB hiện nay

Môi trư ng văn h a, xã hội cũng ảnh hư ng đến HĐXB, bao gồm: trình độdân trí, truyền thống văn h a, tâm lý, thái độ tôn trọng pháp luật của bạn

đọc và các đơn vị làm sách Trình độ dân trí càng cao, nhu cầu đọc sách cànglớn Văn h a đọc là một trong nh ng biểu hiện văn h a của xã hội cần phảiđược khuyến khích Đất nước c nền văn h a đọc tốt, mọi thế hệ đều quan tâmđến sách sẽ g p phần kích thích HĐXB phát triển Tuy nhiên, văn h a đọc cao,nhưng phải c hiểu biết và tôn trọng pháp luật liên quan đến quyền tác giảsách Nếu như bạn đọc chỉ quan tâm đến sách mà không quan tâm đến quyền

và lợi ích hợp pháp của tác giả sách cũng như của các đơn vị làm sách, thì tácgiả cũng như các đơn vị làm sách cũng không thể tồn tại để tiếp tục phục vụbạn đọc

1.3.4 Vai trò của quản lý nhà nước về hoạt động xuất bản trong CAND

Thứ nhất, QLNN về HĐXB trong CAND là triển khai thực hiện chủtrương, đư ng lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về HĐXB.Tương ứng với từng th i kỳ phát triển kinh tế, chính trị, văn h a, xã hộicủa đất nước, Đảng ta c nh ng chủ trương, đư ng lối trong QLNN về HĐXB.Sau khi nh ng chủ trương, đư ng lối ra đ i, các văn bản pháp luật của Nhànước sẽ thể chế h a các chủ trương, đư ng lối đ vào trong các chế định, cácquy định pháp luật Các CQNN c thẩm quyền tổ chức thực hiện trong thực tếbằng các hoạt động chuyên môn, bảo vệ các quy định của pháp luật đ thôngqua các hoạt động thanh tra, giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo các hành

vi vi phạm pháp luật trong HĐXB Như vậy, các chủ trương, đư ng lối củaĐảng, trước hết, được cụ thể h a bằng pháp luật, rồi được tổ chức thực hiệntrong thực tế, đồng th i được bảo vệ bằng các hoạt động xử lý hành vi vi phạmtheo quy định của pháp luật Khi chủ trương, đư ng lối của Đảng thay đổi, thìhoạt động QLNN cũng thay đổi từ khâu sửa đổi, bổ sung các văn bản, quyphạm pháp luật c liên quan, sau đ các hoạt động QLNN khác mới tiếp tục thayđổi theo

Lịch sử QLNN về HĐXB đã chứng minh điều đ Sau khi Cách mạngtháng Tám thành công, quan điểm của Đảng và Nhà nước là bảo đảm quyền

tự do, dân chủ cho nhân dân, trong đ c quyền tự do xuất bản Tháng 11 năm

1946, Quốc hội kh a II đã thông qua Hiến pháp, bảo đảm quyền tự do dân chủcho nhân dân, trong đ c quyền tự do xuất bản: “Công dân Việt Nam c quyền

tự do ngôn luận, tự do xuất bản ”

Sau cuộc kháng chiến chống Pháp thắng lợi, cách mạng Việt Nam

chuyển sang giai đoạn mới với hai nhiệm vụ chiến lược: xây dựng, củng cố miền Bắc và đấu tranh giải ph ng miền Nam, thống nhất đất nước, từ đ , chế

độ tự do xuất bản được thi hành rộng rãi Để hợp thức h a chế độ tự do xuất bản đã được thi hành trong 12 năm (1945-1957), ngày 18 tháng 6 năm 1957, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký ban hành Sắc luật số 003/SLt về chế độ xuất bản, đặt cơ s pháp lý đầu tiên cho sự phát triển nền xuất bản Việt Nam Từ khi c Sắc luật số 003/SLt, HĐXB luôn phát triển đúng định hướng của Đảng, từng bước thỏa mãn nhu cầu hư ng thụ văn h a tinh thần của nhân dân, g p phần đắclực vào sự nghiệp giải ph ng miền Nam, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc

Xuất phát từ hoàn cảnh kinh tế - xã hội, để đưa đất nước thoát ra khỏitình trạng khủng hoảng, hòa nhập với xu thế phát triển của th i đại, Đại hội VIcủa Đảng Cộng sản Việt Nam đã đề ra đư ng lối đổi mới Hiến pháp năm 1992

và các đạo luật lần lượt ra đ i, thể chế h a Nghị quyết Đại hội VI, sau

đ , Luật xuất bản đầu tiên đã được Quốc hội kh a IX kỳ họp thứ 3 thông qua ngày 07 tháng 7 năm 1993

Triển khai thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng trong QLNN vềHĐXB c vai trò rất quan trọng Để quản lý HĐXB c hiệu quả, trước hết, cácchủ trương, chính sách phải phản ánh được nh ng đòi hỏi của thực tiễn kháchquan, của xu thế phát triển

Với đặc trưng của lao động sáng tạo n i chung, đặc biệt là lao động sángtạo ra tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học n i riêng, thì nhu cầu về tự do