XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH vực QUẢN lý RỪNG TRÊN địa bàn TỈNH QUẢNG NGÃI

Cùng với điều này, pháp luật về quản lý, bảo vệ và phát triển rừngđược chú trọng xây dựng, hoàn thiện và bảo đảm thực thi trên thực tế trong đó có các quy định về xử phạt vi phạm hành ch

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ HIỀN

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH

TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP - LUẬT HÀNH CHÍNH

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2018

LUẬN VĂN THẠC SỸ LUẬT HIẾN PHÁP - LUẬT HÀNH CHÍNH

Chuyên ngành: Luật hiến pháp - Luật hành chính

Mã số: 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS NGUYỄN VĂN QUANG

Tôi cam đoan, luận văn “Xử phạt vi phạm hành chính tronglĩnh vực quản lý rừng tại địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” là công trìnhnghiên cứu khoa học do tôi thực hiện Số liệu trung thực, có tríchdẫn rõ ràng và kết quả nghiên cứu chưa từng được công bố.

Thừa Thiên Huế, ngày tháng 6 năm 2018

Người cam đoan

Trần Thị Hiền

Để có thể hoàn thành đề tài luận văn thạc sĩ một cách hoàn chỉnh,bên cạnh sự nỗ lực cố gắng của bản thân còn có sự hướng dẫn nhiệt tìnhcủa quý Thầy Cô, cũng như sự động viên ủng hộ của gia đình và bạn bètrong suốt thời gian học tập nghiên cứu và thực hiện luận văn thạc sĩ.

Tác giả luận văn xin được bày tỏ sự biết ơn sâu sắc đối vớiPGS.TS Nguyễn Văn Quang - Trường Đại học Luật Hà Nội, ngườihướng dẫn khoa học, đã hết sức nhiệt tình định hướng và giúp đỡ tác giảhoàn thành luận văn này

Trân trọng cảm ơn quý thầy cô Học viện Hành chính Quốc gia đãtạo điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiêncứu và viết luận văn

Trân trọng cảm ơn Chi cục Kiểm lâm tỉnh Quảng Ngãi đã hỗ trợ,cung cấp số liệu, thông tin để tác giả hoàn thành luận văn

Cuối cùng, xin chân thành cảm ơn đến gia đình, bạn bè đã hỗ trợcho tôi rất nhiều trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện đềtài luận văn thạc sĩ một cách hoàn chỉnh./

Thừa Thiên Huế, ngày tháng 6 năm 2018

Học viên thực hiện

Trần Thị Hiền

VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG Ở TỈNH QUẢNG NGÃI 37

2.1 Các yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội tác động đến vi phạm hành chính và

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng tại tỉnh QuảngNgãi 37

Quảng Ngãi 40

2.3 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng tại tỉnh Quảng Ngãi trong 05 năm qua 47

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 65

CHƯƠNG 3 PHƯƠNG HƯỚNG, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NGÃI 66

3.1 Phương hướng bảo đảm xử phạt hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng 66

3.2 Giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi 66

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 82

KẾT LUẬN CHUNG 83

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 86

Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày11/11/2013 của Chính phủ về quy định xửphạt vi phạm hành chính về quản lý rừng,phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâmsản thì VPHC về quản lý rừng

Phòng cháy chữa cháy rừngPhát triển nông thôn

Bảng 2.1 Thống kê lâm sản tịch thu từ năm 2013-2017 48

Bảng 2.2 Thống kê phương tiện tịch thu từ năm 2013-2017 48

Hình 2.1 Số vụ phá rừng 42

Hình 2.2 Số vụ cháy rừng 43

Hình 2.3 Số vụ VP QĐ về khai thác lâm sản và sử dụng đất LN 45 Hình 2.4 Số vụ vi phn ạm khác (vô chủ, chưa xác định được đối tượng VP) 45

Hình 2.5 VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng từ 2013-2017 50

LỜI MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Rừng đóng vai trò rất quan trọng trong cuộc sống mỗi con người chúng

ta Rừng không chỉ được xem là lá phổi xanh của trái đất, giúp điều hòa khíhậu, cân bằng hệ sinh thái môi trường, mà còn mang lại lợi ích nhiều mặt vềkinh tế và an ninh - quốc phòng Thực tiễn ở nước ta những năm qua chothấy, do nhiều nguyên nhân khác nhau, tình trạng buông lỏng quản lý rừng,chặt, phá rừng, khai thác rừng bừa bãi, làm suy thoái, cạn kiệt tài nguyên rừngcòn xảy ra khá phổ biến Điều này đã gây ra những hậu tác động tiêu cực đốivới hệ sinh thái môi trường, đe dọa nghiêm trọng hoạt động sản xuất và đờisống sinh hoạt của người dân, ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội cũngnhư các lĩnh vực hoạt động khác của đất nước

Nhận thức được tầm quan trọng của rừng, Đảng và Nhà nước ta luôn chútrọng quản lý, bảo vệ và phát triển rừng thông qua nhiều chương trình, dự án,góp phần làm thay đổi nhận thức của người dân trong công tác bảo vệ và pháttriển rừng Cùng với điều này, pháp luật về quản lý, bảo vệ và phát triển rừngđược chú trọng xây dựng, hoàn thiện và bảo đảm thực thi trên thực tế trong đó

có các quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng đã

có những đóng góp tích cực vào việc ngăn chặn, xử lý kịp thời các vi phạmhành chính về quản lý rừng, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của các cánhân, tổ chức, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ và phát triểnrừng Tuy nhiên, trên thực tế việc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vựcquản lý rừng còn gặp nhiều khó khăn, bất cập do nhiều nguyên nhân khácnhau Vì vậy tình trạng phá rừng, khai thác rừng, lấn chiếm rừng vẫn còn diễn

ra với tốc độ cao gấp nhiều lần so với tốc độ tái tạo rừng

Do phân bố ở những khu vực có địa hình núi cao, hiểm trở, dốc đứng,giao thông không thuận lợi nên việc quản lý bảo vệ rừng ở Quảng Ngãi còngặp nhiều khó khăn Trong thời gian vừa qua, tình trạng lén lút phá rừng làmnương rẫy, khai thác, vận chuyển, buôn bán lâm sản trên địa bàn của Tỉnh vẫnxảy ra với tính chất và mức độ vi phạm ngày càng nghiêm trọng, phức tạp.Chỉ tính riêng trong năm 2017, trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đã xảy ra 38 vụphá rừng dù được coi là nhỏ lẻ nhưng đã làm thiệt hại 26,85 ha diện tích rừng.

Do lợi nhuận thu được từ việc kinh doanh lâm sản là rất lớn nên một số đốitượng xem thường pháp luật, liều lĩnh chống đối cơ quan thực thi pháp luậtkhi hành vi vi phạm pháp luật của họ bị phát hiện Đặc biệt, việc các đốitượng này lợi dụng di chuyển từ vùng rừng thuộc địa phận quản lý của tỉnhnày sang địa phận quản lý của tỉnh khác để trốn tránh gây ra nhiều khó khăncho các lực lượng chức năng của tỉnh Quảng Ngãi trong việc xử lý vi phạm.Mặc dù các cơ quan, ban, ngành chức năng, chính quyền địa phương cáccấp trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi đã có nhiều nổ lực trong công tác bảo vệ vàquản lý rừng nhưng hằng năm trên địa bàn vẫn có hàng trăm vụ vi phạm phápluật về quản lý rừng bị XPVPHC gây khó khăn trong công tác bảo vệ rừng vàphát triển xã hội Mặc khác, do công tác quản lý rừng, XPVPHC trong lĩnhvực quản lý rừng mới chỉ dừng lại ở góc độ hành vi vi phạm bị XPVPHC màchưa đi vào nghiên cứu chuyên sâu để tìm ra những nguyên nhân, giải phápquản lý rừng hiệu quả Xuất phát từ những thực trạng đã nêu, thiết nghĩ cầnphải có những giải pháp để nâng cao đời sống cho người dân, giảm dần áp lựccủa người dân vào rừng Cần có những biện pháp để nâng cao hiệu quả côngtác XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, hạn chế thấp nhất VPHC lập lại kỷcương, kỷ luật, ý thức chấp hành pháp luật của người dân

Với những lý do nêu trên, việc chọn đề tài: “Xử phạt vi phạm hành chínhtrong lĩnh vực quản lý rừng trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi” là cấp thiết và có ýnghĩa thực tiễn.

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Trong thời gian qua đã có rất nhiều công trình nghiên cứu về XPVPHCtrong lĩnh vực quản lý bảo vệ rừng đã được công bố như: “Pháp luật về xửphạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng”Luận văn thạc sĩ luật học của Võ Mai Anh, năm 2007; “Tội vi phạm các quyđịnh về khai thác và bảo vệ rừng trong Luật Hình sự Việt Nam - Một số vấn

đề lý luận và thực tiễn” Luận văn thạc sĩ luật học của Nguyễn Thị Hải, năm2009; “Hoàn thiện cơ chế pháp lý về xử lý vi phạm pháp luật trong lĩnh vựcbảo vệ và phát triển rừng ở nước ta hiện nay” Luận văn thạc sĩ luật học củaNguyễn Thị Tiến, năm 2010; “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vựcquản lý, bảo vệ rừng từ thực tiễn tỉnh Quảng Nam”, Luận văn thạc sĩ luật họccủa Nguyễn Thị Thanh Nhàng, năm 2012; “Quản lý nhà nước trong lĩnh vựcbảo vệ rừng trên địa bàn tỉnh Hà Giang”, Luận văn thạc sĩ Quản lý kinh tế củaHoàng Văn Tuấn, năm 2015; “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vựcquản lý và bảo vệ rừng từ thực tiễn tỉnh Quảng Bình”, Luận văn thạc sĩ LuậtHiến pháp và Hành chính của Phan Mậu Phấn, năm 2016; “Xử phạt vi phạmhành chính trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng từ thực tiễn thành phố ĐàNẵng”, Luận văn thạc sĩ Luật Hiến pháp và Hành chính của Ngô Văn Tuấn,năm 2016

Ngoài ra, liên quan đến vấn đề xử phạt vi phạm hành chính nói chung và

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng nói riêng còn cónhững công trình nghiên cứu khác được công bố dưới hình thức là các bài viếttạp chí như: Hoàn thiện pháp luật về hình thức, thẩm quyền xử phạt vi phạmhành chính, TS Trần Thị Hiền, đăng trên Tạp chí Luật học, số 11/2011; Công

tác quản lý lâm sản: như đứa con bị bỏ rơi, Trần Văn Việt, đăng trên Diễn đànlâm nghiệp, ngày 13/4/2014; Giải pháp quản lý bảo vệ rừng và phát triển sinh

kế bền vững ở một số địa phương miền Trung, Trần Nam Thắng, đăng trênTạp chí Môi trường, số 3/2015; Vi phạm lâm luật trong quản lý bảo vệ rừngđặc dụng khu vực Tây Bắc Việt Nam, Nguyễn Bá Ngãi, đăng trên tạp chíKhoa học lâm nghiệp số 3/2016; Đặc san tuyên truyền pháp luật số 7/2012của Hội đồng Phối hợp công tác phổ biến giáo dục pháp luật của Chính phủngoài ra còn có một số bài viết liên quan đến quản lý rừng trên các tạp chí,các trang web, bài tham luận được trình bày trong các buổi hội thảo, tọa đàm,

…

Ở những khía cạnh nhất định, các công trình nghiên cứu trên đã giảiquyết những vấn đề khác nhau liên quan đến vi phạm hành chính và xử phạt

vi phạm hành chính trong quản lý rừng như các vấn đề lý luận chung về quản

lý rừng, bảo vệ rừng, các khái niệm về vi phạm hành chính và xử phạt vi phạmhành chính trong quản lý rừng, vai trò của xử phạt vi phạm hành chính trong bảo

vệ và phát triển rừng, những vướng mắc, bất cập về thể chế và thực tiễn thi hànhpháp luật về bảo vệ và phát triển rừng, cũng như xử phạt vi phạm hành chính trongquản lý rừng Đây là những công trình nghiên cứu có giá trị, làm cơ sở để học viênthực hiện đề tài nghiên cứu của mình Tuy

nhiên, đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu đầy đủ, sâu sắc

về XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng dưới góc độ tổ chức thực hiện phápluật và hiệu quả thi hành pháp luật từ thực tiễn ở địa phương của tỉnh QuảngNgãi với nhiều đặc thù khác biệt với các địa phương khác trong cả nước

3 Mục đích và nhiệm vụ của đề tài

3.1 Mục đích

Mục đích nghiên cứu của luận văn là góp phần làm sáng tỏ một số vấn

đề lý luận và pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý

rừng, thực tiễn thực thi pháp luật trong lĩnh vực này ở tỉnh Quảng Ngãi;những bất cập, khó khăn, vướng mắc để từ đó tìm ra và đề xuất một số giảipháp hoàn thiện các quy định pháp luật, bảo đảm hiệu lực, hiệu quả thực hiện

xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

3.2 Nhiệm vụ

Luận văn tập trung phân tích, làm rõ và giải quyết một số vấn đề:

- Nghiên cứu những vấn đề lý luận về pháp luật xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

- Phân tích, đánh giá thực trạng các quy định pháp luật về quản lý rừng;

về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng; tình hình xử phạt

vi phạm hành chính về quản lý rừng từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi; nguyênnhân và bài học kinh nghiệm trong xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực quản lýrừng

- Đề xuất phương hướng, giải pháp hoàn thiện pháp luật, nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về quản lý rừng đáp ứng các yêu cầu thực tiễn

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của đề tài

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của đề tài là vấn đề lý luận, thực tiễn về xử phạt viphạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi

- Về thời gian: Giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017

- Về nội dung: Trong khuôn khổ luận văn thạc sỹ luật Hiến pháp vàHành chính, nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích, đánh giá thực trạng thihành pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng trên địabàn tỉnh Quảng Ngãi, làm cơ sở cho việc đề xuất, kiến nghị hoàn thiện và nâng caohiệu quả thi hành pháp luật về vấn đề này

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của đề tài

Trên cơ sở phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử củaChủ nghĩa Mác - Lênin, tác giả sử dụng các phương pháp cụ thể để giải quyếtcác yêu cầu đề ra bao gồm: phương pháp phân tích; phương pháp tổng hợp;phương pháp so sánh; phương pháp thống kê

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

- Kết quả nghiên cứu của Luận văn có thể được sử dụng làm tài liệu họctập, nghiên cứu; sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc hoàn thiện pháp luật,nâng cao hiệu quả tổ chức thi hành pháp luật của các cơ quan có liên quan trongcông tác bảo vệ và phát triển rừng

7 Kết cấu của đề tài

Luận văn bao gồm: Lời mở đầu, 3 chương, kết luận, mục lục và danh mục tài liệu tham khảo

Chương 1: Những vấn đề lý luận và pháp luật về xử phạt vi phạm hành

chính trong lĩnh vực quản lý rừng.

Chương 2: Thực trạng vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành

chính trong lĩnh vực quản lý rừng ở tỉnh Quảng Ngãi

Chương 3: Phương hướng, giải pháp bảo đảm xử phạt vi phạm hành

chính trong lĩnh vực quản lý rừng từ thực tiễn tỉnh Quảng Ngãi

NỘI DUNG Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT VI PHẠM

HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC QUẢN LÝ RỪNG

1.1 Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

1.1.1 Khái niệm rừng, quản lý rừng

Theo quan điểm học thuyết về hệ sinh thái thì rừng được xem như là hệsinh thái điển hình trong sinh quyển Học thuyết về rừng của Morozov, năm

1930, quan niệm: Rừng là một tổng thể cây gỗ, có mối liên hệ lẫn nhau, nóchiếm một phạm vi không gian nhất định ở mặt đất và trong khí quyển Rừngchiếm phần lớn bề mặt trái đất và là một bộ phận của cảnh quan địa lý [55].M.E.Tcachenco (1952) cho rằng: Rừng là một bộ phận của cảnh quanđịa lý, trong đó bao gồm một tổng thể các cây gỗ, cây bụi, cây cỏ, động vật và

vi sinh vật Trong quá trình phát triển của mình chúng có mối quan hệ sinh học và ảnh hưởng lẫn nhau và với hoàn cảnh bên ngoài [55]

I.S Mê lê khốp (năm 1974) đã nhận định: Rừng là sự hình thành phức tạp của tự nhiên, là thành phần cơ bản của sinh quyển địa cầu [55]

Ở phương diện luật học, Khoản 1 Điều 3 Luật bảo vệ và phát triển rừng

số 29/2004/QH11 do Quốc hội ban hành ngày 03/12/2004 định nghĩa: “Rừng làmột hệ sinh thái bao gồm quần thể thực vật rừng, động vật rừng, vi sinh vật rừng,đất rừng và các yếu tố môi trường khác, trong đó cây gỗ, tre nứa hoặc hệ thực vậtđặc trưng là thành phần chính có độ che phủ của tán rừng từ 0,1 trở lên Rừng gồmrừng trồng và rừng tự nhiên trên đất rừng sản xuất, đất rừng phòng hộ, đất rừngđặc dụng”

Từ những nhận thức nêu trên, có thể thấy rừng là một hệ sinh thái gồmquần xã sinh vật (vật sản xuất, vật tiêu thụ và vật phân hủy), có các cây gỗ lớn

chiếm ưu thế và các yếu tố môi trường vật lý, trong đó chúng có sự tương tác với nhau; có mật độ nhất định và có hoàn cảnh riêng.

Ở góc độ chung nhất, quản lý nhà nước có thể được hiểu là hoạt độngthực thi quyền lực nhà nước do các cơ quan nhà nước tiến hành đối với mọi tổchức, cá nhân trong xã hội trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sửdụng quyền lực nhà nước nhằm mục tiêu phục vụ lợi ích chung của cả cộng đồng,duy trì sự ổn định, đảm bảo an ninh trật tự và thúc đẩy xã hội phát triển

Nhìn từ góc độ quản lý nhà nước, quản lý rừng là một trong các lĩnh vựchoạt động của quản lý nhà nước Vì vậy, có thể hiểu quản lý rừng là hoạt độngthực thi quyền lực nhà nước của các cơ quan nhà nước theo chức năng,

nhiệm vụ được giao nhằm tổ chức thực hiện trên thực tế các quy định củapháp luật về bảo vệ và phát triển rừng Trong số những nội dung hoạt độngquản lý rừng, các hoạt động liên quan đến phòng, chống và xử lý vi phạm vềlấn, chiếm rừng, khai thác cảnh quan, môi trường, khai thác gỗ, khai thác rừngtrái pháp luật, vi phạm thủ tục hành chính trong quản lý rừng, sử dụng rừngđược xác định là những nội dung hoạt động có ý nghĩa đặc biệt quan trọng

1.1.2 Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

Việc nghiên cứu khái niệm VPHC vừa có ý nghĩa lý luận quan trọng vừamang tính thực tiễn sâu sắc Trên cơ sở một định nghĩa khoa học, đúng đắn vềVPHC, người ta mới có thể xác định được các vi phạm cụ thể trong từng lĩnhvực quản lý nhà nước và đây chính là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hànhchính đối với người vi phạm nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cánhân, nhà nước, cơ quan nhà nước cũng như các tổ chức có liên quan khác.Trong pháp luật Việt Nam, VPHC lần đầu tiên được định nghĩa một cáchchính thức theo quy định tại Điều 1 Pháp lệnh XPVPHC năm 1989 là “hành

vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quy tắcquản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của phápluật phải bị xử phạt hành chính” Định nghĩa này được áp dụng rộng rãi trong thựctiễn thi hành pháp luật về XPVPHC Qua 4 lần sửa đổi, bổ sung của pháp lệnhXPVPHC vào các năm: 1995, 2002, 2007, 2008 điều dễ dàng nhận thấy là VPHCkhông được định nghĩa riêng biệt mà “lẫn” vào trong khái niệm “xử lý vi phạmhành chính” Chẳng hạn, Điều 1 Pháp lệnh XLVPHC năm 1995 và năm 2002 chỉrõ: “VPHC được áp dụng đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức (sau đây gọi chung là

cá nhân, tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô ý vi phạm các quy định của pháp luật vềquản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải

bị xử phạt hành chính” Năm 2012, Luật XLVPHC được Quốc hội nước Cộng hòa

xã hội chủ nghĩa Việt Nam kỳ họp thứ 3 khóa XIII thông qua ngày 20/6/2012 và

có hiệu lực từ ngày 01/7/2013, Khoản 1 Điều 2 của Luật nêu trên đã định nghĩa:

có thể được biểu hiện ra bên ngoài bằng hành động hoặc không hành động vàkhông đơn thuần là hành vi trái pháp luật hành chính mà còn có thể là những hành

vi trái pháp luật dân sự, đất đai, lao động, …

- Hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện do cố ý hoặc vô ý hay còn gọi làtính có lỗi của VPHC Là nhận thức về sự xâm phạm trật tự quản lý nhà nước, tínhtrái pháp luật của hành vi đó nhưng vẫn lựa chọn và thúc đẩy hoạt động

của mình trái với yêu cầu của pháp luật trong khi có đủ điều kiện để lựa chọn

và quyết định cách xử sự khác phù hợp với yêu cầu của pháp luật

- Mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi thấp hơn tội phạm Để đánhgiá được mức độ nguy hiểm của VPHC so với tội phạm cần đồng thời cân nhắccác yếu tố như: mức độ gây thiệt hại cho xã hội của hành vi, tính chất, mức độ lỗi,tầm quan trọng của khách thể được bảo vệ cũng như nhân thân người vi phạm.Đây là dấu hiệu cơ bản nhất để phân biệt VPHC với tội phạm

- Pháp luật quy định hành vi đó phải bị XPVPHC, được thể hiện ngaytrong định nghĩa VPHC, dấu hiệu này vừa có tính quy kết vừa là thuộc tính củaVPHC

VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng là một dạng cụ thể của VPHC nóichung nên mang đầy đủ các đặc điểm đặc trưng của VPHC như đã nêu ở trên.Tuy nhiên, trong khuôn khổ của Luận văn này, việc xác định rõ nội hàm củakhái niệm VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng là nhiệm vụ cần thiết Trên thực

tế, khoản 2 Điều 1 Nghị định số 99/2009/NĐ-CP ngày 02/11/2009 của Chínhphủ về xử phạt hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng và quản

lý lâm sản đã gián tiếp định nghĩa về VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo

vệ rừng, theo đó có thể hiểu: VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng, bảo vệ rừng

và quản lý lâm sản là hành vi vô ý hoặc cố ý của cá nhân, tổ chức trong vàngoài nước vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý rừng, bảo vệ rừng

và quản lý lâm sản chưa gây thiệt hại hoặc đã gây thiệt hại đến rừng, lâm sản,môi trường rừng nhưng chưa đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự vàtheo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính

Trên cơ sở nội dung quy định như vậy, có thể đưa ra định nghĩa về

VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng như sau: VPHC trong lĩnh vực quản lý

rừng là hành vi vô ý hoặc cố ý của cá nhân, tổ chức trong và ngoài nước vi phạm các quy định của Nhà nước về quản lý rừng nhưng chưa đến mức phải

truy cứu trách nhiệm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt

- Khai thác trái phép cảnh quan, môi trường và các dịch vụ lâm nghiệp,

có các hành vi xây dựng nghĩa địa, làm mộ trái phép trong rừng, tổ chức thamquan phong cảnh trái phép trong rừng hoặc tổ chức sản xuất, làm dịch vụ kinhdoanh trái phép trong rừng

- Vi phạm các quy định khai thác gỗ, khai thác gỗ không đúng trình tự,thủ tục và các yêu cầu kỹ thuật theo thiết kế được cơ quan có thẩm quyền phêduyệt

- Khai thác rừng trái phép, có hành vi lấy lâm sản nhưng không đượcphép của nhà nước có thẩm quyền hoặc được phép nhưng đã xuất hiện không đúngquy định cho phép bị xử phạt

- Vi phạm các quy định phòng cháy, chữa cháy rừng

1.1.3.1 Mặt khách quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

Mặt khách quan của VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng chính là dấu hiệu

bên ngoài của VPHC mà dấu hiệu bắt buộc phải là hành vi VPHC; nói cáchkhác đó là hành vi mà tổ chức, cá nhân thực hiện xâm phạm các qui tắc quản

lý nhà nước về quản lý rừng và đã bị pháp luật ngăn cấm, sẽ bị xử phạt bằngcác hình thức, biện pháp hành chính

Mặt khách quan của VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng gồm các dấuhiệu: hành vi trái pháp luật, hậu quả thiệt hại mà hành vi gây ra cho xã hội,quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật và thiệt hại thực tế do hành vi đógây ra; các yếu tố khác: thời gian, địa điểm, phương tiện vi phạm

- Hành vi trái pháp luật: Nếu một chủ thể thực hiện những hành vi bịpháp luật nghiêm cấm hoặc không làm theo những việc mà pháp luật yêu cầu thìchủ thể đó đã có hành vi trái pháp luật Trong quản lý rừng thì hành vi trái phápluật là không thực hiện hoặc thực hiện không đúng những quy định của pháp luật

về quản lý rừng, xâm phạm đến những khách thể được pháp luật bảo vệ

Một số hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng có dấu hiệu phức tạp,không đơn thuần là hành vi trái pháp luật mà còn có thể do các yếu tố khác tácđộng đến Tuy nhiên vẫn có một số hành vi vi phạm không bị xem là trái quyđịnh pháp luật trong lĩnh vực quản lý rừng đó là khi thực hiện mệnh lệnh khẩncấp của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; thực hiện nhằm tránh nguy cơ thực

tế là đang đe dọa lợi ích của Nhà nước, tổ chức; quyền, lợi ích chính đáng củachính người đó hoặc của người khác mà gây ra thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cầnngăn ngừa (trong tình thế cấp thiết), những sự kiện xảy ra ngoài

ý chí và khả năng của con người (sự kiện bất ngờ)

- Hậu quả thiệt hại mà hành vi gây ra cho xã hội do vi phạm các quyđịnh trong lĩnh vực quản lý, chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại nhưng chưa

đến mức phải truy cứu trách nhiệm hình sự.

Có một số trường hợp VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng là loại cấuthành hình thức không có hậu quả do hành vi trái pháp luật gây ra vẫn có thể

có đủ căn cứ để xác định hành vi vi phạm ví như: Chủ lâm sản khai thác cây

gỗ tự nhiên trong vườn nhà nhưng không chấp hành các quy định của phápluật về các thủ tục khai thác rừng, không đươc cấp giấy phép khai thác thì vẫn

bị xử phạt VPHC theo quy định của pháp luật

- Mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật của VPHC trong lĩnhvực quản lý rừng và thiệt hại thực tế do hành vi đó gây ra cho xã hội thể hiện bằngthiệt hại do chính hành vi VPHC gây ra và việc xác định mối quan hệ nhân quả làcần thiết nhằm xác định mức độ hành vi vi phạm và để đảm bảo nguyên tắc cánhân, tổ chức phải chịu trách nhiệm về hành vi vi phạm do thiệt hại mình đã gâyra

- Ngoài ra cần xem xét thêm các yếu tố khác trong quá trình nghiên cứu mặc khách quan của VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng như:

+ Thời gian VPHC: là thời điểm xảy ra VPHC

+ Địa điểm VPHC: là nơi xảy ra VPHC ví dụ như nơi các cây gỗ bị chặtphá

+ Công cụ, phương tiện thực hiện hành vi VPHC là cái mà cá nhân, tổchức sử dụng để thực hiện hành vi VPHC như búa, rìu, máy khoang, xe máy,súng,

1.1.3.2 Mặt chủ quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

Mặt chủ quan của VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng là những biểu hiệntâm lý bên trong của chủ thể vi phạm bao gồm:

- Lỗi: Là thái độ chủ quan của con người đối với hành vi vi phạm phápluật và hậu quả do hành vi đó gây ra; là dấu hiệu bắt buộc trong mặt chủ quan

của hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng của chủ thể vi phạm Ngườithực hiện hành vi có đầy đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi củamình nhưng đã vô tình, thiếu thận trọng không nhận thức được điều đó hoặcnhận thức được nhưng vẫn cố tình thực hiện vi phạm Nếu xác định chủ thểthực hiện hành vi khi không có khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiểnhành vi thì kết luận không có VPHC xảy ra.

Để xác định đúng hành vi và hình thức xử phạt đối với hành vi VPHCcần xác định chính xác yếu tố lỗi do cá nhân, tổ chức đó gây ra theo quy địnhcủa pháp luật về quản lý lâm sản Có hai loại lỗi: lỗi cố ý và lỗi vô ý

+ Lỗi cố ý: Người vi phạm nhận thức rõ được tính chất nguy hiểm, tínhtrái pháp luật nhưng mong muốn hay để mặc cho hậu quả xảy ra Hoặc người

vi phạm nhận thức rõ được tính chất nguy hiểm, tính trái pháp luật thấy trướcđược hậu quả do hành vi đó gây ra tuy không mong muốn song có ý thức để mặccho hậu quả đó xảy ra

+ Lỗi vô ý: Người vi phạm không biết hoặc không nhận thức được hậuquả mà đáng lẽ ra phải biết, nhận thức được Hoặc nhận thức được nhưng cho rằng

có thể ngăn ngừa được hậu quả xảy ra nên vẫn vi phạm

Có ý kiến cho rằng lỗi do tổ chức vi phạm chỉ là trạng thái tâm lý của cánhân trong khi thực hiện hành vi vi phạm nên không đặt vấn đề lỗi với tổ chức

vi phạm, tuy nhiên có quan điểm lại cho rằng cần xác định lỗi của tổ chức thìmới có đầy đủ cơ sở để XPVPHC Trong trường hợp này lỗi của tổ chức đượcxác định thông qua lỗi của các thành viên trong tổ chức đó khi thực hiện côngviệc được giao đã vi phạm pháp luật và phải chịu trách nhiệm về mọi hành viVPHC Tổ chức vi phạm sẽ bị áp dụng phạt tiền bằng 2 lần mức phạt tiền đốivới cá nhân có cùng hành vi và mức độ vi phạm

- Động cơ: động cơ VPHC là mong muốn có được lợi ích cho mình khi

có hành vi vi phạm

- Mục đích: là thực hiện đến cùng hành vi vi phạm.

Có lúc VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng có thể do thiếu thận trọng, vôtình hay chưa chú ý đến các nghĩa vụ pháp lý của VPHC nên động cơ và mụcđích của VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng không được coi là dấu hiệu bắtbuộc Nhưng trong một số trường hợp lại được xem xét để quyết định cáchình thức và mức phạt cụ thể

+ Là người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi - chủ thể của VPHC bịXPVPHC lĩnh vực quản lý rừng trong trường hợp VPHC do cố ý; ở độ tuổinày khi xem xét có vi phạm hay XPVPHC hay không cần phải xác định yếu

tố lỗi trong mặt chủ quan của người đó Thông thường người thực hiện hành

vi với lỗi cố ý là người nhận thức được hành vi vi phạm của mình gây nguy hiểm cho xã hội, bị pháp luật cấm nhưng vẫn thực hiện

+ Là người từ đủ 16 tuổi trở lên - chủ thể của VPHC bị XPVPHC lĩnhvực quản lý rừng trong mọi trường hợp VPHC mà không phụ thuộc vào hình thứclỗi.

+ Người thuộc lực lượng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân VPHCthì bị xử lý như đối với công dân khác; trường hợp cần áp dụng hình thức phạttước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt động cóthời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì người xử phạt đề nghị cơ quan, đơn

vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân có thẩm quyền xử lý

- Tổ chức là chủ thể VPHC bao gồm các cơ quan nhà nước, tổ chứcchính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp, tổ chức xãhội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân dân và các

tổ chức khác có tư cách pháp nhân được thành lập theo quy định pháp luật bịXPVPHC về mọi VPHC do mình gây ra

- Cá nhân, tổ chức nước ngoài VPHC trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếpgiáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nước Cộng hoà xã hộichủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển mang cờquốc tịch Việt Nam thì bị XPVPHC trong quản lý rừng theo quy

định của pháp luật Việt Nam, trừ trường hợp điều ước quốc tế mà nước Việt Nam là thành viên có quy định khác

1.1.3.4 Khách thể vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

Khách thể VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng bao gồm:

- Khách thể chung: VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng xâm hại đến cácquan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ Khách thể của VPHC rất đa dạng đó là trật

tự quản lý nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân

- Khách thể trực tiếp: Là hành vi vi phạm đã xâm phạm đến trật tự quản

lý trong lĩnh vực quản lý rừng được pháp luật quy định và bảo vệ

1.2 Khái niệm, nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

1.2.1 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

1.2.1.1 Xử phạt vi phạm hành chính

Luật XLVPHC được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam kỳ họp thứ 3 khóa XIII thông qua ngày 20/6/2012 và có hiệu lực từ ngày01/7/2013 tại khoản 2 Điều 2 đã định nghĩa: “Xử phạt vi phạm hành chính làviệc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắcphục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chínhtheo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính.”

Như vậy, XPVPHC là một loại hoạt động cưỡng chế, mang tính quyềnlực nhà nước phát sinh khi có VPHC, biểu hiện ở việc áp dụng các chế tàihành chính mang tính chất trừng phạt do các chủ thể có thẩm quyền nhândanh Nhà nước thực hiện theo quy định pháp luật Một hành vi bị coi làVPHC khi nó được quy định trong pháp luật về XPVPHC và người có thẩmquyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đốivới cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC

XPVPHC thực chất là một loại hoạt động quản lý nhà nước do vậy chỉ

có các cơ quan hoặc công chức được nhà nước trao quyền, quy định cụ thểthẩm quyền XPVPHC trong các văn bản pháp luật thì mới có quyền ra quyếtđịnh XPVPHC Những chủ thể này nhân danh nhà nước, đại diện cho ý chícủa nhà nước trong việc xác định một cá nhân hay tổ chức có hành vi VPHChay không, hậu quả pháp lý của hành vi đó là như thế nào và có tuân theo cácquy định cụ thể của pháp luật hay không

1.2.1.2 Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng là một trong những hoạt động củaXPVPHC nên việc xử phạt cũng phải tuân thủ theo các quy định pháp luật về

XLVPHC và cũng được định nghĩa là “việc người có thẩm quyền xử phạt ápdụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chứcthực hiện hành vi VPHC” trong lĩnh vực quản lý rừng Theo đó, việcXPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng có các đặc điểm như:

Thứ nhất là: XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng được áp dụng đối với

tổ chức, cá nhân VPHC, đây là cơ sở để tiến hành XPVPHC và theo Nghịđịnh số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ hành vi được xem

là VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng gồm:

- Hành vi lấn, chiếm rừng trái pháp luật, người có hành vi dịch chuyểnmốc ranh giới rừng để chiếm giữ, sử dụng rừng trái pháp luật của chủ rừng khác

- Khai thác trái phép cảnh quan, môi trường và các dịch vụ lâm nghiệp,

có các hành vi xây dựng nghĩa địa, làm mộ trái phép trong rừng, tổ chức thamquan phong cảnh trái phép trong rừng hoặc tổ chức sản xuất, làm dịch vụ kinhdoanh trái phép trong rừng

- Vi phạm các quy định khai thác gỗ, khai thác gỗ không đúng trình tự,thủ tục và các yêu cầu kỹ thuật theo thiết kế được cơ quan có thẩm quyền phêduyệt

- Khai thác rừng trái phép, có hành vi lấy lâm sản nhưng không đượcphép của nhà nước có thẩm quyền hoặc được phép nhưng đã xuất hiện không đúngquy định cho phép bị xử phạt

- Vi phạm các quy định về phòng cháy chữa cháy rừng

- Vi phạm trình tự, thủ tục hành chính trong quản lý rừng

Thứ hai là: XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng được tiến hành bởi các

chủ thể có thẩm quyền theo quy định của pháp luật Theo Luật XLVPHC vàNghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ quy định cụthể chủ thể có thẩm quyền XPVPHC, hình thức, mức độ XPVPHC mà họ

được phép áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC về quản lý rừng gồm:Kiểm lâm viên; Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm; Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm; Độitrưởng Đội Kiểm lâm cơ động và Phòng cháy, chữa cháy rừng; Chi cụctrưởng Chi cục Kiểm lâm; Đội trưởng Đội Kiểm lâm đặc nhiệm Cục Kiểmlâm; Cục trưởng Cục Kiểm lâm; Chủ tịch UBND các cấp; thanh tra chuyênngành trong lĩnh vực quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lýlâm sản (thanh tra viên, Chánh Thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nôngthôn; Chánh Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng Cụctrưởng Tổng Cục Lâm nghiệp, Trưởng Đoàn thanh tra Tổng Cục lâm nghiệp

và cấp sở được giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành); người cóthẩm quyền xử phạt thuộc lực lượng Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng,Quản lý thị trường

Thứ ba là: XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng được tiến hành theo

nguyên tắc, thủ tục, trình tự được quy định tại các văn bản pháp luật vềXPVPHC trong lĩnh vực quản lý và bảo vệ rừng do cơ quan có thẩm quyềnban hành

Thứ tư là: Kết quả hoạt động XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng được

thể hiện ở quyết định xử phạt trong đó ghi nhận các hình thức, mức xử phạt,biện pháp áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC Việc quyết định áp dụngbiện pháp xử phạt, hình thức xử phạt vừa thể hiện sự nghiêm khắc của Nhànước đối với cá nhân, tổ chức vi phạm, giáo dục ý thức chấp hành, tuân thủpháp luật, phòng ngừa các vi phạm pháp luật có thể xảy ra

1.2.2 Vai trò của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

Việt Nam đang trong quá trình hội nhập và phát triển, đi đôi với điều này

là những nguy cơ khủng hoảng về môi trường sinh thái và tài nguyên thiênnhiên đang diễn ra Cho đến nay, bên cạnh việc đem lại lợi ích kinh tế, chúng

ta không thể phủ nhận vai trò cực kỳ quan trọng của rừng trong việc giữ đất,giữ nước, điều hòa không khí và bảo vệ môi trường sinh thái Trước nhữngbiến đổi về môi trường trong thời gian qua, tầm quan trọng của rừng càngđược khẳng định rõ Quản lý rừng đã được nhận thức như một chiến lược vìmục tiêu tồn tại lâu dài của con người và thiên nhiên.

Tuy nhiên xuất phát từ những khó khăn về đất đai, tư liệu sản xuất, tậpquán canh tác và cả nhận thức, hàng năm, hàng nghìn ha rừng vẫn bị chặt phá,các sản phẩm từ rừng vẫn bị khai thác một cách bất hợp pháp Đáng nghiêmtrọng là những vụ chặt phá rừng để lấy gỗ, buôn bán các sản vật từ rừng diễn

ra với quy mô lớn, bất chấp pháp luật về quản lý rừng

Với các lý do nêu trên, việc áp dụng pháp luật trong quản lý nhà nướcđối với lĩnh vực quản lý rừng nói chung và xử phạt vi phạm hành chính nóiriêng là hết sức cần thiết và có ý nghĩa to lớn cả về lý luận cũng như thực tiễn.Việc áp dụng xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừngnhằm trừng phạt các đối tượng vi phạm pháp luật trong lĩnh vực quản lý rừng,thể hiện mối quan hệ đặc biệt giữa nhà nước với đối tượng vi phạm pháp luật,được các quy phạm do nhà nước ban hành điều chỉnh, trong đó đối tượng viphạm phải chịu những hậu quả bất lợi, những biện pháp cưỡng chế được quyđịnh cụ thể ở chế tài các quy định pháp luật Thêm vào đó, việc áp dụng xửphạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng có ý nghĩa rất lớn trongviệc phòng ngừa, cải tạo, răn đe tất cả các đối tượng tham gia quan hệ phápluật quản lý rừng, tính giáo dục trong XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừngthể hiện ở chỗ làm cho bản thân các chủ thể vi phạm hành chính nhận thứcđược hành vi vi phạm của mình với những tác hại, hệ quả bất lợi về sau để ýthức hơn trong việc chấp hành pháp luật đồng thời cũng tác động đến các chủthể khác làm cho họ hiểu biết về các quy định pháp luật có liên quan đếnrừng, từ đó biết kiềm chế, giữ mình không vi phạm pháp luật, giáo dục các tổ

chức và các cá nhân có ý thức tôn trọng và thực hiện pháp luật đúng đắn, gópphần đảm bảo trật tự an toàn xã hội, củng cố, phát huy tính pháp chế xã hộichủ nghĩa trong lĩnh vực quản lý rừng, buộc người vi phạm phải thực hiệnđúng các quy định pháp luật.

1.2.3 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

Khi tiến hành hoạt động XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng người cóthẩm quyền xử phạt phải tuân thủ theo các nguyên tắc xử phạt quy định tạiĐiều 3 Luật XLVPHC năm 2012 và Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày11/11/2013 của Chính phủ:

- Mọi hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng phải được phát hiện,ngăn chặn kịp thời và đình chỉ ngay việc thực hiện hành vi vi phạm và XPVPHCnhanh chóng, công minh, đúng pháp luật; mọi hậu quả do VPHC gây ra phải đượckhắc phục kịp thời theo quy định pháp luật

Công khai, minh bạch là một trong các điều kiện, giải pháp cần thiết đểxây dựng hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, minh bạch, khả thi, dễ tiếpcận, hiệu lực và hiệu quả, là đòi hỏi thiết yếu cho nền hành chính công chuyênnghiệp, hiện đại, rút ngắn khoảng cách giữa công dân và công quyền, và lànền tảng để bảo vệ quyền con người Trong bối cảnh hội nhập quốc tế và xâydựng Nhà nước pháp quyền “của dân, do dân, vì dân”, việc bảo đảm côngkhai, minh bạch của hệ thống pháp luật ở Việt Nam là một yêu cầu không thểthiếu, trong đó không thể không kể đến việc công khai, minh bạch trong quátrình xử phạt vi phạm hành chính nhằm đảm bảo nguyên tắc dân chủ tronghoạt động của nhà nước, nhằm ngăn ngừa các hành vi tiêu cực, sai trái, ảnhhướng đến hình ảnh của cơ quan nhà nước, giảm hiệu quả hoạt động của bộmáy nhà nước và là yêu cầu bắt buộc đối với Việt Nam theo nhiều điều ước

mà Việt Nam là thành viên Việc công khai, minh bạch được thực hiệnnghiêm túc, hiệu lực, hiệu quả thì người dân mới có niềm tin vào bộ máy nhà

nước và sẵn sàng chấp hành tốt các quy định của pháp luật và Nhà nước trong

đó chấp hành tốt các quyết định XPVPHC do mình gây ra, tránh các trườnghợp khiếu nại, khiếu kiện

Nguyên tắc này đòi hỏi các cơ quan có thẩm quyền phải chủ động thanhtra, kiểm tra, truy quét để kịp thời phát hiện hành vi vi phạm, phải nhanhchóng xử lý, giải quyết các vi phạm một cách triệt để, hiệu quả, góp phần thiếtlập trật tự, kỷ cương trong lĩnh vực quản lý rừng; có tác dụng tích cực trongphòng ngừa và đấu tranh chống VPHC, giáo dục người dân ý thức tôn trọngpháp luật, thực hiện các quy tắc của cuộc sống cộng đồng

- Việc XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng phải do người có thẩmquyền thực hiện theo quy định từ Điều 25 đến Điều 29 Nghị định số 157/2013/NĐ-

CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ Việc XPVPHC phải được tiến hành nhanhchóng, công khai, khách quan, bảo đảm công bằng, đúng quy định pháp luật Đây

là nguyên tắc pháp chế, tiếp tục được nhấn mạnh nhằm đề cao tinh thần tráchnhiệm, tuân thủ triệt để các quy định pháp luật trong việc thực hiện thẩm quyền xửphạt của người có thẩm quyền

- Khi quyết định XPVPHC đối với một hành vi vi phạm, người có thẩmquyền xử phạt phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả, các tình tiết giảm nhẹ,tăng nặng quy định tại Điều 9, 10 Luật XLVPHC của hành vi vi phạm, đối tượng

vi phạm để áp dụng các hình thức phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả phùhợp, đảm bảo việc XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng đúng bản chất, bảo đảmtính răn đe, phòng ngừa và giáo dục chung

- Người có hành vi VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng chỉ bị XPVPHCtheo quy định tại Nghị định này Một hành vi VPHC chỉ bị xử phạt một lần, nhiềungười cùng thực hiện một hành vi vi phạm thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt

về hành vi VPHC đó Một người thực hiện nhiều hành vi VPHC hoặc VPHC nhiềulần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm, nghiêm cấm việc chia nhỏ mức thiệt hạichung cho từng người vi phạm để xử phạt

Đây là nguyên tắc cơ bản trong XPVPHC giúp việc XPVPHC đượcthống nhất, chặt chẽ, tránh sự tùy tiện của người có thẩm quyền và tránh đượctình trạng bỏ sót, bỏ lọt đối tượng vi phạm.

- Người có thẩm quyền xử phạt phải có trách nhiệm chứng minh VPHC

Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diệnhợp pháp chứng minh mình không VPHC

Mọi chính sách, giải pháp quản lý rừng cũng như quá trình XPVPHCphải xuất phát từ lợi ích của người dân trên cơ sở xây dựng mối quan hệ giữangười dân với cơ quan nhà nước Bảo đảm quyền và lợi ích các bên nhằmphòng ngừa những trường hợp lạm dụng để hạn chế quyền được thông tin vàquyền giám sát của dân, nhất là các quy định của pháp luật buộc các cơ quannhà nước phải thực hiện

Tạo điều kiện cho người dân được quyền tiếp cận thông tin, được trìnhbày các quan điểm, lập luận của họ trước khi cơ quan nhà nước ban hành cácquyết định liên quan hoặc xâm hại đến quyền và lợi ích của người dân Nếu viphạm pháp luật, người vi phạm phải có quyền và nghĩa vụ cung cấp các thôngtin, cung cấp các chứng từ, tài liệu có liên quan để chứng minh mình vô tộihoặc theo yêu cầu của người có thẩm quyền, người có thẩm quyền phải tuânthủ nghiêm ngặt quy định của Luật XLVPHC, có nhiệm vụ bảo vệ công lý,bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo

vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân mànếu vi phạm thì bị xử lý theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm quyền, lợiích hợp pháp của các bên liên quan trong quá trình xử phạt hành chính

Mặc khác, trong quá trình XPVPHC, cần phải xem xét nhân thân, cáctình tiết tăng nặng, giảm nhẹ của vụ vi phạm, của người vi phạm nhất là

những người thuộc diện chính sách, người có hoàn cảnh khó khăn, ngườiđồng bào dân tộc thiểu số, còn đối với các hành vi vi phạm như tái phạm lạinhiều lần, hành vi vi phạm có tổ chức, thì cần phải tăng nặng.

- Trường hợp tổ chức VPHC thì áp dụng mức phạt tiền bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân có cùng hành vi và mức độ vi phạm

Ngoài ra không XPVPHC trong lĩnh vực quản lý rừng đối với các trườnghợp vi phạm thuộc tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờhoặc người vi phạm trong khi mắc bệnh tâm thần hoặc các bệnh khác làm mấtkhả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi Nguyên tắc này thực tếđược áp dụng đối với một số trường hợp không mong muốn thực hiện hành viVPHC

1.3 Thẩm quyền, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính và thi hành Quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

XPVPHC là hoạt động cưỡng chế thể hiện thái độ của nhà nước đối với

cá nhân, cơ quan, tổ chức có vi phạm hành chính Người có thẩm quyền xửphạt sẽ là người thay mặt cho nhà nước sử dụng quyền lực nhà nước quyếtđịnh áp dụng các biện pháp xử phạt phù hợp với chủ thể vi phạm trên thực tế

Vì vậy việc xác định thẩm quyền XPVPHC là rất quan trọng và cần thiết

Vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng tuy có mức độ nguyhiểm không cao cho xã hội so với tội phạm nhưng nó lại diễn ra thườngxuyên, hàng ngày, hàng giờ nên việc xác định một cách hợp lý những chủ thể

có thẩm quyền xử phạt vừa đảm bảo xử lý nhanh chóng, kịp thời, không bỏlọt vi phạm vừa không tạo ra sự tùy tiện trong XPVPHC

1.3.1 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

1.3.1.1 Thẩm quyền của Kiểm lâm

- Kiểm lâm viên đang thi hành công vụ có quyền: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 500.000 đồng.

- Trạm trưởng Trạm Kiểm lâm có quyền: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiềnđến 10.000.000 đồng; Tịch thu tang vật, phương tiện VPHC có giá trị đến10.000.000 đồng

- Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm cấp huyện, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừngphòng hộ, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm rừng đặc dụng (sau đây gọi chung là Hạttrưởng Hạt Kiểm lâm); Đội trưởng Đội Kiểm lâm cơ động và phòng cháy, chữacháy rừng, có quyền: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 25.000.000 đồng; tịch thutang vật, phương tiện VPHC có giá trị đến 25.000.000 đồng; áp dụng các biệnpháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, c, đ và i khoản 1 Điều 28 củaLuật XLVPHC; khoản 1 và khoản 2 Điều 4 Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày11/11/2013 của Chính phủ

- Chi cục trưởng Chi cục Kiểm lâm, Đội trưởng Đội Kiểm lâm đặcnhiệm Cục Kiểm lâm có quyền: Phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 50.000.000đồng; tịch thu tang vật, phương tiện VPHC có giá trị đến 50.000.000 đồng; tướcquyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạtđộng có thời hạn quy định tại Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 củaChính phủ; áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c,

đ và i khoản 1 Điều 28 Luật XLVPHC; khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 Nghịđịnh số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ

- Cục trưởng Cục Kiểm lâm có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến mứctối đa đối với lĩnh vực quản lý rừng, phát triển rừng, bảo vệ rừng và quản lý lâmsản; tịch thu tang vật, phương tiện VPHC; tước quyền sử dụng giấy phép, chứngchỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn quy định tại Nghịđịnh số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ; áp

dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c, đ và ikhoản 1 Điều 28 Luật XLVPHC; khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 Nghịđịnh số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ.

1.3.1.2 Thẩm quyền của Thanh tra chuyên ngành

- Thanh tra viên, người được giao nhiệm vụ thực hiện chức năng thanhtra chuyên ngành đang thi hành công vụ có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền khôngquá 500.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiện VPHC có giá trị không vượt quá500.000 đồng; áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, c

và đ khoản 1 Điều 28 Luật XLVPHC

- Chánh Thanh tra Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có quyền:Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 50.000.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiệnVPHC có giá trị không vượt quá 50.000.000 đồng; tước quyền sử dụng giấy phép,chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn quy định tạiNghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ; áp dụng các biệnpháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c, đ và i khoản 1 Điều 28 LuậtXLVPHC; khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 Nghị định số 157/2013/NĐ-CPngày 11/11/2013 của Chính phủ

- Chánh Thanh tra Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Tổng cụctrưởng Tổng cục Lâm nghiệp có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến mức tối đa;tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; tước quyền sử dụng giấy phép,chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn quy định tạiNghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ; áp dụng các biệnpháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c, đ và i khoản 1 Điều 28 LuậtXLVPHC; khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 Nghị định số 157/2013/NĐ-CPngày 11/11/2013 của Chính phủ

- Trưởng Đoàn thanh tra chuyên ngành Bộ Nông nghiệp và Phát triểnnông thôn có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến 250.000.000 đồng; tịch thu

tang vật, phương tiện VPHC có giá trị không vượt quá 250.000.000 đồng;tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉhoạt động có thời hạn theo quy định.

- Trưởng Đoàn thanh tra Tổng cục Lâm nghiệp và cấp Sở được giao thựchiện chức năng thanh tra chuyên ngành có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến50.000.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiện VPHC có giá trị không vượt quá50.000.000 đồng; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạnhoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn

1.3.1.3 Thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp

- Chủ tịch UBND cấp xã có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến5.000.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiện VPHC có giá trị đến 5.000.000đồng; áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c

và đ khoản 1 Điều 28 Luật XLVPHC

- Chủ tịch UBND cấp huyện có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến50.000.000 đồng; tịch thu tang vật, phương tiện VPHC có giá trị đến50.000.000 đồng; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thờihạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn quy định tại Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ; áp dụng các biện pháp khắc phụchậu quả quy định tại các điểm a, b, c, đ và i khoản 1 Điều 28 Luật XLVPHC;khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày11/11/2013 của Chính phủ

- Chủ tịch UBND cấp tỉnh có quyền: Phạt cảnh cáo; phạt tiền đến mứctối đa; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính; tước quyền sử dụng giấyphép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn quyđịnh tại Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ; áp dụngcác biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại các điểm a, b, c, đ

và i khoản 1 Điều 28 Luật XLVPHC; khoản 1, khoản 2 và khoản 3 Điều 4 Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ.

1.3.1.4 Thẩm quyền của Công an nhân dân, Bộ đội Biên phòng, Quản lý thị trường

- Người có thẩm quyền thuộc lực lượng Công an nhân dân khi thi hànhcông vụ phát hiện có VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng theo quy định Điều 39Luật XLVPHC gồm: kiểm tra, lập biên bản VPHC, XPVPHC và áp dụng các biệnpháp khắc phục hậu quả đối với hành vi VPHC quy định tại Nghị định số157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ thuộc lĩnh vực ngành mình quản

lý theo quy định tại Điều 52 Luật XLVPHC

- Người có thẩm quyền thuộc lực lượng Bộ đội Biên phòng khi thi hànhcông vụ phát hiện có VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng theo quy định Điều 40Luật XLVPHC có thẩm quyền: kiểm tra, lập biên bản VPHC, XPVPHC và ápdụng các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi VPHC quy định tại cácĐiều 12, 16, 17, 20, 21, 22 và hành vi mua, bán lâm sản trái pháp luật quy định tạiĐiều 23 của Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ

- Người có thẩm quyền thuộc cơ quan Quản lý thị trường khi thi hànhcông vụ phát hiện có VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng theo quy định Điều 45Luật XLVPHC có quyền: kiểm tra, lập biên bản VPHC, XPVPHC và áp dụng cácbiện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi mua, bán lâm sản trái pháp luật quyđịnh tại Điều 23 của Nghị định số 157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chínhphủ

- Người có thẩm quyền thuộc lực lượng Cảnh sát biển khi thi hành công

vụ phát hiện có VPHC trong lĩnh vực quản lý rừng theo quy định Điều 41 LuậtXLVPHC có quyền: kiểm tra, lập biên bản VPHC, XPVPHC và áp dụng

các biện pháp khắc phục hậu quả đối với hành vi VPHC quy định tại Điều 22

và hành vi mua, bán, cất giữ quy định tại Điều 23 Nghị định số

157/2013/NĐ-CP ngày 11/11/2013 của Chính phủ

1.3.1.5 Ủy quyền xử phạt vi phạm hành chính

Theo Điều 54 Luật XLVPHC và Nghị định số 81/2013/NĐ-CP ngày19/7/2013 của Chính phủ hướng dẫn chi tiết thi hành một số điều và biệnpháp thi hành Luật XLVPHC thì người có thẩm quyền xử phạt có thể ủyquyền cho cấp phó Việc ủy quyền phải thực hiện bằng văn bản theo quy địnhtại Điều 54, khoản 2 Điều 87 và khoản 2 Điều 123 Luật XLVPHC, tùy vàotình hình thực tế mà người có thẩm quyền có thể ủy quyền thường xuyên, theo

vụ việc hoặc lĩnh vực cụ thể Khi được ủy quyền cấp phó phải chịu tráchnhiệm về quyết định XPVPHC của mình trước cấp trưởng và trước pháp luật.Người được giao quyền không được giao quyền, ủy quyền lại cho bất kỳngười nào khác Người được giao nhiệm vụ đứng đầu cơ quan, đơn vị có thẩmquyền xử phạt thì có thẩm quyền xử phạt và được giao quyền xử phạt như cấptrưởng

1.3.2 Thủ tục xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quản lý rừng

1.3.2.1 Xử phạt vi phạm hành chính theo thủ tục đơn giản

Ngay khi phát hiện hành vi vi phạm trong lĩnh vực quản lý rừng người

có thẩm quyền xử phạt sẽ ban hành quyết định XPVPHC tại chổ mà khôngcần lập Biên bản VPHC và trải qua quá trình điều tra, xác minh làm rõ hành

vi vi phạm và được áp dụng xử phạt trong trường hợp cảnh cáo hoặc phạt tiền

Nội dung quyết định XPVPHC phải ghi rõ ngày, tháng, năm ra quyếtđịnh; họ, tên, địa chỉ của cá nhân, tổ chức vi phạm; hành vi vi phạm; địa điểmxảy ra vi phạm; chứng cứ và tình tiết liên quan đến việc vi phạm; họ, tên,chức vụ của người ra XPVPHC; điều, khoản của văn bản pháp luật được áp