Vai trò của lực lượng cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong cư trú từ thực tiễn quận long biên, thành phố hà nội

Các yếu tố tác động đến vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 21 Chương 2: Thực trạng vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN NGỌC HÀ

VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ

CƯ TRÚ – TỪ THỰC TIỄN QUẬN LONG BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI – Năm 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN NGỌC HÀ

VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ

CƯ TRÚ – TỪ THỰC TIỄN QUẬN LONG BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHUYÊN NGÀNH QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS -TS Nguyễn Thị Thu Hà

HÀ NỘI – Năm 2018

LỜI CAM ĐOAN

Đây là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi Các số liệu, tài liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào Những nội dung trong luận văn có sử dụng tài liệu tham khảo đều được trích dẫn nguồn một cách đầy đủ và chính xác!

TÁC GIẢ LUẬN VĂN

Nguyễn Ngọc Hà

Nội đã hỗ trợ tôi trong việc cung cấp số liệu, xử lý thông tin, các ý kiếnchuyên gia trong quá trình thực hiện hoàn thành luận văn Thạc sĩ.

dẫn, chỉ bảo giúp tôi hoàn thành luận văn tốt nghiệp

Trong quá trình nghiên cứu, thực hiện luận văn tôi đã dành nhiều thờigian và công sức Tuy đã cố gắng, nỗ lực nhưng trong giai đoạn đầu củanghiên cứu khoa học, có nhiều kiến thức lý luận và thực tiễn nghiên cứu lầnđầu tôi được tiếp cận, vì vậy luận văn không tránh khỏi những thiếu sót Tôirất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý thầy, cô và đồng nghiệp giúptôi ngày càng hoàn thiện hơn

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả

Nguyễn Ngọc Hà

DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

MỤC LỤC

Trang

Mở đầu 1

Chương 1: Cơ sở lý luận về vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý

hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 81.1 Khái niệm chung 81.2.Chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát quản lý hành

chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 121.3 Các yếu tố tác động đến vai trò của lực lượng Cảnh sát quản

lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 21

Chương 2: Thực trạng vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành

chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại quận Long

Biên thành phố Hà Nội 30

2.1 Các yếu tố tác động đến vai trò quản lý cư trú của lực lượng

Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an quận

2.2 Thực trạng công tác quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát

quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an quận Long Biên,

thành phố Hà Nội 352.3 Đánh giá chung 56

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao vai trò của lực

lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong

quản lý cư trú tại quận Long Biên thành phố Hà Nội 66

3.1 Phương hướng nâng cao vai trò của lực lượng cảnh sát quản

lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú 66

3.2 Giải pháp nâng cao vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý

hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại địa bàn

Kết luận 93

Danh mục tài liệu tham khảo

Phụ lục

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Quản lý cư trú là một nội dung cơ bản trong quản lý hành chính vềANTT Tiến hành công tác quản lý cư trú góp phần tạo điều kiện tối đa đểcông dân thực hiện quyền và nghĩa vụ theo pháp luật, phục vụ cho công tácquản lý xã hội của Nhà nước và công tác phòng ngừa, phát hiện đấu tranhchống tội phạm và các hành vi VPPL, tệ nạn xã hội, trong đó lực lượng Cảnhsát QLHC về TTXH đóng vai trò vô cùng quan trọng

Với vị trí là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa - xã hội của cả nước,

Hà Nội có sức hút lớn đối với người dân từ tỉnh khác, các quốc gia trên thếgiới đến làm việc, học tập, sinh sống, du lịch Tuy nhiên, sự gia tăng cơ học

về dân số trên địa bàn thành phố Hà Nội cũng tạo ra những vấn đề tiêu cực bất

ổn về an ninh trật tự, quản lý cư trú Quận Long Biên là quận được thành lậptrên cơ sở tách ra từ huyện Gia Lâm và có vị trí về phía Bắc sông Hồng, Thủ

đô Hà Nội Trên địa bàn diễn ra nhiều hoạt động kinh tế xã hội, tập trungnhiều thành phần dân cư, nơi tập trung đầu mối giao thông, giao thương, trungchuyển đi, về của các tỉnh phía về phía Bắc; Quận Long Biên có ga Gia Lâm

và bến xe ô tô liên tỉnh Gia Lâm là những trọng điểm phức tạp về trật tự côngcộng, nhiều khu đô thị mới được thành lập.Trong những năm qua, chínhquyền các cấp đã tăng cường công tác chỉ đạo các lực lượng nghiệp vụ chuyênmôn thực hiện nghiêm công tác đăng ký, quản lý cư trú, trong đó có việc pháthuy tối đa vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cưtrú

Trong những năm qua, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an quậnLong Biên đã có rất nhiều đóng góp tích cực, ưu điểm trong quản lý cư trú, gópphần đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.Tuy nhiên, việc phát huy vai trò củalực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú của vẫn còn

tồn tại, hạn chế như việc tổ chức thực hiện, áp dụng Luật Cư trú vẫn còn nhiềukhó khăn, bất cập, chưa phù hợp với tình hình thực tế; Công tác tuyên truyền,hướng dẫn quần chúng nhân dân thực hiện quản lý cư trú chưa được phát huyhiệu quả; Hệ thống phương tiện, trang thiết bị như máy móc, phần mềm, phươngtiện đi lại, hồ sơ quản lý còn chưa đáp ứng được yêu cầu của tình hình mới, việcquản lý vẫn còn thủ công; Đội ngũ cán bộ trực tiếp thực hiện công tác quản lý cưtrú còn thiếu, nhiều cán bộ còn hạn chế về nhận thức pháp luật, nghiệp vụ và các

kỹ năng công tác khác; Tình trạng cán bộ xa rời địa bàn, chưa làm tốt trong côngtác tuyên truyền; hoạt động kiểm tra, giám sát tại địa bàn chưa thực sự chặt chẽ;

Cơ chế quản lý người lao động ngoại tỉnh, học sinh, sinh viên trên địa bàn quậnchưa hợp lý; Số lượng CBCS thực hiện nhiệm vụ quản lý cư trú trên địa bàn cònthiếu; Sự phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH với các lực lượngkhác vẫn nặng về hình thức, nội dung chưa đồng bộ, phương pháp tiến hànhchưa thực sự hiệu quả; Nhiều khu đô thị, chung cư cao tầng được xây dựng mới,kéo theo hàng nghìn hộ, nhân khẩu về cư trú nhưng quá trình quy hoạch, phêduyệt chưa có sự tham gia đóng góp ý kiến của Cảnh sát QLHC về TTXH dẫnđến khó khăn trong bố trí cán bộ, tổ chức công tác quản lý cư trú Tình hình thựctiễn trên đòi hỏi cấp thiết phải thay đổi, nâng cao hiệu quả hoạt động, phát huyvai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH tại địa bàn cơ sở trong quản lý

cư trú

Dưới góc độ lý luận, mặc dù đã có một số công trình nghiên cứu về vaitrò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lýnhà nước về an ninh trật tự, tuy nhiên thời gian nghiên cứu đã lâu, chưa đi sâutrực tiếp vào công tác quản lý cư trú, đặc biệt trên địa bàn quận Long Biênthành phố Hà Nội Đây vẫn là khoảng trống đòi hỏi cần được nghiên cứu, bổ

sung và hoàn thiện Chính vì vậy, việc chọn vấn đề: “Vai trò của lực lượng

Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú - từ thực

tiễn quận Long Biên thành phố Hà Nội” làm đề tài luận văn Thạc sĩ có ý

nghĩa thiết thực trên phương diện lý luận và thực tiễn

2 Tình hình nghiên cứu

Từ trước tới nay, đã có nhiều công trình, đề tài nghiên cứu về lĩnh vực

cư trú và quản lý cư trú, vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trongquản lý cư trú Có thể kể đến các công trình, đề tài sau: đề tài khoa học cấp

Bộ Công an năm 2006 của GS- TS Nguyễn Xuân Yêm: “Đổi mới quản lý cư

trú của công dân Việt Nam trong tình hình hiện nay”; Quản lý nhà nước về cư trú - thực trạng và giải pháp (từ thực tiễn thành phố Hà Nội), Luận văn thạc

sĩ của tác giả Nguyễn Văn Ẩn, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia năm

2009; “ Quản lý cư trú - Qua thực tiễn ở Hải Phòng”, Luận văn thạc sĩ của

tác giả Bùi Thị Tư, Khoa Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội, 2014 Bên cạnh đó

còn có một số bài viết chuyên đề như: “Một số vấn đề đặt ra cần được tiếp

tục nghiên cứu trong xây dựng Luật Cư trú Việt Nam” đăng trên tạp chí

CAND tháng 7 năm 2007 của PGS, TS Đinh Trọng Hoàn; bài viết: “Mô hình

quản lý cư trú theo Luật cư trú ở Việt Nam trong tình hình mới” của GS, TS

Nguyễn Ngọc Anh đăng trên tạp chí CSND tháng 8 năm 2008; bài viết “Thay

đổi bước ngoặt trong quản lý cư trú” đăng trên báo An ninh Thủ đô tháng 11

năm 2017; bài viết “Nâng cao hiệu quả công tác đăng ký, quản lý cư trú phục

vụ phát triển kinh tế, xã hội, bảo đảm an ninh trật tự, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn thành phố Hải Phòng” của tác giả Vũ Thanh Chương đăng trên

tạp chí CSND tháng 3 năm 2018

Các đề tài, công trình nghiên cứu trên đã nghiên cứu những vấn đềmang tính tổng thể hoặc những khía cạnh, phạm vi cụ thể khác nhau của hoạtđộng tổ chức thực hiện pháp luật về cư trú Nhưng đến nay chưa có công trìnhnghiên cứu nào đi sâu về việc tổ chức thực hiện pháp luật về cư trú trên địa

bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội Có thể khẳng định, đề tài “Vai trò

của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú - từ thực tiễn quận Long Biên thành phố Hà Nội” là đề tài đầu tiên nghiên

cứu về khía cạnh này tại quận Long Biên, thành phố Hà Nội

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Nhiệm vụ:

lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú trên địa bàn quậnLong Biên, thành phố Hà Nội

quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú trên địa bàn quậnLong Biên thành phố Hà Nội trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu:

Vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú trên địa bàn quận Long Biên thành phố Hà Nội

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Luận văn nghiên cứu vai trò của lực lượng Cảnh sát

QLHC về TTXH trong quản lý cư trú đối với công dân Việt Nam trên địa bànquận Long Biên thành phố Hà Nội gắn liền với các công tác quản lý thườngtrú, tạm trú, lưu trú, tạm vắng, xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu

về dân cư, cư trú

động của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH chuyên môn thuộc Đội Cảnhsát QLHC về TTXH ở Công an quận và lực lượng Cảnh sát khu vực tại Công

an phường

Nội

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận:

Đề tài luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp luận của Chủnghĩa Mác - Lênin; tư tưởng Hồ Chí Minh; quán triệt các chủ trương, đườnglối, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, pháp luật của Nhà nước,phương châm, nguyên tắc của Ngành Công an trong quản lý về an ninh, trật tựnói chung, trong công tác quản lý cư trú nói riêng

-Phương pháp nghiên cứu:

tài liệu tham khảo, đề tài nghiên cứu khoa học, nghiên cứu hệ thống văn bảnquy phạm pháp luật liên quan đến hoạt động quản lý cư trú theo chức năngcủa lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Qua đó, tác giả đã bổ sung cáchnhìn tổng quát, các vấn đề đã được các tài liệu chỉ ra về lý luận, thực tiễn củalực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH

xuyên suốt trong nội dung luận văn để làm rõ các vấn đề lý luận, đánh giáđúng tình hình thực trạng Trên cơ sở tổng hợp các số liệu, thông tin từ các

báo cáo tổng kết, báo cáo chuyên đề của Công an quận, đội Cảnh sát QLHC

về TTXH, Công an các phường, qua đó xây dựng thành hệ thống bảng phụlục, biểu đồ để so sánh về dữ liệu dân cư qua các năm

tiễn nhiều kinh nghiệm trực tiếp thực hiện quản lý cư trú Mặt khác, trao đổivới cán bộ thực tiễn làm công tác quản lý cư trú trên địa bàn quận Long Biên,thành phố Hà Nội để làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong thực hiện côngtác này Ngoài ra, phương pháp chuyên gia còn được sử dụng khi trao đổi,tham vấn các nhà khoa học, nhà nghiên cứu về những vấn đề lý luận có liênquan đến đề tài luận văn Đồng thời, xin ý kiến chuyên gia về bố cục, nộidung phân tích trong luận văn, ngôn ngữ, văn phong trong quá trình hoànthiện luận văn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn

- Ý nghĩa lý luận:

Kết quả nghiên cứu luận văn góp phần hoàn thiện lý luận vai trò củalực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trúcủa lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH và góp phần xây dựng hệ thống tàiliệu tham khảo phục vụ học tập, nghiên cứu về chuyên ngành quản lý hànhchính về ANTT

- Ý nghĩa thực tiễn:

Luận văn trực tiếp đánh giá, phân tích tình hình VPPL về cư trú; thựctrạng hoạt động của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH về cư trú trên địabàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội Từ đó, tìm ra những hạn chế, nguyênnhân của những tồn tại và đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả vai tròcông tác quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trên địa bànquận Long Biên thành phố Hà Nội

Kết quả nghiên cứu luận văn có thể được sử dụng nhằm giúp cho lực

lượng Cảnh sát QLHC về TTXH Công an quận Long Biên thành phố Hà Nộichỉ đạo, tiến hành quản lý cư trú phục vụ trong quản lý xã hội và phòng ngừa,đấu tranh chống tội phạm.

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phần phụlục, nội dung luận văn được cấu trúc thành 3 chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành

chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

Chương 2: Thực trạng vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính

về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại quận Long Biên thành phố Hà Nội

Chương 3: Phương hướng và giải pháp nâng cao vai trò của lực lượng

Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú tại quậnLong Biên thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN

LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ CƯ TRÚ

1.1 Khái niệm chung.

1.1.1 Khái niệm về cư trú.

Theo Giản yếu Hán - Việt từ điển giải thích: “Cư trú là ở tại một chỗ

nào trong một thời gian dài”[1,tr.23].

Trong lịch sử, vấn đề cư trú đã được chế độ phong kiến quan tâm nhằmphục vụ cho chính sách bình định, đánh thuế, di dân và đi lính Công dân khi

đi ra khỏi địa bàn nơi họ sinh sống thường xuyên phải khai báo với chínhquyền Nghĩa của từ cư trú qua các giai đoạn gắn với sự đa dạng trong hoạtđộng ở, nghỉ, đi lại của công dân và trong góc độ pháp luật đã dẫn đến sự đadạng trong cách hiểu

Cư trú theo nghĩa của Đại từ điển Tiếng Việt xác định là:“sự hiện diện

của cá nhân tại một số nơi ở”[46, tr.17] Một người có thể cư trú ở hai hoặc

nhiều nơi, như trong một thành phố và người ở trong nước, nhưng chỉ có mộtnơi cư trú mang tính ổn định Cư trú có nghĩa là sống tại một địa phương cụthể, nơi cư trú sinh sống tại địa phương đó với ý định cố định và lâu dài

Tự do cư trú, đi lại là một trong những quyền cơ bản của công dânđược khẳng định tại Điều 23 Hiến pháp Nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt

Nam năm 2013: "Công dân có quyền tự do đi lại và cư trú trong cả nước, có

quyền ra nước ngoài và từ nước ngoài về nước Việc thực hiện các quyền này

do pháp luật quy định"[40, tr.15] Như vậy, quyền cư trú của công dân là một

trong những quyền cơ bản được pháp luật bảo vệ Công dân có quyền sống,làm việc, cư trú trên lãnh thổ Việt Nam Điều 1 Luật Cư trú 2006 quy định:

“Cư trú là việc công dân sinh sống tại một địa điểm thuộc xã, phường, thị

trấn dưới hình thức thường trú hoặc tạm trú” [42, tr.5] Cư trú của công dân

được xác định tại từng vị trí theo địa giới hành chính phường, xã, thị trấn bằnghai hình thức đăng ký thường trú hoặc đăng ký tạm trú với cơ quan Công an

Công dân có quyền tự do cư trú theo quy định của Luật Cư trú và cácquy định khác của pháp luật có liên quan Công dân có đủ điều kiện đăng kýthường trú, tạm trú thì có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyềnđăng ký thường trú, tạm trú Tuy nhiên, quyền tự do cư trú của công dân chỉ bịhạn chế theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và theo trình tự,thủ tục do pháp luật quy định Để đảm bảo thực hiện quyền cư trú của côngdân, Nhà nước thực hiện nhiều biện pháp khác nhau như bảo đảm quyền tự do

cư trú của công dân Cơ quan, tổ chức, cá nhân xâm phạm quyền tự do cư trúcủa công dân phải bị xử lý nghiêm minh Mặt khác, nhà nước có chính sách

và biện pháp đồng bộ để bảo đảm ngày càng tốt hơn quyền tự do cư trú củacông dân Đồng thời, nhà nước bảo đảm ngân sách, cơ sở vật chất, nguồnnhân lực, đầu tư phát triển công nghệ, kỹ thuật tiên tiến cho hoạt động đăng

ký về cư trú

Như vậy, có thể hiểu: Cư trú là việc công dân sinh sống tại một địa

điểm thuộc xã, phường, thị trấn, huyện đảo nơi không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã dưới hình thức thường trú hoặc tạm trú có đăng ký với cơ quan

có chức năng quản lý cư trú.

1.1.2 Khái niệm quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội.

phối hợp và kiểm soát giữa các cơ quan nhà nước trong việc thực thi ba quyềnlập pháp, hành pháp và tư pháp Theo cơ chế đó, quyền lập pháp được trao

cho một cơ quan duy nhất thực hiện là Quốc hội Ngoài chức năng chủ yếu làlập pháp, quyền hành pháp được trao cho Chính phủ và bộ máy hành chínhđịa phương thực hiện bao gồm quyền lập quy và điều hành hành chính, quyền

tư pháp được trao cho hệ thống Viện Kiểm sát nhân dân các cấp và hệ thốngTòa án nhân dân các cấp thực hiện

Quản lý nhà nước là hoạt động mang tính quyền lực nhà nước để điềuchỉnh các quan hệ xã hội và hành vi hoạt động của con người phục vụ đảm bảoANTT và phát triển đất nước Quản lý nhà nước có nội dung và đối tượng điềuchỉnh rất rộng, liên quan đến tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, như về kinh

tế, văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ, môi trường, thông tin,truyền thông, đối ngoại, quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, trong đó, quản lý cư trú là một bộ phận của quản lý nhà nước về an ninh, trật tự

Để quản lý xã hội, Nhà nước quản lý nhiều đối tượng khác nhau, trong đó conngười là đối tượng cần chú ý nhất Để quản lý con người, nhà nước thực hiện cácnội dung, biện pháp khác nhau trong đó có quản lý cư trú

Nhà nước giao cho Bộ Công an thực hiện chức năng quản lý cư trú vàlực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH được giao nhiệm vụ trực tiếp tiến hànhquản lý toàn diện hoạt động cư trú của công dân Hiện nay, các lực lượngCảnh sát QLHC về TTXH chuyên môn thực hiện nhiệm vụ quản lý cư trú baogồm: Cảnh sát QLHC về TTXH ở cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộctỉnh; Cảnh sát đăng ký, quản lý dữ liệu quốc gia về dân cư; CSKV tại các địabàn có bố trí Công an chính quy Quản lý cư trú là quá trình các lực lượngchức năng dựa vào các quy định của pháp luật để tổ chức hoạt động đăng ký,thực hiện công tác quản lý đối với hoạt động cư trú của công dân nhằm phục

vụ hoạt động quản lý xã hội của nhà nước, bảo vệ vững chắc quốc phòng, anninh, đảm bảo việc thực hiện nghiêm quyền và nghĩa vụ của công dân

Quản lý cư trú gồm hai bước lớn là tổ chức đăng ký và tiến hành việc

quản lý các nội dung có liên quan Các nội dung cụ thể để thực hiện hoạt độngđăng ký, quản lý thường trú, tạm trú, lưu trú, tạm vắng Để thực hiện tốt cácnội dung đó, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH thực hiện công tác điều tranghiên cứu nắm tình hình về hoạt động cư trú; trực tiếp hoặc phối hợp tuyêntruyền, vận động quần chúng nhân dân thực hiện các quy định về cư trú; tổchức tiếp nhận, giải quyết các hồ sơ đăng ký thường trú, tạm trú, khai báo tạmvắng, thông báo lưu trú, điều chỉnh, bổ sung thông tin, hay hồ sơ quản lý cưtrú; sử dụng công tác nghiệp vụ cơ bản; kiểm tra, xử lý vi phạm hành chínhtrong quá trình công dân cư trú, kinh doanh cho thuê lưu trú trên địa bàn đượcphân công phụ trách, tiến hành việc phối hợp, hợp tác quốc tế trong quản lý

cư trú,… Trong quá trình thực hiện quản lý cư trú, lực lượng Cảnh sát QLHC

về TTXH căn cứ vào các quy định của pháp luật, các quy định của ngànhCông an Thực hiện quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXHvới nhiều mục đích khác nhau như thực hiện quản lý xã hội cho Nhà nước,phòng ngừa đấu tranh chống tội phạm và đảm bảo cho công dân thực hiệnquyền và nghĩa vụ của mình theo pháp luật quy định

Như vậy, có thể hiểu: “Quản lý cư trú của Cảnh sát quản lý hành chính

về trật tự xã hội là quá trình các chủ thể theo phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao tiến hành đăng ký, quản lý hoạt động thường trú, tạm trú, tổ chức tiếp nhận, quản lý lưu trú và tạm vắng đối với công dân Việt Nam tại các phường, thị trấn hoặc huyện đảo nơi chưa tổ chức đơn vị hành chính cấp xã nhằm phục vụ công tác quản lý dân cư của Nhà nước, góp phần phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác, đảm bảo việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân[30, tr.17].

1.1.3 Khái niệm về vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

Vai trò thường là từ chỉ tính chất của sự vật, sự việc, hiện tượng, dùng

để nói về vị trí chức năng, nhiệm vụ, mục đích của sự vật, sự việc, hiện tượngtrong một hoàn cảnh, bối cảnh và mối quan hệ nào đó [37, tr.148].

Ví dụ : Vai trò của Đảng đối với sự phát triển đất nước, vai trò của tácphẩm văn học nào đó đối với sự nghiệp sáng tác văn học của tác giả, vai tròcủa từ đối với câu

Vai trò của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hộitrong quản lý cư trú là vị trí, chức năng, nhiệm vụ tầm quan trọng của lựclượng Cảnh sát QLHC về TTXH đối với hoạt động quản lý cư trú của côngdân nhằm thực hiện các mục đích về quản lý cư trú trong khuôn khổ quy địnhcủa pháp luật nói chung, pháp luật về cư trú nói riêng

1.2 Chức năng, nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú

1.2.1 Điều tra nghiên cứu, nắm tình hình về đối tượng quản lý cư trú

có nghi vấn hoạt động phạm tội; những hộ gia đình có mâu thuẫn tranh chấptrong nội bộ, những người tham gia hoạt động làm nghề kinh doanh có điềukiện về ANTT, để có kế hoạch quản lý cho phù hợp

Đối với cá nhân thường trú, tạm trú hiện đang cư trú tại địa bàn, từ đủ

14 tuổi trở lên đều phải điều tra nắm vững 4 nội dung yêu cầu cụ thể về:lailịch bản thân; mối quan hệ gia đình; nghề nghiệp, đời sống kinh tế, thái độchính trị hiện tại Nắm vững các thông tin về số lượng người lưu trú, cácthông tin lai lịch của nhân khẩu lưu trú, mục đích lưu trú,

1.2.2 Tuyên truyền, hướng dẫn quần chúng nhân dân thực hiện quy định về cư trú

Thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ công tác chuyên môn, Cảnhsát QLHC về TTXH thường xuyên thực hiện nội dung công tác tuyên truyền,phổ biến các kiến thức pháp luật về cư trú cho quần chúng nhân dân Nộidung tuyên truyền tập trung vào các chính sách của Đảng, Nhà nước trong vấn

đề về cư trú Quy định của pháp luật có liên quan về chế độ đi lại, thường trú,tạm trú, tạm vắng, lưu trú, quy định về quản lý các ngành nghề kinh doanhcho thuê lưu trú để người dân nắm rõ và thực hiện nghiêm túc, đặc biệt là cácquy định mới được ban hành Giải thích các quy định, trình tự thủ tục giảiquyết các vấn đề liên quan đến việc thực hiện quyền cư trú để công dân thựchiện quyền của mình, đồng thời thực hiện các nghĩa vụ có liên quan Một nộidung quan trọng khác là vận động quần chúng nhân dân đồng lòng, ủng hộ, hỗtrợ Cảnh sát QLHC về TTXH trong thực hiện công tác quản lý cư trú nhưđóng góp ý kiến, hỗ trợ trong việc thu thập dữ liệu quốc gia về dân cư, hợp táctrong công tác kiểm tra, bổ sung thông tin cư trú, giải quyết các vướng mắc,tuyên truyền tới công dân khác,

Nội dung tuyên truyền tập trung đi sâu hướng dẫn nhân dân nắm và thựchiện các quy định trong Luật Cư trú, các văn bản hướng dẫn có liên quan Đồngthời phải nắm vững các văn bản, hướng dẫn, chỉ đạo của Bộ Công an và các cơquan chức năng trong quản lý cư trú Những nội dung tuyên truyền phải thiếtthực, ngắn gọn, dễ hiểu, dễ nhớ, phù hợp với khả năng nhận thức của

người dân, gắn với quản lý cư trú Các cơ quan chức năng, Công an các địaphương cần tập trung thể chế hoá các quy định quản lý cư trú thành các nộiquy, quy ước để mọi người dân, cơ quan, tổ chức dễ nắm và thực hiện.

Quá trình tuyên truyền, vận động thực hiện các nội dung, cần phải khaithác và dựa vào các lực lượng nòng cốt, các tổ chức, đoàn thể quần chúng vàgắn liền với các cuộc vận động lớn ở từng địa bàn, khu vực, cụm dân cư.Ngoài việc sử dụng các hình thức, phương tiện tuyên truyền tập trung như:Loa, đài, báo chí, truyền thanh, truyền hình, cần khai thác sử dụng kết hợpvới các hình thức vận động cá biệt Trong tuyên truyền vận động cần chú ý đisâu vào việc hướng dẫn những nội dung yêu cầu cụ thể đối với từng trườnghợp để người dân có thể dễ dàng tham gia thực hiện việc quản lý thường trú

1.2.3 Tổ chức đăng ký cư trú cho công dân

Thủ tục hành chính là trình tự, cách thức thực hiện, hồ sơ và yêu cầu,điều kiện do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định để giải quyếtmột công việc cụ thể liên quan đến cá nhân, tổ chức Thủ tục hành chính nhànước rất đa dạng, bao gồm nhiều hệ, loại do nhiều cơ quan ban hành, trên cáclĩnh vực quản lý khác nhau, trong đó có thủ tục hành chính trong quản lý vềthường trú quản lý cư trú, đặc biệt đăng ký cư trú là một trong những biệnpháp quan trọng của Nhà nước trong xác định quyền cư trú của công dân trênmột địa bàn nhất định Qua công tác đăng ký cư trú giúp cơ quan Công annắm được số người đã đăng ký cư trú và người cư trú nhưng chưa đăng ký cưtrú trên địa bàn phục vụ cho công tác quản lý xã hội của Nhà nước như thống

kê dân số; quy hoạch, bố trí dân cư; đăng ký nghĩa vụ quân sự; thực hiện bảohiểm xã hội, bảo hiểm y tế; trả lương hưu cho người về hưu, và công tácnghiệp vụ của ngành Công an Đồng thời, đây là cơ sở để các cơ quan thống

kê, tổng hợp số liệu, tài liệu về dân số, tình hình dân cư cung cấp cho Nhànước, các cấp, các ngành nghiên cứu sử dụng trong số mặt công tác quản lý

xã hội của Nhà nước Đảm bảo quyền tự do cư trú hợp pháp của công dân,phục vụ lợi ích chính đáng và đảm bảo cho công dân thực hiện quyền vànghĩa vụ của mình theo pháp luật Đăng ký cư trú bao gồm đăng ký thườngtrú, đăng ký tạm trú, đăng ký lưu trú và khai báo tạm vắng Tuỳ vào từngtrường hợp khác nhau, ngành Công an có sự phân công thực hiện công tácđăng ký khác nhau như đối với địa bàn thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị xã,quận thuộc thành phố trực thuộc trung ương do lực lượng Cảnh sát QLHC vềTTXH của Công an quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh đăng ký thườngtrú, đối với địa bàn xã, thị trấn thuộc huyện trực thuộc tỉnh do Công an cấp xãtiến hành đăng ký thường trú; đối với đăng ký tạm trú, tạm vắng, lưu trú doCông an cấp phường, xã, thị trấn tiến hành đăng ký.

1.2.4 Rà soát, điều tra, phân loại nhân khẩu

Với mục đích trên, quá trình tiến hành quản lý cư trú đòi hỏi phải đầy

đủ, chính xác, khách quan, toàn diện, thường xuyên và kịp thời, phải đi sâunắm vững cả những mặt tốt, mặt xấu, mặt tích cực và mặt tiêu cực của mỗi hộgia đình và từng cá nhân đã đăng ký cư trú và chưa đăng ký cư trú Tập trung

đi sâu nắm vững những vấn đề cơ bản về từng hộ gia đình và từng người từ đủ

14 tuổi trở lên Để đảm bảo yêu cầu trên, lực lượng Công an, đặc biệt là cáclực lượng trực tiếp tiến hành quản lý cư trú ở cơ sở phải có kế hoạch thườngxuyên đi sâu điều tra nghiên cứu nắm vững tình hình, các thông tin, tài liệu vềtừng người dân ở từng địa bàn, khu vực Quá trình tiến hành cần tập trung thuthập các thông tin, tài liệu sau:

Đối với các hộ gia đình cần phải nắm vững tổng số, tình hình đặc điểm,tính chất, sự di biến động và những vấn đề thay đổi về nơi cư trú, của từngngười trong hộ gia đình đó Phải nắm vững được số hộ gia đình đã đăng ký cưtrú và số đang có mặt trên địa bàn nhưng chưa được đăng ký cư trú, lý do vàcác biện pháp đã áp dụng giải quyết đối với từng trường hợp Tập trung đi sâu

nắm vững những hộ gia đình có những vấn đề đặc biệt phức tạp như: Cóngười là đối tượng trong diện quản lý; có người là đối tượng có nghi vấn hoạtđộng phạm tội; những hộ gia đình có mâu thuẫn tranh chấp trong nội bộ,những người tham gia hoạt động làm nghề kinh doanh có điều kiện vềANTT, để kịp thời có các kế hoạch và biện pháp quản lý cho phù hợp.

Đối với mỗi hộ gia đình cần nắm vững những đặc điểm về nhân khẩuhọc bao gồm: chủ hộ và những người hiện có trong hộ gia đình, nắm được đặcđiểm từng người theo yêu cầu quản lý Mỗi nhà ở tập thể, nhà chung cư ngoàiviệc phải nắm được đặc điểm, tính chất của nhà ở tập thể, nhà chung cư đócòn phải đi sâu nắm vững các đặc tính, tính chất và sự hoạt động, việc chấphành chính sách, pháp luật, các quy định về cư trú và các quy định khác củađịa phương, của từng cá nhân trong nhà ở tập thể, nhà chung cư Kịp thời nắmbắt những vấn đề phức tạp liên quan đến ANTT đối với mỗi hộ gia đình, nhà

trú để có biện pháp giải quyết cụ thể.

Đối với từng cá nhân đã đăng ký cư trú không phải trong các hộ giađình hiện có mặt trên địa bàn đều phải được tiến hành quản lý Đối với tất cả

số cá nhân cư trú hiện đang cư trú tại địa bàn, từ đủ 14 tuổi trở lên đều phảiđiều tra nắm vững 4 nội dung yêu cầu cụ thể về: lai lịch bản thân; mối quan hệgia đình; nghề nghiệp, đời sống kinh tế, thái độ chính trị hiện tại

Trong quá trình điều tra nắm vững tình hình về những người từ đủ 14tuổi trở lên cần có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào một số trường hợp sauđây: những người được coi là đối tượng nằm trong diện quản lý, giáo dục ởđịa bàn cơ sở; những người có lai lịch không rõ ràng hoặc có những vấn đềnghi vấn về chính trị, hình sự, có những quan hệ bất minh về kinh tế, hình sự,

ma tuý, cần tìm hiểu để có kết luận; những người mới chuyển đến lưu trúhoặc tạm trú tại địa bàn và có những thay đổi về cư trú

1.2.5 Kiểm tra, kiểm soát, phát hiện, xử lý vi phạm trong thực hiện các quy định về cư trú của các cơ quan, cá nhân

Biện pháp kiểm tra, kiểm soát thực hiện các quy định về cư trú khôngthể thiếu trong các hoạt động quản lý xã hội của Nhà nước, không có kiểm trahướng dẫn thì coi như không có tổ chức thực hiện Trong quản lý cư trú, vấn

đề kiểm tra, hướng dẫn có ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt, nó có tính chấtquyết định đến chất lượng và hiệu quả của cả quá trình công tác Vì vậy, điđôi với việc tuyên truyền, vận động quần chúng tham gia thực hiện các quyđịnh về thường trú, điều tra nghiên cứu nắm chắc tình hình về cư trú, các cơquan có trách nhiệm phải tiến hành kiểm tra hướng dẫn, phát hiện và xử lý cáctrường hợp vi phạm các quy định trong đăng ký, quản lý cư trú Việc kiểm trahướng dẫn không phải chỉ tiến hành có tính chất định kỳ, hình thức mà phảiđược tiến hành một cách thường xuyên, có hệ thống

Theo quy định hình thức kiểm tra cư trú được tiến hành định kỳ, độtxuất hoặc do yêu cầu phòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm, giữ gìnANTT Đối tượng kiểm tra cư trú được áp dụng đối với công dân Việt Nam,

hộ gia đình, cơ quan đăng ký cư trú các cấp, cơ quan tổ chức liên quan đếnquản lý cư trú Nội dung kiểm tra việc đăng ký, quản lý cư trú bao gồm việctriển khai và tổ chức thực hiện các nội dung đăng ký, quản lý cư trú; quyền vàtrách nhiệm của công dân, hộ gia đình, cơ quan, tổ chức trong đăng ký, quản

lý cư trú và các nội dung khác theo pháp Luật Cư trú

Cán bộ, chiến sĩ Công an được giao chuyên trách quản lý cư trú tại địabàn có quyền kiểm tra trực tiếp việc chấp hành pháp Luật Cư trú đối với côngdân, hộ gia đình, cơ quan tổ chức thuộc địa bàn quản lý, việc kiểm tra đượcquyền huy động lực lượng quần chúng làm công tác bảo vệ ANTT ở cơ sở,bảo vệ cơ quan doanh nghiệp, tổ chức cùng tham gia Khi cơ quan Công ancấp trên tiến hành kiểm tra cư trú tại địa bàn dân cư phải có cán bộ, chiến sĩ

Công an được giao chuyên trách quản lý cư trú tại địa bàn chứng kiến.

Việc kiểm tra, xử lý vi phạm trong đăng ký, quản lý cư trú cần đạt đượcmột số các nội dung yêu cầu cụ thể sau: Việc kiểm tra phải được tiến hànhthường xuyên có hệ thống, kết hợp chặt chẽ giữa việc kiểm tra định kỳ vớikiểm tra đột xuất, có trọng tâm trọng điểm Quá trình tiến hành kiểm tra phải

có chương trình, kế hoạch và các nội dung yêu cầu cụ thể Quá trình kiểm tra,

xử lý vi phạm trong đăng ký, quản lý cư trú phải nắm chắc tình hình việc chấphành các quy định về đăng ký, quản lý cư trú của từng cá nhân, tổ chức ở từngkhu vực, địa bàn Kịp thời phát hiện những vấn đề vướng mắc, những bất hợp

lý để điều chỉnh, bổ sung, sửa đổi Phát hiện những trường hợp lợi dụng đăng

ký, quản lý thường trú để VPPL hoặc thực hiện không đúng quy định về đăng

ký, quản lý cư trú Thông qua kiểm tra chủ động áp dụng các biện pháp giảiquyết xử lý vi phạm theo đúng phạm vi thẩm quyền Quá trình kiểm tra cầnphát hiện các đối tượng từ địa phương khác đến hoạt động, các cá nhân, tổchức không chấp hành các quy định về đăng ký, quản lý cư trú, lợi dụng việc

cư trú để hoạt động VPPL, để đề xuất các biện pháp giải quyết, xử lý

Kịp thời phát hiện những tồn tại, thiếu sót của lực lượng Công an trongquá trình tiến hành, những bất hợp lý, những cản trở, khó khăn phức tạp trongđăng ký, quản lý cư trú để có biện pháp khắc phục hoặc đề xuất các biện phápkhắc phục

Nắm chắc tình hình, phát hiện những thiếu sót, bất hợp lý trong các quyđịnh về thủ tục, chế độ đăng ký, quản lý và các quy định trong các văn bảnhướng dẫn của Nhà nước và của từng địa phương kịp thời báo cáo đề nghị cáccấp có thẩm quyền bổ sung, sửa đổi hoàn chỉnh các quy định trong đăng ký,quản lý cư trú

Nắm vững tình hình, số liệu về tình hình đăng ký, quản lý cư trú trongtừng thời gian đối với mỗi địa phương để phục vụ yêu cầu quản lý xã hội của

Nhà nước và việc thực hiện đường lối chính sách, các nội dung yêu cầu trongphòng ngừa, đấu tranh phòng chống tội phạm của lực lượng Công an.

Phát hiện các trường hợp vi phạm trong đăng ký, quản lý cư trú, kịpthời nhắc nhở giáo dục hoặc xử lý, phát hiện các đối tượng có các biểu hiệnnghi vấn hoạt động phạm tội, các đối tượng truy nã, truy tìm các loại đốitượng khác để kịp thời có biện pháp ngăn chặn, bắt giữ hoặc theo dõi giámsát Tuyên truyền, giáo dục, đôn đốc các cá nhân, tổ chức chấp hành nghiêmchỉnh các quy định của Nhà nước và địa phương về đăng ký, quản lý cư trú

Việc kiểm tra định kỳ trong quản lý cư trú được tiến hành theo định kỳ

12 tháng một lần ở các địa phương Việc kiểm tra đột xuất trong đăng ký,quản lý cư trú được tiến hành áp dụng đối với từng hộ gia đình, cá nhân đãđăng ký thường trú, trong những trường hợp cần thiết đột xuất theo yêu cầuchính trị, nghiệp vụ Thông qua hình thức kiểm tra này chủ yếu nhằm pháthiện các trường hợp vi phạm để kịp thời có biện pháp xử lý Hình thức nàythường được áp dụng đối với những trường hợp đã nhiều lần vi phạm các quyđịnh về đăng ký, quản lý quản lý cư trú, đã được giáo dục mà không chịu sửachữa, cần có căn cứ cơ sở để xử lý, quản lý Đồng thời được áp dụng đối vớinhững trường hợp có nhiều biểu hiện nghi vấn hoạt động phạm tội, những hộnghi có đối tượng phạm tội lẩn trốn hoặc trường hợp cần kiểm tra nhằm phục

vụ cho các yêu cầu nghiệp vụ khác của lực lượng Công an

Qua kiểm tra phát hiện những trường hợp vi phạm thì tuỳ theo tính chấtmức độ vi phạm mà vận dụng các hình thức xử lý cho phù hợp Việc xử lýphải căn cứ vào pháp luật của Nhà nước, Luật Xử lý vi phạm hành chính vàcác quy định về xử lý vi phạm trong lĩnh vực ANTT Nếu phát hiện cáctrường hợp nghi vấn hoạt động phạm tội, phạm pháp quả tang, đối tượng cólệnh truy nã, truy tìm phải hết sức thận trọng có kế hoạch và biện pháp kếthợp với các lực lượng nghiệp vụ để thực hiện đạt hiệu quả cao

1.2.6 Cập nhật, quản lý, khai thác hệ thống thông tin, tài liệu quản lý cư trú

Công tác đăng ký, quản lý cư trú là quá trình điều tra nghiên cứu về ngườidưới góc độ ANTT và điều tra nghiên cứu về các biện pháp để quản lý conngười Quá trình tiến hành nó không chỉ phục vụ yêu cầu trước mắt mà nó còn

có ý nghĩa phục vụ cho các yêu cầu lâu dài, là cơ sở và tạo tiền đề cho cho cáchoạt động nghiệp vụ của lực lượng Công an Hơn nữa, các thông tin tài liệuqua đăng ký, quản lý cư trú còn là cơ sở để các ngành, các cấp dựa vào đókhai thác sử dụng Hoạt động đăng ký, quản lý cư trú được xác định là biệnpháp quan trọng của Nhà nước trong việc quản lý xã hội Vì vậy, trong quátrình tiến hành đăng ký quản lý quản lý cư trú không thể tiến hành qua loa, đạikhái cho xong hoặc mang tính chất hành chính đơn thuần Đây là một côngtác thường xuyên, lâu dài gắn liền với việc thực hiện các nội dung khác củaquản lý hành chính nhà nước về ANTT, quá trình tiến hành đòi hỏi phải có ýthức thu thập tài liệu, củng cố hồ sơ sổ sách phục vụ cho yêu cầu quản lýtrước mắt và lâu dài của lực lượng Công an

Việc thu thập tài liệu về đăng ký, quản lý cư trú phải đảm bảo các yêu cầu

cụ thể sau đây: Quá trình thu thập tài liệu phải tiến hành thường xuyên có hệthống theo quy định ngay từ khâu đăng ký và các nội dung của biện pháp quản lýthường trú Các tài liệu phải phản ánh đầy đủ chính xác về từng hộ gia đình, từng

cá nhân thường trú và về quá trình tổ chức thực hiện đăng ký, quản lý thường trú.Tài liệu qua hoạt động đăng ký quản lý cư trú phải đảm bảo chính xác kháchquan Việc thu thập, tích luỹ, chuyển giao, lưu giữ và xử lý tài liệu đăng ký, quản

lý thường trú phải theo đúng nguyên tắc thủ tục quy định

Những tài liệu cần phải thu thập tích luỹ phục vụ việc lập hồ sơ đăng

ký, quản lý cư trú bao gồm rất nhiều loại khác nhau Trong đó chủ yếu là một

số loại tài liệu chính cần thiết sau đây: các tài liệu thu thập được thông qua

các nội dung của QLHC về ANTT có liên quan đến đăng ký, quản lý cư trú,liên quan đến hoạt động của con người Những tài liệu thu thập được qua việcđiều tra nắm tình hình về cư trú, thông qua các hoạt động đăng ký, quản lý cưtrú Các tài liệu do quần chúng cung cấp, báo cáo, tố giác, đề nghị liên quanđến việc đăng ký, quản lý cư trú Tài liệu do các đối tượng VPPL hoặc cácnhân khẩu cư trú tự khai trong quá trình làm thủ tục đăng ký, quản lý.

Những tài liệu trên về đăng ký, quản lý thường trú không tồn tại ở mộtnguồn, mà nằm rải rác ở các nguồn khác nhau Do vậy, khi thu thập tích luỹcần phải kết hợp các biện pháp, các lực lượng tiến hành điều tra khai thác cácnguồn tài liệu có liên quan Trong đăng ký, quản lý cư trú cần tập trung vàocác nguồn tài liệu chính đó là nguồn tài liệu nghiệp vụ thông qua các biệnpháp công tác nghiệp vụ trong đấu tranh phòng chống tội phạm lực lượngCông an đã thu thập tích luỹ được, nguồn tài liệu do quần chúng phản ánh,cung cấp và do các tổ chức, đoàn thể, ban ngành khác cung cấp Trong quátrình tiến hành cần phải kiểm tra đối chiếu so sánh các tài liệu thu thập ở cácnguồn để kết luận chính xác trước khi đưa vào lưu giữ trong tàng thư, cơ sở

dữ liệu về cư trú phục vụ cho việc khai thác, sử dụng

Tài liệu thu thập được sau khi đã kiểm tra xác minh cần phải tích luỹ vàchuyển giao cho bộ phận tàng thư cơ sở dữ liệu để bảo quản, sắp xếp khaithác sử dụng phục vụ cho các yêu cầu đặt ra Việc chuyển giao, lưu giữ, khaithác sử dụng tài liệu về đăng ký, quản lý thường trú phải tuân thủ các nguyêntắc, thủ tục quy định về hồ sơ tài liệu nghiệp vụ của ngành và chế độ thông tinnghiệp vụ trong lực lượng CAND

1.3 Các yếu tố tác động đến vai trò của lực lượng Cảnh sát Quản lý hành chính về trật tự xã hội trong quản lý cư trú.

1.3.1 Yếu tố thể chế chính trị, hệ thống pháp luật

Thể chế chính trị là hoạt động của các chính đảng, các tổ chức đại diện

nhóm lợi ích xã hội trong việc giành, chia sẻ và thực thi quyền lực nhà nước.Nhà nước giữ vai trò trung tâm trong hệ thống chính trị của mỗi quốc gia.

cơ chế thực hiện quyền lực chính trị của nhân dân lao động Hệ thống chínhtrị ở nước ta bao gồm Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước Việt Nam và cácđoàn thể chính trị - xã hội Các quyết sách chính trị của Đảng Cộng sản ViệtNam là cơ sở chính trị, định hướng cho hoạt động của lực lượng Cảnh sátQLHC về TTXH trong quản lý cư trú, bởi vậy, hoạt động này mang tính chínhtrị sâu sắc, gắn bó chặt chẽ với chính trị, có cơ sở chính trị vững chắc Cụ thểlà:

Thứ nhất, Nhà nước ban hành và và tổ chức thực thi các chính sách,pháp luật dựa trên các quyết sách chính trị của Đảng để đưa các mục tiêuchính trị của Đảng vào cuộc sống

Thứ hai, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng, lực lượngCAND và các cơ quan hành chính nhà nước nói chung tổ chức thực hiện cácchính sách, pháp luật đã ban hành dưới sự lãnh đạo của tổ chức Đảng trongmỗi cơ quan Tổ chức đảng thực hiện vai trò lãnh đạo thông qua việc banhành các nghị quyết và giám sát việc triển khai các nghị quyết đó

Thứ ba, các hoạt động quản lý cư trú được triển khai thực hiện với sựtham gia tích cực của đội ngũ đảng viên trong bộ máy nhà nước nói chung,lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng Các đảng viên trong cơ quanhành chính nhà nước nói chung, lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nóiriêng có nghĩa vụ gương mẫu thực hiện chính sách của Đảng, pháp luật củaNhà nước phù hợp với cương vị, chức trách, nhiệm vụ được giao Các đảngviên ưu tú của Đảng được bổ nhiệm giữ các chức vụ trong các cơ quan hànhchính nhà nước hợp thành đội ngũ những người lãnh đạo, các công chức cấpcao, chuyên gia, chuyên viên Thông qua đội ngũ này, các đường lối, chủ

trương của Đảng được chuyển hóa thành hoạt động cụ thể, sinh động trong bộmáy nhà nước.

Thứ tư, hoạt động quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC vềTTXH chịu sự kiểm tra, giám sát của Đảng Hoạt động quản lý nhà nước chịu

sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan, tổ chức (Quốc hội, Hội đồng nhân dân,

cơ quan tư pháp, Mặt trận Tổ quốc ), đồng thời cũng chịu sự kiểm tra, giámsát của Đảng

Hệ thống pháp luật về cư trú là cơ sở pháp lý của quản lý cư trú Nhànước cũng như pháp luật là công cụ và phương tiện đảm đương vai trò dẫn dắt

và chi phối xã hội bằng việc kiến tạo môi trường, cơ hội pháp lý như nhau đốivới các thành viên trong xã hội thuộc mọi thành phần kinh tế khác nhau pháthuy khả năng của mình để khởi nghiệp và phát triển Pháp luật đảm đương vaitrò kiến tạo môi trường, cơ hội pháp lý bình đẳng cho mọi thành viên của xãhội phát huy tài năng, trí tuệ, sức lực để hoàn thiện và phát triển bản thânmình, đồng thời phát triển xã hội Với vai trò này, xã hội nói chung và cácthành viên của xã hội nói riêng sẽ có điều kiện để phát triển

Để tạo cơ sở pháp lý cho việc nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhànước về cư trú trong thời kỳ đổi mới và nhằm cụ thể hoá quy định của Hiếnpháp năm 1992 về quyển tự do cư trú công dân, Luật Cư trú đã được xâydựng và ngày 29/11/2006 tại kỳ họp thứ 10 Quốc hội khoá XI đã thông qua,

có hiệu lực thi hành ngày 01 tháng 07 năm 2007 Luật Sửa đổi, bổ sung một

số điều của Luật cư trú (Luật số: 36/2013/QH13 ngày 20 tháng 6 năm 2013)

Có thể nói Luật Cư trú đã tạo được bước tiến mới trong việc tiếp tục hoànthiện hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật về quản lý cư trú của Nhà nướcnói riêng

Luật Cư trú quy định về quyền tự do cư trú của công dân trên lãnh thổnước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam, người Việt Nam định cư ở nước

ngoài vẫn còn quốc tịch Việt Nam trở về Việt Nam sinh sống.

Thủ tướng, các Bộ trưởng các bộ hữu quan (Bộ Công an, Bộ Tư pháp,Văn phòng Chính phủ) đã ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn thi hành

Hệ thống pháp luật về cư trú phục vụ thiết thực và tác động lớn tới vai trò củalực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú

1.3.2 Yếu tố kinh tế xã hội, phong tục tập quán của địa phương

Hệ thống các quy phạm xã hội ở nước ta hiện nay bao gồm: quy phạmđạo đức, phong tục, tập quán, hương ước, quy ước của cộng đồng dân cư,những thể chế của các tổ chức xã hội và tổ chức tôn giáo Tuy các quy phạm

xã hội ấy không mang tính cưỡng chế cao như quy phạm pháp luật, song lại

có tính đa dạng đặc biệt ở chỗ có sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa cưỡng chếvới tự nguyện, xử phạt với giáo dục, răn đe với thuyết phục Hơn nữa, các quyphạm ấy không chỉ trực tiếp điều tiết mọi hành vi mà còn chế ước cả vềphương diện tư tưởng - tâm lý của từng người Chính vì vậy, để việc quản lý

cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH đạt hiệu quả cao, phản ánhđầy đủ tính chất của một nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đặc biệt đốivới nước ta - một quốc gia đa dân tộc, đòi hỏi chúng ta phải thực hiện tốt việckết hợp giữa pháp luật với hệ thống các thiết chế xã hội khác, trong đó gần gũi

và trực tiếp nhất là yếu tố về đặc điểm kinh tế xã hội, phong tục, tập quán địaphương

Phong tục, tập quán là những yếu tố thuộc thượng tầng kiến trúc, đều bịquy định bởi cơ sở kinh tế nhất định trên nền tảng kinh tế - xã hội phù hợp,chúng bổ sung, hỗ trợ nhau trong quá trình điều chỉnh hành vi con người Nếupháp luật hướng đến trật tự xã hội chung thì phong tục, tập quán hướng đếntrật tự cộng đồng

Phong tục, tập quán là: "Những thói quen đã được mọi người tuân thủtại một địa phương trong một hoàn cảnh bắt buộc phải chấp nhận lề thói ấy

như một phần luật pháp của địa phương", những quy tắc xử sự mang tínhcộng đồng, phản ánh nguyện vọng qua nhiều thế hệ của toàn thể dân cư trongmột cộng đồng tự quản (làng, xã, khu vực) Nó luôn chi phối, ràng buộc hành

quan hệ với nhau ở mức độ này hay mức độ khác và "Những quy chế trongviệc quản lý cộng đồng chỉ có thể được cộng đồng chấp nhận và thực hiệnmột cách tự giác và nghiêm chỉnh, nếu chúng trở thành văn hoá, thành phongtục, tập quán"

Các quy tắc này được sử dụng để điều chỉnh các quan hệ xã hội nóichung, các quan hệ mang tính tộc người hoặc mang tính khu vực nói riêng

Do đó, các thành viên của cộng đồng thường tin tưởng vào tính công bình,sáng suốt, chính xác của các quy tắc xử sự này, chúng thường có tính hiệu lựccao (đặc biệt, khi những phong tục, tập quán được phát triển dưới hình thứchương ước hoặc luật tục) Trước những yêu cầu ngày càng cao của xã hội,pháp luật từng bước được hoàn thiện, và các quan hệ xã hội từng bước đượcpháp luật quy định thì phong tục, tập quán vẫn tồn tại và hỗ trợ cho việc thựchiện pháp luật Chính vì vậy, việc xác định và đánh giá đúng đắn mối quan hệtương hỗ giữa thể chế, hệ thống pháp luật và phong tục, tập quán có ý nghĩarất quan trọng trong phát huy vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXHtrong quản lý cư trú

Thực tế trong điều kiện hiện nay, khi đất nước ta đang trong quá trìnhphát triển kinh tế thị trường, mở rộng quan hệ giao lưu quốc tế, thực hiệncông nghiệp hóa, hiện đại hóa, Đảng và Nhà nước ta đã nhấn mạnh việc:

"quan tâm giữ gìn và nâng cao bản sắc văn hoá dân tộc, kế thừa và phát huytruyền thống đạo đức, tập quán tốt đẹp và lòng tự hào dân tộc" Pháp luật củachúng ta trong thời gian qua đã từng bước thể chế hoá quan điểm, đường lốinày của Đảng vào quá trình hoàn thiện các quy định của pháp luật trong nhiều

lĩnh vực khác nhau, như Hiến pháp, Luật dân sự, Luật hôn nhân và gia đình, Điều 5, Hiến pháp năm 1992 đã ghi rõ: "Các dân tộc có quyền dùng tiếng nói,chữ viết, giữ gìn bản sắc dân tộc và phát huy những phong tục, tập quán, truyềnthống và văn hoá tốt đẹp của mình"; Chỉ thị số 24/1998/CT/TTg ngày 19/6/1998của Thủ tướng Chính phủ về việc xây dựng và thực hiện hương ước quy ước củabản làng, thôn ấp, cụm dân cư cũng chỉ rõ: "Nội dung quy ước căn cứ vào quyđịnh của pháp luật hiện hành và phù hợp với tình hình kinh tế văn hoá, xã hội,phong tục, tập quán của địa phương", "duy trì và phát triển phong tục, tập quántốt đẹp ở cơ sở", kịp thời " phát hiện và đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cựcsai trái hoặc lợi dụng hương ước, quy ước để duy trì các hủ tục, tập quán lạchậu'” Vì vậy, trong việc xây dựng và áp dụng pháp luật, yếu tố phong tục, tậpquán cần phải được quan tâm thoả đáng Điều này vừa làm phong phú thêm phápluật, vừa đảm bảo hiệu lực điều chỉnh của pháp luật, phát huy được pháp luậttrong hỗ trợ, bổ sung, hoàn thiện phong tục tập quán.

Tuy không đóng vai trò là công cụ thực thi quyền lực cao nhất của nhànước nhưng phong tục tập quán trong điều kiện nhất định, có khả năng thaythế pháp luật Bởi trên thực tế, trình độ phát triển ở từng vùng, từng địaphương là khác nhau, thậm chí chênh lệch nhau rất lớn cả về trình độ pháttriển, đời sống văn hoá, tinh thần, do đó, không phải lúc nào, ở đâu pháp luậtcũng thâm nhập được vào cuộc sống, cũng có tác dụng điều chỉnh Đặc biệt,đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, những vùng sâu, vùng xa thì nhữngquy định của pháp luật trên nhiều khía cạnh còn xa lạ đối với cộng đồng của

họ, nhất là các quy phạm pháp luật ở trình độ khái quát cao sẽ khó thâm nhậpvào các lĩnh vực cụ thể của đời sống cộng đồng Trong khi đó, phong tục, tậpquán với những giá trị tích cực của nó lại có tác dụng thay thế cho pháp luật,đóng vai trò quan trọng và chủ yếu trong quá trình điều chỉnh các quan hệ xãhội cụ thể, nhất là trong quá trình tự quản ở cộng đồng dân cư

Sự ảnh hưởng của phong tục, tập quán đến quản lý cư trú như là mộthiện tượng có tính quy luật Phong tục, tập quán lạc hậu, phản tiến bộ sẽ trởthành lực cản trong việc chấp hành pháp luật về cư trú Ngược lại, phong tục,tập quán tốt đẹp sẽ đóng vai trò tích cực trong việc xây dựng tình đoàn kết nội

bộ, giải quyết các tranh chấp bằng con đường hoà giải, giải quyết linh hoạt,kịp thời, có tình, có lý các mâu thuẫn trong cộng đồng dân cư, phù hợp vớiđiều kiện của từng địa phương bảo đảm ổn định trật tự xã hội và do vậy, sẽ hỗtrợ cho việc thực hiện pháp luật, xây dựng ý thức pháp luật nói chung, ý thức

về pháp luật cư trú nói riêng Đây vừa là nguồn bổ sung, vừa là môi trườngđưa pháp luật về cư trú vào cuộc sống, đồng thời là chất liệu quý để hoànthiện vai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH khai thác nhằm nângcao hiệu quả về quản lý cư trú

1.3.3 Yếu tố về tổ chức bộ máy, nguồn nhân lực thực hiện hoạt động quản lý cư trú

Cơ chế quản lý, tổ chức bộ máy, nguồn lực con người luôn là vấn đềquan trọng quyết định sức mạnh của đất nước nói chung, hoạt động quản lý cưtrú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH nói riêng

Con người là yếu tố không thể thiếu trong quá trình hoạt động của tổchức: Một bộ máy muốn hoạt động cần có sự tham gia của con người Một bộmáy muốn hoạt động đạt hiệu quả cao cần có sự phối kết hợp giữa mọi ngườitrong tổ chức cùng thực hiện mục tiêu chung mang lại lợi ích cho cả một tậpthể, qua đó khai thác tiềm năng của con người nâng cao hiệu quả công việcđồng thời nó cũng tạo ra cơ hội phát triển cho công tác tổ chức thực hiện phápluật về cư trú

Một tổ chức muốn hoạt động hiệu quả cần tái cấu trúc lại từ việc sắpxếp lại nguồn lực về vật chất, sắp xếp lại công tác nhân lực theo hướng gọnnhẹ, năng động nhất trong đó yếu tố con người mang tính quyết định Do đó

việc sắp xếp, tìm kiếm người bố trí vào đúng vị trí, đúng cương vị là điều màcác tổ chức quan tâm.

Cũng với sự phát triển của khoa học công nghệ và những thay đổi củanền kinh tế thị trường buộc các nhà lãnh đạo, quản lý phải biết thích ứng Do

đó việc tuyển chọn, điều động, sắp xếp, đào tạo nhân lực trong quản lý cư trúđạt hiệu quả tối ưu là điều mà mỗi cơ quan, đơn vị Cánh sát QLHC về TTXHcần quan tâm Trong đó có các đặc điểm về trình độ lao động, độ tuổi, đặcđiểm về sức khỏe, phẩm chất, nhận thức chính trị, pháp luật, nghiệp vụ, kỹnăng giao tiếp, ứng xử, năng lực của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH ảnhhưởng lớn tới chất lượng của hoạt động quản lý cư trú của lực lượng này

1.4.4 Yếu tố cơ sở vật chất phục vụ việc quản lý cư trú

Yếu tố cơ sở vật chất có tác động không nhỏ tới hiệu quả hoạt động củalực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú Khi cơ sở vật chấtđược trang bị đầy đủ, tăng cường hiện đại hóa bàn, ghế, tủ, máy tính, điệnthoại, máy fax, máy photo coppy, giá kệ, hộp, cặp, bìa hồ sơ… theo đúng tiêuchuẩn của ngành giúp lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH quản lý cư trúđược thuận tiện, nhanh chóng, hiệu quả hơn

Ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý cư trú như phầnmềm quản lý đăng kí nhân hộ khẩu, đăng ký văn bản đi, văn bản đến, quản lývăn bản và lập hồ sơ trong môi trường mạng nhằm tiết kiệm được thời gian,công sức và hạn chế khối lượng văn bản giấy ngày càng gia tăng Ứng dụngcông nghệ mới vào công tác quản lý cư trú giúp lưu giữ thông tin được lâudài, ổn định, an toàn, rà soát, tìm kiếm dễ dàng hơn, nâng cao năng suất chấtlượng, hiệu quả công việc và khả năng hội nhập xu thế ứng dụng của xã hộitrong thời đại cách mạng 4.0

Tiểu kết chương 1

Quản lý cư trú là một nội dung cơ bản trong quản lý hành chính vềANTT Tiến hành công tác quản lý cư trú góp phần tạo điều kiện tối đađểcông dân thực hiện quyền và nghĩa vụ theo pháp luật, phục vụ cho công tácquản lý xã hội của Nhà nước và công tác phòng ngừa, phát hiện đấu tranhchống tội phạm và các hành vi VPPL, tệ nạn xã hội

Tại chương 1, trên cơ sở nghiên cứu, tìm hiểu hệ thống các giáo trình,tài liệu tham khảo, đề tài nghiên cứu khoa học, các văn bản quy phạm phápluật liên quan đến công tác quản lý cư trú và vai trò của lực lượng Cánh sátQLHC về TTXH, tác giả đã làm rõ cơ sở lý luận về cư trú, quản lý cư trú vàvai trò của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú gồm:Khái niệm cư trú, quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH;Cácphương pháp quản lý về cư trú đang được thực hiện trên thực tế Đồng thời,

để làm rõ trách nhiệm, vai trò của các chủ thể trong tiến hành hoạt động quản

lý phức tạp này, tác giả đã tập trung phân tích vai trò, đặc điểm, chức năng,nhiệm vụ của lực lượng Cảnh sát QLHC về TTXH trong quản lý cư trú; Sựphân công, phân cấp, mối quan hệ phối hợp giữa Cảnh sát QLHC về TTXHvới các cơ quan, tổ chức, lực lượng nghiệp vụ trong quá trình quản lý cư trú.Đồng thời nêu lên các yếu tố tác động đến vai trò của lực lượng Cảnh sátQLHC về TTXH trong quản lý cư trú như: Yếu tố thể chế chính trị, hệ thốngpháp luật, yếu tố nguồn nhân lực, yếu tố kinh tế xã hội, phong tục tập quán địaphương và yếu tố về cơ sở vật chất ảnh hưởng đến quản lý cư trú Nhữngnghiên cứu tại Chương 1 là nền tảng cơ sở lý luận quan trọng định hướngchính xác cho việc nghiên cứu, phân tích, đánh giá tình hình thực trạng vai tròcủa lực lượng Cảnh sát QLHC về TTTXH trong quản lý cư trú từ thực tiễn địabàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội

Chương 2 THỰC TRẠNG VAI TRÒ CỦA LỰC LƯỢNG CẢNH SÁT QUẢN LÝ HÀNH CHÍNH VỀ TRẬT TỰ XÃ HỘI TRONG QUẢN LÝ CƯ TRÚ

TẠI QUẬN LONG BIÊN - THÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Các yếu tố tác động đến vai trò quản lý cư trú của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an quận Long Biên thành phố Hà Nội.

2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện kinh tế xã hội tác động đến vai trò quản

lý cư trú của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội tại quận Long Biên thành phố Hà Nội

Quận Long Biên là một trong 30 quận huyện của Thủ đô Hà Nội, códiện tích 60,38 km2, được thành lập theo nghị định số 132/2003/NĐ-CP ngày

6 tháng 11 năm 2003 của Chính phủ, gồm 14 phường cụ thể: Ngọc Thụy,Phúc Đồng, Phúc Lợi, Sài Đồng, Thạch Bàn, Thượng Thanh, Việt Hưng, Bồ

Đề, Gia Thụy, Cự Khối, Đức Giang, Giang Biên, Long Biên Ngọc Lâm.Quận Long Biên là cửa ngõ phía Bắc của thủ đô có vị trí chiến lược quantrọng, là đầu mối trục giao thông về đường bộ nối liền thủ đô Hà Nội với cáctỉnh phía Bắcnhư: quốc lộ 1A, tuyến giao thông quốc lộ 5A, 5B (Hà Nội - HảiPhòng - Quảng Ninh), tuyến đường cao tốc liên tỉnh giao cắt, hai cầu giaothông quan trọng là cầu Vĩnh Tuy, Chương Dương

Theo kết quả thu thập và nhập dữ liệu thông tin về quản lý nhân hộkhẩu năm 2017, quận Long Biên có dân số gồm 73.088 hộ và 262.967 nhânkhẩu, mật độ bình quân 3850 người/km2 Trong đó: KT1 là 63.914 hộ với207.113 nhân khẩu; KT2 là 4.867 hộ với 18.249 nhân khẩu; nhân khẩu lẻ với2.868 nhân khẩu.Tỉnh ngoài đến tạm trú: 4.307 hộ với 17.653 nhân khẩu;nhânkhẩu lẻ = 16.013 nhân khẩu; Sinh viên: 1.071 nhân khẩu

Năm 2017, tốc độ tăng tổng sản phẩm trên địa bàn quận đạt: 9,0 - 9,5%;GDP bình quân đầu người trên 75.000.000 đồng; Hàng năm, các doanhnghiệp kinh doanh nhà ở đã và đang thực hiện thủ tục xây dựng hàng triệumét vuông diện tích nhà chung cư Tuy nhiên, giá bán của các căn hộ còn quácao so với thu nhập của người dân Điều này dẫn tới cư dân của quận LongBiên Hà Nội, đặc biệt tầng lớp có thu nhập thấp, phải sống trong điều kiệnchật chội, thiếu tiện nghi Đa số các gia đình trẻ ở quận Long Biên thành phố

Hà Nội chưa có nhà ở, phải sống ghép chung hoặc thuê nhà ở tạm Điều nàycũng gây khó khăn cho công tác quản lý cư trú, đặc biệt là khó khăn trongviệc xác định chỗ ở hợp pháp để đăng ký cư trú

2.1.2 Tình hình an ninh, trật tự an toàn xã hội tại địa bàn quận

Long Biên thành phố Hà Nội

2.1.2.1 Tình hình phạm pháp hình sự

Trong thời gian nghiên cứu từ năm 2014 đến hết tháng 6 năm 2018,trên địa bàn quận Long Biên đã xảy ra 1961 vụ phạm pháp hình sự, với mứctrung bình mỗi năm xảy ra khoảng 400 vụ Năm 2015, toàn quận đã phát hiện

448 vụ phạm pháp hình sự, trong đó có 67 vụ trọng án Riêng trong 6 thángđầu năm 2018 cũng đã phát hiện 316 vụ, đã điều tra khám phá hơn 265 vụ,các vụ việc khác vẫn đang tiếp tục được điều tra, làm rõ Một số loại tội phạmnhư giết người còn chiếm tỷ lệ cao, các tội trong nhóm tội phạm xâm phạm sởhữu chiếm 71,3% tổng số vụ phạm pháp hình sự, xảy ra một số vụ cướp tàisản với tính chất liều lĩnh, manh động Bên cạnh đó là sự gia tăng của tội

phạm buôn lậu, lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Bảng phụ lục 2.1).

Trong quá trình thực hiện công tác quản lý cư trú, lực lượng Cảnh sátQLHC về TTXH đã phát hiện nhiều trường hợp đối tượng tội phạm, trực tiếphoặc phối hợp với lực lượng Cảnh sát điều tra trong trấn áp bắt giữ Trongtổng thời gian nghiên cứu đã phát hiện 33 vụ phạm pháp hình sự, với 48 đối

tượng Đã làm thủ tục bàn giao cơ quan điều tra thực hiện các thủ tục theo quyđịnh Năm 2015 phát hiện nhiều nhất với 21 vụ, 32 đối tượng, riêng 6 thángđầu năm 2018 cũng đã xuất hiện 13 vụ, với 19 đối tượng.

Biểu đồ 1: Thể hiện tình hình phạm pháp hình sự trên địa bàn quận Long Biên từ năm 2014 đến tháng 6/2018 (nguồn: Công an quận Long Biên)

về quản lý thường trú, tạm, trú, lưu trú, tạm vắng diễn ra phổ biến nhất Từnăm 2014 đến tháng 6/2018 đã phát hiện 1.579 vụ vi phạm lưu trú, tạm vắng,chiếm 80,2%, các lỗi vi phạm khác là 388 vụ, chiếm 19.8 % Trong đó, lỗi vi

phạm về khai báo lưu trú vẫn xảy ra nhiều nhất, sau đó tới vi phạm về thườngtrú, vi phạm về tạm trú và tạm vắng Số lượng các vụ vi phạm tăng lên khánhanh qua các năm, cụ thể năm 2014 chỉ có 397 vụ,đến 2015 đã lên đến 475

vụ (tăng 78 vụ) Riêng 6 tháng đầu năm 2018 đã phát hiện 212 vụ vi phạmliên quan đến cư trú, trong đó có 156 vụ vi phạm về thường trú, tạm trú, lưu

trú, tạm vắng; lỗi khác là 56 trường hợp (Bảng phụ lục 2.2).

Biểu đồ 2: Tình hình số vụ vi phạm hành chính về cư trú trên địa bàn quận Long Biên, thành phố Hà Nội từ năm 2014 đến tháng 6/2018 (Nguồn: Công an quận Long Biên).

Đáng chú ý hiện nay là tình trạng người lao động ngoại tỉnh, học sinhsinh viên từ tỉnh khác đến tạm trú, lưu trú trên địa bàn nhưng không làm cácthủ tục về tạm trú, tạm vắng; khách, bạn bè đến ở qua đêm, thậm chí ở trongthời gian nhiều ngày nhưng không khai báo Qua khảo sát tại một số phường

có nhiều nhà nghỉ, khách sạn cho thấy tình hình vi phạm về cư trú vẫn diễn ratương đối phức tạp

Ví dụ, vào 23 giờ 40 phút ngày 09/8/2015, Đội CSĐT tội phạm về matúy, Công an quận Long Biên phối hợp với Công an phường Bồ Đề bất ngờ