Quá trình xây dựng và phát triển đất nước cần thiết đặt vấn đề về quản lý hoạt động thu ngân sách nhà nước trong vị trí trung tâm, có vai trò quan trọng đảm bảo cho hoạt động của nhà nướ
Trang 1BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG HÀ NỘI
LÊ THU HƯƠNG
QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỪ KHU VỰC NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI
LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT
Lào Cai – 2020
Trang 2BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG HÀ NỘI
LÊ THU HƯƠNG LỚP: K3.TC28 – TCNH LÀO CAI
QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỪ KHU VỰC NGOÀI QUỐC DOANH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI
CHUYÊN NGÀNH: TÀI CHÍNH NGÂN HÀNG
MÃ SỐ:
LUẬN VĂN THẠC SĨ
Người hướng dẫn khoa học: TS DƯƠNG MINH TUỆ
Lào Cai – 2020
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan Luận văn “Quản lý thu ngân sách nhà nước từ khu vực ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Lào Cai” là kết quả học tập và
nghiên cứu của chính tôi Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các số liệu sử dụng trong luận văn có nguồn gốc rõ ràng và đáng tin cậy Những tài liệu tham khảo đuợc trích dẫn nguồn đầy đủ trong luận văn theo đứng quy định
Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về lời cam đoan của tôi
Hà Nội, ngày tháng……năm 2020
HỌC VIÊN
Lê Thu Hương
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Việc viết nên Luận văn là kết quả quá trình học tập, nghiên cứu ở nhà trường, với sự giảng dạy, hướng dẫn nhiệt tình, trách nhiệm của thầy, cô Trường Đại Học Tài chính Ngân hàng Hà Nội, kết hợp với kinh nghiệm trong quá trình thực tiễn công tác và sự cố gắng nỗ lực của bản thân
Lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành, sâu sắc tới giảng viên TS Dương Minh Tuệ đã trực tiếp hướng dẫn khoa học, tận tình chỉ dạy cho tôi về kiến thức cũng như phương pháp nghiên cứu trong thời gian thực hiện đề tài
Tôi xin chân thành cám ơn các thầy, cô giáo Trường Đại Học Tài chính Ngân hàng Hà Nội, bạn bè đồng môn, đồng nghiệp tại Sở Tài chính tỉnh Lào Cai đã giúp đỡ tôi trong quá trình học tập cũng như trong quá trình hoàn thành luận văn này
Mặc dù đã có sự nỗ lực cố gắng của bản thân, luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót Tôi mong nhận được sự góp ý chân thành của các thầy
cô, đồng nghiệp và bạn bè để luận văn được hoàn thiện hơn
Lê Thu Hương
Trang 5MỤC LỤC
CHƯƠNG 1: VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1
1.1 Lý do chọn đề tài 1
1.2 Tình hình nghiên cứu đề tài 4
1.3 Mục tiêu nghiên cứu 6
1.3.1 Mục tiêu tổng thể 6
1.3.2 Mục tiêu cụ thể 6
1.4 Nhiệm vụ nghiên cứu 6
1.5 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu 7
1.5.1 Đối tượng nghiên cứu 7
1.5.2 Phạm vi nghiên cứu 7
1.6 Phương pháp nghiên cứu 7
CHƯƠNG 2 8
CƠ SỞ LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỪ KHU VỰC NGOÀI QUỐC DOANH 8
2.1 Tổng quan về quản lý thu ngân sách nhà nước 8
2.1.1 Khái niệm, bản chất, vai trò của ngân sách nhà nước 8
2.1.2 Quản lý thu ngân sách nhà nước 16
2.2 Quản lý thu ngân sách nhà nước từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanhError! Bookmark not defined
2.2.1 Khu vực ngoài quốc doanh Error! Bookmark not defined
2.2.2 Một số nguồn thu ngân sách nhà nước đối với khu vực kinh tế
ngoài quốc doanh Error! Bookmark not defined
Trang 62.2.3 Công tác quản lý thu ngân sách nhà nước từ khu vực ngoài quốc
doanh Error! Bookmark not defined
2.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thu ngân sách nhà nước từ
khu vực ngoài quốc doanh Error! Bookmark not defined
2.3.1 Nhân tố chủ quan Error! Bookmark not defined
2.3.2 Nhân tố khách quan Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 3 Error! Bookmark not defined
THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC
3.1 Khái quát khu vực kinh tế ngoài quốc doanh Error! Bookmark not defined
3.2 CƠ cấu tổ chức Sở tài chính Lào Cai Error! Bookmark not defined
3.2.1 Cơ cấu tổ chức Error! Bookmark not defined
3.2.2 Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn Error! Bookmark not defined
3.2.3 Sơ đồ tổ chức bộ máy Error! Bookmark not defined
3.2 Thực trạng công tác quản lý thu ngân sách nhà nước từ khu vực ngoài
quốc doanh trên địa bàn tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined
CHƯƠNG 4 Error! Bookmark not defined
PHÂN TÍCH SỐ LIỆU, ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN
LÝ THU NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TỪ KHU VỰC NGOÀI QUỐC
4.1 Phân tích số liệu Error! Bookmark not defined
4.2 Đánh giá thực trạng công tác quản lý thu ngân sách nhà nước từ khu vực
ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined
Trang 74.3 Một số giải pháp đề xuất nâng cao công tác quản lý thu ngân sách nhà
nước từ khu vực ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Lào CaiError! Bookmark not defined
CHƯƠNG 5 Error! Bookmark not defined
5.1 Tóm tắt luận văn Error! Bookmark not defined
5.2 Định hướng thực hiện Error! Bookmark not defined
5.3 Kiến nghị Error! Bookmark not defined
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 8DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Trang 10CHƯƠNG 1: VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 1.1 Lý do chọn đề tài
Trong giai đoạn hiện nay thì công tác quản lý NSNN nói chung đã và hoạt động thu ngân sách của các đơn vị sự nghiệp nói riêng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng Quá trình xây dựng và phát triển đất nước cần thiết đặt vấn đề về quản lý hoạt động thu ngân sách nhà nước trong vị trí trung tâm, có vai trò quan trọng đảm bảo cho hoạt động của nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội Đối với hoạt động phát triển kinh tế hiện nay đòi hỏi phải có những nguồn tài chính nhất định1 Những nguồn tài chính này được hình thành từ các khoản thu thuế và các khoản thu ngoài thuế Do đó, để đảm bảo lợi ích cũng như đảm bảo cho hoạt động thu ngân sách nhà nước cho các đơn vị sự nghiệp trực thuộc trở nên cần thiết hơn bao giờ hết
Ngày 18/11/2016, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã ký ban hành Nghị quyết số 07 – NQ/TW của Ban Chấp hành Trung
ương Đảng về “Chủ trương, giải pháp cơ cấu lại ngân sách nhà nước, quản
lý nợ công để bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững”2đã khẳng định những kết quả quan trọng của NSNN đối với phát triển nền kinh tế - xã
hội nước ta trong giai đoạn hiện nay, cụ thể: Công tác tài chính - ngân sách
nhà nước và quản lý nợ công đã có những đóng góp quan trọng đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội, xử lý các vấn đề cấp bách về thiên tai, dịch bệnh, bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu và đẩy mạnh hội nhập kinh
tế quốc tế Hệ thống pháp luật, cơ chế, chính sách về tài chính - ngân sách nhà nước và quản lý nợ công từng bước được hoàn thiện theo hướng công khai, minh bạch, tiếp cận với thông lệ và chuẩn mực quốc tế, đáp ứng yêu cầu
1Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội các năm 2016, 2017, 2018 của Tổng cục Thống kê;
2 Nghị quyết số 07 – NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về “Chủ trương, giải pháp cơ cấu lại
ngân sách nhà nước, quản lý nợ công để bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững ”
Trang 11chỉ đạo, điều hành vĩ mô của đất nước trong từng giai đoạn3 Một vài thập kỉ
gần đây, nhiều nước trên thế giới đã và đang ngày càng chú trọng đối với công tác quản lý NSNN, tăng cường công tác trong việc thu chi ngân sách và xem đây là một chiến lược để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước từ trung
động quản lý NSNN nói chung đã đạt được nhiều kết quả quan trọng cả ở góc
độ nghiên cứu và hiệu quả áp dụng trong hoạt động kinh tế - xã hội Đặc biệt
ở nước ta, trong các năm gần đây, hoạt động về quản lý NSNN đã có nhiều thay về chính sách cũng như hiệu quả áp dụng trong thực tiễn Vì vậy, nghiên cứu về vấn đề quản lý NSNN giữ vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng
Quá trình phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện này, để định hướng và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế thì hiện nay công tác thực hiện các quy định pháp lý về thu NSNN nói chung và thu ngân sách của các đơn vị ngoài quốc doanh nói riêng về cơ bản đã gần như hoàn thiện quy định pháp lý
Thu NSNN khu vực kinh tế ngoài quốc doanh là một phần quan trọng của hoạt động thu NSNN nhằm đáp ứng với với nhu cầu nhằm duy trì hoạt động bộ máy quản lý nhà nước từ Trung ương xuống địa phương cũng như các thành phần kinh tế Những năm gần đây, khu vực kinh tế ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh phát triển tương đối mạnh về số lượng, đa dạng về loại hình, ngành nghề kinh doanh, đã có những đóng góp quan trọng cho tăng trưởng kinh tế, giải quyết việc làm, tăng thu ngân sách nhà nước trên địa bàn
3 Nghị quyết số 07 – NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về “Chủ trương, giải pháp cơ cấu lại
ngân sách nhà nước, quản lý nợ công để bảo đảm nền tài chính quốc gia an toàn, bền vững”
4 Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội các năm 2016, 2017, 2018 của Tổng cục Thống kê;
5 Bộ Tài chính - Quyết toán và dự toán ngân sách nhà nước (nhiều năm), Hà Nội
6 Vũ Sỹ Cường (2013), “Bền vững và kỷ luật tài khóa” – Chương 4 sách “Thách thức còn ở phía trước – Báo cáo Kinh tế vĩ mô 2013 – Nhóm tư vấn Ủy ban Kinh tế Quốc hội
Trang 12cả nước7 Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thì dòng vốn đầu tư nước ngoài vào VIệt Nam trong những năm vừa qua tăng cao với chính sách thu hút đầu tư trên thực tế Tỉnh Lào Cai đang là điểm đến hấp dẫn của nhiều dự
án phát triển sản xuất, kinh doanh trong nước, trong đó chiểm tỷ trọng lớn là các doanh nghiệp khu vực kinh tế ngoài quốc doanh Sau khi được cấp phép đầu tư, các doanh nghiệp khu vực kinh tế ngoài quốc doanh nhanh chóng đưa
dự án đi vào sản xuất, kinh doanh, hoạt động hiệu quả và từng bước phát triển8 Hiện nay, số thu NSNN khu vực kinh tế ngoài quốc doanh dẫn đầu trong các khu vực kinh tế Trong khu vực kinh tế này, phần lớn doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực thương mại, dịch vụ, quy mô sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp chủ yếu là vừa và nhỏ Bên cạnh việc tăng trưởng kinh doanh, hầu hết doanh nghiệp thực hiện tương đối nghiêm túc nghĩa vụ thuế với Nhà nước Vì vậy, nghiên cứu về vấn đề quản lý thu trong trong thành phần kinh tế ngoài quốc doanh giữ vai trò quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển hệ thống NSNN trên thực tế đạt hiệu quả cao.9
Bên cạnh những thành quả của công tác quản lý quản lý thu NSNN đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh ở nước ta trong giai đoạn hiện nay phải
có những thay đổi, phù hợp với thuến lược phát triển của địa phương trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Với những tính chất ưu việt
và tầm quan trọng nêu trên, công tác quản lý thu đối với khu vực kinh tế ngoài quốc doanh tại tỉnh Lào Cai trở thành một hoạt động không thể thiếu được trong đời sống xã hội - nhất là trong nền kinh tế hàng hoá với cơ chế mở cửa hội nhập kinh tế khu vực và thế giới như hiện nay Thế nhưng, thực tiễn của quá trình áp dụng pháp luật quản lý thu trong khu vực kinh tế ngoài quốc
7 2009-2017-318230.html
http://tapchitaichinh.vn/su-kien-noi-bat/mot-so-trao-doi-ve-thu-ngan-sach-nha-nuoc-o-viet-nam-giai-doan-8 so-van-de-dat-ra-301758.html
http://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/thu-hut-von-dau-tu-truc-tiep-nuoc-ngoai-vao-viet-nam-va-mot-9 2009-2017-318230.html
Trang 13http://tapchitaichinh.vn/su-kien-noi-bat/mot-so-trao-doi-ve-thu-ngan-sach-nha-nuoc-o-viet-nam-giai-doan-doanh còn gặp nhiều khó khăn, bất cập, còn có những khoảng cách giữa lý
luận và thực tiễn, giữa văn bản và thực tế Vì vậy, nghiên cứu về đề tài “Quản
lý thu ngân sách nhà nước từ khu vực ngoài quốc doanh trên địa bàn tỉnh Lào Cai” là một việc làm cần thiết và cấp bách góp phần phát hiện những hạn
chế của pháp luật về quản lý thu từ khu vực ngoài quốc doanh Từ đó xem xét những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi trong thực tiễn, từ đó hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý thu của ngân sách đối với các khu vực kinh tế ngoài quốc doanh nói riêng và hệ thống pháp luật kinh tế nói chung đồng thời nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về quản lý thu trong khu vực kinh tế ngoài quốc doanh hiện nay
1.2 Tình hình nghiên cứu đề tài
Việc áp dụng hệ thống thu NSNN từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh
có vai trò quan trọng trong hoạt động quản lý kinh tế - xã hội ở nức ta trong giai đoạn hiện nay, do đó đây cũng là đối tượng nghiên cứu của các công trình khoa học, nghiên cứu ở nước ta Nghiên cứu chế định án treo được đề cập trong một số cuốn sách, như giáo trình Quản lý ngân sách nhà nước của Sở giáo dục – đào tạo Hà Nội do Th.s Trương Thị Hồng Hà làm chủ biên, Giáo
trình luật ngân sách nhà nước của Trường Đại học Luật Hà Nội …
Một số luận văn đã nghiên cứu về quản lý ngân sách nhà nước như:
“Quản lý ngân sách nhà nước tại huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh” của tác giả
Nguyễn Quốc Anh;
- “Phân tích thu chi ngân sách nhà nước của huyện Vấp lò – tỉnh Đồng
Tháp” của tác giả Nguyễn Thúy Diễm năm 2009;
- “Hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Đức Phổ” của tác giả
Huỳnh Thị Cẩm Liên năm 2011 cũng phân tích sâu về việc quản lý ngân sách nhà nước…
- Công trình “Hoàn thiện quản lý ngân sách nhà nước huyện Đức Phổ”
của tác giả Huỳnh Thị Cẩm Liên năm 2011 đã nêu bất được những vấn đề khó
Trang 14khăn trong quản lý vốn để đề xuất nhiều giải pháp góp phần hoàn thiện việc quản lý ngân sách tại địa phương
- Bài viết “Ngân sách xã trong quản lý ngân sách nhà nước nghiên cứu
tại xã Hoàng Diệu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương” Tạp chí Khoa học và
phát triển tập 12, số 06 năm 2014, của tác giả Nguyễn Hữu Khánh nêu lên một số vấn đề về ngân sách xã và quản lý ngân sách
Một số bài viết được đăng trên trang website hoặc tạp chí như:
- Ngân sách xã trong quản lý ngân sách nhà nước: nghiên cứu tại xã
Hoàng Diệu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương, Tạp chí Khoa học và phát triển,
tập 12, số 06 năm 2014, của tác giả Nguyễn Hữu Khánh
- Thu ngân sách khu vực kinh tế ngoài quốc doanh của tác giả Minh Nghĩa đăng trên website: http://baohungyen.vn/kinh-te/201908/thu-ngan-
sach-khu-vuc-kinh-te-ngoai-quoc-doanh-b3b76ad/
- Hoàn thiện quản lý thu ngân sách xã: Nhìn từ thực tế địa phương, Tạp
chí Tài chính, của tác giả Hồ Quang Hải
- Cần phải tiếp tục hoàn thiện công tác triển khai phân cấp quản lý
ngân sách địa phương ở nước ta hiện nay, Tạp chí Kiểm toán nhà nước của
Ts Đặng Văn Du
Các cuốn giáo trình, các công trình nghiên cứu và các bài viết nêu trên
đã phần nào làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về thu NSNN từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh ở nước ta trong giai đoạn hiện nay Một số công trình nghiên cứu đã phân tích rõ những kết quả đạt được và hạn chế trong quá trình vận hành pháp luật về quản lý ngân sách nhà nước tại một số địa phương Tuy nhiên, vẫn chưa có công trình nghiên cứu nào dưới góc độ chuyên sâu lý giải những kết quả đạt được và nguyên nhân ảnh hưởng đến chất lượng thực hiện pháp luật đối với hoạt động thu ngân sách nhà nước từ khu vực kinh tế ngoài quốc doanh tại tỉnh Lào Cai