Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam (Tái bản năm 2018): Phần 2

Nối tiếp nội dung phần 1, Giáo trình Luật Hiến pháp Việt Nam (Tái bản năm 2018): Phần 2 có nội dung trình bày về bộ máy nhà nước cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Quốc hội, Chủ tịch nước, Chính phủ, tòa án nhân dân, viện kiểm sát nhân dân, chính quyền địa phương,... Mời các bạn cùng tham khảo.

Trang 1

LU~T HIEN PIIAP

Trang 2

Giao trinh nay ila du-(!c H {Ji dang nghiim thu giao trinh Trulrng

D¢ h(JC Lu~t Ha N{Ji (thanh l~p theo Quyit dinh sa 2283/QD-DHLHN

ngay 28 thang 7 nlim 2017 c~ Hifu, tru-O'ng Tru-lmg D¢ h!JC Lu{it Ha N{Ji)

dang f thong qua ngay 18 thang 8 nam 2017 va ilU'(!C Hiiu truiJ'ng

Tru-lrng D~i h{Jc Lu~t Ha N{Ji cho phep xudt ban theo Quyit iljnh

sa 2376/QD-DHLHN ngay 03 thang 8 niim 2018

I Mi s6: TPG/K • 18 • 12 I 3017-2018/CXBIPH/01-221fi'P

Giao trinh nay ila du-(!c H {Ji dang nghiim thu giao trinh Trulrng D¢ h(JC Lu~t Ha N{Ji (thanh l~p theo Quyit dinh sa 2283/QD-DHLHN ngay 28 thang 7 nlim 2017 c~ Hifu, tru-O'ng Tru-lmg D¢ h!JC Lu{it Ha N{Ji) dang f thong qua ngay 18 thang 8 nam 2017 va ilU'(!C Hiiu truiJ'ng Tru-lrng D~i h{Jc Lu~t Ha N{Ji cho phep xudt ban theo Quyit iljnh

Trang 3

, ' GIAOTRINH

Trang 4

Chu bien

GS.TS THAI ViNH THANG PGS.TS TO VAN HOA

GS.TS THAI ViNH THANG Chuang II, III, V, VI, VII, VIII

GS.TS LE MINH TAM Chuang IV

PGS.TS TO VAN HOA Chuang I, IX, X, XIV, XVI,

XVII, XI

ThS NGUYEN THl PHlfdNG Chuang XV

ThS NGUYEN VAN THAI Chuang XIV

ThS PH~ THl TINH Chuang XIII

GVC LU'U TRUNG THANH Chuang VIII

ThS NGUYEN THl PHlfdNG Chuang XV ThS NGUYEN VAN THAI Chuang XIV ThS PH~ THl TINH Chuang XIII GVC LU'U TRUNG THANH Chuang VIII

Trang 5

CHUdNGX

BQ MAY NHA NUOC CQNG HOA xA HQI CHU NGHiA VI¢T NAM

1 KHAI N$M VA cAu TRUC TO CmJC CUA BO MAY 342

NHA NU"dc CONG HOA xA HOI cHD NGHIA vmT NAM

1.1 Khai ni~m bQ may nha mr&c C{lng hoa xa hQi eM nghla 342

2.1 BQ may nha nu&c Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap niim 1946 353

2.2 BQ may nha nu&c Vi~t Nam giai do~ Hi~n phap niim 1959 356

2.3 BQ may nha nu&c Vi~t Nam giai do~ Hi~n phap niim 1980 358

2.4 BQ may nha nu&c Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap niim 1992 361

(sira d6i, bb sung nam 2001)

2.5 B() may nha nu&c Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap niim 2013 364

3 cAc NGUYEN TAC HrEN DlNH VETO CmJC VA HO~T 367

DONG evA BO MAY NHA NU"dc CONG HOA xA HOI

CHU NGHlA V$T NAM

3.1 Nguyen t~c chu quy~n nhan dan 368

3.2 Nguyen t~c quy~n lgc th6ng nhAt 373

3.3 Nguyen t~c phap quy~n xa h{li eM nghla 377

3.4 Nguyen t~c cong nh~n, ton tn;mg, biio v~, biio dam quy~n 383

con nguOi, quy~n cong dan

3.5 Nguyen t~c Dang C{lng siin Vi~t Nam lanh d~o Nha nu&c 386

3.6 Nguyen t~c t~p trung dan eM 390

CHUdNGX

NHA NU"dc CONG HOA xA HOI cHD NGHIA vmT NAM 1.1 Khai ni~m bQ may nha mr&c C{lng hoa xa hQi eM nghla 342

DONG evA BO MAY NHA NU"dc CONG HOA xA HOI CHU NGHlA V$T NAM

3.1 Nguyen t~c chu quy~n nhan dan 368 3.2 Nguyen t~c quy~n lgc th6ng nhAt 373 3.3 Nguyen t~c phap quy~n xa h{li eM nghla 377 3.4 Nguyen t~c cong nh~n, ton tn;mg, biio v~, biio dam quy~n 383 con nguOi, quy~n cong dan

3.5 Nguyen t~c Dang C{lng siin Vi~t Nam lanh d~o Nha nu&c 386 3.6 Nguyen t~c t~p trung dan eM 390

CHUdNGX

Trang 6

GIAO TRINH LU~ T HIEN PHAP V!ST NAM

1 KHAI NIBM v A cAu TRue T6 cHuc cuA BQ MAY

NHA NVOC CQNG HOA XA H(H CHU NGHIA VIBT NAM

1.1 Khai ni~m b(} may nha mr6'c C(}ng hoa xa h(}i chu

nghia Vi~t Nam

D~ hi~u khai ni~m "b9 may nha nu6c" n6i chung va "b9 may

nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam" n6i rieng, tru6c tien dn

hi~u khai ni~m "Nha nu6c"

Khai ni~m "Nha nu&c" duqc nghien ct'ru bai kha nhi~u nganh

khoa hQc nhu khoa hQc lu~t hi~n phap, chfnh tri hQc, xa h9i hQc,

tri~t hQC M6i nganh khoa hQC ll;li c6 each ti~p c~n khac nhau va

dua ra cac quan di~m khac nhau v~ khai ni~m nay Du&i g6c d()

khoa h9c lu~t hi~n phap, c6 th~ hi~u Nha nu&c la m()t t~p hqp

mang tfnh chfrt chfnh tri (Political association) cua nguai dan sinh

s6ng tren m()t ph1;1m vi lanh th6 nhfrt dinh nh~m mvc dfch duy trl

tr~t tv trong xa h9i b~ng cac bi~n phap va b9 may cu5ng ch~ hqp

phap Day la nghfa r(mg va triru tu(Jrlg cua khai ni~m "Nha

nu6c" Khi sinh s6ng trong xa h()i, con ngubi c6 nhi~u hlnh thuc

t~p hqp vm nhau thanh cac thvc th~ (associations) d~ thvc hi~n

m(}t s6 hOI;lt d(}ng nao do CO ffil,lC dfch nhfrt dinh rna tfrt Ca cac

thanh vien d~u huang t&i, vf dv nha nu&c, nha tho, h9i thanh,

cong ty, cau l1;1c b() Trong cac hlnh thuc nay, Nha nu&c la d(lc bi~t

nhfrt bai n6 duqc hlnh thanh d~ thvc hi~n quy€n lvc chfnh tri, tuc

la quy~n lvc cu5ng ch~ chung hqp phap tren ph1;1m vi toan lanh

th6 nh~m duy trl tr~t tv nhfrt dinh Nha nu&c hi~n thvc hoa su

m~nh nay thong qua vi~c d()c quy~n ban hanh va thvc thi phap

lu~t Theo Hans Kelsen, m()t hQc gia phap lf ngubi My g6c Ao n6i

ti~ng giua th~ ki XX: " Nha nu&c la m()t xa h9i "chfnh tri" ho(lc

xa h9i duqc t6 chuc m()t each chfnh tri (politically organized)

Theo nghia nay, trong nha nu6c t6n t1;1i m()t tr~t tv duqc duy trl

bm vi~c sir dvng vfi lvc va nha nu&c d()c quy~n sir dvng vfi Ivc d6

thong qua vi~c ban hanh va thvc thi phap lu~t Sa di nha nu6c la

1 KHAI NIBM v A cAu TRue T6 cHuc cuA BQ MAY NHA NVOC CQNG HOA XA H(H CHU NGHIA VIBT NAM 1.1 Khai ni~m b(} may nha mr6'c C(}ng hoa xa h(}i chu nghia Vi~t Nam

D~ hi~u khai ni~m "b9 may nha nu6c" n6i chung va "b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam" n6i rieng, tru6c tien dn hi~u khai ni~m "Nha nu6c"

Khai ni~m "Nha nu&c" duqc nghien ct'ru bai kha nhi~u nganh khoa hQc nhu khoa hQc lu~t hi~n phap, chfnh tri hQc, xa h9i hQc, tri~t hQC M6i nganh khoa hQC ll;li c6 each ti~p c~n khac nhau va dua ra cac quan di~m khac nhau v~ khai ni~m nay Du&i g6c d() khoa h9c lu~t hi~n phap, c6 th~ hi~u Nha nu&c la m()t t~p hqp mang tfnh chfrt chfnh tri (Political association) cua nguai dan sinh s6ng tren m()t ph1;1m vi lanh th6 nhfrt dinh nh~m mvc dfch duy trl tr~t tv trong xa h9i b~ng cac bi~n phap va b9 may cu5ng ch~ hqp phap Day la nghfa r(mg va triru tu(Jrlg cua khai ni~m "Nha nu6c" Khi sinh s6ng trong xa h()i, con ngubi c6 nhi~u hlnh thuc t~p hqp vm nhau thanh cac thvc th~ (associations) d~ thvc hi~n m(}t s6 hOI;lt d(}ng nao do CO ffil,lC dfch nhfrt dinh rna tfrt Ca cac thanh vien d~u huang t&i, vf dv nha nu&c, nha tho, h9i thanh, cong ty, cau l1;1c b() Trong cac hlnh thuc nay, Nha nu&c la d(lc bi~t

la quy~n lvc cu5ng ch~ chung hqp phap tren ph1;1m vi toan lanh th6 nh~m duy trl tr~t tv nhfrt dinh Nha nu&c hi~n thvc hoa su m~nh nay thong qua vi~c d()c quy~n ban hanh va thvc thi phap lu~t Theo Hans Kelsen, m()t hQc gia phap lf ngubi My g6c Ao n6i ti~ng giua th~ ki XX: " Nha nu&c la m()t xa h9i "chfnh tri" ho(lc

bm vi~c sir dvng vfi lvc va nha nu&c d()c quy~n sir dvng vfi Ivc d6 thong qua vi~c ban hanh va thvc thi phap lu~t Sa di nha nu6c la

Khai ni~m "Nha nu&c" duqc nghien ct'ru bai kha nhi~u nganh khoa hQc nhu khoa hQc lu~t hi~n phap, chfnh tri hQc, xa h9i hQc, tri~t hQC M6i nganh khoa hQC ll;li c6 each ti~p c~n khac nhau va dua ra cac quan di~m khac nhau v~ khai ni~m nay Du&i g6c d() khoa h9c lu~t hi~n phap, c6 th~ hi~u Nha nu&c la m()t t~p hqp mang tfnh chfrt chfnh tri (Political association) cua nguai dan sinh

s6ng tren m()t ph1;1m vi lanh th6 nhfrt dinh nh~m mvc dfch duy trl tr~t tv trong xa h9i b~ng cac bi~n phap va b9 may cu5ng ch~ hqp phap Day la nghfa r(mg va triru tu(Jrlg cua khai ni~m "Nha nu6c" Khi sinh s6ng trong xa h()i, con ngubi c6 nhi~u hlnh thuc t~p hqp vm nhau thanh cac thvc th~ (associations) d~ thvc hi~n m(}t s6 hOI;lt d(}ng nao do CO ffil,lC dfch nhfrt dinh rna tfrt Ca cac thanh vien d~u huang t&i, vf dv nha nu&c, nha tho, h9i thanh, cong ty, cau l1;1c b() Trong cac hlnh thuc nay, Nha nu&c la d(lc bi~t

Khai ni~m "Nha nu&c" duqc nghien ct'ru bai kha nhi~u nganh khoa hQc nhu khoa hQc lu~t hi~n phap, chfnh tri hQc, xa h9i hQc, tri~t hQC M6i nganh khoa hQC ll;li c6 each ti~p c~n khac nhau va dua ra cac quan di~m khac nhau v~ khai ni~m nay Du&i g6c d() khoa h9c lu~t hi~n phap, c6 th~ hi~u Nha nu&c la m()t t~p hqp mang tfnh chfrt chfnh tri (Political association) cua nguai dan sinh s6ng tren m()t ph1;1m vi lanh th6 nhfrt dinh nh~m mvc dfch duy trl tr~t tv trong xa h9i b~ng cac bi~n phap va b9 may cu5ng ch~ hqp phap Day la nghfa r(mg va triru tu(Jrlg cua khai ni~m "Nha nu6c" Khi sinh s6ng trong xa h()i, con ngubi c6 nhi~u hlnh thuc t~p hqp vm nhau thanh cac thvc th~ (associations) d~ thvc hi~n m(}t s6 hOI;lt d(}ng nao do CO ffil,lC dfch nhfrt dinh rna tfrt Ca cac thanh vien d~u huang t&i, vf dv nha nu&c, nha tho, h9i thanh, cong ty, cau l1;1c b() Trong cac hlnh thuc nay, Nha nu&c la d(lc bi~t

xa h9i duqc t6 chuc m()t each chfnh tri (politically organized) Theo nghia nay, trong nha nu6c t6n t1;1i m()t tr~t tv duqc duy trl

Trang 7

m()t xa h()i duqc t6 chuc theo each thuc chfnh tri Ut bcri vi d6 la

m()t c()ng d6ng duqc t~p hqp bcri m()t tr~t tv c6 tfnh b~t bu()c

chung, tr~t tv d6 chfnh la phap lu~t" 1

0 g6c d() phan tfch giai ph~u, Nha nu6c theo nghia r()ng tren

day duqc hi€u nhu m()t sv t~p hqp cua ba y~u t6 ca ban: b() may thi

hanh quyen lvc chfnh tri, lanh th6 va dan cu Tnrbc tien, nha nu6c

la t~p hqp cua cac thi~t ch~ ( ca quan) n~m gifr cong C\1 cu5ng ch~

va b~o Ivc m()t each chfnh dang, day chfnh la S\1' hi~n di~n cua

quyen Ivc nha nu6c Cac thi~t ch~ nha nu6c nay c6 d()i ngil nhan sv

rieng va tf>n t~ thubng !f\l'C trong khoang thbi gian khong giffi h~n

dia If nhdt dinh, thubng duqc de c~p t6i nhu m()t xa h()i Theo nghia

nay, nha nu6c cham lo cac cong vi~c d6i n()i trong ph~m vi lanh

th6 cua mlnh cling nhu cac cong vi~c d6i ngo~i trong m6i quan h~

v6i cac nu6c khac Thu ba, nha nu6c d()c quyen ban hanh cac quy

dinh mang gia tri b~t bu()c, tuc la phap lu~t, trong ph~m vi lanh th6

cua mlnh va d6i v6i ph~m vi dan cu sinh s6ng tren ph~m vi lanh

th6 d6.2 Quan di€m cua cac hQC gia So-vi~t tru6c day, m~c du

nhdn m~nh tfnh giai cdp cua nha nu6c, song cling gian ti~p cong

nh~n khru ni~m Nha nu6c bao g6m ba thanh t6 neu tren 3

V6i khru ni~m "Nh,a nu6c" duqc hi€,u nf!u tren day, thu~t ngu

"k" " h' ' " A""' " , t ' t " 4-"" • , ? "lli.Tl-.' '

uQ may n 1a nuac ue C1;ip tm tuanil to uau tien cua r"'ua nuoc

Nhin a g6c d() trim tuqng thl y~u t6 nay chfnh la thu quyen Ivc

I Hans Kelsen, General Theory of Law and State (Lf lu~n chung vJ phap lu~t va

nha m.rac), djch Mi Anders Wedberg, Nxb D~i h9c Havard, Massachusetts, 1946,

tr 189- 190

2 Joel Krieger, The Oxford Companion to Politics of the world (Cdm nang chuyen

a~ cua D(li h9c Oxford vJ chinh tri thi gim), Oxford University Press, 2001 tr

802; Hans Kelsen, General Theory of Law and State (Lf lu~n chung v~ phdp lu~t

va nha nuac), djch b<'ri Anders Wedberg, Nxb Dc;ti h9c Havard, Massachusetts,

1946, tr 207 - 269 0

3 V Chirkin, Yu Yudin, 0 Zhidkov, Fundamentals of the Socialist Theory of

State and Law (Nhimg vdn ad ca him cua L_v lu~n XHCN v~ nhc:l nu6c va phlip

luiJt), Nxb Ti~n b<), Moscow, 1979, tr 44, 45

m()t xa h()i duqc t6 chuc theo each thuc chfnh tri Ut bcri vi d6 la m()t c()ng d6ng duqc t~p hqp bcri m()t tr~t tv c6 tfnh b~t bu()c chung, tr~t tv d6 chfnh la phap lu~t" 1

0 g6c d() phan tfch giai ph~u, Nha nu6c theo nghia r()ng tren day duqc hi€u nhu m()t sv t~p hqp cua ba y~u t6 ca ban: b() may thi hanh quyen lvc chfnh tri, lanh th6 va dan cu Tnrbc tien, nha nu6c

va b~o Ivc m()t each chfnh dang, day chfnh la S\1' hi~n di~n cua quyen Ivc nha nu6c Cac thi~t ch~ nha nu6c nay c6 d()i ngil nhan sv

nay, nha nu6c cham lo cac cong vi~c d6i n()i trong ph~m vi lanh th6 cua mlnh cling nhu cac cong vi~c d6i ngo~i trong m6i quan h~

v6i cac nu6c khac Thu ba, nha nu6c d()c quyen ban hanh cac quy dinh mang gia tri b~t bu()c, tuc la phap lu~t, trong ph~m vi lanh th6 cua mlnh va d6i v6i ph~m vi dan cu sinh s6ng tren ph~m vi lanh th6 d6.2 Quan di€m cua cac hQC gia So-vi~t tru6c day, m~c du nhdn m~nh tfnh giai cdp cua nha nu6c, song cling gian ti~p cong

"k" " h' ' " A""' " , t ' t " 4-"" • , ? "lli.Tl-.' '

tr 189- 190

"k" " h' ' " A""' " , t ' t " 4-"" • , ? "lli.Tl-.' '

tr 189- 190

"k" " h' ' " A""' " , t ' t " 4-"" • , ? "lli.Tl-.' '

uQ may n 1a nuac ue C1;ip tm tuanil to uau tien cua r"'ua nuoc Nhin a g6c d() trim tuqng thl y~u t6 nay chfnh la thu quyen Ivc

tr 189- 190

a~ cua D(li h9c Oxford vJ chinh tri thi gim), Oxford University Press, 2001 tr 802; Hans Kelsen, General Theory of Law and State (Lf lu~n chung v~ phdp lu~t

Trang 8

GIAO TRINH LU! THIEN PHAP VIeTNAM

chinh tri hi~n di~n trong Nha nuoc; con nhln a g6c d9 cv th~ thl

d6 chinh la sv hi~n di~n cua m()t h~ th6ng t6 chuc cua con ngum

tn.rc ti~p thvc hi~n thu quy~n lvc chinh tri d6 tren ph~m vi Hinh

th6 cua Nha nuoc Trong su6t chuang trlnh cua mon h9c Lu~t

hi~n phap, thu~t ngfr "b9 may nha nuoc" hay "b9 may nha nuoc

C()ng hoa XHCN Vi~t Nam" thuong su dvng nhi~u han a g6c d9

Cl) th€ Trong ba thanh t6 cua Nha nuoc theo nghia r()ng phan tich

tren day thl b9 may nha nuoc cling la thanh t6 quan trQng va n6i

b~t nhdt Khong c6 b9 may nha nuoc thl khong c6 Nha nuoc

Chinh vi v~y, b9 may nha nuoc cling thucrng dugc hi€u nhu nghia

h(Jp cua Nha nuoc va thu~t ngfr "Nha nuoc" cling c6 th€ dugc

dung d€ chi b9 may nha nuoc

Nhu v~y, n~u quy~n lvc nha nuoc la thu quy~n lvc duy nhdt

c6 gia trj bitt bu()c tren toan b9 Hinh th6 va d6i vm mQi chu th€

trong ph~m vi Hinh th6 d6 thl b9 may nha nuoc 1a cdu true t6 chuc

hi~n thvc hoa, trl)'c ti~p nitro gift va thvc thi thu quy~n lvc d6 Cdu

trUe nay la m()t h~ th6ng bao g6m cac chu th€ d()c l~p tuang d6i

Vffi nhau b(Ji chtrc nang, nhi~m Vl), quy~n h~n va t6 chuc, song

cung t~o thanh m()t chinh th€ th6ng nhdt d€ thvc hi~n quy~n Ivc

nha nuoc dap l1ng dugc cac tieu chufut cua m()t nha nuoc hi~n d~

nhu dan chu, phap quy~n, bao dam nhan quy~n va hi~u qua Cac

chu th€ nay dugc g9i la cac ca quan nha nu&c C6 th€ n6i, n~u b9

may nha nuoc 1a y~u t6 cdu thanh Nha nuoc thl Ca quan nha nuoc

la y~u t6 cdu thanh b() may nha nuoc Cac h9c gia So-vi~t truoc

day thucrng djnh nghia "t6ng th~ cac ca quan nha nuoc vm nhfrng

nb.i~m Vl), quy~n h~ rieng CUa no tham gia VaO qua trinh thl)'C

hi~n cac chuc nang, quy~n lvc nha nuoc dugc g9i 1a b9 may nha

nuoc M6i co quan nha nuoc d~u c6 ph~m vi quy~n h~, chuc

nang va nhi~m Vl) rieng ma theo do no tham gia VaO qua trlnh thl)'C

hi~n cac cong vi~c cua nha nu6c".1 M~c du djnh nghia nay phan

1 V Chirkin, Yu Yudin, 0 Zhidkov, Fundamentals of the Socialist Theory of

State and Law (Nhiing vdn ai ca ban cua Ly lu~n XHCN vi nha nwc va phdp

d6 chinh la sv hi~n di~n cua m()t h~ th6ng t6 chuc cua con ngum tn.rc ti~p thvc hi~n thu quy~n lvc chinh tri d6 tren ph~m vi Hinh

th6 cua Nha nuoc Trong su6t chuang trlnh cua mon h9c Lu~t hi~n phap, thu~t ngfr "b9 may nha nuoc" hay "b9 may nha nuoc

C()ng hoa XHCN Vi~t Nam" thuong su dvng nhi~u han a g6c d9 Cl) th€ Trong ba thanh t6 cua Nha nuoc theo nghia r()ng phan tich tren day thl b9 may nha nuoc cling la thanh t6 quan trQng va n6i

h(Jp cua Nha nuoc va thu~t ngfr "Nha nuoc" cling c6 th€ dugc dung d€ chi b9 may nha nuoc

Vffi nhau b(Ji chtrc nang, nhi~m Vl), quy~n h~n va t6 chuc, song cung t~o thanh m()t chinh th€ th6ng nhdt d€ thvc hi~n quy~n Ivc nha nuoc dap l1ng dugc cac tieu chufut cua m()t nha nuoc hi~n d~

hi~n cac chuc nang, quy~n lvc nha nuoc dugc g9i 1a b9 may nha nuoc M6i co quan nha nuoc d~u c6 ph~m vi quy~n h~, chuc

1 V Chirkin, Yu Yudin, 0 Zhidkov, Fundamentals of the Socialist Theory of State and Law (Nhiing vdn ai ca ban cua Ly lu~n XHCN vi nha nwc va phdp

c6 gia trj bitt bu()c tren toan b9 Hinh th6 va d6i vm mQi chu th€ trong ph~m vi Hinh th6 d6 thl b9 may nha nuoc 1a cdu true t6 chuc

Trang 9

rum b{> may nha nu6c tir g6c d{> tA chuc, song n6 kha C\1 thS, d~

hiSu va d~ lien h~ v6i tirng b{> may nha nu6c C\1 thS trong thvc

ti~n Vi d\1: B9 may nha nu6c thai phong ki~n thu<mg c6 sv hi~n

di~n cua m{>t nha vua, b{> may nha nu6c hi~n d~ thu<mg c6 sv

hi~n di~n cua cac CO' quan dan cir nhu nghi vi~n v v Cach dinh

nghia nay ciing d~ phan bi~t b{> may nha nu6c a cac qu6c gia khac

nhau, vi d\1 b{> may nha nu6c Due a trung uang c6 TAng th6ng,

Nghi vi~n , b{> may nha nu6cVuang Qu6c Anh a trung uang c6

Nha vua, Nghi vi~n Chinh phil Nhu v~y b{> may nha nu6c gi6ng

nhu m{>t c6 may con cac co quan nha nu6c la cac banh xe rap n6i

v6i nhau t~o thanh c6 may d6

V 6i khai ni~m chung v~ b{> may nha nu6c nhu tren, c6 th~

hi~u "b{> may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam" la cdu true tA

chuc trvc ti~p n~m gii'r va thvc thi quy~n Ivc nha nu6c, ttrc la b9

may nha nu6c cua nu6c C{>ng hoa XHCN Vi~t Nam

d g6c d{> lu~t hi~n phap, khi n6i t6i "Ca quan nha nu6c" la

n6i t6i y~u t6 cdu thanh chinh cua n6 nhu: chuc nang, nhi~m V\1,

quy~n h~n CO' cdu tA chuc - nhan S\f Cac thu~t ngi'r nay cling se

dUQ'C SU d\lfig thu(mg xu yen Va xuyen sufit qua trinh khao CUu CaC CO'

quan nha nu6c C\1 th~ trong chuang trinh mon hQC Lu~t hi~n phap

"Chuc nang" cua CO' quan nha nu6c Ia linh V\fC ho~c nhi'rng linh

v-.,IC ho~t d{>ng chfnh CUa CO' quan do, Vl di;ilinh Vl,l'C - chuc nang l~p

phap, linh vvc - chuc nang hanh phap, linh vvc - chuc nang tu

phap, linh V\fC - chuc nang ki~m soat quy~n Ivc linh V\fC - chuc

nang cong tfi, linh V\fC- ch(rc nang quan li hanh chinh nha nu6c

Chuc nang clia m6i ca quan nha nu6c ciing c6 th~ dugc h~ dinh

trong m{>t ph~m vi Uinh thA rna ca quan nha nu6c d6 c6 thAm

quy~n Nhln tAng thS, chuc nang cua m6i CO' quan nha nu6c la m()t

phk chuc nang chung cua b9 may nha nu6c Chuc nang cua cac CO'

quan nha nu6c thu<mg phru rieng bi~t v6i nhau bm le n~u c6 S\f

trimg nhau thi nghia la da CO tinh tr~ng hai hay nhi~U CO' quan cung

thgc hi9n cung m()t mang cong vi~c cua nha nu6c C6 the n6i, chuc

hiSu va d~ lien h~ v6i tirng b{> may nha nu6c C\1 thS trong thvc ti~n Vi d\1: B9 may nha nu6c thai phong ki~n thu<mg c6 sv hi~n

di~n cua m{>t nha vua, b{> may nha nu6c hi~n d~ thu<mg c6 sv hi~n di~n cua cac CO' quan dan cir nhu nghi vi~n v v Cach dinh nghia nay ciing d~ phan bi~t b{> may nha nu6c a cac qu6c gia khac nhau, vi d\1 b{> may nha nu6c Due a trung uang c6 TAng th6ng, Nghi vi~n , b{> may nha nu6cVuang Qu6c Anh a trung uang c6 Nha vua, Nghi vi~n Chinh phil Nhu v~y b{> may nha nu6c gi6ng

nhu m{>t c6 may con cac co quan nha nu6c la cac banh xe rap n6i v6i nhau t~o thanh c6 may d6

chuc trvc ti~p n~m gii'r va thvc thi quy~n Ivc nha nu6c, ttrc la b9 may nha nu6c cua nu6c C{>ng hoa XHCN Vi~t Nam

d g6c d{> lu~t hi~n phap, khi n6i t6i "Ca quan nha nu6c" la n6i t6i y~u t6 cdu thanh chinh cua n6 nhu: chuc nang, nhi~m V\1,

dUQ'C SU d\lfig thu(mg xu yen Va xuyen sufit qua trinh khao CUu CaC CO' quan nha nu6c C\1 th~ trong chuang trinh mon hQC Lu~t hi~n phap

v-.,IC ho~t d{>ng chfnh CUa CO' quan do, Vl di;ilinh Vl,l'C - chuc nang l~p phap, linh vvc - chuc nang hanh phap, linh vvc - chuc nang tu

quy~n Nhln tAng thS, chuc nang cua m6i CO' quan nha nu6c la m()t phk chuc nang chung cua b9 may nha nu6c Chuc nang cua cac CO' quan nha nu6c thu<mg phru rieng bi~t v6i nhau bm le n~u c6 S\f

trimg nhau thi nghia la da CO tinh tr~ng hai hay nhi~U CO' quan cung thgc hi9n cung m()t mang cong vi~c cua nha nu6c C6 the n6i, chuc

V 6i khai ni~m chung v~ b{> may nha nu6c nhu tren, c6 th~ hi~u "b{> may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam" la cdu true tA

nang cong tfi, linh V\fC- ch(rc nang quan li hanh chinh nha nu6c Chuc nang clia m6i ca quan nha nu6c ciing c6 th~ dugc h~ dinh

Trang 10

nang Utlf do cho Sl,I ra dbi cua co quan nha nuoc; nola y€u t6 quan

trQng nhdt "dinh nghia" ml)t co quan nha nuoc Hans Kelsen vi€t:

"Bdt cu ai thl,IC hi~n trQn v~n ml)t chuc nang nha nuoc do phap lu~t

quy dinh thl d€u dugc gQi la m9t co quan (nha nuoc)".1 Theo nghia

nay, ml)t co quan nha nuoc c6 th~ chi c6 ml)t ngubi, vi dv TAng

th6ng, Chu tich nuoc ho~c m9t t~p th~, vi dv Qu6c hl)i, Chinh

phu mi€n la CclC CO quan nay thl,IC hi~n chuc nang rieng

Can cu vao chuc nang, co quan nha nuoc dugc giao thdm

quy€n nhdt dinh, tUC la tfing th~ CclC nhi~m V\1 va quy€n h~ C\1 th~

dugc quy djnh trong hi€n phap va cac van ban phap lu~t khac Co

quan nha nuoc sir dvng va vi~n ddn cac nhi~m V\1, quy€n h~ nay

d~ ti€n hanh cac ho~t dl)ng cv th~ nh~m thl,Ic hi~n chuc nang cua

minh Cfing c6 th~ n6i, nhi~m V\1, quy€n h~n cua co quan dem d€n

Sl,I bao dam phap li cho Vi~c thl,IC hi~n chuc nang CUa CO quan nha

nuoc d6 Chinh vi v~y, ph~m vi thdm quy€n cua co quan nha nuoc

luon dugc quy dinh phil hgp vm chuc nang cua n6 Vi dv: Qu6c

h9i Vi~t Nam c6 chuc nang l~p phap thl c6 quy€n ban hanh cac

d~o lu~t; T AND c6 chuc nang tu phap thi c6 nhi~m vv bao v~

cong lf, c6 quy€n xet xu va giai thich phap lu~t

N€u "nhi~m V\1, quy€n h~" la y€u t6 bao dam v€ m~t phap li

thl "co cfiu t6 chuc - nhan sl,I" la y€u t6 bao dam v€ m~t v~t chAt

cho ho~t dl)ng cua ml)t co quan nha nuoc MQi co quan nha nuoc

deu dugc t~o thanh bai con ngubi, dugc s~p x€p thanh cac b9

ph~ trong co cfiu t6 chuc phil hgp voi vi~c thl,Ic hi~n chuc nang,

nhi~m V\1, quyen h~ Co cfiu t6 chuc cua ml)t co quan nha nuoc

cfing phai phil hgp vc:Ji tinh chdt ho~t dl)ng, tile la d~c di~m chu

d~O XUdt phat tU each thuc hinh thanh Va nQi dung nhi~m V\1,

quy€n h~n cua co quan d6 Vi dv: Qu6c h9i c6 tinh chdt la co

1 Hans Kelsen, General Theory of Law and State (Ly lu~n chung vJ phdp lu~t va

nha nuac), dich b6i Anders Wedberg, Nxb :E>~ hQc Havard, Massachusetts, 1946,

tr 192

nang Utlf do cho Sl,I ra dbi cua co quan nha nuoc; nola y€u t6 quan trQng nhdt "dinh nghia" ml)t co quan nha nuoc Hans Kelsen vi€t:

"Bdt cu ai thl,IC hi~n trQn v~n ml)t chuc nang nha nuoc do phap lu~t quy dinh thl d€u dugc gQi la m9t co quan (nha nuoc)".1 Theo nghia nay, ml)t co quan nha nuoc c6 th~ chi c6 ml)t ngubi, vi dv TAng th6ng, Chu tich nuoc ho~c m9t t~p th~, vi dv Qu6c hl)i, Chinh phu mi€n la CclC CO quan nay thl,IC hi~n chuc nang rieng

Can cu vao chuc nang, co quan nha nuoc dugc giao thdm quy€n nhdt dinh, tUC la tfing th~ CclC nhi~m V\1 va quy€n h~ C\1 th~

dugc quy djnh trong hi€n phap va cac van ban phap lu~t khac Co quan nha nuoc sir dvng va vi~n ddn cac nhi~m V\1, quy€n h~ nay d~ ti€n hanh cac ho~t dl)ng cv th~ nh~m thl,Ic hi~n chuc nang cua minh Cfing c6 th~ n6i, nhi~m V\1, quy€n h~n cua co quan dem d€n Sl,I bao dam phap li cho Vi~c thl,IC hi~n chuc nang CUa CO quan nha nuoc d6 Chinh vi v~y, ph~m vi thdm quy€n cua co quan nha nuoc luon dugc quy dinh phil hgp vm chuc nang cua n6 Vi dv: Qu6c h9i Vi~t Nam c6 chuc nang l~p phap thl c6 quy€n ban hanh cac

N€u "nhi~m V\1, quy€n h~" la y€u t6 bao dam v€ m~t phap li thl "co cfiu t6 chuc - nhan sl,I" la y€u t6 bao dam v€ m~t v~t chAt cho ho~t dl)ng cua ml)t co quan nha nuoc MQi co quan nha nuoc deu dugc t~o thanh bai con ngubi, dugc s~p x€p thanh cac b9 ph~ trong co cfiu t6 chuc phil hgp voi vi~c thl,Ic hi~n chuc nang, nhi~m V\1, quyen h~ Co cfiu t6 chuc cua ml)t co quan nha nuoc cfing phai phil hgp vc:Ji tinh chdt ho~t dl)ng, tile la d~c di~m chu d~O XUdt phat tU each thuc hinh thanh Va nQi dung nhi~m V\1, quy€n h~n cua co quan d6 Vi dv: Qu6c h9i c6 tinh chdt la co

tr 192

Can cu vao chuc nang, co quan nha nuoc dugc giao thdm quy€n nhdt dinh, tUC la tfing th~ CclC nhi~m V\1 va quy€n h~ C\1 th~

dugc quy djnh trong hi€n phap va cac van ban phap lu~t khac Co quan nha nuoc sir dvng va vi~n ddn cac nhi~m V\1, quy€n h~ nay d~ ti€n hanh cac ho~t dl)ng cv th~ nh~m thl,Ic hi~n chuc nang cua minh Cfing c6 th~ n6i, nhi~m V\1, quy€n h~n cua co quan dem d€n Sl,I bao dam phap li cho Vi~c thl,IC hi~n chuc nang CUa CO quan nha nuoc d6 Chinh vi v~y, ph~m vi thdm quy€n cua co quan nha nuoc luon dugc quy dinh phil hgp vm chuc nang cua n6 Vi dv: Qu6c h9i Vi~t Nam c6 chuc nang l~p phap thl c6 quy€n ban hanh cac

tr 192

Can cu vao chuc nang, co quan nha nuoc dugc giao thdm quy€n nhdt dinh, tUC la tfing th~ CclC nhi~m V\1 va quy€n h~ C\1 th~ dugc quy djnh trong hi€n phap va cac van ban phap lu~t khac Co quan nha nuoc sir dvng va vi~n ddn cac nhi~m V\1, quy€n h~ nay d~ ti€n hanh cac ho~t dl)ng cv th~ nh~m thl,Ic hi~n chuc nang cua minh Cfing c6 th~ n6i, nhi~m V\1, quy€n h~n cua co quan dem d€n Sl,I bao dam phap li cho Vi~c thl,IC hi~n chuc nang CUa CO quan nha nuoc d6 Chinh vi v~y, ph~m vi thdm quy€n cua co quan nha nuoc luon dugc quy dinh phil hgp vm chuc nang cua n6 Vi dv: Qu6c h9i Vi~t Nam c6 chuc nang l~p phap thl c6 quy€n ban hanh cac

tr 192

Trang 11

quan d:;ri di~n cua nhan dan nen c6 co cAu t6 chirc theo kieu h(>i

d6ng v6i cac uy ban giup vi~c; trong khi d6, cac B(> la cac CO'

quan hanh chinh nha nucrc c6 tinh chAt thu tru6ng ch~ nen trong

co cdu t6 chirc xoay quanh m(>t ngubi c6 thfun quy~n va trach

nhi~m cao nhAt la b(> trucmg Nhan sv trong cac co quan nha

nucrc cling la vAn d~ cdn ban t6i Nhfrng ngubi nfun gift chirc V\1,

quy~n hliUl Cl,l the trong IDQt CO' quan nha nUcJC thu(mg CO hai tu

each Thir nhAt, hQ Ia ngubi nhan danh quy~n l\fc th\fc hi~n m(>t

phfrn nao d6 cua chirc nang nha nucrc, vi dv Thu tucrng Chinh phu

d:;ri di~n nha nucrc khi di~u hanh ho~t d(>ng cua Chinh phu, Thdm

pharr d:;ri di~n nha nUcJC khi xet XU Khi th\l'C hi~n nhi~m Vl,l CUa

minh, hQ la "ngucri nha nucrc" va c6 th€ duqc hu6ng cac d~c

quy~n tuong irng v6i nhi~m Vl,l va quy~n hliUl rna hQ phai th\fC

blnh thuang Do d6, trong hoan canh khong th\l'c hi~n nhi~m V\1

nha nucrc thl hQ la con ngubi blnh thu<mg, c6 quy~n, lgi ich va

nghia vv phap li cling nhu nhfrng ngubi blnh thuang khac

1.2 Ciu true t6 chuc cua b(} may nha mrcrc C(}ng boa xa

B(> may nha nucrc a cac qu6c gia tren th~ gim d~u dugc cAu

thanh bai cac CO' quan nha nucrc Cac CO' quan nha nucrc khong tbn

t~i m(>t each hoan toan d(>c l~p vm nhau rna luon c6 m6i lien h~,

tuong tac v6i cac co quan khac trong m(>t cAu true t6 chirc nhAt

djnh d€ t~o thanh m(>t chinh th€ th6ng nhAt Trong khi b(> may nha

nucrc Ia hi~n tugng tbn t:;ri 6n dinh va Iau dru cua Nha nucrc thl cAu

true t6 chirc cua b(> may nha nucrc cua m(>t qu6c gia cv the l:;ri c6

th€ thay d6i theo tirng thai ld tuy thu(>c vao cac di~u ki~n kinh t~,

xa h(>i, ljch SU, van hoa cua qu6c gia d6

Theo Hi~n phap nam 2013, cAu true t6 chirc cua b(> may nha

nucrc C(>ng hoa XHCN Vi~t Nam hi~n nay c6 th€ dugc mota khai

quat theo de tieu chf sau (tham khao Sa d6 10.1):

quan d:;ri di~n cua nhan dan nen c6 co cAu t6 chirc theo kieu h(>i d6ng v6i cac uy ban giup vi~c; trong khi d6, cac B(> la cac CO' quan hanh chinh nha nucrc c6 tinh chAt thu tru6ng ch~ nen trong

nhi~m cao nhAt la b(> trucmg Nhan sv trong cac co quan nha nucrc cling la vAn d~ cdn ban t6i Nhfrng ngubi nfun gift chirc V\1,

quy~n hliUl Cl,l the trong IDQt CO' quan nha nUcJC thu(mg CO hai tu each Thir nhAt, hQ Ia ngubi nhan danh quy~n l\fc th\fc hi~n m(>t

phfrn nao d6 cua chirc nang nha nucrc, vi dv Thu tucrng Chinh phu d:;ri di~n nha nucrc khi di~u hanh ho~t d(>ng cua Chinh phu, Thdm

pharr d:;ri di~n nha nUcJC khi xet XU Khi th\l'C hi~n nhi~m Vl,l CUa minh, hQ la "ngucri nha nucrc" va c6 th€ duqc hu6ng cac d~c quy~n tuong irng v6i nhi~m Vl,l va quy~n hliUl rna hQ phai th\fC

nha nucrc thl hQ la con ngubi blnh thu<mg, c6 quy~n, lgi ich va nghia vv phap li cling nhu nhfrng ngubi blnh thuang khac

B(> may nha nucrc a cac qu6c gia tren th~ gim d~u dugc cAu thanh bai cac CO' quan nha nucrc Cac CO' quan nha nucrc khong tbn

tuong tac v6i cac co quan khac trong m(>t cAu true t6 chirc nhAt djnh d€ t~o thanh m(>t chinh th€ th6ng nhAt Trong khi b(> may nha nucrc Ia hi~n tugng tbn t:;ri 6n dinh va Iau dru cua Nha nucrc thl cAu

true t6 chirc cua b(> may nha nucrc cua m(>t qu6c gia cv the l:;ri c6 th€ thay d6i theo tirng thai ld tuy thu(>c vao cac di~u ki~n kinh t~,

Theo Hi~n phap nam 2013, cAu true t6 chirc cua b(> may nha nucrc C(>ng hoa XHCN Vi~t Nam hi~n nay c6 th€ dugc mota khai quat theo de tieu chf sau (tham khao Sa d6 10.1):

Trang 12

GIAO TRINH LU~ THIEN PHAP V$T NAM

* Thu nhdt, xet theo chuc nang cua cac CO' quan nha nu6c, CO'

d.u t6 chuc cua b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam bao

gf>m cac h~ th6ng va nh6m CO' quan sau:

- Nh6m cac CO' quan dan cu bao g6m Qu6c h()i va HDND cac

c§p H~ th6ng CO' quan nay do ngubi dan bfru ra a c§p trung uang

(Qu6c hQi) va dia phuang (HDND dp tinh, huy~n, xa) d~ thl,lc

hi~n chuc nang thay m~t nhan dan quy~t dinh nhiing v§n d€ quan

trQng nh§t a trung uang va dia phuang v 6i vai tro d~i di~n nhu

v~y, Qu6c h()i va HDND cac c§p con dugc gQi la cac co quan

quyen l(JC nha nu6c a dia phuang, CO dia vi hi~n dinh Va lu~t dinh

cao han cac CO' quan nha nUOC k:hac a cung dp

* Thu nhdt, xet theo chuc nang cua cac CO' quan nha nu6c, CO' d.u t6 chuc cua b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam bao gf>m cac h~ th6ng va nh6m CO' quan sau:

- Nh6m cac CO' quan dan cu bao g6m Qu6c h()i va HDND cac c§p H~ th6ng CO' quan nay do ngubi dan bfru ra a c§p trung uang (Qu6c hQi) va dia phuang (HDND dp tinh, huy~n, xa) d~ thl,lc

trQng nh§t a trung uang va dia phuang v 6i vai tro d~i di~n nhu v~y, Qu6c h()i va HDND cac c§p con dugc gQi la cac co quan quyen l(JC nha nu6c a dia phuang, CO dia vi hi~n dinh Va lu~t dinh

Trang 13

- H~ th6ng co quan ch~p h~mh g6m Chinh phil a c~p trung

uong va UBND a c~p dia phuong Li do dugc gQi la cac co quan

ch~p hanh bai VI cac CO' quan nay dugc cac CO' quan quy~n hJC nha

nu6c cung c~p bdu ra v6i chuc nang chung la ch~p hanh cac

quy~t djnh cila cac CO' quan quy~n hJC nha nu6c cung c~p Khi t6

chuc thvc hi~n quy~t dinh cila CO' quan quy~n Ivc Chinh phil va

UBND cac c~p cfing tf\lc ti~p di~u hanh cong vi~c cila nha nu6c

tac d(}ng len Xa h(}i Vl V~y, cac CO' quan nay cfing dugc gQi la

cac co quan hanh chinh nha nu6c Chinh phil va UBND cac c~p

n~m trong m()t co c~u t6 chuc theo nganh d9c tir trung uong t6i

cac don vj hanh chinh C~p tinh, huy~n, xa, trong do cac CO' quan

c~p tren c6 quy~n ra l~nh cho cac co quan c~p du6i, qua d6 t~o

thanh m()t h~ th6ng co quan hanh chinh nha nu6c th6ng nh~t tir

trung uong t6i dia phuong Vl c6 chuc nang trvc ti~p t6 chuc

th\IC hi~n cong vi~c nha nu6c nen h~ thf>ng CO' quan ch~p hanh

luon la h~ th6ng co quan d6 s() nh~t cila b() may nha nu6c C()ng

hoa XHCN Vi~t Nam cfing nhu b~t kl b() may nha nu6c nao D6i

v6i ngucri dan thl day cfing la noi hQ cam nh~n m(}t each tf\lC ti~p

nh~t v~ ho~t d()ng cila Nha nu6c Vl v~y h~ th6ng cac co quan

hanh chinh nha nu6c cfing luon la hlnh anh tf\lc ti~p nh~t v~ Nha

nu6c d6i v6i ngum dan

- H~ th6ng co quan T AND g6m T ANDTC a trung uong, cac

T ANDCC, cac T AND c~p tinh va cac TAND dp huy~n Cac toa

an c6 chuc nang xet xu cac tranh ch~p ap dl,mg phap lu~t d€ xu li

cac Vi ph~ Nhi~m Vl) cao nh~t cila toa an la bao V~ cong li, bao

v~ phap lu~t chinh vl v~y toa an dugc hi~n phap quy djnh la "co

quan thvc hi~n quySn tu phap" 1 H~ th6ng T AND cfing dugc

thi~t l~p theo chi~u dQc v6i T ANDTC la co quan xet xu cao nh~t

Tuy nhien, vS m{lt phap li thl T AND cfrp tren khong c6 quy~n chi

1 Khoan 1 Di~u 102 Hi~n phap nam 2013

- H~ th6ng co quan ch~p h~mh g6m Chinh phil a c~p trung uong va UBND a c~p dia phuong Li do dugc gQi la cac co quan ch~p hanh bai VI cac CO' quan nay dugc cac CO' quan quy~n hJC nha nu6c cung c~p bdu ra v6i chuc nang chung la ch~p hanh cac quy~t djnh cila cac CO' quan quy~n hJC nha nu6c cung c~p Khi t6 chuc thvc hi~n quy~t dinh cila CO' quan quy~n Ivc Chinh phil va UBND cac c~p cfing tf\lc ti~p di~u hanh cong vi~c cila nha nu6c tac d(}ng len Xa h(}i Vl V~y, cac CO' quan nay cfing dugc gQi la cac co quan hanh chinh nha nu6c Chinh phil va UBND cac c~p n~m trong m()t co c~u t6 chuc theo nganh d9c tir trung uong t6i cac don vj hanh chinh C~p tinh, huy~n, xa, trong do cac CO' quan c~p tren c6 quy~n ra l~nh cho cac co quan c~p du6i, qua d6 t~o thanh m()t h~ th6ng co quan hanh chinh nha nu6c th6ng nh~t tir trung uong t6i dia phuong Vl c6 chuc nang trvc ti~p t6 chuc th\IC hi~n cong vi~c nha nu6c nen h~ thf>ng CO' quan ch~p hanh luon la h~ th6ng co quan d6 s() nh~t cila b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam cfing nhu b~t kl b() may nha nu6c nao D6i v6i ngucri dan thl day cfing la noi hQ cam nh~n m(}t each tf\lC ti~p nh~t v~ ho~t d()ng cila Nha nu6c Vl v~y h~ th6ng cac co quan hanh chinh nha nu6c cfing luon la hlnh anh tf\lc ti~p nh~t v~ Nha nu6c d6i v6i ngum dan

-H~ th6ng co quan T AND g6m T ANDTC a trung uong, cac

cac Vi ph~ Nhi~m Vl) cao nh~t cila toa an la bao V~ cong li, bao v~ phap lu~t chinh vl v~y toa an dugc hi~n phap quy djnh la "co quan thvc hi~n quySn tu phap" 1 H~ th6ng T AND cfing dugc thi~t l~p theo chi~u dQc v6i T ANDTC la co quan xet xu cao nh~t

- H~ th6ng co quan T AND g6m T ANDTC a trung uong, cac

cac Vi ph~ Nhi~m Vl) cao nh~t cila toa an la bao V~ cong li, bao v~ phap lu~t chinh vl v~y toa an dugc hi~n phap quy djnh la "co quan thvc hi~n quySn tu phap" 1 H~ th6ng T AND cfing dugc thi~t l~p theo chi~u dQc v6i T ANDTC la co quan xet xu cao nh~t

-H~ th6ng co quan T AND g6m T ANDTC a trung uong, cac

cac Vi ph~ Nhi~m Vl) cao nh~t cila toa an la bao V~ cong li, bao v~ phap lu~t chinh vl v~y toa an dugc hi~n phap quy djnh la "co quan thvc hi~n quySn tu phap" 1 H~ th6ng T AND cfing dugc thi~t l~p theo chi~u dQc v6i T ANDTC la co quan xet xu cao nh~t Tuy nhien, vS m{lt phap li thl T AND cfrp tren khong c6 quy~n chi

Trang 14

GIAO TRINH LU!T HIEN PHAP V~T NAM

dl;lo hol;lt d()ng xet xu dAi v6'i T AND cAp dum bai le m6i toa an

d6u hOI;lt d{)ng theo nguyen t~C thdm phan va hQi thdm xet XU dQC

l~p va chi tuan theo phap lu~t Luu y Ia trong tA chuc cua h~ thAng

T AND con c6 cac toa an quan S\f Cac toa an quan S\1' hlnh thanh

m()t cAu true rieng bao g6m Toa an quan S\1' trung ucrng; cac Toa

an quan S\1' cAp quan khu va tucrng ducrng; cac Toa an quan S\1' khu

vgc Cac toa an nay khong duqc bA tri theo cAp hanh chinh Hinh

thA hay cAp xet xu thong thuemg rna theo cAu true tA chuc Igc

luqng trong quan d()i 1 Do khuon kh6 hlilfl h~p nen Sa d6 10.1

khong the hi~n cac toa an quan S\1' a cac cAp

- H~ thAng VKSND bao g6m VKSNDTC, cac VKSNDCC,

VKSND cAp tinh va VKSND cAp huy~n Chuc nang cua VKSND

la cong tA va kiem sat cac hol;lt d()ng tu phap Cong tA Ia hol;lt

d()ng thay m{lt nha nu6'c bu()c t()i hlnh sg dAi v6'i bj cao tru6'c toa

an Chinh vi v~y ca cAu t6 chuc cua h~ thAng VKSND hoan toan

giAng h~ thAng TAND Cac VKSND tl;lO thanh m()t h~ thAng ca

quan d{lc thu cua b() may nha nu6'c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam,

c6 ngu6n gAc tu mo hlnh tA chuc b9 may nha nu6'c XHCN tru6'c

day Ca quan tucrng d6ng v6'i CO' quan nay a cac quAe gia tren

th~ gi6'i Ia Vi~n cong tA v6'i chuc nang duy nhAt Ia chuc nang

cong tA Luu y la trong h~ thAng VKSND cling c6 m()t cAu true

rieng cua cac vi~n ki€m sat quan S\f Cac vi~n kiem sat quan S\1'

cling duqc bA tri giAng v6'i h~ thAng toa an quan S\1', bao g6m

Vi~n Idem sat quan sg trung uang; cac Vi~n kiem sat quan sg cAp

quan khuva tuang ducrng; cac Vi~n Idem sat quan S\1' khu V\fC.2

Do khuon khA hl;ln h~p nen Sa d6 10.1 cling khong the hi~n cac

vi~n kiem sat quan S\1' cac cfrp

- Nh6m cac CO' quan hi~n djnh d()c l~p g6m HC)i d6ng bAu cu

quAe gia va Ki€m toan nha nu6'c Day la hai CO' quan m6'i xuAt

1 Chucmg VI Lu~t t6 chuc TAND nam 2014

2 Dieu 50-57 Lu~t t6 chuc VKSND nam 2014

dl;lo hol;lt d()ng xet xu dAi v6'i T AND cAp dum bai le m6i toa an d6u hOI;lt d{)ng theo nguyen t~C thdm phan va hQi thdm xet XU dQC

T AND con c6 cac toa an quan S\f Cac toa an quan S\1' hlnh thanh m()t cAu true rieng bao g6m Toa an quan S\1' trung ucrng; cac Toa

an quan S\1' cAp quan khu va tucrng ducrng; cac Toa an quan S\1' khu vgc Cac toa an nay khong duqc bA tri theo cAp hanh chinh Hinh thA hay cAp xet xu thong thuemg rna theo cAu true tA chuc Igc luqng trong quan d()i 1 Do khuon kh6 hlilfl h~p nen Sa d6 10.1 khong the hi~n cac toa an quan S\1' a cac cAp

la cong tA va kiem sat cac hol;lt d()ng tu phap Cong tA Ia hol;lt d()ng thay m{lt nha nu6'c bu()c t()i hlnh sg dAi v6'i bj cao tru6'c toa

quan d{lc thu cua b() may nha nu6'c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam, c6 ngu6n gAc tu mo hlnh tA chuc b9 may nha nu6'c XHCN tru6'c day Ca quan tucrng d6ng v6'i CO' quan nay a cac quAe gia tren

Vi~n Idem sat quan sg trung uang; cac Vi~n kiem sat quan sg cAp quan khuva tuang ducrng; cac Vi~n Idem sat quan S\1' khu V\fC.2

Do khuon khA hl;ln h~p nen Sa d6 10.1 cling khong the hi~n cac vi~n kiem sat quan S\1' cac cfrp

Trang 15

hi~n trong CO' cAu t6 chuc hi~n dinh cua b() may nha nu6c C()ng

hoa XHCN Vi~t Nam kS tir Hi~n phap nam 2013.1 Hai ccr quan

nay d~u do Qu6c h()i thanh l~p v6i chuc nang giam sat vi~c t6

chuc thlJc hi~n quy~n llJc nha nu6c 6 nhfrng g6c d() khac nhau,

d6i v6i H()i d6ng b~u cu qu6c gia la 6 g6c d() hlnh thanh ccr quan

d~i di~n con d6i v6i KiSm toan nha nu6c Ia 6 g6c d9 chi tieu tu

ngan sach nha nu6c V6i chuc nang nhu v~y, H()i d6ng b~u cu

qu6c gia va KiSm toan nha nu6c dugc t6 chuc d()c l~p v6i nhau

va gifra chung khong t6n t~i m6i quan h~ g~n b6 ch(lt che dS c6

thS t~o thanh m()t h~ th6ng gi6ng nhu cac h~ th6ng ca quan d~

c~p tren day

Ngoai cac h~ th6ng CO' quan va nh6m CO' quan d~ c~p tren day,

trong b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam hi~n nay con

c6 m()t ca quan chi c6 m()t ngucri, d6 la Chu tich nu6c Chu tich

nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam c6 vi tri Ia ngucri dll'ng d~u nha

nu6c, th6ng linh cac llJC lugng VU trang nhan dan, thlJC hi~n chUC

nang nguyen thu qu6c gia, d~i di~n cho Nha nu6c C()ng hoa

XHCN Vi~t Nam trong cac m6i quan h~ d6i n()i va d6i ngo~i

M(lc du la ngucri dll'ng d~u nha nu6c song nhi~m V\1, quy~n h~n

cua Chu tich nu6c hi~n nay chu y~u mang tfnh chAt I€ nghi

* Thir hai, xet theo g6c d9 ph~m vi Hinh th6 thu()c thAmquy~n

CUa tung CO' quan nha llUOC, cac CO' quan nha llUOC trong bQ may

nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam c6 thS dugc pharr thanh cac

nh6m nhu sau:

- H~ th6ng cac ca quan nha nu6c 6 Trung ucrng g6m Qu6c

h()i, Chu tich nu6c, Chfnh phu, T ANDTC, VKSNDTC, H()i d6ng

b~u cu qu6c gia va KTNN UBTVQH la CO' quan thucmg V\1 cua

Qu6c h()i c6 m()t s6 nhi~m V\1, quy~n h~n rieng song n~m trong ca

du t6 chuc cua Qu6c h()i Cac ca quan nha nu6c 6 trung uang c6

1 Hai ca quan nay dugc quy djnh t\li Chuang X Hi~n phap nam 2013

hi~n trong CO' cAu t6 chuc hi~n dinh cua b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam kS tir Hi~n phap nam 2013.1 Hai ccr quan nay d~u do Qu6c h()i thanh l~p v6i chuc nang giam sat vi~c t6 chuc thlJc hi~n quy~n llJc nha nu6c 6 nhfrng g6c d() khac nhau, d6i v6i H()i d6ng b~u cu qu6c gia la 6 g6c d() hlnh thanh ccr quan d~i di~n con d6i v6i KiSm toan nha nu6c Ia 6 g6c d9 chi tieu tu ngan sach nha nu6c V6i chuc nang nhu v~y, H()i d6ng b~u cu qu6c gia va KiSm toan nha nu6c dugc t6 chuc d()c l~p v6i nhau

va gifra chung khong t6n t~i m6i quan h~ g~n b6 ch(lt che dS c6 thS t~o thanh m()t h~ th6ng gi6ng nhu cac h~ th6ng ca quan d~

c~p tren day

Ngoai cac h~ th6ng CO' quan va nh6m CO' quan d~ c~p tren day, trong b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam hi~n nay con c6 m()t ca quan chi c6 m()t ngucri, d6 la Chu tich nu6c Chu tich nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam c6 vi tri Ia ngucri dll'ng d~u nha nu6c, th6ng linh cac llJC lugng VU trang nhan dan, thlJC hi~n chUC nang nguyen thu qu6c gia, d~i di~n cho Nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam trong cac m6i quan h~ d6i n()i va d6i ngo~i

M(lc du la ngucri dll'ng d~u nha nu6c song nhi~m V\1, quy~n h~n cua Chu tich nu6c hi~n nay chu y~u mang tfnh chAt I€ nghi

* Thir hai, xet theo g6c d9 ph~m vi Hinh th6 thu()c thAmquy~n CUa tung CO' quan nha llUOC, cac CO' quan nha llUOC trong bQ may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam c6 thS dugc pharr thanh cac nh6m nhu sau:

- H~ th6ng cac ca quan nha nu6c 6 Trung ucrng g6m Qu6c h()i, Chu tich nu6c, Chfnh phu, T ANDTC, VKSNDTC, H()i d6ng b~u cu qu6c gia va KTNN UBTVQH la CO' quan thucmg V\1 cua Qu6c h()i c6 m()t s6 nhi~m V\1, quy~n h~n rieng song n~m trong ca

c~p tren day

Ngoai cac h~ th6ng CO' quan va nh6m CO' quan d~ c~p tren day, trong b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam hi~n nay con c6 m()t ca quan chi c6 m()t ngucri, d6 la Chu tich nu6c Chu tich nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam c6 vi tri Ia ngucri dll'ng d~u nha nu6c, th6ng linh cac llJC lugng VU trang nhan dan, thlJC hi~n chUC nang nguyen thu qu6c gia, d~i di~n cho Nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam trong cac m6i quan h~ d6i n()i va d6i ngo~i

M(lc du la ngucri dll'ng d~u nha nu6c song nhi~m V\1, quy~n h~n cua Chu tich nu6c hi~n nay chu y~u mang tfnh chAt I€ nghi

c~p tren day

Ngoai cac h~ th6ng CO' quan va nh6m CO' quan d~ c~p tren day, trong b() may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam hi~n nay con c6 m()t ca quan chi c6 m()t ngucri, d6 la Chu tich nu6c Chu tich nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam c6 vi tri Ia ngucri dll'ng d~u nha nu6c, th6ng linh cac llJC lugng VU trang nhan dan, thlJC hi~n chUC nang nguyen thu qu6c gia, d~i di~n cho Nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam trong cac m6i quan h~ d6i n()i va d6i ngo~i M(lc du la ngucri dll'ng d~u nha nu6c song nhi~m V\1, quy~n h~n cua Chu tich nu6c hi~n nay chu y~u mang tfnh chAt I€ nghi

Trang 16

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP v$T NAM

ph:;tm vi thAm quy~n bao tritm toan b9 lfulh th6 Vi~t Nam, di~u nay

c6 nghra la cac quyth dinh, van ban ctia cac ca quan nay c6 hi~u

h.rc thgc thi trong toan qu6c Hlnh dung m9t each dan gifm theo

thu b~c cao thfip, Qu6c h9i la ca quan quy~n lgc nha nuoc cao

nhfit va do d6 n~m gifr vi tri cao nhk Chti tich nuoc va UBTVQH

do Qu6c hQi bfiu ra, d(rng a vi tri th(r hai va chiu SlJ giam sat ctia

Qu6c hQi Chinh phti, T ANDTC, VKSNDTC c6 vi tri ngang b~ng

nhau va d(rng a vj tri th(r ba, CO nghia Ja cac ca quan nay chju SlJ

giam sat ctia ca Qu6c h9i, Chti tich nuoc va UBTVQH

-H~ th6ng cac ca quan nha nuoc a dia phuang t:;ti cac dp dan

vi hanh chinh Ianh th6: cAp tinh (g6m cac tinh, thanh ph6 tf1Jc

thUQC trung uang), cfip huy~n (g6m cac huy~n, qu~n, thj Xa, thanh

ph6 thu9c tinh, thanh ph6 thu9c thanh ph6 tf\l'c thu9c trung uang),

cAp xa (g6m cac xa, phucrng, thi trAn) d cac cAp dan vi hanh

chinh lanh thf> nay CO SlJ hi~n di~n ctia h~ th6ng cac ca quan nha

nuoc duqc t6 chuc theo mo hlnh gi6ng nhau va pharr chiSu mo

hlnh t6 chuc ctia cac ca quan nha nuoc a trung uang Theo d6, t:;ti

cac dan vi hanh chinh cfip tinh c6 HDND, UBND, TAND va

VKSND cAp tinh; t:;ti dan vi hanh chinh dp huy~n c6 tftt ca cac ca

quan tuang w cAp tinh voi ph:;tm vi thAm quy~n bao trum dia ban

cfip huy~n; con a dp xa khong c6 TAND, VKSND rna chi c6

HDND va UBND Trong cac ca quan nha nuoc a dia phuang thl

HDND la ca quan dan cu duy nhfit va do d6 la ca quan quy~n h.rc

nha nuoc a dia phuang, c6 dia vi phap li cao han cac ca quan nha

nuoc khac a dja phuang Ca cfiu t6 chuc ctia h~ th6ng cac ca quan

nha nuoc a dia phuang theo ki~u "d6ng phl)c" nhu tren lam cho

b9 may nha nuoc C9ng hoa XHCN Vi~t Nam ducrng nhu duqc

hqp thanh bm nhfrng b9 may nha nuoc thanh phfin tuang d6i d9c

l~p v6i nhau a cac dan vi hanh chinh lanh th6 khac nhau ctia dfit

nuoc Di~u nay da va dang gay ra m9t s6 bfit c~p lien quan t6i SlJ

nhfit quan trong ho:;tt d9ng ctia b9 may nha nuoc n6i chung

ph:;tm vi thAm quy~n bao tritm toan b9 lfulh th6 Vi~t Nam, di~u nay c6 nghra la cac quyth dinh, van ban ctia cac ca quan nay c6 hi~u h.rc thgc thi trong toan qu6c Hlnh dung m9t each dan gifm theo thu b~c cao thfip, Qu6c h9i la ca quan quy~n lgc nha nuoc cao nhfit va do d6 n~m gifr vi tri cao nhk Chti tich nuoc va UBTVQH

do Qu6c hQi bfiu ra, d(rng a vi tri th(r hai va chiu SlJ giam sat ctia Qu6c hQi Chinh phti, T ANDTC, VKSNDTC c6 vi tri ngang b~ng nhau va d(rng a vj tri th(r ba, CO nghia Ja cac ca quan nay chju SlJ

vi hanh chinh Ianh th6: cAp tinh (g6m cac tinh, thanh ph6 tf1Jc thUQC trung uang), cfip huy~n (g6m cac huy~n, qu~n, thj Xa, thanh ph6 thu9c tinh, thanh ph6 thu9c thanh ph6 tf\l'c thu9c trung uang), cAp xa (g6m cac xa, phucrng, thi trAn) d cac cAp dan vi hanh chinh lanh thf> nay CO SlJ hi~n di~n ctia h~ th6ng cac ca quan nha nuoc duqc t6 chuc theo mo hlnh gi6ng nhau va pharr chiSu mo hlnh t6 chuc ctia cac ca quan nha nuoc a trung uang Theo d6, t:;ti cac dan vi hanh chinh cfip tinh c6 HDND, UBND, TAND va VKSND cAp tinh; t:;ti dan vi hanh chinh dp huy~n c6 tftt ca cac ca

quan tuang w cAp tinh voi ph:;tm vi thAm quy~n bao trum dia ban cfip huy~n; con a dp xa khong c6 TAND, VKSND rna chi c6 HDND va UBND Trong cac ca quan nha nuoc a dia phuang thl HDND la ca quan dan cu duy nhfit va do d6 la ca quan quy~n h.rc nha nuoc a dia phuang, c6 dia vi phap li cao han cac ca quan nha nuoc khac a dja phuang Ca cfiu t6 chuc ctia h~ th6ng cac ca quan nha nuoc a dia phuang theo ki~u "d6ng phl)c" nhu tren lam cho b9 may nha nuoc C9ng hoa XHCN Vi~t Nam ducrng nhu duqc hqp thanh bm nhfrng b9 may nha nuoc thanh phfin tuang d6i d9c l~p v6i nhau a cac dan vi hanh chinh lanh th6 khac nhau ctia dfit nuoc Di~u nay da va dang gay ra m9t s6 bfit c~p lien quan t6i SlJ

Trang 17

- Nhu rninh hQa a Sa db 10.1, b9 may nha nu6c C()ng hoa

XHCN Vi~t Nam hi~n nay con c6 hai lo~ ca quan c6 thftm quy~n

Hinh th6 tuang d6i d~c bi~t, d6 la TANDCC va VKSNDCC Hai

lo~i CO' quan nay mm dugc hinh thanh k~ tir nam 2015, khi Lu~t t6

chuc T AND nam 2014 va Lu~t t6 chuc VKSND nam 2014 dugc

dua vao thvc hi~n Hi~n t~i, 3 T ANDCC c6 thftm quy~n xet xu

tren ph~m vi Hmh th6 cua cac khu VlJC phia B~c, Trung va Nam; 3

VKSNDCC cling c6 thftm quy~n cong t6 va ki~m sat tu phap tren

3 ph~m vi Hinh th6 tuang tl} Cdn luu y la cac ph~m vi Hinh th6

nay chi dugc hinh thanh d~ ph\lc V\1 ho~t d()ng cua T ANDCC va

VKSNDCC Day khong phai la cac dan vi hanh chinh lanh th6 va

do d6 khong c6 cac ca quan chinh quy~n: HDND va UBND

2 BQ MAY NHA NV de V$T NAM QUA cAc GIAI DO~

HIENPHAP

Vi t6 chuc thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c luon la vdn d~ h~

trQng cua cac qu6c gia nen b9 may nha nu6c n6i chung thm)ng c6

cdu true t6 chuc 6n dinh Sv 6n dinh cua b9 may nha nu6c cling

bao dam SlJ 6n dinh va phat tri~n cua ddt nUOC n6i chung, di~u nay

th~ hi~n qua SlJ 6n dinh cua b() may nha nu6c a Hoa Ky, Vuang

qu6c Anh, Nh~t Ban M~c du v~y, khi di~u ki~n, hoan canh lich

sir v~ chinh tri, kinh t~, xa h()i thay d6i thi b9 may nha nu6c cling

c6 th~ dugc di~u chinh cho phu hgp

0 Vi~t Nam cho t6i nay da c6 5 ban hi~n phap M6i ban hi~n

phap g~n v6i m()t giai do~n phat tri~n cua ddt nu6c v6i nhfrng net

d~c thu rieng M6i ban hi~n phap cling quy dinh v~ b9 may nha

nu6c trong thai ki tuang trng v6i d~c di~m va tfnh chdt rieng Cac

ti~u ml}C dum day trlnh bay m(}t each khru quat nhfrng d~c di~m va

tinh chdt n6i b~t nhdt cua b9 may nha nu6c qua 5 ban hi~n phap

2.1 Be} may nha mroc Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap nam 1946

Ngay 2 thang 9 nam 1945, Bac H6 d9c Ban tuyen ng6n d()c

- Nhu rninh hQa a Sa db 10.1, b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam hi~n nay con c6 hai lo~ ca quan c6 thftm quy~n

lo~i CO' quan nay mm dugc hinh thanh k~ tir nam 2015, khi Lu~t t6 chuc T AND nam 2014 va Lu~t t6 chuc VKSND nam 2014 dugc dua vao thvc hi~n Hi~n t~i, 3 T ANDCC c6 thftm quy~n xet xu

nay chi dugc hinh thanh d~ ph\lc V\1 ho~t d()ng cua T ANDCC va VKSNDCC Day khong phai la cac dan vi hanh chinh lanh th6 va

HIENPHAP

trQng cua cac qu6c gia nen b9 may nha nu6c n6i chung thm)ng c6 cdu true t6 chuc 6n dinh Sv 6n dinh cua b9 may nha nu6c cling bao dam SlJ 6n dinh va phat tri~n cua ddt nUOC n6i chung, di~u nay

th~ hi~n qua SlJ 6n dinh cua b() may nha nu6c a Hoa Ky, Vuang qu6c Anh, Nh~t Ban M~c du v~y, khi di~u ki~n, hoan canh lich sir v~ chinh tri, kinh t~, xa h()i thay d6i thi b9 may nha nu6c cling c6 th~ dugc di~u chinh cho phu hgp

ti~u ml}C dum day trlnh bay m(}t each khru quat nhfrng d~c di~m va tinh chdt n6i b~t nhdt cua b9 may nha nu6c qua 5 ban hi~n phap

2.1 Be} may nha mroc Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap nam 1946 Ngay 2 thang 9 nam 1945, Bac H6 d9c Ban tuyen ng6n d()c

HIENPHAP

ti~u ml}C dum day trlnh bay m(}t each khru quat nhfrng d~c di~m va tinh chdt n6i b~t nhdt cua b9 may nha nu6c qua 5 ban hi~n phap

2.1 Be} may nha mroc Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap nam 1946 Ngay 2 thang 9 nam 1945, Bac H6 d9c Ban tuyen ng6n d()c

HIENPHAP

ti~u ml}C dum day trlnh bay m(}t each khru quat nhfrng d~c di~m va tinh chdt n6i b~t nhdt cua b9 may nha nu6c qua 5 ban hi~n phap 2.1 Be} may nha mroc Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap nam 1946 Ngay 2 thang 9 nam 1945, Bac H6 d9c Ban tuyen ng6n d()c

Trang 18

GIAO TRINH LUk THIEN PHAP V$T NAM

l~p khai sinh Nu6c Vi~t Nam Dan chil c()ng hoa t¢ Quang trucrng

Ba Dinh Ngay sau d6, cong hk xay d\ffig b() may nha nu6c kieu

moo, dan chil v6i nhan dan da dugc khdn truong ti~n hanh Ngay 1

thang o 1 nam 1946, Chfnh phil lien hi~p lam thOi dugc thanh I~p 1

Ngay 06 thang 01 nam 1946, Qu6c h()i kh6a 1 dugc bAu thong

qua tAng tuyen cir toan qu6c Ngay 02 thang 3 nam 1946, Qu6c

h()i kh6a 1 thanh l~p Chfnh phil Lien hi~p khang chi~n Ngay 09

thang 11 nam 1946, Qu6c h()i kh6a 1 thong qua Hi~n phap dAu

tien cila Nu6c Vi~t Nam Dan chil c()ng hoa, thucrng dugc gQi la

Hi~n phap nam 1946 Cung khoang thOi gian nay, Th\fc dan Phap

nham nhe quay 1¢ xam luge nu6c ta m()t IAn nfra Ngay 19 thang

12 nam 1946, Bac H6 ra LOi keu gQi toan qu6c khang chi~n Ivc

lugng each m~g sau d6 nit khoi Ha N()i va ti~n hanh cu()c khang

chi~n trucrng ld ch6ng Th\fc dan Phap trong su6t 9 nam

(1946-1954) Nhu v~y hoan cimh lich sir trong giai do~ nay d~c trung

bm b6i cimh chfnh tri - xa h()i dAy kh6 khan: nha nu6c non tre

m6i dugc thanh l~p va ngay l~p tuc dirng tru6c nguy co bi de dQa;

moi tru(mg chfnh trj trong nu6c phuc t~p cimg S\f xudt hi~n cila

nhi€u dang, phai chfnh tri v6i nhfrng quan diem khac nhau; phk

16n di~n tfch lanh th6 cila chung ta vful nAm du6i S\1' chi~m dong

cila th~ 1\fc ngo¢ xam

Trong b6i cimh lich sir nhu v~y b() may nha nu6c Vi~t Nam

trong thOi ld nay mang ba d~c diem n6i b~t nhu sau:

Thu nhdt, b() may nha nu6c Vi~t Nam thOi ld Hi~n phap nam

1946 la b() may nha nu6c dan chil c()ng hoa, chua phru Ia b() may

nha nu6c XHCN nhu cac ban hi~n phap sau Di€u nay khong

nhfrng dugc khfutg dinh t¢ Di€u thu 1 Hi~n phap nam 1946:

hi~n qua each thuc v~ hanh cila h~ th6ng chfnh tri Trong Hi~n

1 http://www baotanghochiminh vn/Tabld/495/ Articleld/1644/PreTabld/465/

Default.aspx

Ba Dinh Ngay sau d6, cong hk xay d\ffig b() may nha nu6c kieu moo, dan chil v6i nhan dan da dugc khdn truong ti~n hanh Ngay 1 thang o 1 nam 1946, Chfnh phil lien hi~p lam thOi dugc thanh I~p 1

Ngay 06 thang 01 nam 1946, Qu6c h()i kh6a 1 dugc bAu thong qua tAng tuyen cir toan qu6c Ngay 02 thang 3 nam 1946, Qu6c h()i kh6a 1 thanh l~p Chfnh phil Lien hi~p khang chi~n Ngay 09 thang 11 nam 1946, Qu6c h()i kh6a 1 thong qua Hi~n phap dAu tien cila Nu6c Vi~t Nam Dan chil c()ng hoa, thucrng dugc gQi la Hi~n phap nam 1946 Cung khoang thOi gian nay, Th\fc dan Phap nham nhe quay 1¢ xam luge nu6c ta m()t IAn nfra Ngay 19 thang

12 nam 1946, Bac H6 ra LOi keu gQi toan qu6c khang chi~n Ivc lugng each m~g sau d6 nit khoi Ha N()i va ti~n hanh cu()c khang chi~n trucrng ld ch6ng Th\fc dan Phap trong su6t 9 nam (1946-1954) Nhu v~y hoan cimh lich sir trong giai do~ nay d~c trung

bm b6i cimh chfnh tri - xa h()i dAy kh6 khan: nha nu6c non tre m6i dugc thanh l~p va ngay l~p tuc dirng tru6c nguy co bi de dQa;

moi tru(mg chfnh trj trong nu6c phuc t~p cimg S\f xudt hi~n cila nhi€u dang, phai chfnh tri v6i nhfrng quan diem khac nhau; phk 16n di~n tfch lanh th6 cila chung ta vful nAm du6i S\1' chi~m dong cila th~ 1\fc ngo¢ xam

Trong b6i cimh lich sir nhu v~y b() may nha nu6c Vi~t Nam trong thOi ld nay mang ba d~c diem n6i b~t nhu sau:

1946 la b() may nha nu6c dan chil c()ng hoa, chua phru Ia b() may nha nu6c XHCN nhu cac ban hi~n phap sau Di€u nay khong nhfrng dugc khfutg dinh t¢ Di€u thu 1 Hi~n phap nam 1946:

Default.aspx

bm b6i cimh chfnh tri - xa h()i dAy kh6 khan: nha nu6c non tre m6i dugc thanh l~p va ngay l~p tuc dirng tru6c nguy co bi de dQa;

moi tru(mg chfnh trj trong nu6c phuc t~p cimg S\f xudt hi~n cila nhi€u dang, phai chfnh tri v6i nhfrng quan diem khac nhau; phk 16n di~n tfch lanh th6 cila chung ta vful nAm du6i S\1' chi~m dong cila th~ 1\fc ngo¢ xam

Default.aspx

bm b6i cimh chfnh tri - xa h()i dAy kh6 khan: nha nu6c non tre m6i dugc thanh l~p va ngay l~p tuc dirng tru6c nguy co bi de dQa; moi tru(mg chfnh trj trong nu6c phuc t~p cimg S\f xudt hi~n cila nhi€u dang, phai chfnh tri v6i nhfrng quan diem khac nhau; phk 16n di~n tfch lanh th6 cila chung ta vful nAm du6i S\1' chi~m dong cila th~ 1\fc ngo¢ xam

1 http://www baotanghochiminh vn/Tabld/495/ Articleld/1644/PreTabld/465/ Default.aspx

Trang 19

phap nam 1946 chua quy dinh v~ vai tro lanh d~o cua Dang C()ng

s<'m Dong Duang hay bfrt ld dang, phai chinh tri nao Tren thlJc t~,

giai do~n Hi~n phap nam 1946 t6n t~i nhi~u dang phru chinh tri

tham gia cong vi~c cua nha nu6c; thanh phdn cua Qu6c h()i khoa I

duqc hfiu ngay 06 thang 01 nam 1946 cling c6 57% d~i di~n cua

cac dang, phru chinh tri khac nhau nhu Vi~t Minh, Dang Xa h()i,

Dang Dan chu, Vi~t Nam Qu6c dan Dang, Vi~t Nam Cach m~nh

D6ng minh H()i va kha nhi~u d~i bi~u khong dang phru (43%).1

Ca du, t6 chuc b() may nha rtu6c phan anh kha ro thuy~t phan

quy~n, tuang t\1' b() may nha nu6c tu san: Chu tich nu6c do Nghi

vi~n bfiu ra va dt'rng dfiu Chinh phu song c6 dia vi kha d()c l?p v6i

ca quan hfiu ra mlnh; thfim phan do Chinh phu b6 nhi~m song

ho~t d()ng theo nguyen t~c d()c l?p, chi tuan theo phap lu~t Cac

quy dinh cua Hi~n phap nam 1946 cho thfry ca du t6 chuc cua b9

may nha nu6c giai do~n nay chua mang nhung d(lc di~m cua b9

may nha nu6c XHCN

Thu hai, b9 may nha nu6c quy dinh trong Hi~n phap nam

1946 chua duqc thanh l~p tren thlJc t~ Chi 40 ngay sau khi Hi~n

phap nam 1946 duqc thong qua, Chinh phu lien hi~p khang chi~n

A- '+ 1" ' , h~ n - d" 1 ' 1 " kh~ h." ~ 'I

ua rut en vung nm p1 1a nac e nen nann CUQC ang c 1en rruang

ld Do ho~m dmh lich su, Hi€n phap nam 1946 tuy da duqc thong

qua nhung chua duqc cong b6, Nghi vi~n theo Hi~n phap nam

1946 cling chua duqc hfiu va theo d6 cac ca quan khac nhu Chu

tich nu6c, Chinh phu cling chua duqc thanh l~p theo Hien phap

nam 1946 Tren thlJC te, hfiu het cong vi~c nha nu6c trong thm

gian nay duqc di~u hanh bm cac s~c l~nh do Chu tich H6 Chi

Mmh ban hanh v6i tu each Chu tich Chinh phu duqc thanh l~p tir

1 Van phOng Qu6c h(li, Lich sir Qu6c h(Ji Vi?t Nam 1946- 1960, tr 52; Le Thanh

Van, M(Jt s6 vdn ad vd a6i mai t6 chuc, ho(lt d(Jng cua Qu6c h(Ji, Nxb Tu phap,

Ha N(li, 2007, tr 29, 40; D6 NgQc Hai, Ho(lt d(mg cua Qu6c h(Ji trong aidu ki¢n

Vi¢t Nam la thanh vien nia WTO, Nxb Chinh tri qu6c gia, Ha N(li, 2009, tr 60

ho~t d()ng theo nguyen t~c d()c l?p, chi tuan theo phap lu~t Cac quy dinh cua Hi~n phap nam 1946 cho thfry ca du t6 chuc cua b9 may nha nu6c giai do~n nay chua mang nhung d(lc di~m cua b9 may nha nu6c XHCN

A- '+ 1" ' , h~ n - d" 1 ' 1 " kh~ h." ~ 'I

ld Do ho~m dmh lich su, Hi€n phap nam 1946 tuy da duqc thong qua nhung chua duqc cong b6, Nghi vi~n theo Hi~n phap nam

1946 cling chua duqc hfiu va theo d6 cac ca quan khac nhu Chu tich nu6c, Chinh phu cling chua duqc thanh l~p theo Hien phap

nam 1946 Tren thlJC te, hfiu het cong vi~c nha nu6c trong thm gian nay duqc di~u hanh bm cac s~c l~nh do Chu tich H6 Chi Mmh ban hanh v6i tu each Chu tich Chinh phu duqc thanh l~p tir

Ha N(li, 2007, tr 29, 40; D6 NgQc Hai, Ho(lt d(mg cua Qu6c h(Ji trong aidu ki¢n Vi¢t Nam la thanh vien nia WTO, Nxb Chinh tri qu6c gia, Ha N(li, 2009, tr 60

A- '+ 1" ' , h~ n - d" 1 ' 1 " kh~ h." ~ 'I

Trang 20

GIAO TRINH LUAT HIEN PHAP VIeTNAM

tru6c Hi~n phap nam 1946 Ben qmh d6, Qu6c h9i khoa 1 lam

nhi~m vv cua Nghi vi~n theo quy dinh cua Hi~n phap nam 1946

quy~n h~n h~t sue dl}.c bi~t trong b9 may nha nu6c Chu tich nu6c

vira la nguai dtrng dfiu Nha nu6c, vira la nguai dung dfiu Chfnh

phu Thu tu6ng chi la nguai dtrng dfiu N9i cac trong Chfnh phu 1

Chu tich nu6c do Nghi vi~n bfiu v6i ti 1~ phi~u 2/3, nhung trong

khi Nghi vi~n c6 nhi~m ld 3 nam thl Chu tich nu6c l~i c6 nhi~m

ld 5 nam va c6 th~ duqc bfiu l~i 2 Hi~n phap nam 1946 quy dinh

Nghi vi~n c6 th~ bdt tfn nhi~m N9i cac, Thu tu6ng,3 song l~i

khong c6 quy dinh v~ vi~c bdt tfn nhi~m d6i v6i Chu tich nu6c

Nhu v~y la vai tro ki~m soat v~ ml}.t chfnh tri cua Nghi vi~n d6i

v6i Chu tich nu6c la kha h~n ch~ Dl}.c bi~t han nua, Chu tich

nu6c cua Hi~n phap nam 1946 con quy dinh Chu tich nu6c

"khong phai chiu m9t trach nhi~m nao, trir khi ph~m t9i phan

qu6c" va' d~ xet xu t{>i danh nay, Nghi vi~n ph~ti thanh l~p m9t toa

an dl}.c bi~t 4 Vm nhfrng dl}.c quy~n tren day, c6 th~ n6i Chu tich

nu6c Vi~t Nam Dan chti c{>ng hoa thai ld Hi~n phap nam 1946la

m9t vi trf bdt kha xam ph~m, m9t vi trf rna khong Chu tich nu6c

nao a cac ban hi~n phap sau nay c6 duqc

2.2 B(} may nha nmrc Vi~t Nam giai dottn Hi~n phap

nam 1959

Sau Chi~n thing Di~n Bien Phu ngay 7 thang 5 nam 1954, lich

su each m~ng Vi~t Nam bu6c sang trang m6i Vai tro Hinh d~o

cua Dang Lao d{>ng Vi~t Nam (nay Ia Dang C{>ng san Vi~t Nam)

da duqc kh~ng dinh vfrng chile Tuy nhien, sau khi Thvc dan Phap

b9i u6c Hi~p dinh Geneva nam 1954, ddt nu6c Vi~t Nam bi chia

2 Bi~u thir 24, 45 Hi~n phap nam 1946

3 Bi~u thir 54 Hi~n phap nam 1946

tru6c Hi~n phap nam 1946 Ben qmh d6, Qu6c h9i khoa 1 lam nhi~m vv cua Nghi vi~n theo quy dinh cua Hi~n phap nam 1946

quy~n h~n h~t sue dl}.c bi~t trong b9 may nha nu6c Chu tich nu6c vira la nguai dtrng dfiu Nha nu6c, vira la nguai dung dfiu Chfnh phu Thu tu6ng chi la nguai dtrng dfiu N9i cac trong Chfnh phu 1

Chu tich nu6c do Nghi vi~n bfiu v6i ti 1~ phi~u 2/3, nhung trong khi Nghi vi~n c6 nhi~m ld 3 nam thl Chu tich nu6c l~i c6 nhi~m

ld 5 nam va c6 th~ duqc bfiu l~i 2 Hi~n phap nam 1946 quy dinh Nghi vi~n c6 th~ bdt tfn nhi~m N9i cac, Thu tu6ng,3 song l~i khong c6 quy dinh v~ vi~c bdt tfn nhi~m d6i v6i Chu tich nu6c

Nhu v~y la vai tro ki~m soat v~ ml}.t chfnh tri cua Nghi vi~n d6i v6i Chu tich nu6c la kha h~n ch~ Dl}.c bi~t han nua, Chu tich nu6c cua Hi~n phap nam 1946 con quy dinh Chu tich nu6c

"khong phai chiu m9t trach nhi~m nao, trir khi ph~m t9i phan qu6c" va' d~ xet xu t{>i danh nay, Nghi vi~n ph~ti thanh l~p m9t toa

an dl}.c bi~t 4 Vm nhfrng dl}.c quy~n tren day, c6 th~ n6i Chu tich nu6c Vi~t Nam Dan chti c{>ng hoa thai ld Hi~n phap nam 1946la m9t vi trf bdt kha xam ph~m, m9t vi trf rna khong Chu tich nu6c nao a cac ban hi~n phap sau nay c6 duqc

2.2 B(} may nha nmrc Vi~t Nam giai dottn Hi~n phap nam 1959

da duqc kh~ng dinh vfrng chile Tuy nhien, sau khi Thvc dan Phap b9i u6c Hi~p dinh Geneva nam 1954, ddt nu6c Vi~t Nam bi chia

ld 5 nam va c6 th~ duqc bfiu l~i 2 Hi~n phap nam 1946 quy dinh Nghi vi~n c6 th~ bdt tfn nhi~m N9i cac, Thu tu6ng,3 song l~i khong c6 quy dinh v~ vi~c bdt tfn nhi~m d6i v6i Chu tich nu6c

Nhu v~y la vai tro ki~m soat v~ ml}.t chfnh tri cua Nghi vi~n d6i v6i Chu tich nu6c la kha h~n ch~ Dl}.c bi~t han nua, Chu tich nu6c cua Hi~n phap nam 1946 con quy dinh Chu tich nu6c

ld 5 nam va c6 th~ duqc bfiu l~i 2 Hi~n phap nam 1946 quy dinh Nghi vi~n c6 th~ bdt tfn nhi~m N9i cac, Thu tu6ng,3 song l~i khong c6 quy dinh v~ vi~c bdt tfn nhi~m d6i v6i Chu tich nu6c Nhu v~y la vai tro ki~m soat v~ ml}.t chfnh tri cua Nghi vi~n d6i v6i Chu tich nu6c la kha h~n ch~ Dl}.c bi~t han nua, Chu tich nu6c cua Hi~n phap nam 1946 con quy dinh Chu tich nu6c

Trang 21

c~t th~mh hai miSn: MiSn B~c da ho~m to~m giai ph6ng va di theo

con dubng xay dvng CNXH, miSn Nam vdn thu()c ch~ d() thvc

dan va sau d6 hlnh thanh ch~ d() xa h()i kh<k v6i miSn B~c V 6i

b6i canh ljch sir nhu v~y, b() may nha nu6c Vi~t Nam trong giai

do~ nay mang ba d~c di@m n6i b~t sau:

Thir nhdt, vai tro lanh d~o cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam da

b~t ddu duqc ghi nh~n trong hi~n phap Lbi n6i ddu cua Hi~n phap

nam 1959 c6 vi~t:

"Tu nam 1930, du6i S\f lanh d~o cua Dang C()ng san Dong

Duong, ngay nay la Dang Lao d()ng Vi~t Nam, each m~ng Vi~t

Nam da ti~n len m()t giai do~n m6i

Du6i S\f lanh d~o sang su6t cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam,

Chinh phu nu6c Vi~t Nam Dan chu c()ng hoa va Chu tich H6 Chi

Minh, toan dan ta doan k~t r()ng rai trong M~t tr~n dan t()c th6ng

nh~t, nh~t dinh se gianh duqc th~ng 1qi ve vang trong sv nghi~p

xay dvng chu nghia xa h()i (CNXH) a miSn B~c va thvc hi~n

th6ng nh~t nu6c nha."

M~c dil m6i duqc ghi nh~n nhu m()t thvc t~ lich sir rna chua

duqc quy dinh trong m()t diSu rieng nhu trong cac ban hi~n phap

sau nay, c6 th~ n6i, vai tro lanh d~o cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam,

nay la Dang C()ng san Vi~t Nam, da b~t ddu c6 ccr sa hi~n djnh

Thir hai, b() may nha nu6c Vi~t Nam da b~t ddu duqc xay

dvng theo mo hlnh XHCN DiSu 2 Hi~n phap nam 1959 ti~p tvc

quy djnh Nu6c Vi~t Nam theo chinh the dan chu c()ng hoa gibng

nhu Hi~n phap nam 1946 Tuy nhien, b() may nha nu6c da b~t ddu

mang nhung d~u hi~u cua b() may nha nu6c XHCN Nhu dadS

c~p, vai tro cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam da duqc ghi nh~n kh~ng

djnh Ben c~nh d6, Qu6c h()i da duqc quy djnh la ccr quan quySn

h.rc nha nuoc cao nh~t, co quysn bAu, giam sat ho~t d9ng va bai

c~t th~mh hai miSn: MiSn B~c da ho~m to~m giai ph6ng va di theo con dubng xay dvng CNXH, miSn Nam vdn thu()c ch~ d() thvc dan va sau d6 hlnh thanh ch~ d() xa h()i kh<k v6i miSn B~c V 6i b6i canh ljch sir nhu v~y, b() may nha nu6c Vi~t Nam trong giai do~ nay mang ba d~c di@m n6i b~t sau:

Thir nhdt, vai tro lanh d~o cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam da b~t ddu duqc ghi nh~n trong hi~n phap Lbi n6i ddu cua Hi~n phap nam 1959 c6 vi~t:

"Tu nam 1930, du6i S\f lanh d~o cua Dang C()ng san Dong Duong, ngay nay la Dang Lao d()ng Vi~t Nam, each m~ng Vi~t

Du6i S\f lanh d~o sang su6t cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam, Chinh phu nu6c Vi~t Nam Dan chu c()ng hoa va Chu tich H6 Chi Minh, toan dan ta doan k~t r()ng rai trong M~t tr~n dan t()c th6ng nh~t, nh~t dinh se gianh duqc th~ng 1qi ve vang trong sv nghi~p xay dvng chu nghia xa h()i (CNXH) a miSn B~c va thvc hi~n th6ng nh~t nu6c nha."

M~c dil m6i duqc ghi nh~n nhu m()t thvc t~ lich sir rna chua duqc quy dinh trong m()t diSu rieng nhu trong cac ban hi~n phap sau nay, c6 th~ n6i, vai tro lanh d~o cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam, nay la Dang C()ng san Vi~t Nam, da b~t ddu c6 ccr sa hi~n djnh

Thir hai, b() may nha nu6c Vi~t Nam da b~t ddu duqc xay dvng theo mo hlnh XHCN DiSu 2 Hi~n phap nam 1959 ti~p tvc quy djnh Nu6c Vi~t Nam theo chinh the dan chu c()ng hoa gibng nhu Hi~n phap nam 1946 Tuy nhien, b() may nha nu6c da b~t ddu mang nhung d~u hi~u cua b() may nha nu6c XHCN Nhu dadS c~p, vai tro cua Dang Lao d()ng Vi~t Nam da duqc ghi nh~n kh~ng djnh Ben c~nh d6, Qu6c h()i da duqc quy djnh la ccr quan quySn h.rc nha nuoc cao nh~t, co quysn bAu, giam sat ho~t d9ng va bai

Trang 22

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP vieTNAM

mi~n cac chuc V\1 cao nhftt trong b9 may nha nu6c 1 Cac chuc V\1

do Qu6c h9i b~u trong d6 c6 ca Chu tich nu6c, chiu trach nhi~m

tru6c Qu6c h9i va c6 cling nhi~m ld v6i Qu6c h<)i.2 DiSu nay cho

thfty ca du tb chuc b9 may nha nu6c da b~t d~u ap d\lng nguyen

t~c quySn h,rc th6ng nhftt theo mo hinh XHCN D~c bi~t, trong b9

may nha nu6c da xuftt hi~n h~ th6ng VKSND, ca quan d~c thu

cua b9 may nha nu6c XHCN, v6i chuc nang cong t6 va ki~m sat

vi~c tuan thu phap lu~t

Thu ba, Chu tich nu6c Vi~t Nam Dan chu c<)ng hoa khong b~t

bu<)c la d1;1i bi~u Qu6c h<)i Theo quy dinh t1;1i DiSu 62 Hi~n phap

nam 1959, diSu ki~n d~ m9t nguai c6 th~ duqc Qu6c h9i b~u lam

Chu tich nu6c chi la tu each cong dan Vi~t Nam va c6 d9 tubi tir

35 tro len Day laban hi~n phap duy nhftt cua Vi~t Nam khong

quy dinh b~t bu<)c Chu tich nu6c la d1;1i bi~u Qu6c h<)i Duong nhu

chuc V\1 Chu tich nu6c theo Hi~n phap nam 1959 duqc ld vQng la

m<)t vi trf trung l~p khong mang mau s~c dang phai d~ c6 th~ t~p

hqp, huy d9ng duqc dong dao nhftt h,rc luqng cua hai mi€n cho

cu<)c dftu tranh giai ph6ng dan t<)c

nam 1980

Sau Chi~n th~ng mila Xuan nam 1975, dfit nu6c ta bu6c sang

m9t trang su m6i Luc nay, hai miSn Nam, B~c da hoan toan

th6ng nhftt, diSu d6 t1;\0 ra CO' so quan trQng d~ xay dvng va phat

tri~n dftt nu6c theo dinh huang XHCN C6 th~ n6i, vi tri Ianh d1;1o

cua Dang C<)ng san Vi~t Nam duqc kh~ng dinh vfmg ch~c va tinh

thk l1;1c quan, phftn khoi v€ con duang di len CNXH cua dftt nu6c

dang dang cao han bao gia h~t VS quan h~ qu6c t~, trong giai

do1;1n nay m6i quan h~ hiiu nghi, anh-em giua Vi~t Nam va cac

1 Dieu 43, 50 Hi@n phap nam 1959

2 Di~u 62, Di~u 71 Hi8n phap nam 1959

do Qu6c h9i b~u trong d6 c6 ca Chu tich nu6c, chiu trach nhi~m tru6c Qu6c h9i va c6 cling nhi~m ld v6i Qu6c h<)i.2 DiSu nay cho thfty ca du tb chuc b9 may nha nu6c da b~t d~u ap d\lng nguyen t~c quySn h,rc th6ng nhftt theo mo hinh XHCN D~c bi~t, trong b9 may nha nu6c da xuftt hi~n h~ th6ng VKSND, ca quan d~c thu cua b9 may nha nu6c XHCN, v6i chuc nang cong t6 va ki~m sat

Thu ba, Chu tich nu6c Vi~t Nam Dan chu c<)ng hoa khong b~t bu<)c la d1;1i bi~u Qu6c h<)i Theo quy dinh t1;1i DiSu 62 Hi~n phap nam 1959, diSu ki~n d~ m9t nguai c6 th~ duqc Qu6c h9i b~u lam Chu tich nu6c chi la tu each cong dan Vi~t Nam va c6 d9 tubi tir

35 tro len Day laban hi~n phap duy nhftt cua Vi~t Nam khong quy dinh b~t bu<)c Chu tich nu6c la d1;1i bi~u Qu6c h<)i Duong nhu chuc V\1 Chu tich nu6c theo Hi~n phap nam 1959 duqc ld vQng la m<)t vi trf trung l~p khong mang mau s~c dang phai d~ c6 th~ t~p hqp, huy d9ng duqc dong dao nhftt h,rc luqng cua hai mi€n cho cu<)c dftu tranh giai ph6ng dan t<)c

nam 1980

Sau Chi~n th~ng mila Xuan nam 1975, dfit nu6c ta bu6c sang m9t trang su m6i Luc nay, hai miSn Nam, B~c da hoan toan th6ng nhftt, diSu d6 t1;\0 ra CO' so quan trQng d~ xay dvng va phat tri~n dftt nu6c theo dinh huang XHCN C6 th~ n6i, vi tri Ianh d1;1o cua Dang C<)ng san Vi~t Nam duqc kh~ng dinh vfmg ch~c va tinh thk l1;1c quan, phftn khoi v€ con duang di len CNXH cua dftt nu6c dang dang cao han bao gia h~t VS quan h~ qu6c t~, trong giai do1;1n nay m6i quan h~ hiiu nghi, anh-em giua Vi~t Nam va cac

nam 1980

Trang 23

nu&c trong Kh6i XHCN tro nen g~n b6 ch~t che han bao gia h~t

Xu huang ap dvng mo hlnh phat tri~n chung ca ve chinh tri, kinh

t~, van h6a - xa h9i tro nen ph6 bi~n gifra cac nu&c XHCN rna

dung dciu Ia Lien bang So-vi~t tru&c day Tuy nhien, ca sa v~t

chdt, h~ tfing cua ddt nu&c l~i bi tan pha n~ng ne sau gk 30 nam

chi~n tranh Dieu nay d~t ra nhfrng thach thuc vo cimg l&n cho

cong cu(>c xay d\ffig ddt nu&c, di len CNXH

Trong hoan canh lich su nhu v~y, Hi~n phap nam 1980 da

thi~t l~p m9t b9 may nha nu&c v&i d~c di~m bao trum Ia tfnh chdt

XHCN h~t sue d~m net, c6 th~ n6i Ia d~m net nhdt trong s6 cac

ban hi~n phap cua Vi~t Nam Dieu nay dugc th~ hi~n qua ba d~c

di~m Cl,l th~ sau:

Thir nhdt, vai tro Ianh d~o cua Dang C(>ng san Vi~t Nam dugc

kh~ng dinh va quy dinh m9t each m~nh me Trong Hi~n phap nam

1980, vai tro lanh d~o cua Dang ti~p tvc dugc de c~p m(>t each n6i

b~t trong Lai n6i dciu nhu nhan t6 va d(>ng h.rc chu ch6t lam nen

m<;>i th~ng 1¢ cua each m~ng Vi~t Nam Ben c~nh d6, Ifin dciu tien

vai tro lanh d~o cua Dang da dugc quy dinh trong m(>t dieu rieng

cua hi~n phap, Dieu 4, v&i n9i dung:

"Dang c(>ng san Vi~t Nam, d(>i tien phong va b¢ tham muu

chi€n ddu cua giai cAp cong nhan Vi~t Nam, dugc vii trang b~ng

h<;>c thuy~t Mac- Lenin, Ia h,rc lugng duy nhdt lanh d~o Nha nu&c,

lanh d~o xa h9i; Ia nhan t6 chu y~u quy~t djnh m<;>i th~ng lgi cua

each m~ng Vi~t Nam

Dang t6n t~i va phdn ddu vllgi ich cua giai cdp cong nhan va

nhan dan Vi~t Nam

Cac t6 chuc cua Dang ho~t d(>ng trong khuon kh6 hi~n phap."

C6 th~ n6i, quy djnh cua Dieu 4 da dem l~i sg bao dam hi~n

djnh vfrng ch~c nhdt cho vj tri, vai tro lanh d~o tuy~t d6i va duy

nhdt cua Dang d6i v&i toan h~ th6ng chfnh tr! rna tru&c tien Ht

359

t~, van h6a - xa h9i tro nen ph6 bi~n gifra cac nu&c XHCN rna dung dciu Ia Lien bang So-vi~t tru&c day Tuy nhien, ca sa v~t

chdt, h~ tfing cua ddt nu&c l~i bi tan pha n~ng ne sau gk 30 nam chi~n tranh Dieu nay d~t ra nhfrng thach thuc vo cimg l&n cho

ban hi~n phap cua Vi~t Nam Dieu nay dugc th~ hi~n qua ba d~c di~m Cl,l th~ sau:

Thir nhdt, vai tro Ianh d~o cua Dang C(>ng san Vi~t Nam dugc kh~ng dinh va quy dinh m9t each m~nh me Trong Hi~n phap nam

b~t trong Lai n6i dciu nhu nhan t6 va d(>ng h.rc chu ch6t lam nen m<;>i th~ng 1¢ cua each m~ng Vi~t Nam Ben c~nh d6, Ifin dciu tien

vai tro lanh d~o cua Dang da dugc quy dinh trong m(>t dieu rieng cua hi~n phap, Dieu 4, v&i n9i dung:

"Dang c(>ng san Vi~t Nam, d(>i tien phong va b¢ tham muu chi€n ddu cua giai cAp cong nhan Vi~t Nam, dugc vii trang b~ng

h<;>c thuy~t Mac- Lenin, Ia h,rc lugng duy nhdt lanh d~o Nha nu&c, lanh d~o xa h9i; Ia nhan t6 chu y~u quy~t djnh m<;>i th~ng lgi cua

each m~ng Vi~t Nam

nhan dan Vi~t Nam

djnh vfrng ch~c nhdt cho vj tri, vai tro lanh d~o tuy~t d6i va duy nhdt cua Dang d6i v&i toan h~ th6ng chfnh tr! rna tru&c tien Ht

359

each m~ng Vi~t Nam

nhan dan Vi~t Nam

359

each m~ng Vi~t Nam

nhan dan Vi~t Nam

Cac t6 chuc cua Dang ho~t d(>ng trong khuon kh6 hi~n phap." C6 th~ n6i, quy djnh cua Dieu 4 da dem l~i sg bao dam hi~n

359

Trang 24

d6i v6i b9 may nha nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam Cac ban

hi8n phap sau nay d~u k8 thira Di~u 4 cua Hi8n phap nam 1980

v6i nhung di~u chinh phil hqp v6i di~u ki~n va hoan canh cua

tung thai kl

Vi~t Nam da duqc thi8t k8 hoan toan theo mo hlnh b9 may nha

nu6c XHCN 0 vi trf cao nhfit cua b9 may nha nu6c la Qu6c h<)i,

ca quan quy~n h,rc nha nu6c cao nhfit do nhan dan ca nu6c bclu ra

Cac CO' quan va chuc V\1 khac a trung uang nhu H9i d6ng nha

nu6c, H9i d6ng b9 truang, Chanh an T ANDTC, Vi~n truang

VKSNDTC d~u la d~i bi~u Qu6c h<)i, do Qu6c h9i bclu ra, c6 cling

nhi~m kl v6i Quf>c hQi va chju SlJ giam sat tf>i cao CUa Quf>c h<)i 1

V6i mo hlnh nay, toan b<) b9 may nha nu6c Vi~t Nam a trung

uang d~u xufit phat tu Qu6c h9i - ca quan d~i di~n cao nhfit cua

nhan dan Khi Quf>c h<)i h8t nhi~m kl thi cac CO' quan khac a trung

uang cling h8t nhi~m kl; khi Qu6c h<)i b~t dclu nhi~m kl m6i thl

Qu6c h9i cling bclu ra cac ca quan nha nu6c khac a trung uang

XHCN khong c6 d~c di~m nay

trong t~ chuc va ho~t d<)ng cua cac CO' quan nha nu6c Theo Hi8n

phap nam 1980, Chu tich nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam Ia H9i

d6ng nha nu6c, m9t ca quan t~p th~ do Qu6c h<)i bclu ra, d6ng thai

la CO' quan thubng V\1 cua Qu6c h<)i 2 Chinh phu duqc gQi la H9i

1 Di~u 99, 101, 108 Hi~n phap nam 1980; Di~u 2 Lu?t t6 chuc H()i d6ng b() tru6ng

nam 1981; Khoi'm 3 Di~u 5 Lu?t t6 chuc VKSND nam 1981; Di~u 3, 42 Lu?t t6

chuc T AND nam 1981 Luu y r~ng, tuy Di~u 2 Lu?t t6 chuc H()i d6ng b() tru6ng

nam 1981 quy dinh Chli tich H()i d6ng b() tru6ng Ut dgi bi€u Qu6c h()i con ca.c

thanh vien khac clia H()i d6ng b() tru6ng chli y~u chQn trong s6 cac dgi bi€u Qu6c

h()i, song tren th\fc t~ cac thanh vien clia H()i d6ng b() tru6ng thubng la dgi bi€u

Qu6c h()i

2 Di~u 98 Hi~n phap nam 1980

d6i v6i b9 may nha nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam Cac ban hi8n phap sau nay d~u k8 thira Di~u 4 cua Hi8n phap nam 1980 v6i nhung di~u chinh phil hqp v6i di~u ki~n va hoan canh cua tung thai kl

Vi~t Nam da duqc thi8t k8 hoan toan theo mo hlnh b9 may nha nu6c XHCN 0 vi trf cao nhfit cua b9 may nha nu6c la Qu6c h<)i,

Cac CO' quan va chuc V\1 khac a trung uang nhu H9i d6ng nha nu6c, H9i d6ng b9 truang, Chanh an T ANDTC, Vi~n truang

VKSNDTC d~u la d~i bi~u Qu6c h<)i, do Qu6c h9i bclu ra, c6 cling nhi~m kl v6i Quf>c hQi va chju SlJ giam sat tf>i cao CUa Quf>c h<)i 1

V6i mo hlnh nay, toan b<) b9 may nha nu6c Vi~t Nam a trung uang d~u xufit phat tu Qu6c h9i - ca quan d~i di~n cao nhfit cua nhan dan Khi Quf>c h<)i h8t nhi~m kl thi cac CO' quan khac a trung uang cling h8t nhi~m kl; khi Qu6c h<)i b~t dclu nhi~m kl m6i thl Qu6c h9i cling bclu ra cac ca quan nha nu6c khac a trung uang

phap nam 1980, Chu tich nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam Ia H9i d6ng nha nu6c, m9t ca quan t~p th~ do Qu6c h<)i bclu ra, d6ng thai

chuc T AND nam 1981 Luu y r~ng, tuy Di~u 2 Lu?t t6 chuc H()i d6ng b() tru6ng nam 1981 quy dinh Chli tich H()i d6ng b() tru6ng Ut dgi bi€u Qu6c h()i con ca.c thanh vien khac clia H()i d6ng b() tru6ng chli y~u chQn trong s6 cac dgi bi€u Qu6c h()i, song tren th\fc t~ cac thanh vien clia H()i d6ng b() tru6ng thubng la dgi bi€u

Qu6c h()i

Trang 25

d6ng b('> tru<'Yng, v6i ch~ d('> lam vi~c t~p th~ dong vai tro chu y~u; 1

vai tro ca nhan cua Chu t!ch H('>i d6ng b('> truang it n6i b~t so v6i

Thu tu6ng trong cac hi~n phap sau nay

2.4 Bq may nha nmrc Vi~t Nam giai do~n Hi~n phap nam

1992 (sfra dBi, bB sung nam 2001)

Giai do~n sau khi Hi~n phap nam 1980 duqc ban hanh, dAt

nuac ta rai vao khung hofmg kinh t~ trAm tr9ng: san xu.it dinh tr~,

san phAm khan hi~m, l~m phat va thAt nghi~p tang cao Dung

tru6c tinh hinh do, nam 1986 Dang C('>ng san Vi~t Nam quy~t

d!nh ap d1,mg ducmg I6i d6i m6i kinh t~ v6i chinh sach chu d~o la

cho phep phat tri~n n~n kinh t~ th! truang va khuy~n khich SlJ phat

tri~n cua cac doanh nghi~p tu nhan thay vi cftm doan nhu trong

giai do~n tru6c do Lan song d6i m6i ngay l~p tuc t~o nen k~t qua

tich eve v~ kinh t~ va xa h('>i Hi~n phap nam 1992 duqc ban hanh

d~ th~ ch~ hoa duang I6i d6i m6i do Nam 2001, Hi~n phap nam

1992 duqc sua d6i, b6 sung d~ ti~p tvc th~ ch~ hoa duang I6i d6i

m6i sau 15 nam thvc hi~n thanh cong

Xet trong ca giai do~n, d~c di~m chu d~o cua b('> may nha

nu6c C('>ng hoa XHCN Vi~t Nam la tinh chAt XHCN co di~u

, d~~.& a J "" p J yp Y v.1 L.J.J.J.J I 1.1 1 1 1.1 , ""' v uu & t, uy .1 1 1 ] 1 1.1 v

Vi~t Nam v~n theo mo hlnh XHCN v6i nhfrng d~c diem cua mo

hinh nay nhu th~ hi~n trong Hi~n phap nam 1980 Tuy nhien, d~

bao dam thvc hi~n thanh cong duang h~i d6i m6i, b('> may nha

nu6c da duqc di~u chinh m('>t bu6c a Hi~n phap nam 1992 va

ti~p tl,IC duqc di~u chinh nam 2001 Di~u nay th~ hi~n (y b6n d~c

di~m 16n nhu sau:

Thir nhcit, vai tro lanh d~o cua ca nhan duqc tang tuang trong

t6 chtrc va ho~t d('>ng CUa cac CO' quan nha nu6c, d~c bi~t la cac CO'

tru6ng nam 1981

361

vai tro ca nhan cua Chu t!ch H('>i d6ng b('> truang it n6i b~t so v6i Thu tu6ng trong cac hi~n phap sau nay

Giai do~n sau khi Hi~n phap nam 1980 duqc ban hanh, dAt nuac ta rai vao khung hofmg kinh t~ trAm tr9ng: san xu.it dinh tr~,

cho phep phat tri~n n~n kinh t~ th! truang va khuy~n khich SlJ phat tri~n cua cac doanh nghi~p tu nhan thay vi cftm doan nhu trong giai do~n tru6c do Lan song d6i m6i ngay l~p tuc t~o nen k~t qua tich eve v~ kinh t~ va xa h('>i Hi~n phap nam 1992 duqc ban hanh

1992 duqc sua d6i, b6 sung d~ ti~p tvc th~ ch~ hoa duang I6i d6i m6i sau 15 nam thvc hi~n thanh cong

Xet trong ca giai do~n, d~c di~m chu d~o cua b('> may nha nu6c C('>ng hoa XHCN Vi~t Nam la tinh chAt XHCN co di~u

ti~p tl,IC duqc di~u chinh nam 2001 Di~u nay th~ hi~n (y b6n d~c di~m 16n nhu sau:

Thir nhcit, vai tro lanh d~o cua ca nhan duqc tang tuang trong t6 chtrc va ho~t d('>ng CUa cac CO' quan nha nu6c, d~c bi~t la cac CO'

tru6ng nam 1981

361

tru6ng nam 1981

361

tru6ng nam 1981

361

Trang 26

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP vmT NAM

quan nha nu6'c 6 trung uang Ch~ d<) nguyen thu t~p th~ cua

Hi~n phap nam 1980 da duqc chuy~n thanh nguyen thu ca nhan

do Chu tich nu6'c thgc hi~n Dung d~u Chfnh phu la Thu tu6'ng

v6'i nhfrng nhi~m V\1, quy€n h~n rieng bi~t ca v€ t6 chuc va ho~t

d<)ng nh~m bao dam vai tro lanh d~o, di€u hanh hi~u qua d6i v6'i

h~ th6ng hanh chfnh nha nu6'c tu trung uang t6'i dia phuang 1

Vi~c d€ cao vai tro cua ca nhan, d~c bi~t Ia vai tro cua Thu tu6'ng

Chfnh phu, duqc coi la giai phap giup tang cucmg trach nhi~m va

tfnh linh ho~t cua cac CO' quan nha nu6'c rna tru6'c tien la Chfnh

phu trong vi~c di€u hanh cong vi~c cua nha nu6'c, d~c bi~t la

trong lTnh vgc kinh t~

Thu hai, quy dinh v€ vai tro lanh d~o cua Dang C<)ng san duqc

di€u chinh theo huang hqp lf Di€u 4 Hi~n phap nam 1992 ti~p t\lc

kh~ng dinh Dang C<)ng san la lgc luqng lanh d~o Nha nu6'c va xa

h<)i, song ho~t d<)ng cua cac t6 chuc Dang phai tuan thu Hi~n phap

va phap lu~t Tru6'c d6, Hi~n phap nam 1980 m6'i chi quy dinh

ho~t d<)ng cua cac t6 chuc Dang trong khuon kh6 Hi~n phap Phap

lu~t do Nha nu6'c d~t ra d~ di€u chinh cac quan h~ xa h<)i Xet cho

cung thi cac t6 chuc Dang d€u Ia cac chu th~ tham gia quan h~ xa

h<)i gi6ng nhu cac chu th~ khac Vi~c d~t ho~t d<)ng cua cac t6

chuc Dang trong khuon kh6 phap lu~t, trong khi vfin quy dinh

Dang la h,rc luqng lanh d~o, cho thdy v€ m~t tu tuong Hi~n phap

nam 1992 da bu6'c dfiu thi~t l~p m6i quan h~ Dang C<)ng san

-Nha nu6'c theo dinh huang phap quy€n

Thu ba, nguyen t~c phap quy€n chfnh thuc duqc cong nh~n,

cung VOi no la S\I cong nh~n bu6'c dfiu d6i v6'i quan di~m v€ phan

quy€n trong t6 chuc va ho~t d<)ng cua b<) may nha nu6'c Phap

quy€n va phan quy€n la hai nguyen t~c 16'n, hai thanh t\IU vi d~i

CUa loai nguoi trong linh VlJC t6 chuc th\IC hi~n quy€n h,rc nha

1 Chuong III Lu~t t6 chfrc Chfnh phu nam 1992; Chuong III Lu~t t6 chfrc Chfnh

phu nam 2001

quan nha nu6'c 6 trung uang Ch~ d<) nguyen thu t~p th~ cua Hi~n phap nam 1980 da duqc chuy~n thanh nguyen thu ca nhan

do Chu tich nu6'c thgc hi~n Dung d~u Chfnh phu la Thu tu6'ng v6'i nhfrng nhi~m V\1, quy€n h~n rieng bi~t ca v€ t6 chuc va ho~t d<)ng nh~m bao dam vai tro lanh d~o, di€u hanh hi~u qua d6i v6'i h~ th6ng hanh chfnh nha nu6'c tu trung uang t6'i dia phuang 1

Vi~c d€ cao vai tro cua ca nhan, d~c bi~t Ia vai tro cua Thu tu6'ng Chfnh phu, duqc coi la giai phap giup tang cucmg trach nhi~m va tfnh linh ho~t cua cac CO' quan nha nu6'c rna tru6'c tien la Chfnh phu trong vi~c di€u hanh cong vi~c cua nha nu6'c, d~c bi~t la trong lTnh vgc kinh t~

Thu hai, quy dinh v€ vai tro lanh d~o cua Dang C<)ng san duqc di€u chinh theo huang hqp lf Di€u 4 Hi~n phap nam 1992 ti~p t\lc kh~ng dinh Dang C<)ng san la lgc luqng lanh d~o Nha nu6'c va xa h<)i, song ho~t d<)ng cua cac t6 chuc Dang phai tuan thu Hi~n phap

va phap lu~t Tru6'c d6, Hi~n phap nam 1980 m6'i chi quy dinh ho~t d<)ng cua cac t6 chuc Dang trong khuon kh6 Hi~n phap Phap lu~t do Nha nu6'c d~t ra d~ di€u chinh cac quan h~ xa h<)i Xet cho cung thi cac t6 chuc Dang d€u Ia cac chu th~ tham gia quan h~ xa h<)i gi6ng nhu cac chu th~ khac Vi~c d~t ho~t d<)ng cua cac t6 chuc Dang trong khuon kh6 phap lu~t, trong khi vfin quy dinh Dang la h,rc luqng lanh d~o, cho thdy v€ m~t tu tuong Hi~n phap nam 1992 da bu6'c dfiu thi~t l~p m6i quan h~ Dang C<)ng san -Nha nu6'c theo dinh huang phap quy€n

Thu ba, nguyen t~c phap quy€n chfnh thuc duqc cong nh~n, cung VOi no la S\I cong nh~n bu6'c dfiu d6i v6'i quan di~m v€ phan quy€n trong t6 chuc va ho~t d<)ng cua b<) may nha nu6'c Phap quy€n va phan quy€n la hai nguyen t~c 16'n, hai thanh t\IU vi d~i CUa loai nguoi trong linh VlJC t6 chuc th\IC hi~n quy€n h,rc nha

phu nam 2001

Trang 27

nu6c Tuy nhien, trong b9 may nha nu6c theo mo hlnh XHCN

truy~n th6ng nhu quy dinh t¢ Hi~n phap nam 1980 hoan toan

v~ng b6ng hP~ nguyen t~c nay Vi~c Hi~n phap nam 1992 sua d6i,

b6 sung ghi nh~n hai nguyen t~c phap quy~n va phan quy~n t¢

Di~u 2 cho thfiy bu6c ti~n 16n trong nh~ thuc v~ sg phat tri€n cua

b9 may nha nu6c C9ng hoa XHCN Vi~t Nam trong sg phat tri€n

chung cua b9 may nha nu6c hi~n d¢

Thit tu, vai tro cua VKSND trong llnh vgc bao dam tuan thu

phap lu~t ngay cang thu hyp Nhu th€ hi~n trong giai do?fi Hi~n

phap nam 1959 va Hi~n phap nam 1980, S\l xufit hi~n cua h~

th6ng VKSND v6i chuc nang ki€m sat vi~c tuan thu phap lu~t va

chuc nang cong t6 la m9t d{tc thu cua b9 may nha nu6c XHCN

Khi d6, chuc nang ki€m sat cua VKSND bao trum llnh vgc tu

phap, hanh chfnh va cac ho1;1t d<)ng xa h9i n6i chung Trong cac

quy dinh cua Hi~n phap nam 1992, ph1;1m vi chuc nang ki€m sat

cua VKSND vdn dugc k~ thira trQn Vyn tir Hi~n phap nam 1980.1

Tuy nhien, khi Hi~n phap nam 1992 dugc sua d6i, b6 sung nam

2001 thl chuc nang ki€m sat cua VKSND chi con trong llnh V\TC

tu phap;2 tuang (rng v6i di~u d6 Ia thfun quy8n xet xu cua toa an

dugc rna r9ng sang llnh vgc tranh chfip kinh t~ va hanh chfnh 3 Sg

di8u chinh nay nh&m lam cho cac CO' quan tU phap CUa bQ may nha

nu6c XHCN cua Vi~t Nam thvc hi~n c6 hi~u qua han du<mg I6i

d6i m6i Trong n€n kinh t~ thi truemg va Nha nu6c phap quy8n,

bao dam tuan thu phap lu~t phai Ia nhi~m V\1 chfnh cua Toa an

Chi c6 Toa an v6i cac thu tvc t6 tvng cong b&ng m6i Ia nai phan

xu cac tranh chfip, lam ro cac hanh vi vi phl;lm phap lu~t va ap

dvng ch~ tai xu li m9t each phil hgp nhfit v6i tinh thfut thugng ton

phap lu~t, bao dam moi truemg phap li binh dkg cho mQi chu th€

trong n8n kinh t~ thi trucrng

2 Di~u 137 Hi~n phap nam 1992 sua dbi, b6 sung nam 2001

3 Di~u I Lu~t tb chuc Toa an nhan dan nam 2002

v~ng b6ng hP~ nguyen t~c nay Vi~c Hi~n phap nam 1992 sua d6i, b6 sung ghi nh~n hai nguyen t~c phap quy~n va phan quy~n t¢

Di~u 2 cho thfiy bu6c ti~n 16n trong nh~ thuc v~ sg phat tri€n cua b9 may nha nu6c C9ng hoa XHCN Vi~t Nam trong sg phat tri€n

Thit tu, vai tro cua VKSND trong llnh vgc bao dam tuan thu phap lu~t ngay cang thu hyp Nhu th€ hi~n trong giai do?fi Hi~n

Khi d6, chuc nang ki€m sat cua VKSND bao trum llnh vgc tu phap, hanh chfnh va cac ho1;1t d<)ng xa h9i n6i chung Trong cac quy dinh cua Hi~n phap nam 1992, ph1;1m vi chuc nang ki€m sat cua VKSND vdn dugc k~ thira trQn Vyn tir Hi~n phap nam 1980.1 Tuy nhien, khi Hi~n phap nam 1992 dugc sua d6i, b6 sung nam

tu phap;2 tuang (rng v6i di~u d6 Ia thfun quy8n xet xu cua toa an dugc rna r9ng sang llnh vgc tranh chfip kinh t~ va hanh chfnh 3 Sg

di8u chinh nay nh&m lam cho cac CO' quan tU phap CUa bQ may nha nu6c XHCN cua Vi~t Nam thvc hi~n c6 hi~u qua han du<mg I6i d6i m6i Trong n€n kinh t~ thi truemg va Nha nu6c phap quy8n,

dvng ch~ tai xu li m9t each phil hgp nhfit v6i tinh thfut thugng ton phap lu~t, bao dam moi truemg phap li binh dkg cho mQi chu th€

v~ng b6ng hP~ nguyen t~c nay Vi~c Hi~n phap nam 1992 sua d6i, b6 sung ghi nh~n hai nguyen t~c phap quy~n va phan quy~n t¢

Di~u 2 cho thfiy bu6c ti~n 16n trong nh~ thuc v~ sg phat tri€n cua b9 may nha nu6c C9ng hoa XHCN Vi~t Nam trong sg phat tri€n

Khi d6, chuc nang ki€m sat cua VKSND bao trum llnh vgc tu phap, hanh chfnh va cac ho1;1t d<)ng xa h9i n6i chung Trong cac quy dinh cua Hi~n phap nam 1992, ph1;1m vi chuc nang ki€m sat cua VKSND vdn dugc k~ thira trQn Vyn tir Hi~n phap nam 1980.1 Tuy nhien, khi Hi~n phap nam 1992 dugc sua d6i, b6 sung nam

dvng ch~ tai xu li m9t each phil hgp nhfit v6i tinh thfut thugng ton phap lu~t, bao dam moi truemg phap li binh dkg cho mQi chu th€

v~ng b6ng hP~ nguyen t~c nay Vi~c Hi~n phap nam 1992 sua d6i, b6 sung ghi nh~n hai nguyen t~c phap quy~n va phan quy~n t¢ Di~u 2 cho thfiy bu6c ti~n 16n trong nh~ thuc v~ sg phat tri€n cua b9 may nha nu6c C9ng hoa XHCN Vi~t Nam trong sg phat tri€n

chuc nang cong t6 la m9t d{tc thu cua b9 may nha nu6c XHCN Khi d6, chuc nang ki€m sat cua VKSND bao trum llnh vgc tu phap, hanh chfnh va cac ho1;1t d<)ng xa h9i n6i chung Trong cac quy dinh cua Hi~n phap nam 1992, ph1;1m vi chuc nang ki€m sat cua VKSND vdn dugc k~ thira trQn Vyn tir Hi~n phap nam 1980.1 Tuy nhien, khi Hi~n phap nam 1992 dugc sua d6i, b6 sung nam

bao dam tuan thu phap lu~t phai Ia nhi~m V\1 chfnh cua Toa an Chi c6 Toa an v6i cac thu tvc t6 tvng cong b&ng m6i Ia nai phan

dvng ch~ tai xu li m9t each phil hgp nhfit v6i tinh thfut thugng ton phap lu~t, bao dam moi truemg phap li binh dkg cho mQi chu th€ trong n8n kinh t~ thi trucrng

Trang 28

2.5 B(} may nha DU'CYC Vi~t Nam giai dO\lD Hi~n phap

nam2013

Sau 20 nam thi hanh Hi~n phap nam 1992 (sua d6i, b6 sung

nam 2001) va 25 nam thvc hi~n chinh sach d6i mai, dfit nuac da

d~t dugc nhi~u thanh tl,l'U to 16n v~ kinh t~ - xa h()i Tuy nhien, v~

m~t chinh trj, t6 chuc b() may nha nuac chua c6 nhi~u d6i m6i

tuong x(rng vai tdm, mire d6i m6i v~ kinh te B() may hanh chinh

nha nuac con c6ng k~nh quan lieu; phan cong, ph6i hgp trong

vi~c thl,l'C hi~n quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap nhu quy

djnh t~ Di~u 2 Hien phap 1992 sua d6i, b6 sung nam 2001 con

chua ro rang; che d() trach nhi~m cua cac co quan nha nuac la m()t

bfit c~p Ian trong thvc tien Ben c~nh d6, tinh hlnh quan h~ d6i

ngo~i ciing c6 nhi~u diem m6i Vi~t Nam ngay cang h()i nh~p sau

hon VaO d(ri s6ng qu6c te va khu Vl,l'C va do do ngay cang phru

quan tam nhi~u hon t6i cac vAn d~ rna qu6c te va khu Vl,l'C quan

tam, vi d\1 nhu dan chu, bao dam, bao v~ quy~n con nguoi

Trong b6i canh d6, D~i h()i Dang toan qu6c ldn thu XI di~n ra t~i

Ha N()i thang 01 nam 2011 da quyet djnh t6ng ket thi hanh de

tien tai sua d6i Hien phap nam 1992 (sua d6i, b6 sung nam

2001) nhfun phu hgp vai tlnh hlnh mai Ngay 28 thang 11 nam

2013, Hien phap maida dugc Qu6c h()i kh6a 13 thong qua vai

nhi~u quy djnh mai v€ b() may nha nuac Trong nam 2014, 2015,

cac lu~t v€ t6 chuc cac co quan nha nuac ldn lugt dugc ban hanh

nhfun Cl) the h6a cac quy djnh cua hien phap v€ linh Vl,l'C nay B()

may nha nuac hi~n t~ cua Vi~t Nam c6 co cfiu t6 chuc nhu mo

ta a phdn 1.2 tren day

C6 the n6i, khac v6i cac giai do~ truac, hoan canh ljch su ra

dCri Hien phap nam 2013 khong c6 sv thay d6i can ban Do v~y,

b() may nha nuac vfut ke thira nhiing d~c diem va n()i dung co ban

cua b() may nha nuac theo Hien phap nam 1992 (sua d6i, b6 sung

nam 2001) Djnh huang chu d~o cua cac quy dinh mai v€ b() may

2.5 B(} may nha DU'CYC Vi~t Nam giai dO\lD Hi~n phap nam2013

Sau 20 nam thi hanh Hi~n phap nam 1992 (sua d6i, b6 sung nam 2001) va 25 nam thvc hi~n chinh sach d6i mai, dfit nuac da

m~t chinh trj, t6 chuc b() may nha nuac chua c6 nhi~u d6i m6i tuong x(rng vai tdm, mire d6i m6i v~ kinh te B() may hanh chinh nha nuac con c6ng k~nh quan lieu; phan cong, ph6i hgp trong vi~c thl,l'C hi~n quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap nhu quy djnh t~ Di~u 2 Hien phap 1992 sua d6i, b6 sung nam 2001 con chua ro rang; che d() trach nhi~m cua cac co quan nha nuac la m()t

bfit c~p Ian trong thvc tien Ben c~nh d6, tinh hlnh quan h~ d6i ngo~i ciing c6 nhi~u diem m6i Vi~t Nam ngay cang h()i nh~p sau hon VaO d(ri s6ng qu6c te va khu Vl,l'C va do do ngay cang phru quan tam nhi~u hon t6i cac vAn d~ rna qu6c te va khu Vl,l'C quan tam, vi d\1 nhu dan chu, bao dam, bao v~ quy~n con nguoi

Ha N()i thang 01 nam 2011 da quyet djnh t6ng ket thi hanh de tien tai sua d6i Hien phap nam 1992 (sua d6i, b6 sung nam 2001) nhfun phu hgp vai tlnh hlnh mai Ngay 28 thang 11 nam

2013, Hien phap maida dugc Qu6c h()i kh6a 13 thong qua vai nhi~u quy djnh mai v€ b() may nha nuac Trong nam 2014, 2015,

nhfun Cl) the h6a cac quy djnh cua hien phap v€ linh Vl,l'C nay B() may nha nuac hi~n t~ cua Vi~t Nam c6 co cfiu t6 chuc nhu mo

dCri Hien phap nam 2013 khong c6 sv thay d6i can ban Do v~y, b() may nha nuac vfut ke thira nhiing d~c diem va n()i dung co ban cua b() may nha nuac theo Hien phap nam 1992 (sua d6i, b6 sung

m~t chinh trj, t6 chuc b() may nha nuac chua c6 nhi~u d6i m6i tuong x(rng vai tdm, mire d6i m6i v~ kinh te B() may hanh chinh nha nuac con c6ng k~nh quan lieu; phan cong, ph6i hgp trong vi~c thl,l'C hi~n quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap nhu quy djnh t~ Di~u 2 Hien phap 1992 sua d6i, b6 sung nam 2001 con chua ro rang; che d() trach nhi~m cua cac co quan nha nuac la m()t

bfit c~p Ian trong thvc tien Ben c~nh d6, tinh hlnh quan h~ d6i ngo~i ciing c6 nhi~u diem m6i Vi~t Nam ngay cang h()i nh~p sau hon VaO d(ri s6ng qu6c te va khu Vl,l'C va do do ngay cang phru quan tam nhi~u hon t6i cac vAn d~ rna qu6c te va khu Vl,l'C quan tam, vi d\1 nhu dan chu, bao dam, bao v~ quy~n con nguoi

d~t dugc nhi~u thanh tl,l'U to 16n v~ kinh t~ - xa h()i Tuy nhien, v~ m~t chinh trj, t6 chuc b() may nha nuac chua c6 nhi~u d6i m6i tuong x(rng vai tdm, mire d6i m6i v~ kinh te B() may hanh chinh nha nuac con c6ng k~nh quan lieu; phan cong, ph6i hgp trong vi~c thl,l'C hi~n quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap nhu quy djnh t~ Di~u 2 Hien phap 1992 sua d6i, b6 sung nam 2001 con chua ro rang; che d() trach nhi~m cua cac co quan nha nuac la m()t

bfit c~p Ian trong thvc tien Ben c~nh d6, tinh hlnh quan h~ d6i ngo~i ciing c6 nhi~u diem m6i Vi~t Nam ngay cang h()i nh~p sau hon VaO d(ri s6ng qu6c te va khu Vl,l'C va do do ngay cang phru quan tam nhi~u hon t6i cac vAn d~ rna qu6c te va khu Vl,l'C quan tam, vi d\1 nhu dan chu, bao dam, bao v~ quy~n con nguoi Trong b6i canh d6, D~i h()i Dang toan qu6c ldn thu XI di~n ra t~i

Trang 29

nha nUOC la kh~c phl)C nhfrng b~t C~p cua b(} may nha nuac theo

Hi@n phap nam 1992 (sua d6i, b6 sung nam 2001) d8 hoan thi~n

b() may nha nu6c phu hqp vm yeu c~u cua tlnh hlnh m6i Tren

tinh th~n d6, b9 may nha nu6c giai do~n Hi@n phap nam 2013 c6

ilqc iliim bao trum lab() may nha nu6c XHCN dugc k€ thira tir

giai do~n tru6c song c6 nhfrng di~u chinh, b6 sung nh&m nang cao

hi~u lvc, hi~u qua va trach nhi~m cua cac CCY quan nha nu6c Di~u

nay th8 hi~n a b6n di:ic di8m 16n sau:

Thir nhdt, quan diSm phan quy~n ti@p tl)c dugc khilng dinh

them m()t buac trong t6 chuc b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN

Vi~t Nam N@u Di~u 2 Hi@n phap nam 1992 sua d6i, b6 sung nam

2001 m6i chi quy dinh "Quy~n Ivc nha nu6c la th6ng nh~t, c6 sv

phan cong va ph6i hqp gifra cac CCY quan nha nUOC trong vi~c th\l'C

hi~n cac quy~n l~p phap, hanh phap, tu phap", thl trong Hi€n phap

nam 2013 da c6 quy dinh C\l thS dinh danh Qu6c h()i thvc hi~n

quy~n l~p phap, Chfnh phu thvc hi~n quy~n hanh phap va Toa an

thvc hi~n quy~n tu phap.1 Quy dinh C\l thS nhu v~y la r~t c6 y

nghia bai no gop ph~n XaC dinh fO trach nhi~m cua tirng CCY quan

d6i v6i vi~c thvc hi~n tirng quy~n m()t each hi~u qua

Thir hai, v~n d~ kiSm soat quy~n Ivc nha nu6c l~n d~u tien

dugc d~ c~p m()t each C\l th8 trong Hi@n phap va c6 thS dugc coi

nhu buac phat triSn mai trong vi~c ap dl)ng nguyen t~c phap

quy~n trong t6 chuc va ho~t d()ng cua b9 may nha nu6c Kho:!m

3 Di~u 2 Hi@n phap nam 2013 quy dinh phuang thuc t6 chuc

quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam phai dva tren CCY sa phan cong,

ph6i hqp va kiim soat gifra cac CCY quan nha nUOC trong vi~c th\l'C

hi~n cac quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap Tru6c d6, Di~u

2 Hi@n phap nam 1992 sua d6i, b6 sung nam 2001 m6i d~ c~p t6i

yeu t6 "phan cong, ph6i hqp" Sv b6 sung y@u t6 "kiSm soat

quy~n lvc" Ia m()t bu6c ti€n m6i trong nh~n thuc v~ xay dvng

Thir nhdt, quan diSm phan quy~n ti@p tl)c dugc khilng dinh them m()t buac trong t6 chuc b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN

hi~n cac quy~n l~p phap, hanh phap, tu phap", thl trong Hi€n phap nam 2013 da c6 quy dinh C\l thS dinh danh Qu6c h()i thvc hi~n quy~n l~p phap, Chfnh phu thvc hi~n quy~n hanh phap va Toa an thvc hi~n quy~n tu phap.1 Quy dinh C\l thS nhu v~y la r~t c6 y

nghia bai no gop ph~n XaC dinh fO trach nhi~m cua tirng CCY quan d6i v6i vi~c thvc hi~n tirng quy~n m()t each hi~u qua

dugc d~ c~p m()t each C\l th8 trong Hi@n phap va c6 thS dugc coi nhu buac phat triSn mai trong vi~c ap dl)ng nguyen t~c phap quy~n trong t6 chuc va ho~t d()ng cua b9 may nha nu6c Kho:!m

quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam phai dva tren CCY sa phan cong, ph6i hqp va kiim soat gifra cac CCY quan nha nUOC trong vi~c th\l'C hi~n cac quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap Tru6c d6, Di~u

2 Hi@n phap nam 1992 sua d6i, b6 sung nam 2001 m6i d~ c~p t6i yeu t6 "phan cong, ph6i hqp" Sv b6 sung y@u t6 "kiSm soat

Trang 30

GIAO TRINH LUAT HlEN PHAP VD;:T NAM Nha nu6c phap quy~n bai trong Nha nu6c phap quy~n khong th~

khong c6 cac CO' ch~ bao dam quy8n h.rc khong hi tha h6a Nh~n

thuc nay khong chi dung l~i a khoan 3 Di~u 2 rna con duqc th~

ch~ h6a thanh cac quy djnh C\1 th~ va thi~t thgc Chuang X Hi~n

phap nam 2013 lfin dfiu tien quy djnh v~ hai ca quan hi~n djnh d()c

l~p trong b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam v6i chuc

nang ki~m soat quy~n h,rc nha nu6c, d6 la H9i d6ng bfiu cu qu6c

gia va Ki~m toan nha nu6c

Thir ba, nguyen t~c ton trQng, bao dam, bao v~ quy8n con

ngum chinh thuc duqc hi~n djnh la nguyen t~c t6 chuc va ho~t

d()ng cua b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam Hi~n

phap nam 1992la hi~n phap dfiu tien cua Vi~t Nam quy dinh m9t

each r6 dmg v~ vi~c ton trQng quy8n con nguai Tuy nhien, khi d6

"ton trQng quy8n con nguai" m6i duqc xem nhu m9t nguyen t~c

hi~n dinh v~ quy8n va nghia V\1 CO' ban cua cong dan I Hi~n phap

nam 2013 da rna r()ng va nang nguyen t~c nay thanh m9t trong

nhfrng nguyen t~c t6 chuc va ho~t d()ng cua b9 may nha nu6c

Di~u 3 Hi~n phap nam 2013 quy djnh: "Nha nu6c bao dam va

phat huy quy8n lam chu cua Nhan dan; cong nh~n, ton trQng, bao

v~ va bao dam quy~n con nguai, quy8n cong dan; "

Thir tu, qua cac quy djnh cua Hi~n phap nam 2013 va cac van

ban phap lu~t c6 lien quan, vai tro cua T AND da duqc d~ cao han

m9t bu6c theo huang xtrng dang v6i vi tri cua n6 trong Nha nu6c

phap quy~n d blit ld qu6c gia nao trong thai blnh, d(lc bi~t la

trong cac nha nu6c phap quy8n, Toa an luon dong vai tro h~t sue

quan trQng D6 la nai nguai dan tim d~n m6i khi c6 tranh chlip

Toa an se giup nguai dan giai quy~t cac tranh chfip m()t each cong

b~ng, thoa dang, trong hoa blnh va qua d6 bao dam tr~t tl,f, ki

cuang, yen blnh trong xa h()i Khi nguai dan cam thfiy cong li (y

gfin thl xa h9i tfit y~u se duqc yen blnh Trong su6t nhung nam d6i

1 Di@.u 50 Hi~n phap nam 1992

Thir ba, nguyen t~c ton trQng, bao dam, bao v~ quy8n con ngum chinh thuc duqc hi~n djnh la nguyen t~c t6 chuc va ho~t d()ng cua b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam Hi~n phap nam 1992la hi~n phap dfiu tien cua Vi~t Nam quy dinh m9t each r6 dmg v~ vi~c ton trQng quy8n con nguai Tuy nhien, khi d6

"ton trQng quy8n con nguai" m6i duqc xem nhu m9t nguyen t~c hi~n dinh v~ quy8n va nghia V\1 CO' ban cua cong dan I Hi~n phap nam 2013 da rna r()ng va nang nguyen t~c nay thanh m9t trong nhfrng nguyen t~c t6 chuc va ho~t d()ng cua b9 may nha nu6c

Di~u 3 Hi~n phap nam 2013 quy djnh: "Nha nu6c bao dam va phat huy quy8n lam chu cua Nhan dan; cong nh~n, ton trQng, bao v~ va bao dam quy~n con nguai, quy8n cong dan; "

Thir tu, qua cac quy djnh cua Hi~n phap nam 2013 va cac van ban phap lu~t c6 lien quan, vai tro cua T AND da duqc d~ cao han m9t bu6c theo huang xtrng dang v6i vi tri cua n6 trong Nha nu6c phap quy~n d blit ld qu6c gia nao trong thai blnh, d(lc bi~t la trong cac nha nu6c phap quy8n, Toa an luon dong vai tro h~t sue quan trQng D6 la nai nguai dan tim d~n m6i khi c6 tranh chlip

Toa an se giup nguai dan giai quy~t cac tranh chfip m()t each cong b~ng, thoa dang, trong hoa blnh va qua d6 bao dam tr~t tl,f, ki cuang, yen blnh trong xa h()i Khi nguai dan cam thfiy cong li (y

"ton trQng quy8n con nguai" m6i duqc xem nhu m9t nguyen t~c hi~n dinh v~ quy8n va nghia V\1 CO' ban cua cong dan I Hi~n phap nam 2013 da rna r()ng va nang nguyen t~c nay thanh m9t trong nhfrng nguyen t~c t6 chuc va ho~t d()ng cua b9 may nha nu6c

Di~u 3 Hi~n phap nam 2013 quy djnh: "Nha nu6c bao dam va phat huy quy8n lam chu cua Nhan dan; cong nh~n, ton trQng, bao v~ va bao dam quy~n con nguai, quy8n cong dan; "

GIAO TRINH LUAT HlEN PHAP VD;:T NAM Nha nu6c phap quy~n bai trong Nha nu6c phap quy~n khong th~ khong c6 cac CO' ch~ bao dam quy8n h.rc khong hi tha h6a Nh~n thuc nay khong chi dung l~i a khoan 3 Di~u 2 rna con duqc th~ ch~ h6a thanh cac quy djnh C\1 th~ va thi~t thgc Chuang X Hi~n phap nam 2013 lfin dfiu tien quy djnh v~ hai ca quan hi~n djnh d()c

l~p trong b9 may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam v6i chuc nang ki~m soat quy~n h,rc nha nu6c, d6 la H9i d6ng bfiu cu qu6c gia va Ki~m toan nha nu6c

"ton trQng quy8n con nguai" m6i duqc xem nhu m9t nguyen t~c hi~n dinh v~ quy8n va nghia V\1 CO' ban cua cong dan I Hi~n phap nam 2013 da rna r()ng va nang nguyen t~c nay thanh m9t trong nhfrng nguyen t~c t6 chuc va ho~t d()ng cua b9 may nha nu6c Di~u 3 Hi~n phap nam 2013 quy djnh: "Nha nu6c bao dam va phat huy quy8n lam chu cua Nhan dan; cong nh~n, ton trQng, bao v~ va bao dam quy~n con nguai, quy8n cong dan; "

Trang 31

moi, vai tro cua h~ th6ng T AND chua duqc chu trQng dung muc

D6i moi h~ th6ng toa an vftn chua tuang xung voi yeu cfiu d~t ra

Nh&m kh&c ph1,1c nhfrng nhuqc di~m d6, h~ th6ng toa an theo

Hi8n phap nam 2013 da duqc d6i mm dang k~ Lfin dfiu tien toa

an dUQ'C giao thlJC hi~n quy~n tU phap VOi nhi~m Vl,l bao V~ cong

If, ben qmh cac nhi~m v1,1 truy~n th6ng la bao v~ quy~n con ngum,

quy~n c6ng dan 1 D6ng thai, Hi8n phap nam 2013 cling b6 sung

nguyen t&c "bao dam tranh tl,lng trong xet xu" d6i voi ho?t d()ng

cua toa an va h~ th6ng tu phap.2 Day la nguyen t&c ti8n b() c6 vai

tro nang cao vi tri cua toa an trong cac quy trlnh t6 tl,lng, bao dam

c6ng b&ng trong ho~;tt d()ng xet xu Trong CO' d.u h~ th6ng toa an 4

cftp, vai tro cua T ANDTC cling duqc nang len vOi nhi~m Vl,l phat

tri~n an 1~ Cac toa an gia day cling c6 thAm quy~n giru thich phap

ho?t d()ng xet xu cua toa an

3 cAc NGUYEN TAc HIEN DJNH vE: T6 cffirc v A HO~T

NGHiA VI$TNAM

Cac nguyen t&c CO' ban v~ t6 chuc va ho?t d()ng cua b() may

n.l}a nuac C()ng hoa XHCN Vi9t Nam la nhfrng quan diSm, tu

' '

tlri'mg rhl'l - _._ tt::~n -~- rh1 nhA1 tA r-h{Tr-- t' ,., , _ \ , A _ "~ hr.<>t , '-4 '-"'':""' Uy.a a./S AAncr , ,',a ~"' tn<'.n '-VUJ.J bo" • hA uy ma'" 1.1 J

nha nuoc C()ng hoa XHCN Vi~t Nam Cac nguyen t&c nay duqc

quy djnh trong Hi8n phap va do d6 chung kh6ng chi la nhung

quan di~m, tu tuemg thong thuang rna da tra thanh nhfrng quy

ph?m bao quat di~u chinh va djnh hlnh b() may nha nuoc Vi~t

Nam hi~n nay Hi~u v~ nhfrng nguyen t&c CO' ban se giup hi~u va

giai thfch duqc mo hinh va SlJ V~n hanh CUa bQ may nha nu6c

C()ng hoa XHCN Vi~t Nam cling nhu nhung d~c thu cua n6, d6ng

thai phat hi~n nhfrng b~t c~p cua b9 may nha nu6c trong hi~n t?i

2 Khoim 5 Di~u 103 Hi~n phap nam 2013

Nh&m kh&c ph1,1c nhfrng nhuqc di~m d6, h~ th6ng toa an theo Hi8n phap nam 2013 da duqc d6i mm dang k~ Lfin dfiu tien toa

quy~n c6ng dan 1 D6ng thai, Hi8n phap nam 2013 cling b6 sung nguyen t&c "bao dam tranh tl,lng trong xet xu" d6i voi ho?t d()ng cua toa an va h~ th6ng tu phap.2 Day la nguyen t&c ti8n b() c6 vai tro nang cao vi tri cua toa an trong cac quy trlnh t6 tl,lng, bao dam c6ng b&ng trong ho~;tt d()ng xet xu Trong CO' d.u h~ th6ng toa an 4 cftp, vai tro cua T ANDTC cling duqc nang len vOi nhi~m Vl,l phat

NGHiA VI$TNAM Cac nguyen t&c CO' ban v~ t6 chuc va ho?t d()ng cua b() may

' '

tlri'mg rhl'l - _._ tt::~n -~- rh1 nhA1 tA r-h{Tr-- t' ,., , _ \ , A _ "~ hr.<>t , '-4 '-"'':""' AAncr Uy.a a./S , ,',a ~"' tn<'.n '-VUJ.J bo" • hA uy ma'" 1.1 J

nha nuoc C()ng hoa XHCN Vi~t Nam Cac nguyen t&c nay duqc quy djnh trong Hi8n phap va do d6 chung kh6ng chi la nhung quan di~m, tu tuemg thong thuang rna da tra thanh nhfrng quy ph?m bao quat di~u chinh va djnh hlnh b() may nha nuoc Vi~t

Nam hi~n nay Hi~u v~ nhfrng nguyen t&c CO' ban se giup hi~u va giai thfch duqc mo hinh va SlJ V~n hanh CUa bQ may nha nu6c C()ng hoa XHCN Vi~t Nam cling nhu nhung d~c thu cua n6, d6ng thai phat hi~n nhfrng b~t c~p cua b9 may nha nu6c trong hi~n t?i

Nh&m kh&c ph1,1c nhfrng nhuqc di~m d6, h~ th6ng toa an theo Hi8n phap nam 2013 da duqc d6i mm dang k~ Lfin dfiu tien toa

' '

tlri'mg rhl'l - _._ tt::~n -~- rh1 nhA1 tA r-h{Tr-- t' ,., , _ \ , A _ "~ hr.<>t , '-4 '-"'':""' Uy.a a./S AAncr , ,',a ~"' tn<'.n '-VUJ.J bo" • hA uy ma'" 1.1 J

moi, vai tro cua h~ th6ng T AND chua duqc chu trQng dung muc D6i moi h~ th6ng toa an vftn chua tuang xung voi yeu cfiu d~t ra Nh&m kh&c ph1,1c nhfrng nhuqc di~m d6, h~ th6ng toa an theo Hi8n phap nam 2013 da duqc d6i mm dang k~ Lfin dfiu tien toa

' '

tlri'mg rhl'l - _._ tt::~n -~- rh1 nhA1 tA r-h{Tr-- t' ,., , _ \ , A _ "~ hr.<>t , '-4 '-"'':""' AAncr Uy.a a./S , ,',a ~"' tn<'.n '-VUJ.J bo" • hA uy ma'" 1.1 J

Trang 32

mAo TRiNH LUAT HIEN PHAP vn;:T NAM

va dua ra dugc d~ xu~t phil hgp nh~m kh~c ph\lc nhfrng b~t c~p d~

b9 may nha nu6c t6 chuc va ho~t d<)ng phil hgp v6i nhfrng quan

di~m, tu tu6ng chu d~o da dugc quy dinh trong HiSn phap

HiSn phap nam 2013 hi~n quy dinh sau nguyen t~c t6 chuc va

Nguyen t~c chu quy~n nhan dan; Nguyen t~c quy~n h,rc th6ng

nh~t; Nguyen t~c phap quy~n XHCN; Nguyen t~c cong nh~n,

ton trQng, bao dam, bao v~ quy~n con ngum, quy~n cong dan;

Nguyen t~c Dang C<)ng san lanh d~o nha nu6c; Nguyen t~c t~p

trung dan chu

Cling d.n luu y, day la nhung nguyen t~c ca ban, c6 nghia la

nhfrng nguyen t~c bao quat va tac d<)ng len toan b9 b9 may nha

nu6c hi~n nay cua Vi~t Nam cfing nhu timg ca quan nha nu6c

Ben c~nh cac nguyen t~c ca ban nay, cac ca quan nha nu6c, tuy

vao tfnh ch~t cua chung, c6 th~ c6 nhfrng nguyen t~c t6 chuc va

ho~t d<)ng d~c thu Vf d\1: Qu6c h<)i c6 nguyen t~c thao lu~n va

quySt dinh t~p th~; ,h~ th6ng T AND c6 nguyen t~c th.im phan, h<)i

th.im nhan dan d<)c l~p va chi tuan theo phap lu~t, nguyen t~c

tranh tl,lng; h~ th6ng VKSND c6 nguyen t~c th6ng nh~t lanh d~o

trong nganh; h~ th6ng ca quan hanh chfnh c6 nguyen t~c m~nh

I~nh - ph\lc tung

3.1 Nguyen t~c chu quy~n nhan dan

Nguyen t~c "Chu quy~n nhan dan" hay con gQi la nguyen t~c

"Quy€n h,rc nha nu6c thu<)c v€ nhan dan", la nguyen t~c quan

trQng nhAt trong t6 chuc va ho~t d<)ng cua b9 may nha nu6c C<)ng

hoa XHCN Vi~t Nam Nguyen t~c nay thiSt l~p n€n tang d~ hlnh

thanh toan b9 b9 may nha nu6c Nhu tren da d~ c~p, quy~n Ivc

nha nu6c la thu y chf duy nhAt c6 gia tri b~t bu<)c d6i v6i tAt ca

m9i ngum sinh s6ng tren lanh th6 cua qu6c gia, n6 cfing Ia thu

quy8n Ivc cao nh~t va dugc bao dam thvc hi~n b~ng cuang chS

nha nu6c Quy€n Ivc nha nu6c dugc thvc hi~n trvc tiSp d6i v6i xa

trung dan chu

Cling d.n luu y, day la nhung nguyen t~c ca ban, c6 nghia la nhfrng nguyen t~c bao quat va tac d<)ng len toan b9 b9 may nha nu6c hi~n nay cua Vi~t Nam cfing nhu timg ca quan nha nu6c

Ben c~nh cac nguyen t~c ca ban nay, cac ca quan nha nu6c, tuy vao tfnh ch~t cua chung, c6 th~ c6 nhfrng nguyen t~c t6 chuc va

ho~t d<)ng d~c thu Vf d\1: Qu6c h<)i c6 nguyen t~c thao lu~n va quySt dinh t~p th~; ,h~ th6ng T AND c6 nguyen t~c th.im phan, h<)i th.im nhan dan d<)c l~p va chi tuan theo phap lu~t, nguyen t~c

I~nh - ph\lc tung

"Quy€n h,rc nha nu6c thu<)c v€ nhan dan", la nguyen t~c quan trQng nhAt trong t6 chuc va ho~t d<)ng cua b9 may nha nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam Nguyen t~c nay thiSt l~p n€n tang d~ hlnh thanh toan b9 b9 may nha nu6c Nhu tren da d~ c~p, quy~n Ivc nha nu6c la thu y chf duy nhAt c6 gia tri b~t bu<)c d6i v6i tAt ca m9i ngum sinh s6ng tren lanh th6 cua qu6c gia, n6 cfing Ia thu quy8n Ivc cao nh~t va dugc bao dam thvc hi~n b~ng cuang chS nha nu6c Quy€n Ivc nha nu6c dugc thvc hi~n trvc tiSp d6i v6i xa

trung dan chu

Cling d.n luu y, day la nhung nguyen t~c ca ban, c6 nghia la nhfrng nguyen t~c bao quat va tac d<)ng len toan b9 b9 may nha nu6c hi~n nay cua Vi~t Nam cfing nhu timg ca quan nha nu6c

Ben c~nh cac nguyen t~c ca ban nay, cac ca quan nha nu6c, tuy vao tfnh ch~t cua chung, c6 th~ c6 nhfrng nguyen t~c t6 chuc va

I~nh - ph\lc tung

ton trQng, bao dam, bao v~ quy~n con ngum, quy~n cong dan; Nguyen t~c Dang C<)ng san lanh d~o nha nu6c; Nguyen t~c t~p

trung dan chu

Cling d.n luu y, day la nhung nguyen t~c ca ban, c6 nghia la nhfrng nguyen t~c bao quat va tac d<)ng len toan b9 b9 may nha nu6c hi~n nay cua Vi~t Nam cfing nhu timg ca quan nha nu6c Ben c~nh cac nguyen t~c ca ban nay, cac ca quan nha nu6c, tuy vao tfnh ch~t cua chung, c6 th~ c6 nhfrng nguyen t~c t6 chuc va

I~nh - ph\lc tung

Trang 33

h{>i thong qua b9 may nha nu6c N6i each khac, b9 may nha nu6c

chinh la sv hi~n than cua quy~n lvc nha nu6c, la chu thS ap d~t y

chi b~t bu{>c d6i v6i toan xa h{>i Nhu v~y, vfin d~ quan tn;mg va

n~n tang nhfit cua b{> may nha nu6c a mQi qu6c gia Ia quy~n lvc

nha nu6c thu{>c v~ ai va dugc thvc hi~n qua ca ch~ nao? d Vi~t

Nam, diu hoi nay dugc tra lai b~ng nguyen t~c "Chu quy~n nhan

dan" v6i nhii'ng n{>i dung sau:

Thu nhdt, nuac C{>ng hoa XHCN Vi~t Nam do Nhan dan lam

chu; tfit ca quy~n lvc nha nu6c thu{>c v~ Nhan dan rna n~n tang la

lien minh giii'a giai cfip cong nhan vm giai cfip nong dan va d{>i

ngfi tri thuc.1 Nhu v~y, cfing gi6ng nhi~u nu6c khac tren th~ gim,

quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam khong thu{>c v~ m{>t ngum hay

m{>t tdng lap rieng nao rna thu{>c v~ toan thS Nhan dan "Nhan

dan" a day la m{>t khai ni~m bao trum toan thS cong dan Vi~t

Nam rna nhu Hi~n phap da chi ro la khong phan bi~t gia tre, gai

trai, giau ngheo, dan t{>c, giai dp, tin ngu6ng, ton giao Trong

khai ni~m "Nhan dan" thl mQi ngum blnh d~ng vm nhau rna

khong c6 bfit ld S\1' phan bi~t nao Khru ni~m "Nhan dan" cfing bao

ham sv blnh d~ng giii'a cac dan t{>c cung sinh s6ng tren Ianh th6

Vi~t Nam Lien minh giua giai cfip cong nhan v6i giai cfip nong

dan va tfing lap tri thuc chinh la b{> ph~n dong dao nhfit - tAng lap

nhan dan lao d{>ng, chi~m tuy~t d~ da s6 trong khai ni~m Nhan

dan va c6 y thuc h~ tien ti~n trong xa h{>i Do d6, b{> ph~ nay

dugc xac dinh la n~n tang dS thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c cua

Nhan dan; xac dinh nhu v~y cling dS bao dam vi~c thvc hi~n

quy~n lvc nha nu6c thvc S\1' vl lgi ich cua da s6 trong xa h{>i

Chfnh vl quy~n Ivc nha nu6c xufit phat tu Nhan dan nen b9 may

nha nu6c Vi~t Nam cling phai xufit phat tu Nhan dan, tir d6 hlnh

thanh chinh thS C{>ng hoa

Tht'r hai, Nhan dan thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c b~ng dan

1 Kho<'m 2 Di~u 2 Hi~n phap nam 2013

Thu nhdt, nuac C{>ng hoa XHCN Vi~t Nam do Nhan dan lam chu; tfit ca quy~n lvc nha nu6c thu{>c v~ Nhan dan rna n~n tang la lien minh giii'a giai cfip cong nhan vm giai cfip nong dan va d{>i ngfi tri thuc.1 Nhu v~y, cfing gi6ng nhi~u nu6c khac tren th~ gim, quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam khong thu{>c v~ m{>t ngum hay m{>t tdng lap rieng nao rna thu{>c v~ toan thS Nhan dan "Nhan dan" a day la m{>t khai ni~m bao trum toan thS cong dan Vi~t Nam rna nhu Hi~n phap da chi ro la khong phan bi~t gia tre, gai trai, giau ngheo, dan t{>c, giai dp, tin ngu6ng, ton giao Trong khai ni~m "Nhan dan" thl mQi ngum blnh d~ng vm nhau rna khong c6 bfit ld S\1' phan bi~t nao Khru ni~m "Nhan dan" cfing bao ham sv blnh d~ng giii'a cac dan t{>c cung sinh s6ng tren Ianh th6 Vi~t Nam Lien minh giua giai cfip cong nhan v6i giai cfip nong dan va tfing lap tri thuc chinh la b{> ph~n dong dao nhfit - tAng lap nhan dan lao d{>ng, chi~m tuy~t d~ da s6 trong khai ni~m Nhan dan va c6 y thuc h~ tien ti~n trong xa h{>i Do d6, b{> ph~ nay dugc xac dinh la n~n tang dS thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c cua Nhan dan; xac dinh nhu v~y cling dS bao dam vi~c thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c thvc S\1' vl lgi ich cua da s6 trong xa h{>i

Chfnh vl quy~n Ivc nha nu6c xufit phat tu Nhan dan nen b9 may nha nu6c Vi~t Nam cling phai xufit phat tu Nhan dan, tir d6 hlnh thanh chinh thS C{>ng hoa

Thu nhdt, nuac C{>ng hoa XHCN Vi~t Nam do Nhan dan lam chu; tfit ca quy~n lvc nha nu6c thu{>c v~ Nhan dan rna n~n tang la lien minh giii'a giai cfip cong nhan vm giai cfip nong dan va d{>i ngfi tri thuc.1 Nhu v~y, cfing gi6ng nhi~u nu6c khac tren th~ gim, quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam khong thu{>c v~ m{>t ngum hay m{>t tdng lap rieng nao rna thu{>c v~ toan thS Nhan dan "Nhan dan" a day la m{>t khai ni~m bao trum toan thS cong dan Vi~t Nam rna nhu Hi~n phap da chi ro la khong phan bi~t gia tre, gai trai, giau ngheo, dan t{>c, giai dp, tin ngu6ng, ton giao Trong khai ni~m "Nhan dan" thl mQi ngum blnh d~ng vm nhau rna khong c6 bfit ld S\1' phan bi~t nao Khru ni~m "Nhan dan" cfing bao ham sv blnh d~ng giii'a cac dan t{>c cung sinh s6ng tren Ianh th6 Vi~t Nam Lien minh giua giai cfip cong nhan v6i giai cfip nong dan va tfing lap tri thuc chinh la b{> ph~n dong dao nhfit - tAng lap nhan dan lao d{>ng, chi~m tuy~t d~ da s6 trong khai ni~m Nhan dan va c6 y thuc h~ tien ti~n trong xa h{>i Do d6, b{> ph~ nay dugc xac dinh la n~n tang dS thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c cua Nhan dan; xac dinh nhu v~y cling dS bao dam vi~c thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c thvc S\1' vl lgi ich cua da s6 trong xa h{>i

Chfnh vl quy~n Ivc nha nu6c xufit phat tu Nhan dan nen b9 may nha nu6c Vi~t Nam cling phai xufit phat tu Nhan dan, tir d6 hlnh thanh chinh thS C{>ng hoa

Thu nhdt, nuac C{>ng hoa XHCN Vi~t Nam do Nhan dan lam chu; tfit ca quy~n lvc nha nu6c thu{>c v~ Nhan dan rna n~n tang la lien minh giii'a giai cfip cong nhan vm giai cfip nong dan va d{>i ngfi tri thuc.1 Nhu v~y, cfing gi6ng nhi~u nu6c khac tren th~ gim, quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam khong thu{>c v~ m{>t ngum hay m{>t tdng lap rieng nao rna thu{>c v~ toan thS Nhan dan "Nhan dan" a day la m{>t khai ni~m bao trum toan thS cong dan Vi~t Nam rna nhu Hi~n phap da chi ro la khong phan bi~t gia tre, gai trai, giau ngheo, dan t{>c, giai dp, tin ngu6ng, ton giao Trong khai ni~m "Nhan dan" thl mQi ngum blnh d~ng vm nhau rna khong c6 bfit ld S\1' phan bi~t nao Khru ni~m "Nhan dan" cfing bao ham sv blnh d~ng giii'a cac dan t{>c cung sinh s6ng tren Ianh th6 Vi~t Nam Lien minh giua giai cfip cong nhan v6i giai cfip nong dan va tfing lap tri thuc chinh la b{> ph~n dong dao nhfit - tAng lap nhan dan lao d{>ng, chi~m tuy~t d~ da s6 trong khai ni~m Nhan dan va c6 y thuc h~ tien ti~n trong xa h{>i Do d6, b{> ph~ nay dugc xac dinh la n~n tang dS thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c cua Nhan dan; xac dinh nhu v~y cling dS bao dam vi~c thvc hi~n quy~n lvc nha nu6c thvc S\1' vl lgi ich cua da s6 trong xa h{>i Chfnh vl quy~n Ivc nha nu6c xufit phat tu Nhan dan nen b9 may nha nu6c Vi~t Nam cling phai xufit phat tu Nhan dan, tir d6 hlnh thanh chinh thS C{>ng hoa

Trang 34

mAo TRINH LUAT HIEN PHAP vn;:T NAM

- cltu tf\lc ti~p h~ng dan chu d~i di~n thong qua Qu6c h()i, HDND

va cac CO' quan khac cua nha nuac I Nhu v~y Hi~n phap nam

2013 xac dinh hai hlnh thuc d€ Nhan dan Vi~t Nam thvc hi~n

quy€n h;rc nha nuac Hlnh thuc thu nhdt la ngubi dan tf\lc ti~p th€

hi~n y chi cua mlnh d€ quy~t dinh cong vi~c cua nha nuac, hoi vl

v€ nguyen li quy€n lvc thu()c v€ ai thl do ngubi d6 thvc hi~n Khi

c6 nhiing cong vi~c h~ trQng cua ddt nuac dm y ki~n quy~t dinh

cua ngubi dan thl CO' quan nha nuac co thAm quy€n t6 chuc d€

ngubi dan th€ hi~n y chi Iva chQn cua mlnh; sau d6 cac CO' quan

nha nuac thl;tC thi theo quy~t dinh cua ngubi dan Thu t\}C nay gQi

la Trung cfiu dan y va la hlnh thuc dan chu tf\lC ti~p Tuy nhien,

khai ni~m "Nhan dan" c6 ph~m vi h~t sue r()ng Ian, hao g6m hang

tram tri~u cong dan Vi~t Nam Do d6, khong phai hdt ld cong vi~c

nao ciing c6 th€ dugc quy~t dinh h~ng hlnh thuc dan chu tf\lc ti~p

hoi vl nhu v~y rdt t6n kern va kh6 kha thi.2 Tuy~t d~i da s6 cong

vi~c cua Nha nuac se dugc quy~t dinh theo hlnh thuc thu hai, tuc

la hm nhung nguai d~i di~n do Nhan dan hfiu ra, d6 chinh Ia d~

hi€u Qu6c h()i o trung ucrng va d~ hi€u HDND o dia phucrng

Nhiing d~i hi€u nay d~ di~n cho Nhan dan hi€u quy~t cong vi~c

cua Nha nuac va chiu trach nhi~m truac Nhan dan v€ nhung

quy~t dinh rna mlnh dua ra M6i quan h~ giua cac d~i hi€u va

ngubi dan Ia m6i quan h~ giua ngubi d~i di~n (the agent) va

ngubi chu (the principal) Ngubi dan la chti, hfiu ra ngubi d~i di~n

d€ thay m(tt mlnh dua ra cac quy~t dinh thlJc hi~n quy€n llJc nha

nuac Khi ngubi d~i di~n khong con dugc tin nhi~m cua Nhan dan

thl Nhan dan c6 quy€n hai nhi~m hQ ho(tc khong hfiu chQn hQ lam

trung du y dan d~u tien ctia Vi~t Nam, khung phap If d~ t6 chuc cac cu9c trung

c~u dan y m6i dugc thong qua ngay 25 tbang 11 nam 2015 va c6 hi~u h,rc tir ngay

01 thang 7 nam 2016

2013 xac dinh hai hlnh thuc d€ Nhan dan Vi~t Nam thvc hi~n quy€n h;rc nha nuac Hlnh thuc thu nhdt la ngubi dan tf\lc ti~p th€

hi~n y chi cua mlnh d€ quy~t dinh cong vi~c cua nha nuac, hoi vl v€ nguyen li quy€n lvc thu()c v€ ai thl do ngubi d6 thvc hi~n Khi c6 nhiing cong vi~c h~ trQng cua ddt nuac dm y ki~n quy~t dinh cua ngubi dan thl CO' quan nha nuac co thAm quy€n t6 chuc d€

ngubi dan th€ hi~n y chi Iva chQn cua mlnh; sau d6 cac CO' quan nha nuac thl;tC thi theo quy~t dinh cua ngubi dan Thu t\}C nay gQi

la Trung cfiu dan y va la hlnh thuc dan chu tf\lC ti~p Tuy nhien, khai ni~m "Nhan dan" c6 ph~m vi h~t sue r()ng Ian, hao g6m hang tram tri~u cong dan Vi~t Nam Do d6, khong phai hdt ld cong vi~c nao ciing c6 th€ dugc quy~t dinh h~ng hlnh thuc dan chu tf\lc ti~p hoi vl nhu v~y rdt t6n kern va kh6 kha thi.2 Tuy~t d~i da s6 cong vi~c cua Nha nuac se dugc quy~t dinh theo hlnh thuc thu hai, tuc

Nhiing d~i hi€u nay d~ di~n cho Nhan dan hi€u quy~t cong vi~c cua Nha nuac va chiu trach nhi~m truac Nhan dan v€ nhung

quy~t dinh rna mlnh dua ra M6i quan h~ giua cac d~i hi€u va ngubi dan Ia m6i quan h~ giua ngubi d~i di~n (the agent) va ngubi chu (the principal) Ngubi dan la chti, hfiu ra ngubi d~i di~n d€ thay m(tt mlnh dua ra cac quy~t dinh thlJc hi~n quy€n llJc nha nuac Khi ngubi d~i di~n khong con dugc tin nhi~m cua Nhan dan thl Nhan dan c6 quy€n hai nhi~m hQ ho(tc khong hfiu chQn hQ lam

01 thang 7 nam 2016

2013 xac dinh hai hlnh thuc d€ Nhan dan Vi~t Nam thvc hi~n quy€n h;rc nha nuac Hlnh thuc thu nhdt la ngubi dan tf\lc ti~p th€

hi~n y chi cua mlnh d€ quy~t dinh cong vi~c cua nha nuac, hoi vl v€ nguyen li quy€n lvc thu()c v€ ai thl do ngubi d6 thvc hi~n Khi c6 nhiing cong vi~c h~ trQng cua ddt nuac dm y ki~n quy~t dinh cua ngubi dan thl CO' quan nha nuac co thAm quy€n t6 chuc d€

ngubi dan th€ hi~n y chi Iva chQn cua mlnh; sau d6 cac CO' quan nha nuac thl;tC thi theo quy~t dinh cua ngubi dan Thu t\}C nay gQi

Nhiing d~i hi€u nay d~ di~n cho Nhan dan hi€u quy~t cong vi~c cua Nha nuac va chiu trach nhi~m truac Nhan dan v€ nhung

01 thang 7 nam 2016

2013 xac dinh hai hlnh thuc d€ Nhan dan Vi~t Nam thvc hi~n quy€n h;rc nha nuac Hlnh thuc thu nhdt la ngubi dan tf\lc ti~p th€ hi~n y chi cua mlnh d€ quy~t dinh cong vi~c cua nha nuac, hoi vl v€ nguyen li quy€n lvc thu()c v€ ai thl do ngubi d6 thvc hi~n Khi c6 nhiing cong vi~c h~ trQng cua ddt nuac dm y ki~n quy~t dinh cua ngubi dan thl CO' quan nha nuac co thAm quy€n t6 chuc d€ ngubi dan th€ hi~n y chi Iva chQn cua mlnh; sau d6 cac CO' quan nha nuac thl;tC thi theo quy~t dinh cua ngubi dan Thu t\}C nay gQi

la hm nhung nguai d~i di~n do Nhan dan hfiu ra, d6 chinh Ia d~ hi€u Qu6c h()i o trung ucrng va d~ hi€u HDND o dia phucrng Nhiing d~i hi€u nay d~ di~n cho Nhan dan hi€u quy~t cong vi~c cua Nha nuac va chiu trach nhi~m truac Nhan dan v€ nhung

01 thang 7 nam 2016

Trang 35

nguai d~i di~n nfra 1 Tir cac co quan d~i di~n cua nhan dan hinh

thanh nen cac co quan khac trong b9 may nha nu6c va nhu v~y ca

b9 may nha nu6c d~u b~t ngu6n tir Nhan dan B9 may nha nu6c

v~n hanh theo each nay duqc duqc gQi la chinh quy~n d~i di~n

Thu ba, cac co quan nha nu6c, can b(), cong chuc, vien chuc

phai ton trQng Nhan dan, t~n tuY ph\lc V\1 Nhan dan, lien h~ ch~t

che v6i Nhan dan, l~g nghe y ki~n va chiu sg giam sat cua Nhan

dan.2 N9i dung nay la h~ qua tAt y~u cua n9i dung th(r nhfit Khi

quy~n lgc nha nu6c la cua Nhan dan thi b9 may nha nu6c cling la

cua Nhan dan, do Nhan dan bAu ra va ph\IC V\1 lqi ich cua Nhan

dan Clic co quan nha nu6c, can b(), cong chuc, vien chuc trong bQ

may nha nu6c fiy cling phai thgc sg th~ hi~n duqc m6i quan h~

ph\lc V\1 d6i v6i Nhan dan theo tinh thAn tren

Nguyen t~c "Chu quy~n nhan dan" da duqc ghi nh~n ngay tir

bim hi~n phap dAu tien, Hi~n phap nam 1946 va duqc k~ thira

trong su6t }ich su l~p hi~n cua Vi~t Nam Tfit nhien, n9i dung cua

nguyen t~c nay th~ hi~n qua cac quy dinh cua hi~n phap trong

tirng giai do~n khong phai hie nao cling gi6ng nhau d Hi~n phap

nam 2013, nguyen t~c da duqc phat tri~n m9t each toan di~n hon

so v6i tru6c d6

tinh li tu6ng hoa cao, d~c bi~t Ia n9i dung thu ba Tren thgc t~

khong phai co quan, can b9 nha nu6c nao cling th~ hi~n duqc r~ng

minh dang thgc S\f ph\}C V\} Nhan dan; d~c bi~t khong phai hk nao

m6i nguai dan cling cam nh~n duqc r~ng minh dang duqc ph\lc

V\} D~ nguyen t~c nay thgc S\f duqc ap d\}ng m9t each c6 y nghia

cAn c6 nhi~u bi~n phap va cong C\1 khac nhau Tuy nhien, v~ m~t

phap If CO ba lo~i Cong C\1 h~t SUC quan trQng, d6 }a khung phap If

d~ thgc hi~n CaC CUQC trung cftu dan y, .khung phap If V~ bAu CU,

2 Khm'tn 2 Di~u 8 Hi~n phap nam 2013

nguai d~i di~n nfra 1 Tir cac co quan d~i di~n cua nhan dan hinh thanh nen cac co quan khac trong b9 may nha nu6c va nhu v~y ca b9 may nha nu6c d~u b~t ngu6n tir Nhan dan B9 may nha nu6c

Thu ba, cac co quan nha nu6c, can b(), cong chuc, vien chuc phai ton trQng Nhan dan, t~n tuY ph\lc V\1 Nhan dan, lien h~ ch~t

dan.2 N9i dung nay la h~ qua tAt y~u cua n9i dung th(r nhfit Khi quy~n lgc nha nu6c la cua Nhan dan thi b9 may nha nu6c cling la

cua Nhan dan, do Nhan dan bAu ra va ph\IC V\1 lqi ich cua Nhan dan Clic co quan nha nu6c, can b(), cong chuc, vien chuc trong bQ

Nguyen t~c "Chu quy~n nhan dan" da duqc ghi nh~n ngay tir bim hi~n phap dAu tien, Hi~n phap nam 1946 va duqc k~ thira trong su6t }ich su l~p hi~n cua Vi~t Nam Tfit nhien, n9i dung cua

nguyen t~c nay th~ hi~n qua cac quy dinh cua hi~n phap trong tirng giai do~n khong phai hie nao cling gi6ng nhau d Hi~n phap nam 2013, nguyen t~c da duqc phat tri~n m9t each toan di~n hon

so v6i tru6c d6

minh dang thgc S\f ph\}C V\} Nhan dan; d~c bi~t khong phai hk nao m6i nguai dan cling cam nh~n duqc r~ng minh dang duqc ph\lc V\} D~ nguyen t~c nay thgc S\f duqc ap d\}ng m9t each c6 y nghia cAn c6 nhi~u bi~n phap va cong C\1 khac nhau Tuy nhien, v~ m~t

so v6i tru6c d6

Trang 36

GIAO TRiNH LU!, T HffiN PHAP V$T NAM

khung phap li v~ ch~ d9 minh b~ch thong tin va ccr ch~ phap li

ki€m SOat,' bao dam cac vi ph~m cita CO' quan nha nUOC, can bQ,

cong chuc, vien chuc nha nu6c d~u c6 th€ bj phcri bay va bi xu H

Tren binh di~n th~ gim, nguyen t~c "Chit quy~n nhan dan"

cfing da xudt hi~n ti:r lau trong t6 chuc va ho~t d9ng cita bQ may

nha nu6c Ngay ti:r cudi th~ ki XVII, John Locke, nha tu tu6ng vi

d~ ngum Anh; da n6i tm nguyen nhan ra dbi xa h9i chinh tri va

chinh quy~n dan svla do ngum dan t\l nguy~n ti:r bo t\f do cita

minh d€ dugc sdng trong m9t xa h9i an toan han cho chinh ban

than minh; mvc dich cita chinh quy~n dan sv la phvc vv ngum

dan; chinh quy~n dan sv khong th€ dua ra cac quy~t dinh quan

trQng rna khong dugc chinh ngu(ri dan ho~C CO' quan d~ di~n cita

hQ phe chufut 1 Giua th~ ki XVIII, Rousseau, nha tu tu6ng ngum

Phap, da ban chi ti~t v~ each thuc thanh l~p chinh quy~n tren ccr

SO S\f dfing y cita ngum dan rna ong gQi la "Kh~ UOC xa hQi" hay y

chi,chung cita toan xa h9i; chit quy~n tdi cao phai Ia sv th-gc hi~n

y chi chung nay va khong th€ t\f n6 ti:r bo y chi chung d6 dugc 2

Cudi th~ ki XIX, John Stuart Mill, tri~t gia va nha kinh t~ chinh tri

hQc ngum Anh, ca nggi rdng hlnh thuc uu vi~t nhdt cita chinh

quy~n la chinh quy~n d~ di~n.3 0 g6c d9 thvc ti€n dbi sdng chinh

tri Abraham Lincoln, TAng thdng Hoa Ky nhi~m ld thu 16

(1861-1865), trollg bai phat bi€u n6i ti~ng cita minh t~ Gettysburg ngay

19 thang 11 nam 1863 sau cu9c n9i chi~n Hoa Ky da sir dvng cvm

ti:r n6i ti~ng: "nha nu6c cita nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan"

(government ofthe people, by the people, for the people) 4 nhu m9t

1 John Locke, The second essay concerning the true original extent and end of civil

government (Chuyen lu~n thir 2 v~ ngufln g6c va m\}c dich th\l'C S\1' cua chfnh

quy~n dan sv) 1690

2 Jean Jacques Rousseau, Ban v€ khi we xii hQi, Hoang Thanh D~m djch, Nxb Lf

lu~n chfnh trj, 2004

3 John Stuart Mill, Considerations on represenative government (Ctic trao i16i v€

chlnh quy€n ilf,li di~n), Henry Holt and Company, New York, 1873

4 The Gettysburg Address (Bai phtit bi~u tf,li Gettysburg),http://www.history.com/

nha nu6c Ngay ti:r cudi th~ ki XVII, John Locke, nha tu tu6ng vi d~ ngum Anh; da n6i tm nguyen nhan ra dbi xa h9i chinh tri va chinh quy~n dan svla do ngum dan t\l nguy~n ti:r bo t\f do cita minh d€ dugc sdng trong m9t xa h9i an toan han cho chinh ban than minh; mvc dich cita chinh quy~n dan sv la phvc vv ngum

19 thang 11 nam 1863 sau cu9c n9i chi~n Hoa Ky da sir dvng cvm ti:r n6i ti~ng: "nha nu6c cita nhan dan, do nhan dan, vi nhan dan"

1 John Locke, The second essay concerning the true original extent and end of civil government (Chuyen lu~n thir 2 v~ ngufln g6c va m\}c dich th\l'C S\1' cua chfnh quy~n dan sv) 1690

Trang 37

b(> may nha nu6c lf tu6ng rna nguai dan My phru xay dlJilg sau

cu(>c n(>i chi€n Ben qmh d6, Hi€n phap, d~o lu?t ca him va Ia

bi~u tUQllg cua chu quy~n tf>i cao cua nhi~u quf>c gia cling khfutg

dinh trong lai rna dfiu cling nhu th~ hi~n trong cac di~u khoim

r~ng nhan dan Ia nguai chu cua quy~n Ivc nha nu6c va la ngum

lam ra hi€n phap 1 Nhu v?y, cling c6 th~ n6i nguyen t~c "Chu

quy~n nhan dan" Ia m(>t thanh qua tu tu6ng chinh tri - phap lf cua

nhan lo~i rna Vi~t Nam da ti€p thu va ap d1,mg, tren ca sa phu hqp

v6i di~u ki~n, hoan canh cua Vi~t Nam ti:r rfit sam trong ljch su

l?p hi€n cua minh

Nguyen t~c "quy~n Ivc th6ng nhfit" hay "quy~n Ivc nha nu6c

th6ng nhfit" con c6 ten g9i dfiy du la "quy~n Ivc nha nu6c la th6ng

nhfit, CO S\f phan cong, phf>i hgp, ki~m soat gifra cac C<Y quan nha

nu6c trong vi~c thvc hi~n cac quy~n l?p phap, hanh phap, tu

phap" nhu nguyen van quy dinh t~i khoan 2 Di~u 3 Hi€n phap

nam 2013 Day la nguyen t~c n~n tang quan trQng thu hai cua b(>

may nha nu6c C(>ng hoa XHCN Vi~t Nam sau nguyen t~c "chu

quy~n nhan dan" N€u nguyen t~c "chu quy~n nhan dan" d~ c?p

t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c thu(>c v~ ai thl nguyen t~c "quy€n

Ivc th6ng nhfit" d~ c~p t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c a Vi~t Nam

dugc t6 chuc thvc hi~n trong b(> may nha nu6c nhu th€ nao

Nguyen t~c thu nhfit thi€t I?p ca sa, n~n tang hinh thanh b(> may

nha nu6c; nguyen t~c thu hai quy€t djnh thi€t k€ mo hinh t6 chuc

D~ hi~u v~ nguyen t~c "quy~n Ivc th6ng nhfit", tru6c tien dn

d~ c?p t6i Thuy€t phan quy~n Nhu d~ c?p a phfin dfiu chuang,

quy~n Ivc nha nu6c la thu quy~n Ivc duy nhfit c6 gia tri b~t bu(>c

topics/american-civil-war/gettysburg-address (truy c~p 15 thang 3 nam 2016)

1 Vf dv: Hi~n phap Hoa Ky nam 1787, Hi~n phap C<)ng hoa Lien bang Due nam

1949, Hi~n phap C<)ng hoa Phap nam 1958, Hi~n phap Nh~t Bfm nam 1946

Nguyen t~c "quy~n Ivc th6ng nhfit" hay "quy~n Ivc nha nu6c th6ng nhfit" con c6 ten g9i dfiy du la "quy~n Ivc nha nu6c la th6ng nhfit, CO S\f phan cong, phf>i hgp, ki~m soat gifra cac C<Y quan nha nu6c trong vi~c thvc hi~n cac quy~n l?p phap, hanh phap, tu phap" nhu nguyen van quy dinh t~i khoan 2 Di~u 3 Hi€n phap nam 2013 Day la nguyen t~c n~n tang quan trQng thu hai cua b(>

may nha nu6c C(>ng hoa XHCN Vi~t Nam sau nguyen t~c "chu quy~n nhan dan" N€u nguyen t~c "chu quy~n nhan dan" d~ c?p t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c thu(>c v~ ai thl nguyen t~c "quy€n

Ivc th6ng nhfit" d~ c~p t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c a Vi~t Nam dugc t6 chuc thvc hi~n trong b(> may nha nu6c nhu th€ nao

Nguyen t~c thu nhfit thi€t I?p ca sa, n~n tang hinh thanh b(> may nha nu6c; nguyen t~c thu hai quy€t djnh thi€t k€ mo hinh t6 chuc

D~ hi~u v~ nguyen t~c "quy~n Ivc th6ng nhfit", tru6c tien dn d~ c?p t6i Thuy€t phan quy~n Nhu d~ c?p a phfin dfiu chuang, quy~n Ivc nha nu6c la thu quy~n Ivc duy nhfit c6 gia tri b~t bu(>c

Nguyen t~c "quy~n Ivc th6ng nhfit" hay "quy~n Ivc nha nu6c th6ng nhfit" con c6 ten g9i dfiy du la "quy~n Ivc nha nu6c la th6ng nhfit, CO S\f phan cong, phf>i hgp, ki~m soat gifra cac C<Y quan nha nu6c trong vi~c thvc hi~n cac quy~n l?p phap, hanh phap, tu phap" nhu nguyen van quy dinh t~i khoan 2 Di~u 3 Hi€n phap nam 2013 Day la nguyen t~c n~n tang quan trQng thu hai cua b(>

may nha nu6c C(>ng hoa XHCN Vi~t Nam sau nguyen t~c "chu quy~n nhan dan" N€u nguyen t~c "chu quy~n nhan dan" d~ c?p t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c thu(>c v~ ai thl nguyen t~c "quy€n

Ivc th6ng nhfit" d~ c~p t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c a Vi~t Nam dugc t6 chuc thvc hi~n trong b(> may nha nu6c nhu th€ nao

Nguyen t~c thu nhfit thi€t I?p ca sa, n~n tang hinh thanh b(> may nha nu6c; nguyen t~c thu hai quy€t djnh thi€t k€ mo hinh t6 chuc

Nguyen t~c "quy~n Ivc th6ng nhfit" hay "quy~n Ivc nha nu6c th6ng nhfit" con c6 ten g9i dfiy du la "quy~n Ivc nha nu6c la th6ng nhfit, CO S\f phan cong, phf>i hgp, ki~m soat gifra cac C<Y quan nha nu6c trong vi~c thvc hi~n cac quy~n l?p phap, hanh phap, tu phap" nhu nguyen van quy dinh t~i khoan 2 Di~u 3 Hi€n phap nam 2013 Day la nguyen t~c n~n tang quan trQng thu hai cua b(> may nha nu6c C(>ng hoa XHCN Vi~t Nam sau nguyen t~c "chu quy~n nhan dan" N€u nguyen t~c "chu quy~n nhan dan" d~ c?p t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c thu(>c v~ ai thl nguyen t~c "quy€n

Ivc th6ng nhfit" d~ c~p t6i vfin d~ quy~n Ivc nha nu6c a Vi~t Nam dugc t6 chuc thvc hi~n trong b(> may nha nu6c nhu th€ nao Nguyen t~c thu nhfit thi€t I?p ca sa, n~n tang hinh thanh b(> may nha nu6c; nguyen t~c thu hai quy€t djnh thi€t k€ mo hinh t6 chuc

Trang 38

d6i v6i tdt ca mQi ngucri sinh s6ng tren Hinh th6 cua qu6c gia D6

la g6c nhin trim tuQ'llg v€ quy€n ll.rc nha nu6c d g6c nhin giai

phftu, quy€n lvc nha nu6c bao g6m ba nhanh quy€n la l~p phap,

hanh phap va tu phap Hi~u m9t each dan gian, quy€n l~p phap

la quy€n d{lt ra phap lu~t, hay con gQi la d{lt ra y chi chung d~

toan xa h9i phai tuan theo, y chi chung d6 duqc th~ hi~n thanh

phap lu~t; quy€n hanh phap la quy€n thi hanh phap lu~t; va

quy€n tu phap Ia bao v~ phap lu~t sv "m6 xe" quy€n lvc nha

nu6c thanh ba quy€n nhu v~y la san phfrm cua Thuy~t phan quy€n

do hai hQc gia vi d~i John Locke va Montesquieu kh6i xu6ng ti:r

giua th~ ki XVII Theo Thuy~t phan quy€n, n~u ba quy€n tren day

duqc n~m giu va thvc hi~n bai m9t ngum hay m9t ca quan, cho

du la CO' quan t~p th~, thi se t~O ra chuyen quy€n, ap buc, phan dan

chu; ba quy€n dUQ'C tach ra va dUQ'C th\{C hi~n bai nhfrng CO' quan

khac nhau thi m6i t~o ra ch~ d9 dan chu va tv do Day ciing chinh

la quan di~m h~t nhan h~t sue dung d~n va ti~n b9 cua Thuy~t

phan quy€n 1 Chinh vi v~y rna ngay ti:r khi duqc khm xu6ng,

Thuy~t phan quy€n da tra thanh n€n tang xay dvng b9 may nha

nu6c tU san v6i S\f xudt hi~n cua cac CO' quan nghi vi~n, chfnh

phu, toa an Cho t6i nay, c6 th~ n6i Thuy~t phan quy€n da tra

thanh nguyen t~c chung duqc ap d\}ng trong t6 chuc cua hdu h~t

b9 may nha nu6c hi~n d~i tren th~ gi6i Tdt nhien, Thuy~t phan

quy€n khong dftn t6i m9t mo hinh t6 chuc b9 may nha nu6c duy

nhdt rna thvc chdt n6 la m9t "cong C\l da nang" thi~t k~ b9 may

nha nu6c dva tren tu tuang c6t loi la quy€n l~p phap, hanh phap

va tu phap phai duqc thvc hi~n bai cac CO' quan khac nhau Cac

qu6c gia, tuy vao di€u ki~n, hoan canh lich su, kinh t~, van hoa,

xa h9i cua minh se ap d\}ng thuy€t nay theo each cua minh chu

1 Nguy~n Thj Hili, Tu tu6ng phcln chia quy~n h,rc nhii nuac vm vi¢c tJ chUc b9

may nha nuac a m9t s6 nuac, Nxb Tu phap, Ha N<)i, 2005

la g6c nhin trim tuQ'llg v€ quy€n ll.rc nha nu6c d g6c nhin giai phftu, quy€n lvc nha nu6c bao g6m ba nhanh quy€n la l~p phap, hanh phap va tu phap Hi~u m9t each dan gian, quy€n l~p phap

toan xa h9i phai tuan theo, y chi chung d6 duqc th~ hi~n thanh phap lu~t; quy€n hanh phap la quy€n thi hanh phap lu~t; va

quy€n tu phap Ia bao v~ phap lu~t sv "m6 xe" quy€n lvc nha nu6c thanh ba quy€n nhu v~y la san phfrm cua Thuy~t phan quy€n

do hai hQc gia vi d~i John Locke va Montesquieu kh6i xu6ng ti:r giua th~ ki XVII Theo Thuy~t phan quy€n, n~u ba quy€n tren day duqc n~m giu va thvc hi~n bai m9t ngum hay m9t ca quan, cho

du la CO' quan t~p th~, thi se t~O ra chuyen quy€n, ap buc, phan dan chu; ba quy€n dUQ'C tach ra va dUQ'C th\{C hi~n bai nhfrng CO' quan khac nhau thi m6i t~o ra ch~ d9 dan chu va tv do Day ciing chinh

la quan di~m h~t nhan h~t sue dung d~n va ti~n b9 cua Thuy~t phan quy€n 1 Chinh vi v~y rna ngay ti:r khi duqc khm xu6ng, Thuy~t phan quy€n da tra thanh n€n tang xay dvng b9 may nha nu6c tU san v6i S\f xudt hi~n cua cac CO' quan nghi vi~n, chfnh phu, toa an Cho t6i nay, c6 th~ n6i Thuy~t phan quy€n da tra thanh nguyen t~c chung duqc ap d\}ng trong t6 chuc cua hdu h~t b9 may nha nu6c hi~n d~i tren th~ gi6i Tdt nhien, Thuy~t phan quy€n khong dftn t6i m9t mo hinh t6 chuc b9 may nha nu6c duy nhdt rna thvc chdt n6 la m9t "cong C\l da nang" thi~t k~ b9 may nha nu6c dva tren tu tuang c6t loi la quy€n l~p phap, hanh phap

va tu phap phai duqc thvc hi~n bai cac CO' quan khac nhau Cac qu6c gia, tuy vao di€u ki~n, hoan canh lich su, kinh t~, van hoa,

1 Nguy~n Thj Hili, Tu tu6ng phcln chia quy~n h,rc nhii nuac vm vi¢c tJ chUc b9 may nha nuac a m9t s6 nuac, Nxb Tu phap, Ha N<)i, 2005

toan xa h9i phai tuan theo, y chi chung d6 duqc th~ hi~n thanh phap lu~t; quy€n hanh phap la quy€n thi hanh phap lu~t; va

la quy€n d{lt ra phap lu~t, hay con gQi la d{lt ra y chi chung d~ toan xa h9i phai tuan theo, y chi chung d6 duqc th~ hi~n thanh phap lu~t; quy€n hanh phap la quy€n thi hanh phap lu~t; va

Trang 39

y~u th~ hi~n a muc d<) tach bi~t gifra cac CO' quan thlJC hi~n cac

quy~n trong b<) may nha nu6c cua qu6c gia d6

C6 th~ n6i, Hi~n phap nam 2013 cua Vi~t Nam da th~ hi~n sv

trng d1,mg Thuy~t phan quy~n trong t6 chuc va ho~t d<)ng cua b<)

may nha nu6c a muc d<) k~t hqp v6i tu tuang chu d~o truy~n

th6ng la tu tuang T~p quy~n Sv k~t hqp nay dugc due k~t thanh

nguyen t~c "Quy~n lvc t~p trung" v6i hai n<)i dung sau:

Thir nhdt, quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam la th6ng nhftt Sv

th6ng nhftt a day th~ hi~n a hai phuang di~n v~ phuong di~n

chfnh tri, quy~n lvc nha nu6c t~p trung th6ng nhftt a Nhan dan,

th~ hi~n qua nguyen t~c "Chu quy~n nhan dan" nhu pharr tich tren

day V~ phuang di~n t6 chuc thvc hi~n, quy~n lvc nha nu6c th6ng

nhftt a Qu6c h<)i Nhu tren da d~ c~p, dan chu d~i di~n la phuong

thuc Nhan dan thvc hi~n quy~n lam chu thong qua ngubi d~i di~n

cua minh Qu6c h<)i la CO' quan duy nhftt do Nhan dan ca nu6c bfiu

ra va nhu v~y la CO' quan d~i di~n cao nhftt cua Nhan dan Thong

qua hlnh thuc dan chu d~i di~n, Nhan dan trao toan b<) quy~n lvc

cua minh cho Qu6c h<)i Du6i g6c nhln cua Thuy~t phan quy~n thl

quy~n lvc dugc trao bao g6m ca quy~n l~p phap, hanh phap va tu

phap Nhu v~y la tir "quy~n lvc th6ng nhdt a Nhan dan", b&ng CO'

ch~ dan chu d~i di~n, da tra thanh "quy~n h,rc th6ng nhftt a Qu6c

h<)i" d~ quy~n lvc dugc t6 chuc thvc hi~n thong qua b<) may nha

nuac Sv th6ng nhftt quy~n lvc nay khong gay ra chuyen quyen

rna chi cang bao dam han tfnh dan chu cua b<) may nha nu6c bai

vi Qu6c h<)i Ia ca quan d~i di~n cao nhftt cua Nhan dan, c6 m6i

quan h~ ch(lt che va chiu trach nhi~m tru6c Nhan dan thong qua

ch~ d<) bfiu cu Han nua, quy~n lvc th6ng nhftt a Qu6c h<)i khong

c6 nghia la Qu6c h<)i tf\l'c ti~p thvc thi tAt ca cac quyen l~p phap,

hanh phap va tu phap Di~u nay th~ hi~n ro a n<)i dung thu hai cua

Thir nhdt, quy~n lvc nha nu6c a Vi~t Nam la th6ng nhftt Sv th6ng nhftt a day th~ hi~n a hai phuang di~n v~ phuong di~n chfnh tri, quy~n lvc nha nu6c t~p trung th6ng nhftt a Nhan dan, th~ hi~n qua nguyen t~c "Chu quy~n nhan dan" nhu pharr tich tren day V~ phuang di~n t6 chuc thvc hi~n, quy~n lvc nha nu6c th6ng nhftt a Qu6c h<)i Nhu tren da d~ c~p, dan chu d~i di~n la phuong thuc Nhan dan thvc hi~n quy~n lam chu thong qua ngubi d~i di~n cua minh Qu6c h<)i la CO' quan duy nhftt do Nhan dan ca nu6c bfiu

ra va nhu v~y la CO' quan d~i di~n cao nhftt cua Nhan dan Thong qua hlnh thuc dan chu d~i di~n, Nhan dan trao toan b<) quy~n lvc cua minh cho Qu6c h<)i Du6i g6c nhln cua Thuy~t phan quy~n thl quy~n lvc dugc trao bao g6m ca quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap Nhu v~y la tir "quy~n lvc th6ng nhdt a Nhan dan", b&ng CO'

ch~ dan chu d~i di~n, da tra thanh "quy~n h,rc th6ng nhftt a Qu6c h<)i" d~ quy~n lvc dugc t6 chuc thvc hi~n thong qua b<) may nha

nuac Sv th6ng nhftt quy~n lvc nay khong gay ra chuyen quyen rna chi cang bao dam han tfnh dan chu cua b<) may nha nu6c bai

vi Qu6c h<)i Ia ca quan d~i di~n cao nhftt cua Nhan dan, c6 m6i quan h~ ch(lt che va chiu trach nhi~m tru6c Nhan dan thong qua ch~ d<) bfiu cu Han nua, quy~n lvc th6ng nhftt a Qu6c h<)i khong c6 nghia la Qu6c h<)i tf\l'c ti~p thvc thi tAt ca cac quyen l~p phap, hanh phap va tu phap Di~u nay th~ hi~n ro a n<)i dung thu hai cua nguyen t~c "quy~n lgc th6ng nhftt"

Tht'r hai, mE[tc du Qu6c h<)i la nai th6ng nh:it quyen lgc nha

Trang 40

GIAO TRINH LU!T HIEN PHAP Vli;:T NAM

nu6c song Qu6c h9i khong tf\l'c tiep thvc hi~n ca ba quy~n rna

trong b9 may nha nu6c c6 sv phan cong, ph6i hgp va ki~m soat

gifra cac ccr quan nha nu6c trong vi~c thvc hi~n quy~n l~p phap,

hanh phap va tu phap N9i dung nay th~ hi~n sv ap dl,lng thanh

tvu cua Thuyet phan quy~n trong b9 may nha nu6c C<)ng hoa

XHCN Vi~t Nam Qu6c h<)i khong tf\l'C tiep thvc hi~n ca ba quy~n

l~p phap, hanh phap va tU phap m(lc du CO' quan nay }a nai th6ng

nhfit quy~n Ivc Ba quy~n nay dugc phan cong cho cac CO' quan

nha nu6c d~ thvc hi~n Qu6c h9i gifr l~i quy~n l~p phap1 d~ tf\l'c

tiep thvc hi~n bm vl quy~n l~p phap Ia quy~n quan trQng nhfit

trong ba quy~n la quy~n ap d(lt y chi chung len toan xa h<)i; hai

quy~n con I~i a goc d9 nao do d~u mang tinh chAp hanh cua

quy~n l~p phap Quy~n hanh phap dugc giao cho Chinh phu va

quy~n tu phap dugc giao cho cac TAND 2 C6 phan cong nhu v~y

m6i bao dam vi~c thvc hi~n quy~n khong dfin t6i l~m quy~n d6ng

thm bao dam tinh chuyen nghi~p va hi~u qua cua m6i quy~n Tuy

nhien, ba CO' quan nay khong th\{C hi~n cac quy~n dugc giao ffiQt

each hoan toan rieng re rna luon c6 sv ph6i hgp d~ thvc hi~n tirng

quy~n m<)t each hi~u qua, vi d\1 Chinh phu, toa an ph6i hgp v6i

Qu6c h9i d~ thvc hi~n quy~n l~p phap; Chinh phu ph6i hgp v6i

toa an d~ thvc hi~n quy~n tu phap Khong nhfrng ph6i hgp, gifra

cac CO' quan nha nu6c con c6 sv ki~m soat Ifin nhau d~ bao dam

khong c6 svl~m quy~n trong qua trlnh thvc hi~n cac quy~n n6i

tren, vi d\1 Qu6c h9i giam sat Chinh phu, Toa an va Vi~n ki~m sat,

Toa an ki~m soat d6i v6i cac CO' quan hanh chinh nha nu6c; trong

n9i b9 h~ th6ng hanh chinh nha nu6c do Chinh phu dung dfiu

cling c6 cache ki~m soat rieng Yeu t6 "ki~m soat quy~n Ivc" la

m<)t net m6i quy dinh cua Hien phap nam 2013 v~ nguyen t~c

"quy~n Ivc th6ng nhfit" d day dn luu y r~ng, m(lc du c6 cache

2 Di~u 94 va Di~u 102 Hi~n phap nam 2013

trong b9 may nha nu6c c6 sv phan cong, ph6i hgp va ki~m soat gifra cac ccr quan nha nu6c trong vi~c thvc hi~n quy~n l~p phap, hanh phap va tu phap N9i dung nay th~ hi~n sv ap dl,lng thanh tvu cua Thuyet phan quy~n trong b9 may nha nu6c C<)ng hoa XHCN Vi~t Nam Qu6c h<)i khong tf\l'C tiep thvc hi~n ca ba quy~n l~p phap, hanh phap va tU phap m(lc du CO' quan nay }a nai th6ng nhfit quy~n Ivc Ba quy~n nay dugc phan cong cho cac CO' quan

quy~n con I~i a goc d9 nao do d~u mang tinh chAp hanh cua quy~n l~p phap Quy~n hanh phap dugc giao cho Chinh phu va

thm bao dam tinh chuyen nghi~p va hi~u qua cua m6i quy~n Tuy nhien, ba CO' quan nay khong th\{C hi~n cac quy~n dugc giao ffiQt each hoan toan rieng re rna luon c6 sv ph6i hgp d~ thvc hi~n tirng quy~n m<)t each hi~u qua, vi d\1 Chinh phu, toa an ph6i hgp v6i Qu6c h9i d~ thvc hi~n quy~n l~p phap; Chinh phu ph6i hgp v6i

Toa an ki~m soat d6i v6i cac CO' quan hanh chinh nha nu6c; trong n9i b9 h~ th6ng hanh chinh nha nu6c do Chinh phu dung dfiu

Định dạng
Số trang	344
Dung lượng	31,66 MB