Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam - Tập 1 (Tái bản năm 2018): Phần 2

Nối tiếp phần 1, Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam - Tập 1 (Tái bản năm 2018): Phần 2 chia sẻ đến bạn các kiến thức về quyền sở hữu và các quyền khác đối với tài sản, quan hệ pháp luật dân sự về sở hữu, bảo vệ quyền sở hữu, quyền thừa kế,... Mời các bạn cùng tham khảo.

GIAOTRINH

LUAT DAN Su' VIETNAM

T!PI

GIAOTRINH LUAT DAN Su' VIETNAM

T!PI

394-2018/CXBIPH/44-188/CAND 394-2018/CXBIPH/44-188/CAND

(Tai him c6 sua il6i, b6 sung)

NHA XUAT BAN CONG AN NHAN DAN

(Tai him c6 sua il6i, b6 sung)

NHA XUAT BAN CONG AN NHAN DAN

HA N(>I - 2018

Chu bit~n

PGS.TS DINH VAN THANH

TS NGUYEN MINH TUAN

T~p th~ tac gia

TS VO THl HONG YEN

ITS PHAM CONG LAC I

PGS.TS BlJI DANG HIEU

PGS.TS DINH VAN THANH

TS NGUYEN MINH TUAN

T~p th~ tac gia

TS VO THl HONG YEN

ITS PHAM CONG LAC I

PGS.TS BlJI DANG HIEU

TS KIEU THl THANH PGS.TS DINH VAN THANH

TS Vlf0NG THANH THUY PGS.TS PHUNG TRUNG T!P TRAN HUu BIEN

Chucmgi,II

Chuang III

Chuang IV

ChucmgV

CHVONGIV QUYEN SO HUU VA CAC QUYEN KHAC

n61 vm TAl sAN

I KHAI NIJ?:M SO HUu VA QUYEN SO HUu

1 Khai ni~m v~ sO' hiiu

Con nguai v6i tinh each la m9t thl,l'c th6 xa h9i chi c6 th6

t6n t~i va phat tri6n khi c6 nhfrng co so v~t chdt nhdt dinh

Ngay tir thai ki sa khai cua xa h9i loai nguai, y thuc ve xa ht)i,

v€ ct)ng d6ng con h~ chS nhung nguai nguyen thuy da biSt

chi~m gift hoa qua tl,l' nhien, chim thu san b~t dugc, nhiing

cong cv lao dt)ng gian dan d6 phvc V\1 cho nhu cdu cua minh

Sa hfru dugc hi6u chinh la vi~c chiSm hfru nhfrng san v~t tl,l'

nhien, nhfrng thanh qua lao d9ng (ngay nay con g6m ca nhfrng

tu li~u san xudt) cua xa h9i loai nguai Nhi€u cong trlnh khoa

h<;>c nghien c1ru ljch sir, xa ht)i, triSt h<;>c deu da thAng nhdt

rfutg "so hfru" la m9t "ph~m tru kinh t~" mang y~u tA khach

quan xudt hi~n va phat tri6n song song cung V6i Sl,l' xudt hi~n va

phat tri6n cua xa h9i loai nguai Tuy nhien, a thai ki blnh minh

cua ljch Slr Xa hQi loai nguai "chua CO S7! phan bi~t riJ r~t V~

CHVONGIV QUYEN SO HUU VA CAC QUYEN KHAC

n61 vm TAl sAN

I KHAI NIJ?:M SO HUu VA QUYEN SO HUu

1 Khai ni~m v~ sO' hiiu Con nguai v6i tinh each la m9t thl,l'c th6 xa h9i chi c6 th6 t6n t~i va phat tri6n khi c6 nhfrng co so v~t chdt nhdt dinh Ngay tir thai ki sa khai cua xa h9i loai nguai, y thuc ve xa ht)i, v€ ct)ng d6ng con h~ chS nhung nguai nguyen thuy da biSt chi~m gift hoa qua tl,l' nhien, chim thu san b~t dugc, nhiing cong cv lao dt)ng gian dan d6 phvc V\1 cho nhu cdu cua minh

Sa hfru dugc hi6u chinh la vi~c chiSm hfru nhfrng san v~t tl,l' nhien, nhfrng thanh qua lao d9ng (ngay nay con g6m ca nhfrng

tu li~u san xudt) cua xa h9i loai nguai Nhi€u cong trlnh khoa h<;>c nghien c1ru ljch sir, xa ht)i, triSt h<;>c deu da thAng nhdt rfutg "so hfru" la m9t "ph~m tru kinh t~" mang y~u tA khach quan xudt hi~n va phat tri6n song song cung V6i Sl,l' xudt hi~n va phat tri6n cua xa h9i loai nguai Tuy nhien, a thai ki blnh minh cua ljch Slr Xa hQi loai nguai "chua CO S7! phan bi~t riJ r~t V~

khai ni~m "siY huu" a6i w5'i tu li~u scm xudt va sue lao il(mg".< 0

M{lt khac, con nguoi mu6n t6n t~i phai thong qua cac m6i

quan h~ xa h()i, tuc Ht h9 phai s6ng trong sv lien h~ v6i xa h()i

va c()ng d6ng Mf>i quan h~ gifra nguoi v6i ngum trong qua

trlnh chi@m hfru va san xufit ra cua em v~t chfit trong xa h()i la

quan h~ SO hfru Quan h~ SO hfru phan anh SV chi@m gifr cac tu

li~u san xuat, cac v~t phfim tieu dung gifra nguoi nay v6i nguoi

khac, gifra t~p doan nay v6i t~p doan khac, gifra giai cap nay

v6i giai cap khac trong m()t hlnh thai kinh t@-xa h()i nhat djnh

Tren CO" sa phan tfch cac hlnh thai kinh t@-xa h()i, C.Mac da chi

ra r&ng bat cu n~n san xuat nao cung Ia vi~c con ngum chi@m

hfru nhfrng d6i tuqng cua tv nhien trong ph~m vi m()t hlnh thai

xa h()i nhat djnh Vi v~y, sa hfru la m()t ph~m tru kinh t@

TuyTuy thu()c vao ban chat cua m6i ch@ d() se c6 m()t ch@

d() so hfru cling v6i nhfrng quan h~ so hfru thfch hgp, tuang

ilng v6i ch@ d() xa h()i d6

Trong xa h()i c()ng san nguyen thuy, do tfnh chat c()ng d6ng

Xii h(}i cao nen CUQC sf>ng cua m6i Ca nhan hfiu nhu hoan toan

"hoa tan" vao trong cu(>c s6ng c()ng d6ng Vl v~y, da t6n t~ ch@

d(> so hfru cong c(>ng v~ tu li~u san xuat Trong xa h()i c6 sa nay,

con ngum da b~t dfiu chi@m gifr va lam chu cac d6i tuqng cua tv

nhien, hoa qua hru lugrn, thu rirng san b~t duqc, cac san phfim

cay tr6ng v 6i n~n san xuat va t6 chuc xa h()i gian dan nen so

hfru trong thai ld nguyen thuy chi la m()t khai ni~m d~ phan

anh m6i quan h~ gifra con nguoi v6i nhau trong vi~c chi@m gifr

nhfrng v~t phfim cua tv nhien rna hQ thu gifr duqc

(l).Xem: Lich su trdt h9c, t(ip 1, Nxb Tu tu6ng- van h6a, Ha N(li, 1992, tr 19

khai ni~m "siY huu" a6i w5'i tu li~u scm xudt va sue lao il(mg".< 0

M{lt khac, con nguoi mu6n t6n t~i phai thong qua cac m6i quan h~ xa h()i, tuc Ht h9 phai s6ng trong sv lien h~ v6i xa h()i

va c()ng d6ng Mf>i quan h~ gifra nguoi v6i ngum trong qua

trlnh chi@m hfru va san xufit ra cua em v~t chfit trong xa h()i la

quan h~ SO hfru Quan h~ SO hfru phan anh SV chi@m gifr cac tu li~u san xuat, cac v~t phfim tieu dung gifra nguoi nay v6i nguoi

khac, gifra t~p doan nay v6i t~p doan khac, gifra giai cap nay

v6i giai cap khac trong m()t hlnh thai kinh t@-xa h()i nhat djnh Tren CO" sa phan tfch cac hlnh thai kinh t@-xa h()i, C.Mac da chi

ra r&ng bat cu n~n san xuat nao cung Ia vi~c con ngum chi@m

hfru nhfrng d6i tuqng cua tv nhien trong ph~m vi m()t hlnh thai

xa h()i nhat djnh Vi v~y, sa hfru la m()t ph~m tru kinh t@

TuyTuy thu()c vao ban chat cua m6i ch@ d() se c6 m()t ch@ d() so hfru cling v6i nhfrng quan h~ so hfru thfch hgp, tuang ilng v6i ch@ d() xa h()i d6

Trong xa h()i c()ng san nguyen thuy, do tfnh chat c()ng d6ng Xii h(}i cao nen CUQC sf>ng cua m6i Ca nhan hfiu nhu hoan toan

"hoa tan" vao trong cu(>c s6ng c()ng d6ng Vl v~y, da t6n t~ ch@

d(> so hfru cong c(>ng v~ tu li~u san xuat Trong xa h()i c6 sa nay, con ngum da b~t dfiu chi@m gifr va lam chu cac d6i tuqng cua tv

nhien, hoa qua hru lugrn, thu rirng san b~t duqc, cac san phfim cay tr6ng v 6i n~n san xuat va t6 chuc xa h()i gian dan nen so

hfru trong thai ld nguyen thuy chi la m()t khai ni~m d~ phan

anh m6i quan h~ gifra con nguoi v6i nhau trong vi~c chi@m gifr

nhfrng v~t phfim cua tv nhien rna hQ thu gifr duqc

(l).Xem: Lich su trdt h9c, t(ip 1, Nxb Tu tu6ng- van h6a, Ha N(li, 1992, tr 19

Qua qua trlnh lao d9ng san xuftt v6i nhfrng kinh nghi~m da

tfch luy dugc, trlnh d9 lao d()ng cua con ngum dfin dfin dugc

nang cao Cimg v6'i S\I phan cong lao d()ng xa h9i, chan nuoi va

tr6ng trQt ngay cang phat tri~n, nang suftt lao d9ng dugc nang

dfin len va xuftt hi~n sv du thua san phclm Ij)o nang suftt lao

d()ng ngay cang cao, hang hoa trao d6i ngay cang r9ng rai da

lam cho lugng cua cai trong xa h9i tang nhanh 1Trong xa h9i va

trong nhi~u gia dlnh da b~t dfiu c6 tfch lfiy

Qua trlnh phan hoa tai san b~t dfiu hlnh thanh va d§n dsn

ke giau, nguai ngheo trong xa h()i Nhung nguai c6 quy~n

hanh trong cac thi t9c, b(> l~c tim mQi thu do~n d~ chi~m do~t

s6 cua cai du thua d6 lam cua rieng Tfnh chftt c()ng d6ng cua

xa h9i dfin dfin bi pha vcr Quan h~ b6c l(>t xuftt hi~n va trong

xa h9i da c6 sv phan chia d~ng cftp Xa h(>i c(>ng san nguyen

thuy bi tan ra

Mau thu§n giua nhfrng ngum bi ap buc b6c l(>t va nhfrng ke

ap buc b6c l(>t ngay cang quy~t li~t va khong th~ di~u hoa

A c \ h : ' " .: ~Th.! b , A

uUyC 0\i puan C1 1a g1a1 cap ngay cang sau sac ~ ~uam ao VI(

lgi fch cua minh va d~ duy trl xa h(>i trong m(>t tr~t tv c6 lgi

cho minh, giai cftp ap buc b6c l(>t v6i m9t ti 1~ ft trong xa h(>i

thfty cfin phai CO m(}t b(> may b~o l\fC d~ dan ap S\J phan khang

cua giai c,ftp ~i ap buc b6c 19t., Tu day xa h(>i phan chia thalijl

cac giai cap d6i l~p nhau va xuat hi~n nha nu6c \

Khi xa h(>i da phan chia thanh giai cftp thl vftn d~ so htru

c6 m9t vai tro rftt quan trQng trong vi~c kh~ng dinh dia vi cua

m6i giai cftp trong xa h(>i Giai cftp nao so htru nhung tu li~u

san xuftt se chi~m dja vi d~c bi~t trong xa h(>i va tro th~mh

Qua qua trlnh lao d9ng san xuftt v6i nhfrng kinh nghi~m da tfch luy dugc, trlnh d9 lao d()ng cua con ngum dfin dfin dugc nang cao Cimg v6'i S\I phan cong lao d()ng xa h9i, chan nuoi va tr6ng trQt ngay cang phat tri~n, nang suftt lao d9ng dugc nang dfin len va xuftt hi~n sv du thua san phclm Ij)o nang suftt lao

d()ng ngay cang cao, hang hoa trao d6i ngay cang r9ng rai da lam cho lugng cua cai trong xa h9i tang nhanh 1Trong xa h9i va trong nhi~u gia dlnh da b~t dfiu c6 tfch lfiy

Qua trlnh phan hoa tai san b~t dfiu hlnh thanh va d§n dsn

ke giau, nguai ngheo trong xa h()i Nhung nguai c6 quy~n

hanh trong cac thi t9c, b(> l~c tim mQi thu do~n d~ chi~m do~t

s6 cua cai du thua d6 lam cua rieng Tfnh chftt c()ng d6ng cua

xa h9i dfin dfin bi pha vcr Quan h~ b6c l(>t xuftt hi~n va trong

xa h9i da c6 sv phan chia d~ng cftp Xa h(>i c(>ng san nguyen

thuy bi tan ra

Mau thu§n giua nhfrng ngum bi ap buc b6c l(>t va nhfrng ke

ap buc b6c l(>t ngay cang quy~t li~t va khong th~ di~u hoa

A c \ h : ' " .: ~Th.! b , A

uUyC 0\i puan C1 1a g1a1 cap ngay cang sau sac ~ ~uam ao VI(

lgi fch cua minh va d~ duy trl xa h(>i trong m(>t tr~t tv c6 lgi cho minh, giai cftp ap buc b6c l(>t v6i m9t ti 1~ ft trong xa h(>i

thfty cfin phai CO m(}t b(> may b~o l\fC d~ dan ap S\J phan khang cua giai c,ftp ~i ap buc b6c 19t., Tu day xa h(>i phan chia thalijl cac giai cap d6i l~p nhau va xuat hi~n nha nu6c \ Khi xa h(>i da phan chia thanh giai cftp thl vftn d~ so htru

c6 m9t vai tro rftt quan trQng trong vi~c kh~ng dinh dia vi cua

m6i giai cftp trong xa h(>i Giai cftp nao so htru nhung tu li~u san xuftt se chi~m dja vi d~c bi~t trong xa h(>i va tro th~mh

nhung ke (ngucri) c6 quy~n quySt dinh v~n m~nh cua s6 dong

ngucri lao d()ng; t6 chuc san xufit va pharr ph6i cac lgi fch v~t

chfit trong xa h()i theo y chf cua mlnh, lam cho cac giai cfip

khac phai 1~ thu()c vao giai cfip mlnh Vi v~y, giai cfip n~m tu

li~u san xufit trong tay se la giai cfip quySt dinh chS d() xa h()i,

Ia giai cfip n~m quy~n thfmg tri v~ chfnh tri va tu tuang d6i

v6i xa h()i

Toan b() nhfrng quan h~ sa hfru chu ySu trong m()t xa h9i

hgp thanh chS d9 sa hfru cua xa h9i d6; m~t khac, m6i m9t

nh6m quan h~ sa hfru c6 cling tfnh chfit l~i t~o thanh m9t hlnh

thuc sa hfru Do v~y, chung ta thfiy rfmg tuang ung v6i m6i

phuang thuc san xufit c6 m9t chS d9 sa hfru thfch trng phil hgp

v6i phuang thuc san xufit d6 va hlnh thai kinh tS-xa h9i d6

M6i chS d() sa hfru c6 thS t6n t~i nhieu hlnh thuc sa hfru khac

nhau Cac hlnh thuc sa hfru nay c6 vai tro va vi trf khac nhau

nhu thS nao la tuy thu9c vao tfnh chfit cua tirng chS d9 xa h()i

Khi cac quan h~ sa hfru t6n t~i nhu m9t ysu t6 khach quan

va xufit hi~n chS d9 tu hfru thl nhfrng ngum giau c6 va quyen

thS thfiy r~ng nSu chi dieu hanh xa h9i b~g phong t1,1c t~p quan

se khong c6 lgi cho hQ Mu6n bao v~ quyen lgi cho mlnh, nhfit

la vi~c bao dam cac quan h~ sa hfru d6i v6i tu li~u san xufit thl

giai cfip th6ng tri phai d~t ra m9t cai gl d6 khac v6i t~p quan va

chi giu l~i nhfrng cai gl cua t~p quan c6 lgi cho mlnh M~t

khac, nhfrng quan h~ phuc t~p m6i phat sinh trong xa h9i c6

giai cfip doi hoi phai c6 nhung phuang ti~n, cong c1,1 d~k bi~t dS

nha nu6c thl,l'c hi~n S\1' th6ng tri giai cfip

nhung ke (ngucri) c6 quy~n quySt dinh v~n m~nh cua s6 dong ngucri lao d()ng; t6 chuc san xufit va pharr ph6i cac lgi fch v~t chfit trong xa h()i theo y chf cua mlnh, lam cho cac giai cfip khac phai 1~ thu()c vao giai cfip mlnh Vi v~y, giai cfip n~m tu li~u san xufit trong tay se la giai cfip quySt dinh chS d() xa h()i,

Ia giai cfip n~m quy~n thfmg tri v~ chfnh tri va tu tuang d6i v6i xa h()i

Toan b() nhfrng quan h~ sa hfru chu ySu trong m()t xa h9i hgp thanh chS d9 sa hfru cua xa h9i d6; m~t khac, m6i m9t nh6m quan h~ sa hfru c6 cling tfnh chfit l~i t~o thanh m9t hlnh thuc sa hfru Do v~y, chung ta thfiy rfmg tuang ung v6i m6i

phuang thuc san xufit c6 m9t chS d9 sa hfru thfch trng phil hgp v6i phuang thuc san xufit d6 va hlnh thai kinh tS-xa h9i d6 M6i chS d() sa hfru c6 thS t6n t~i nhieu hlnh thuc sa hfru khac nhau Cac hlnh thuc sa hfru nay c6 vai tro va vi trf khac nhau nhu thS nao la tuy thu9c vao tfnh chfit cua tirng chS d9 xa h()i

Khi cac quan h~ sa hfru t6n t~i nhu m9t ysu t6 khach quan

va xufit hi~n chS d9 tu hfru thl nhfrng ngum giau c6 va quyen thS thfiy r~ng nSu chi dieu hanh xa h9i b~g phong t1,1c t~p quan

se khong c6 lgi cho hQ Mu6n bao v~ quyen lgi cho mlnh, nhfit

la vi~c bao dam cac quan h~ sa hfru d6i v6i tu li~u san xufit thl giai cfip th6ng tri phai d~t ra m9t cai gl d6 khac v6i t~p quan va chi giu l~i nhfrng cai gl cua t~p quan c6 lgi cho mlnh M~t khac, nhfrng quan h~ phuc t~p m6i phat sinh trong xa h9i c6 giai cfip doi hoi phai c6 nhung phuang ti~n, cong c1,1 d~k bi~t dS nha nu6c thl,l'c hi~n S\1' th6ng tri giai cfip

Ca sa kinh te de bao dam cho S\1' th6ng tri v~ chfnh tri va tu

tuang chfnh la cac quan h~ sa hiiu c6 lgi cho giai cfip th6ng tri

Giai dp th6ng tri phai dung t6i m(>t b9 ph~n cua phap lu~t v~

sa hiiu de the hi~n y chf giai cftp cua mlnh La m(>t hlnh thai

cua thugng tftng kien true, phap lu~t v~ sa hfru ghi nh~n va

cung c6 dia vi, ghi nh~n lgi fch cua giai cAp th6ng tri d6i v6i

vi~c do:;tt giu cac cua cai v~t chAt truac cac giai cAp khac trong

qua trlnh san xuAt, phan ph6i, luu thong Do d6, trong bAt kl

nha nuac nao, lu~t phap v~ sa hiiu cling dugc su dvng v6i y

nghia la m9t cong C\1 c6 hi~u qua cua giai cAp n~m chfnh quy~n

de bao v~ co sa kinh te cua giai dp d6

Vl v~y quy~n sa hiiu la m(>t ph:;tm tru phap lf phan anh cac

quan h~ sa hiiu trong m9t che d9 sa hiiu nhAt dinh, bao g6m

t6ng hgp cac quy ph:;tm phap lu~t nh~m di~u chinh nhfrng quan

h~ v~ sa hfru trong xa h(>i Cac quy ph:;tm phap lu~t v~ sa hiiu

xac nh~n quy dinh va bao v~ cac quy~n lgi cua cac chu sa hiiu

trong vi~c chiem hiiu, su dvng va dinh do:;tt tai san

v 6-i tu each ia m9t che dinh phap iu~t, quyen sa hfru chi

ra doi khi xa h9i c6 sv phan chia giai cAp va c6 nha nuac

Phap lu~t v~ sa hiiu va nha nu6"c c6 cung m(>t ngu6n g6c va

khong thS t6n t:;ti tach roi nhau, do d6 n6 se mAt di khi khong

con nha nu6"c

Phap lu~t v~ sa hiiu luon luon mang tfnh chAt giai cAp ro

r~t Trong tuyen ngon cua dang c(>ng san, C Mac da chi ra

r~ng: "Nhzmg thit hoi lao df)ng lam thue, lao d(Jng cua nguai

vo scm c6 tqo ra sa hiiu cho nguai vo scm khong? Tuy?t a6i

khong N6 tqo ra tu him, tuc la cai sa hiiu b6c lf)t lao df)ng lam

Ca sa kinh te de bao dam cho S\1' th6ng tri v~ chfnh tri va tu tuang chfnh la cac quan h~ sa hiiu c6 lgi cho giai cfip th6ng tri Giai dp th6ng tri phai dung t6i m(>t b9 ph~n cua phap lu~t v~

sa hiiu de the hi~n y chf giai cftp cua mlnh La m(>t hlnh thai cua thugng tftng kien true, phap lu~t v~ sa hfru ghi nh~n va cung c6 dia vi, ghi nh~n lgi fch cua giai cAp th6ng tri d6i v6i vi~c do:;tt giu cac cua cai v~t chAt truac cac giai cAp khac trong qua trlnh san xuAt, phan ph6i, luu thong Do d6, trong bAt kl nha nuac nao, lu~t phap v~ sa hiiu cling dugc su dvng v6i y nghia la m9t cong C\1 c6 hi~u qua cua giai cAp n~m chfnh quy~n

de bao v~ co sa kinh te cua giai dp d6

Vl v~y quy~n sa hiiu la m(>t ph:;tm tru phap lf phan anh cac quan h~ sa hiiu trong m9t che d9 sa hiiu nhAt dinh, bao g6m t6ng hgp cac quy ph:;tm phap lu~t nh~m di~u chinh nhfrng quan h~ v~ sa hfru trong xa h(>i Cac quy ph:;tm phap lu~t v~ sa hiiu xac nh~n quy dinh va bao v~ cac quy~n lgi cua cac chu sa hiiu trong vi~c chiem hiiu, su dvng va dinh do:;tt tai san

v 6-i tu each ia m9t che dinh phap iu~t, quyen sa hfru chi

ra doi khi xa h9i c6 sv phan chia giai cAp va c6 nha nuac Phap lu~t v~ sa hiiu va nha nu6"c c6 cung m(>t ngu6n g6c va khong thS t6n t:;ti tach roi nhau, do d6 n6 se mAt di khi khong con nha nu6"c

Phap lu~t v~ sa hiiu luon luon mang tfnh chAt giai cAp ro r~t Trong tuyen ngon cua dang c(>ng san, C Mac da chi ra r~ng: "Nhzmg thit hoi lao df)ng lam thue, lao d(Jng cua nguai

vo scm c6 tqo ra sa hiiu cho nguai vo scm khong? Tuy?t a6i khong N6 tqo ra tu him, tuc la cai sa hiiu b6c lf)t lao df)ng lam

thue va sa hitu nay chi c6 th~ tang them v&i diJu ki?n la sim

xudt them ra miii miii lao d(jng lam thue d~ lqi b6c l(jt lao d(Jng

d6 them nita" Vl v~y, phap lu~t vS so hfru bao gia cling nh~m

ffi\lC dich:

- Xac nh~n va bao v~ b~ng phap lu~t vi~c chi~m gifr nhfrng

tu li~u san xu~t chu y~u cua giai c~p th6ng tri

- Bao v~ nhfrng quan h~ so hfru phil hqp v6i lgi ich cua giai

c~p th6ng tri

- Tf;lo diSu ki~n phap li din thi~t bao dam cho giai cAp

th6ng tri khai thac duqc nhiSu nh~t nhiing tu li~u san xu~t dang

chi~m hfru d~ ph\}C V\} cho S\1' th6ng tri df>ng thai XclC dinh ffiUC

dl) XU S\1' va cac ranh gi6i hf;ln ch~ cho cac chu SO hfru trong

phf;lm vi cac quy€n nang: chi~m hfru, su d\}ng, dinh dof;lt

Tom lqi, v6i y nghia nay, khru ni~m quySn so hfru c6 th~

duqc hi~u theo nghia rl)ng, d6 chinh la lu~t phap v€ so hfru

trong m9t h~ th6ng phap lu~t nh~t dinh Vl v~y, quySn so hfru

la h~ th6ng cac quy phf;lm phap lu~t do nha nu6c ban hanh d~

diSu chinh cac quan h~ xa h9i phat sinh trong linh vvc chi~m

hfru, su d\}ng va dinh dof;lt cac tu li~u san xu~t tu li~u tieu

dung, nhfrng tai san khac theo quy dinh tf;li DiSu 163 BLDS

Theo nghia h~p, quySn so hfru duqc hi~u la muc d9 xu sv

rna phap lu~t cho phep m9t chu th~ duqc thvc hi~n cac quy€n

nang chi~m hiiu, su d\}ng va dinh dof;lt trong nhiing di€u ki~n

nh~t dinh Theo nghia nay, c6 th~ n6i quySn so hfru chinh la

nhfrng quySn nang dan S\1' chu quan cua tirng lo?i chu so hfru

nh~t dinh d6i v6i m9t tai san C\1 th~, duqc xu~t hi~n tfcn ca so

nl)i dung cua quy phf;lm phap lu~t v€ so hfru

thue va sa hitu nay chi c6 th~ tang them v&i diJu ki?n la sim xudt them ra miii miii lao d(jng lam thue d~ lqi b6c l(jt lao d(Jng d6 them nita" Vl v~y, phap lu~t vS so hfru bao gia cling nh~m ffi\lC dich:

- Xac nh~n va bao v~ b~ng phap lu~t vi~c chi~m gifr nhfrng

tu li~u san xu~t chu y~u cua giai c~p th6ng tri

- Bao v~ nhfrng quan h~ so hfru phil hqp v6i lgi ich cua giai c~p th6ng tri

- Tf;lo diSu ki~n phap li din thi~t bao dam cho giai cAp th6ng tri khai thac duqc nhiSu nh~t nhiing tu li~u san xu~t dang chi~m hfru d~ ph\}C V\} cho S\1' th6ng tri df>ng thai XclC dinh ffiUC dl) XU S\1' va cac ranh gi6i hf;ln ch~ cho cac chu SO hfru trong phf;lm vi cac quy€n nang: chi~m hfru, su d\}ng, dinh dof;lt

Tom lqi, v6i y nghia nay, khru ni~m quySn so hfru c6 th~ duqc hi~u theo nghia rl)ng, d6 chinh la lu~t phap v€ so hfru trong m9t h~ th6ng phap lu~t nh~t dinh Vl v~y, quySn so hfru

la h~ th6ng cac quy phf;lm phap lu~t do nha nu6c ban hanh d~ diSu chinh cac quan h~ xa h9i phat sinh trong linh vvc chi~m hfru, su d\}ng va dinh dof;lt cac tu li~u san xu~t tu li~u tieu dung, nhfrng tai san khac theo quy dinh tf;li DiSu 163 BLDS Theo nghia h~p, quySn so hfru duqc hi~u la muc d9 xu sv rna phap lu~t cho phep m9t chu th~ duqc thvc hi~n cac quy€n nang chi~m hiiu, su d\}ng va dinh dof;lt trong nhiing di€u ki~n nh~t dinh Theo nghia nay, c6 th~ n6i quySn so hfru chinh la nhfrng quySn nang dan S\1' chu quan cua tirng lo?i chu so hfru nh~t dinh d6i v6i m9t tai san C\1 th~, duqc xu~t hi~n tfcn ca so nl)i dung cua quy phf;lm phap lu~t v€ so hfru

Ngoai ra, theo m{)t phuang di~n khac, quySn ScJ hfru con

duqc hi~u 1a m(>t quan h~ phap 1u~t dan SlJ - quan h~ phap 1u~t

dan S\1' v~ ScJ hfru Vl r~ng ban than n6 chfnh Ut h~ qua cua S\1'

tac d{)ng cua m{)t b9 ph~n phap 1u~t vao cac quan h~ xa h(>i

(cac quan h~ ScJ hfru) VJ V~y, theo nghTa nay quy~n ScJ hfru bao

g6m ddy du ba ySu t6 cua quan h~ phap 1u~t dan slJ: chu thS,

khach thS, n{)i dung nhu mQi quan h~ phap lu~t dan S\1' bfit kl

II QUA TRINH PHAT TRIEN CUA PHAP LUAT VE so

HUuONVdCTA

1 Giai do~n tir nam 1945 d~n nam 1959

Cach m1;mg thang Tam thanh cong, ngay 2/9/1945, nu&c

Vi~t Nam dan chu c{)ng hoa - Nha nu&c cong nong ki~u mm da

ra dm Do nh~n thuc duqc vai tro, y nghia cua phap 1u~t n6i

Chung trong doi s6ng xa h(>i Va d(tc bi~t CUa phap 1u~t dan S\f

n6i rieng nen chi han m{)t thang sau ngay tuyen b6 d{)c l~p,

ngay 10/10/1945, H6 Chu tich da ki S~c 1~nh 90/SL quy d!nh

v~ vi~c t~m thai sir dvng cac 1u~t 1~ cfi hi~n hanh a Vi~t Nam

Theo tinh thdn cua S~c 1~nh nay, cac b9 1u~t cua chfnh quy~n

cfi (g6m B9 dan 1u~t gian ySu Nam IG ban hanh nam 1883, B(>

dan 1u~t B~c IG ban hanh nam 1931 va B9 Hoang Vi~t Trung

IG h9 1u~t thubng gQi la B9 dan lu~t Trung ban hanh nam

1936) v~n c6 hi~u 1vc thi hanh dum ch~ d9 Vi~t Nam dan chu

c{)ng hoa, trong khi cho dqi vi~c ban hanh phap lu~t m&i

Sau khi Qu6c h9i nu&c Vi~t N am dan chu c(>ng hoa thong

qua ban HiSn phap vao ngay 911111946 thi cac nguyen t~c CO'

ban v~ quySn lqi va nghia V\1 cua cong dan, quy dinh vS ScJ

hfru da duqc chfnh thuc ghi nh~n Hi~n phap nam 1946 da t~o

Ngoai ra, theo m{)t phuang di~n khac, quySn ScJ hfru con duqc hi~u 1a m(>t quan h~ phap 1u~t dan SlJ - quan h~ phap 1u~t dan S\1' v~ ScJ hfru Vl r~ng ban than n6 chfnh Ut h~ qua cua S\1' tac d{)ng cua m{)t b9 ph~n phap 1u~t vao cac quan h~ xa h(>i (cac quan h~ ScJ hfru) VJ V~y, theo nghTa nay quy~n ScJ hfru bao g6m ddy du ba ySu t6 cua quan h~ phap 1u~t dan slJ: chu thS, khach thS, n{)i dung nhu mQi quan h~ phap lu~t dan S\1' bfit kl

II QUA TRINH PHAT TRIEN CUA PHAP LUAT VE so

HUuONVdCTA

1 Giai do~n tir nam 1945 d~n nam 1959 Cach m1;mg thang Tam thanh cong, ngay 2/9/1945, nu&c Vi~t Nam dan chu c{)ng hoa - Nha nu&c cong nong ki~u mm da

ra dm Do nh~n thuc duqc vai tro, y nghia cua phap 1u~t n6i Chung trong doi s6ng xa h(>i Va d(tc bi~t CUa phap 1u~t dan S\f n6i rieng nen chi han m{)t thang sau ngay tuyen b6 d{)c l~p, ngay 10/10/1945, H6 Chu tich da ki S~c 1~nh 90/SL quy d!nh

v~ vi~c t~m thai sir dvng cac 1u~t 1~ cfi hi~n hanh a Vi~t Nam

Theo tinh thdn cua S~c 1~nh nay, cac b9 1u~t cua chfnh quy~n cfi (g6m B9 dan 1u~t gian ySu Nam IG ban hanh nam 1883, B(> dan 1u~t B~c IG ban hanh nam 1931 va B9 Hoang Vi~t Trung

IG h9 1u~t thubng gQi la B9 dan lu~t Trung ban hanh nam 1936) v~n c6 hi~u 1vc thi hanh dum ch~ d9 Vi~t Nam dan chu c{)ng hoa, trong khi cho dqi vi~c ban hanh phap lu~t m&i

Sau khi Qu6c h9i nu&c Vi~t N am dan chu c(>ng hoa thong qua ban HiSn phap vao ngay 911111946 thi cac nguyen t~c CO'

ban v~ quySn lqi va nghia V\1 cua cong dan, quy dinh vS ScJ hfru da duqc chfnh thuc ghi nh~n Hi~n phap nam 1946 da t~o

CO' sa phap H va tir day quy€n sa hiiu tai san rieng cong dan da

tra thanh quy€n hi€n djnh

Cung vm vi~c ban hanh hi€n phap mcri va ghi nh?n quy€n

sa hiiu hgp phap cua cong dan thl m()t trong nhiing nhi~m V\1

cdp bach cua each m~g Vi~t Nam hie bdy gicr 1a phru xoa bo

quy€n sa hiiu df>i vm cac tu li~u san xudt quan trQng cua thvc

dan Phap, cua cac d€ quf>c khac, cac th€ 1vc phan d()ng va thu

nghjch, cua giai cdp dja chu phong ki€n MQi d~c quy€n, d~c

1gi cua cac thanh phAn phan d()ng, b6c 19t, ngo¢ ki€u ciing bj

xoa bo Vi~c xay dvng m()t CO' sa kinh t€ mcri t?p trung trong

tay Nha nucrc chfnh Ia CO' sa v?t chdt bao dam cho S\1" tAn t¢ va

phat tri€n cua the ch€ chfnh trj mcri

De thvc hi~n dugc nhi~m V\1 d6, Nha nucrc ta da thvc hi~n

hang 1o~t cac bi~n phap thlch (rng va da ban hanh nhi€u van

ban phap 1u?t de chuyen cac tu li~u san xudt quan trQng vao tay

Nhanucrc

Thong qua nhi€u site 1~nh nhu: site 1~nh ngay 22/9/1945 v€

vi~c bru bo cac nghi~p doan cua ch€ d9 cu tren toan coi Vi~t

Nam Site 1~nh ngay 15/11/1945 v€ vi~c bai bo quy€n khai

trucrng tuy€n ducrng hoa xa Hai Phong - Van Nam; Site 1~nh

ngay 22/111950 quy djnh v€ quy€n phan phf>i cac ngubn

khoang chdt trong nucrc; Site 1~nh ngay 30/5/1950 quy djnh

vi~c trung thu, trung d\lng va trung t?p trong thai ld khang

chi€n v.v Tren thvc t€, Nha nucrc ta da chuyen cac xi nghi~p

hfun mo, h~ th6ng giao thong, buu di~n cac ngubn khoang

san thanh sa hiiu cua Nha nucrc

D~c bi~t bfulg bi~n phap kien quy€t, Nha nucrc ta da ban

CO' sa phap H va tir day quy€n sa hiiu tai san rieng cong dan da tra thanh quy€n hi€n djnh

Cung vm vi~c ban hanh hi€n phap mcri va ghi nh?n quy€n

sa hiiu hgp phap cua cong dan thl m()t trong nhiing nhi~m V\1

cdp bach cua each m~g Vi~t Nam hie bdy gicr 1a phru xoa bo quy€n sa hiiu df>i vm cac tu li~u san xudt quan trQng cua thvc dan Phap, cua cac d€ quf>c khac, cac th€ 1vc phan d()ng va thu nghjch, cua giai cdp dja chu phong ki€n MQi d~c quy€n, d~c 1gi cua cac thanh phAn phan d()ng, b6c 19t, ngo¢ ki€u ciing bj xoa bo Vi~c xay dvng m()t CO' sa kinh t€ mcri t?p trung trong tay Nha nucrc chfnh Ia CO' sa v?t chdt bao dam cho S\1" tAn t¢ va phat tri€n cua the ch€ chfnh trj mcri

De thvc hi~n dugc nhi~m V\1 d6, Nha nucrc ta da thvc hi~n hang 1o~t cac bi~n phap thlch (rng va da ban hanh nhi€u van ban phap 1u?t de chuyen cac tu li~u san xudt quan trQng vao tay Nhanucrc

Thong qua nhi€u site 1~nh nhu: site 1~nh ngay 22/9/1945 v€ vi~c bru bo cac nghi~p doan cua ch€ d9 cu tren toan coi Vi~t Nam Site 1~nh ngay 15/11/1945 v€ vi~c bai bo quy€n khai trucrng tuy€n ducrng hoa xa Hai Phong - Van Nam; Site 1~nh ngay 22/111950 quy djnh v€ quy€n phan phf>i cac ngubn khoang chdt trong nucrc; Site 1~nh ngay 30/5/1950 quy djnh vi~c trung thu, trung d\lng va trung t?p trong thai ld khang chi€n v.v Tren thvc t€, Nha nucrc ta da chuyen cac xi nghi~p hfun mo, h~ th6ng giao thong, buu di~n cac ngubn khoang san thanh sa hiiu cua Nha nucrc

D~c bi~t bfulg bi~n phap kien quy€t, Nha nucrc ta da ban

hlmh va thvc hi~n tren quy mo r<)ng Ion Lu~t ciH each ru<)ng

dAt (ngay 19/12/1953) Ti6n trlnh each m~mg trong nhfrng

nam ddu cua th~p nien 50 da tung bu6c thvc hi~n thanh cong

khdu hi~u "Ngucri cay c6 ru<)ng" Day la k6t qua c6 y nghia

vo cung quan trQng cua each m~ng dan t<)c, dan chu nhan dan

Bu6c ddu da xoa bo quy€n so hfru cua dia chu, phong ki6n v€

dAt dai dAng thai xac l~p nen quyen so hfru ru<)ng dAt cho

nhan dan lao d<)ng

Ngohl vi~c ban hanh cac van ban phap lu~t nh~m xoa bo

tri~t d~ cac hlnh thuc so hfru cua chinh quy€n thvc dan phong

ki6n thl trong giai do~n nay, tren CO' so quy dinh cua Hi6n

phap nam 1946, Nha nu6c ta cling ban hanh cac van ban phap

lu~t nh~m bao v~ quyen so hfru hgp phap cua cong dan: S~c

l~nh s6 97 /SL ngay 22/511950 v€ vi~c sua d6i m<)t s6 quy 1~

va ch6 dinh trong dan lu~t; S~c l~nh s6 85/SL ngay 20/211952

ban hanh th~ 1~ tru6c b~ v€ vi~c mua ban, cho va d6i nha cua,

ru<)ng dAt; Nghi dinh s6 47/ND ngay 12/6/1958 cua B<) giao

thong va buu di~n ban hanh quy dinh di€u 1~ t~m thai v€ vi~c

dang ki cac phucrng ti~n v~n tai ducrng song, thuy€n bu6m di

bi~n v.v

Nhln chung, "QuyJn tu hiiu tai san cua ding dan Vi~t Nam

au(Yc bao dam" (Di€u 12 Hi€n phap nam 1946) nhung theo m<)t

tinh thdn hoan toan m6i D6 la ngucri ta chi duqc huang dvng

va su dvng cac v~t thu<)c quyen so hfru cua mlnh m<)t each hgp

phap va khong thi~t h~ d6n quy€n lqi cua nhan dan (Di€u 12,

S~c l~nh s6 97/SL)

Phap lu~t v€ so hfru giai do~n tu nam 1945 d6n nam 1959

hlmh va thvc hi~n tren quy mo r<)ng Ion Lu~t ciH each ru<)ng dAt (ngay 19/12/1953) Ti6n trlnh each m~mg trong nhfrng nam ddu cua th~p nien 50 da tung bu6c thvc hi~n thanh cong khdu hi~u "Ngucri cay c6 ru<)ng" Day la k6t qua c6 y nghia

vo cung quan trQng cua each m~ng dan t<)c, dan chu nhan dan Bu6c ddu da xoa bo quy€n so hfru cua dia chu, phong ki6n v€ dAt dai dAng thai xac l~p nen quyen so hfru ru<)ng dAt cho nhan dan lao d<)ng

Ngohl vi~c ban hanh cac van ban phap lu~t nh~m xoa bo tri~t d~ cac hlnh thuc so hfru cua chinh quy€n thvc dan phong ki6n thl trong giai do~n nay, tren CO' so quy dinh cua Hi6n phap nam 1946, Nha nu6c ta cling ban hanh cac van ban phap lu~t nh~m bao v~ quyen so hfru hgp phap cua cong dan: S~c l~nh s6 97 /SL ngay 22/511950 v€ vi~c sua d6i m<)t s6 quy 1~

va ch6 dinh trong dan lu~t; S~c l~nh s6 85/SL ngay 20/211952 ban hanh th~ 1~ tru6c b~ v€ vi~c mua ban, cho va d6i nha cua, ru<)ng dAt; Nghi dinh s6 47/ND ngay 12/6/1958 cua B<) giao thong va buu di~n ban hanh quy dinh di€u 1~ t~m thai v€ vi~c dang ki cac phucrng ti~n v~n tai ducrng song, thuy€n bu6m di bi~n v.v

Nhln chung, "QuyJn tu hiiu tai san cua ding dan Vi~t Nam au(Yc bao dam" (Di€u 12 Hi€n phap nam 1946) nhung theo m<)t tinh thdn hoan toan m6i D6 la ngucri ta chi duqc huang dvng

va su dvng cac v~t thu<)c quyen so hfru cua mlnh m<)t each hgp phap va khong thi~t h~ d6n quy€n lqi cua nhan dan (Di€u 12, S~c l~nh s6 97/SL)

Phap lu~t v€ so hfru giai do~n tu nam 1945 d6n nam 1959

da t~o ra nhiing tiSn cts quan tr9ng trong vi~c xac I~p quan h~

so hfru m6i dum chfnh quySn dan chu nhan dan

Sau khi k~t thuc th~ng lqi chi~n dich Di~n Bien Phu, each

m~ng Vi~t Nam bu6c sang giai do~n m6i MiSn B~c ti~n len

xay dlJilg chu nghia xa h()i, miSn Nam ti~p tvc ti~n hanh each

m~ng dan t()c dan chu nhan dan trong diSu ki~n m6i

d miSn Nam, du6i cac chfnh th~ cua ngvy quySn SaiGon,

phap lu~t dan S\1' n6i chung va phap lu~t vS so hfru n6i rieng

v~n ap dvng hai b9 dan lu~t cfi t~i Nam Kl va Trung Kl Nam

1972, chfnh quySn Nguy~n Van Thi~u ban hanh B9 dan lu~t,

th\l'C ch~t cua B9 dan lu~t nam 1972 cfing la vi~c rut tia nhung

nguyen t~c d~i cuong cua B9 dan lu~t Phap nam 1804 QuySn

tu hfru tai san trong B9 dan lu~t nam 1972 cfing duqc coi Ia

quySn tuy~t d6i

d miSn B~c, cling v6i vi~c ban hanh hi~n phap m6i (Hi~n

phap nam 1959), Nha nu6c ta da hoan thanh m()t each can bim

cong cu()c cai t~o xa h()i chu nghia d6i v6i cac thanh phfrn kinh

t~ phi xa h9i chu nghia Nhi~m vv then ch6t trong giai do~n

nay Ia: Xac l~p va hoan thi~n ch~ d() so hfru xa h()i chu nghia o

miSn B~c DiSu 12 Hi~n phap nam 1959 da kh~ng dinh: "Kinh

td qu6c doanh thu9c so hfru to(m dan, gifr vai tro liinh ago

trong nJn kinh td qu6c dan va QU(lC Nha nu&c bao dam phat

trien uu tien

Cac hdm mo, song ngoi va nhfrng rimg cay, ddt hoang, tai

nguyen khac rna phap lw;lt quy djnh Ia cita Nha nu&c, aJu

thu9c so hfru toan dan"

da t~o ra nhiing tiSn cts quan tr9ng trong vi~c xac I~p quan h~

so hfru m6i dum chfnh quySn dan chu nhan dan

Sau khi k~t thuc th~ng lqi chi~n dich Di~n Bien Phu, each m~ng Vi~t Nam bu6c sang giai do~n m6i MiSn B~c ti~n len xay dlJilg chu nghia xa h()i, miSn Nam ti~p tvc ti~n hanh each m~ng dan t()c dan chu nhan dan trong diSu ki~n m6i

d miSn Nam, du6i cac chfnh th~ cua ngvy quySn SaiGon, phap lu~t dan S\1' n6i chung va phap lu~t vS so hfru n6i rieng v~n ap dvng hai b9 dan lu~t cfi t~i Nam Kl va Trung Kl Nam

1972, chfnh quySn Nguy~n Van Thi~u ban hanh B9 dan lu~t, th\l'C ch~t cua B9 dan lu~t nam 1972 cfing la vi~c rut tia nhung nguyen t~c d~i cuong cua B9 dan lu~t Phap nam 1804 QuySn

tu hfru tai san trong B9 dan lu~t nam 1972 cfing duqc coi Ia quySn tuy~t d6i

d miSn B~c, cling v6i vi~c ban hanh hi~n phap m6i (Hi~n phap nam 1959), Nha nu6c ta da hoan thanh m()t each can bim cong cu()c cai t~o xa h()i chu nghia d6i v6i cac thanh phfrn kinh t~ phi xa h9i chu nghia Nhi~m vv then ch6t trong giai do~n nay Ia: Xac l~p va hoan thi~n ch~ d() so hfru xa h()i chu nghia o miSn B~c DiSu 12 Hi~n phap nam 1959 da kh~ng dinh: "Kinh

td qu6c doanh thu9c so hfru to(m dan, gifr vai tro liinh ago trong nJn kinh td qu6c dan va QU(lC Nha nu&c bao dam phat trien uu tien

Cac hdm mo, song ngoi va nhfrng rimg cay, ddt hoang, tai nguyen khac rna phap lw;lt quy djnh Ia cita Nha nu&c, aJu thu9c so hfru toan dan"

Trong giai do?h nay, ben C?nh hlnh thuc sa hilu nha nu6c

con t6n t?i nhi~u hlnh thuc sa hilu khac nhu: Sa hilu cua cac

nha tU san dan tQC, CUa nhfrng nguai ti~u thuang, thg thu cong,

h9 n6ng dan ca th~ v.v Chfnh vl v~y, Hi@n phap nam 1959 da

xac nh~n va bao h9 nhfrng hlnh thuc sa hilu chu y~u v~ tu li~u

san xufit la: IDnh thuc sa hilu nha nu6c (tuc la sa hilu toan

dan), hlnh thuc sa hilu cua hgp tac xa (tuc la sa hilu t~p th~ cua

nhan dan lao d()ng), hlnh thuc sa hilu cua nguai lao d(lng rieng

le va hlnh thl:rc sa hilu cua nha tu san dan t('>c (Di~u 11 Hi@n

phap nam 1959)

M\lc dich ca ban cua chfnh sach kinh t@ cua nu6c Vi~t Nam

dan chu c('>ng hoa Ia ''phat triin va cai tqo nJn kinh ti qu6c

dan theo chit nghfa xii ht)i" (Di~u 9 Hi@n phap nam 1959) D~

thvc hi~n chfnh sach 16n cua Dang va Nha nu6c trong giai

do?n nay la: Cai t?O xa h(li chu nghia, thvc hi~n chu truang

xoa bo sa hilu tu nhan v~ tu li~u san xufit, tiSn hanh cong hilu

boa tu li~u san xufit du6i hai hlnh thl:rc sa hilu toan dan va sa

hiiu t~p th~, xoa b6 hoan toan vi~c nguai b6c 19t nguai thong

qua cac quan h~ tu htru Nha nu6c ta da ban hanh m(lt lo?t

cac van ban phap lu~t d~ thgc hi~n ffi\}C tieu tren Cac van ban

da dugc ban hanh g6m:

Nghi d!nh s6 19/CP ngay 29/6/1960 cua H9i d6ng Chfnh

phu v~ chinh sach d6i v6i vi~c cho thue nha cua tu nhan a cac

tinh, thanh ph6 va thi xa; Ngh! d!nh s6 115/CP ngay 2917/1964

quy dinh v~ di~u 1~ cho thue nha a thanh ph6, thi xa; QuySt

dinh s6 188/CP v~ chfnh sach xoa b6 tri~t dS tan tfch chi~m

hilu ru()ng dtit va cac hlnh thuc b6c 19t thgc dan, phong ki~n a

mi~n Nam Vi~t Nam; Nghi dinh s6 111/CP ngay 14/4/1977 v~

Trong giai do?h nay, ben C?nh hlnh thuc sa hilu nha nu6c con t6n t?i nhi~u hlnh thuc sa hilu khac nhu: Sa hilu cua cac nha tU san dan tQC, CUa nhfrng nguai ti~u thuang, thg thu cong, h9 n6ng dan ca th~ v.v Chfnh vl v~y, Hi@n phap nam 1959 da xac nh~n va bao h9 nhfrng hlnh thuc sa hilu chu y~u v~ tu li~u san xufit la: IDnh thuc sa hilu nha nu6c (tuc la sa hilu toan dan), hlnh thuc sa hilu cua hgp tac xa (tuc la sa hilu t~p th~ cua nhan dan lao d()ng), hlnh thuc sa hilu cua nguai lao d(lng rieng

le va hlnh thl:rc sa hilu cua nha tu san dan t('>c (Di~u 11 Hi@n phap nam 1959)

M\lc dich ca ban cua chfnh sach kinh t@ cua nu6c Vi~t Nam dan chu c('>ng hoa Ia ''phat triin va cai tqo nJn kinh ti qu6c dan theo chit nghfa xii ht)i" (Di~u 9 Hi@n phap nam 1959) D~ thvc hi~n chfnh sach 16n cua Dang va Nha nu6c trong giai do?n nay la: Cai t?O xa h(li chu nghia, thvc hi~n chu truang xoa bo sa hilu tu nhan v~ tu li~u san xufit, tiSn hanh cong hilu boa tu li~u san xufit du6i hai hlnh thl:rc sa hilu toan dan va sa

hiiu t~p th~, xoa b6 hoan toan vi~c nguai b6c 19t nguai thong qua cac quan h~ tu htru Nha nu6c ta da ban hanh m(lt lo?t cac van ban phap lu~t d~ thgc hi~n ffi\}C tieu tren Cac van ban

da dugc ban hanh g6m:

Nghi d!nh s6 19/CP ngay 29/6/1960 cua H9i d6ng Chfnh phu v~ chinh sach d6i v6i vi~c cho thue nha cua tu nhan a cac tinh, thanh ph6 va thi xa; Ngh! d!nh s6 115/CP ngay 2917/1964 quy dinh v~ di~u 1~ cho thue nha a thanh ph6, thi xa; QuySt dinh s6 188/CP v~ chfnh sach xoa b6 tri~t dS tan tfch chi~m hilu ru()ng dtit va cac hlnh thuc b6c 19t thgc dan, phong ki~n a

mi~n Nam Vi~t Nam; Nghi dinh s6 111/CP ngay 14/4/1977 v~

chfnh sach qmin lf va cai t~o xa h('>i chu nghia d6i vcri nha, d~t

cho thue o cac do thi cac tinh phfa Nam Cung vm cac van ban

phap lu~t nhfun cai t~o va cong hiiu hoa tu li~u san xu~t Nha

nucrc ta con ban hanh phap lu~t nh&m bao v~ ch~ d('> so hiiu xa

h('>i chu nghia da dugc xac l~p (Phap l~nh ngay 21110/1970

trimg tri cac t('>i xam ph~m tai san xa h('>i chu nghia)

Do b6i canh lich su giai do~n tit nam 1954 d~n nam 1975

d~t nucrc bi phan chia lam hai mien vcri hai ch~ d('> chfnh tri

khac nhau, nen phap lu~t ve so hiiu o mien B~c trong giai do~n

nay c6 tfnh ch~t m€m deo trong m('>t s6 m~t d~ thvc hi~n chfnh

sach doan k~t dan t('>c Tfnh chua tri~t d~ trong phap lu~t v€ so

hiiu thai ld nay th~ hi~n: Khi chung ta thvc hi~n cai t~o xa h('>i

chu nghia thl trong m('>t chirng mvc nh~t dinh, Nha nucrc vfrn

bao h('> quyen so hiiu v€ ru('>ng d~t va cac tu li~u san xu~t khac

cua cac h('> nong dan ca th~ ngucri lam thg thu cong va nhfrng

ngum lao d('>ng rieng le khac (Di€u 14, 15 Hi~n phap nam

1959) Trong qua trlnh thvc hi~n chfnh sach nay, Thu tuang

Chfnh phu cling da c6 Thong tu s6 48/TTg ngay 3/6/1963

huang dfrn v€ vi~c ch~p hanh nghiem chinh phap lu~t bao dam

quy€n tu hiiu v€ tu li~u san xu~t 0 nong thon Nha nucrc cling

da ban hanh Phap l~nh ngay 21110/1970 d~ trirng tri cac t('>i

xam ph~m tai san rieng cua cong dan

Phap lu~t v€ so hiiu trong giai do~ nay chua xac nh~n vi~c

cong hiiu hoa hoan toan d~t dai (theo quy dinh cua Hi~n phap

nam 1959) nen quyen tu hiiu cua cac h('> nong dan ca th~ vfrn

dugc Nha nucrc bao h('> cung vm nhfrng quy€n so hiiu tai san

khac Tuy nhien, Nha nucrc nghiem ck vi~c lgi d1,1ng tai san tu

hiiu d~ lam r6i lo~n n€n kinh t~ cua xa h('>i, pha ho~i k~ ho~ch

kinh t~ nha nu6'c

chfnh sach qmin lf va cai t~o xa h('>i chu nghia d6i vcri nha, d~t cho thue o cac do thi cac tinh phfa Nam Cung vm cac van ban phap lu~t nhfun cai t~o va cong hiiu hoa tu li~u san xu~t Nha nucrc ta con ban hanh phap lu~t nh&m bao v~ ch~ d('> so hiiu xa h('>i chu nghia da dugc xac l~p (Phap l~nh ngay 21110/1970 trimg tri cac t('>i xam ph~m tai san xa h('>i chu nghia)

Do b6i canh lich su giai do~n tit nam 1954 d~n nam 1975 d~t nucrc bi phan chia lam hai mien vcri hai ch~ d('> chfnh tri khac nhau, nen phap lu~t ve so hiiu o mien B~c trong giai do~n nay c6 tfnh ch~t m€m deo trong m('>t s6 m~t d~ thvc hi~n chfnh sach doan k~t dan t('>c Tfnh chua tri~t d~ trong phap lu~t v€ so hiiu thai ld nay th~ hi~n: Khi chung ta thvc hi~n cai t~o xa h('>i chu nghia thl trong m('>t chirng mvc nh~t dinh, Nha nucrc vfrn bao h('> quyen so hiiu v€ ru('>ng d~t va cac tu li~u san xu~t khac cua cac h('> nong dan ca th~ ngucri lam thg thu cong va nhfrng ngum lao d('>ng rieng le khac (Di€u 14, 15 Hi~n phap nam 1959) Trong qua trlnh thvc hi~n chfnh sach nay, Thu tuang Chfnh phu cling da c6 Thong tu s6 48/TTg ngay 3/6/1963 huang dfrn v€ vi~c ch~p hanh nghiem chinh phap lu~t bao dam quy€n tu hiiu v€ tu li~u san xu~t 0 nong thon Nha nucrc cling

da ban hanh Phap l~nh ngay 21110/1970 d~ trirng tri cac t('>i xam ph~m tai san rieng cua cong dan

Phap lu~t v€ so hiiu trong giai do~ nay chua xac nh~n vi~c cong hiiu hoa hoan toan d~t dai (theo quy dinh cua Hi~n phap nam 1959) nen quyen tu hiiu cua cac h('> nong dan ca th~ vfrn dugc Nha nucrc bao h('> cung vm nhfrng quy€n so hiiu tai san khac Tuy nhien, Nha nucrc nghiem ck vi~c lgi d1,1ng tai san tu hiiu d~ lam r6i lo~n n€n kinh t~ cua xa h('>i, pha ho~i k~ ho~ch kinh t~ nha nu6'c

M~c du con c6 nhfrng h~n ch~ do ho~m ca.nh lich sir hk bfiy

gio nhung phap lu~t ve sa hiiu vdn la ffiQt cong Cl,l phap lf quan

tn;mg va c6 hi~u qua dS Nha nu6c th\l'c hi~n cac chu truong xoa

bo tU hiiu ve tU li~U san xufit, th1,l'C hi~n chinh sach cai t~O xa

h()i chu nghia va cong hfru tu li~u san xufit; th1,1'C hi~n cac nghi

quy~t cua D~i h()i d~i bi~u toan qu6c lfin thu Ill, thu IV cua

Dang la vira xay d1,l'llg, vira cai t~o, trong cai t~o c6 xay d\l'fig

Cac van ban phap lu~t ve sa hfru trong giai do~n nay da t~o ra

tien de quan trQng c6 y nghia to 16n trong thai ki ti~p theo

D~ dap 11ng yeu cfiu va phu hgp v6i tlnh hlnh each m~ng

trong giai do~n nay, nam 1980 Qu6c h()i da ban hanh ban Hi~n

phap m6i Hi~n phap nam 1980 da ghi nh~n nhfrng dinh huang

chi~n luqc va tra thanh ca sa phap H dS xay d\l'fig h~ th6ng

phap lu~t n6i chung va phap lu~t ve sa hfru n6i rieng

La lu~t ca ban cua Nha nu6c, Hi~n phap nam 1980 da ghi

nh~n ph~m vi va ban chAt cua sa hiiu nha nuoc rna cac ban

Hi€n phtlp nam 1946, niim 1959 chua quy di111J~ D6 1a vi~c

kh~ng dinh: Dfit dai, rirng nui, song h6, hfim mo, tai nguyen

thien nhien trong long dfit, a vimg bi~n va them lvc dia, cac xi

thuong nghi~p qu6c doanh; ngan hang va t6 chuc bao hi~m;

cong trlnh phvc vv lqi fch cong c()ng; h~ th6ng dubng s~t,

dubng b(), dubng khong deu thu()c sa hfru toan dan (Dieu 19

Hi~n phap nam 1980)

Ban Hi@n phap nam 1980 da ghi nh~n cac ch@ d() sa hfru

dang t6n t~i a nu6c ta bao g6m cac hlnh thuc: Sa hfru nha nu6c

M~c du con c6 nhfrng h~n ch~ do ho~m ca.nh lich sir hk bfiy gio nhung phap lu~t ve sa hiiu vdn la ffiQt cong Cl,l phap lf quan tn;mg va c6 hi~u qua dS Nha nu6c th\l'c hi~n cac chu truong xoa

bo tU hiiu ve tU li~U san xufit, th1,l'C hi~n chinh sach cai t~O xa h()i chu nghia va cong hfru tu li~u san xufit; th1,1'C hi~n cac nghi quy~t cua D~i h()i d~i bi~u toan qu6c lfin thu Ill, thu IV cua Dang la vira xay d1,l'llg, vira cai t~o, trong cai t~o c6 xay d\l'fig Cac van ban phap lu~t ve sa hfru trong giai do~n nay da t~o ra tien de quan trQng c6 y nghia to 16n trong thai ki ti~p theo

D~ dap 11ng yeu cfiu va phu hgp v6i tlnh hlnh each m~ng trong giai do~n nay, nam 1980 Qu6c h()i da ban hanh ban Hi~n phap m6i Hi~n phap nam 1980 da ghi nh~n nhfrng dinh huang chi~n luqc va tra thanh ca sa phap H dS xay d\l'fig h~ th6ng phap lu~t n6i chung va phap lu~t ve sa hfru n6i rieng

La lu~t ca ban cua Nha nu6c, Hi~n phap nam 1980 da ghi nh~n ph~m vi va ban chAt cua sa hiiu nha nuoc rna cac ban

Hi€n phtlp nam 1946, niim 1959 chua quy di111J~ D6 1a vi~c kh~ng dinh: Dfit dai, rirng nui, song h6, hfim mo, tai nguyen thien nhien trong long dfit, a vimg bi~n va them lvc dia, cac xi

thuong nghi~p qu6c doanh; ngan hang va t6 chuc bao hi~m; cong trlnh phvc vv lqi fch cong c()ng; h~ th6ng dubng s~t, dubng b(), dubng khong deu thu()c sa hfru toan dan (Dieu 19 Hi~n phap nam 1980)

Ban Hi@n phap nam 1980 da ghi nh~n cac ch@ d() sa hfru dang t6n t~i a nu6c ta bao g6m cac hlnh thuc: Sa hfru nha nu6c

hay con gQi Ut so hiiu to~m dan, so hiiu t~p thS va so hiiu cua

cong dan (quy dinh trong cac di@u 18, 19, 23, 24, 27) Hi~n

phap nam 1980 con quy dinh m()t each C\1 thS v@ cac lo~i khach

thS cua nhfrng hinh thuc so hiiu nhdt dinh va tru tien cho hai

hinh thuc sa hiiu duqc xac dinh la so hiiu then ch6t Di€u 18

Hi~n phap nam 1980 da quy dinh: "Thih lqp va cung c6 ch~ a(j

s& hfm xii h(ji chu nghia vJ tu li¢u scm xudt nhlim th71c hi¢n m(jt

nJn kinh t~ qu6c dan chu y~u c6 hai thanh phdn: thanh phdn

kinh d qu6c doanh thu(jc s& hfm toan dan va thanh phdn kinh

d h(Jp tac xii thu(jc s& hfru tqp thi cua nhan dan lao a(jng "

Nh~m C\1 thS hoa vi~c thvc hi~n Hi~n phap, cac van ban

phap lu~t v@ so hiiu trong nhfrng nam dfiu cua th~p k)r 80 v~n

ti~p tl)C th\l'C hi~n chfnh sach cai t~O xa h(}i chu nghia trong

vi~c thi~t l~p va cling c6 ch~ d9 so hiiu xa h()i chu nghia Theo

quy dinh cua Hi~n phap, cac van ban phap 1u~t da quy dinh

vi~c giao quy€n sir dl)ng ddt dai (g6m ca ddt rimg, ddt th6

canh ) cho ngum sir dl)ng dS khai thac gia tri cua ddt nhung

phai bao dam quy€n quan lf cua Nha nu&c: Quy~t dinh s6

201/CP ngay 117/1980 cua H()i d6ng Chfnh phu v€ vi~c th6ng

nhdt quan lf ru()ng ddt va tang cubng cong tac quan lf ru()ng ddt

trong ca nu&c; Quy~t dinh s6 184/HDBT ngay 6/1111982 cua

H()i d6ng b9 truang (nay la Chfnh phu) v€ vi~c dfry m~nh giao

ddt, giao rimg cho t~p thS va nhan dan tr6ng cay, gay rimg

D(lc bi~t, tir khi thvc hi~n chfnh sach d6i m&i cua Dang,

Nha nu&c ta da ban hanh nhi€u van ban phap lu~t v€ so hiiu

Phap lu~t v€ so hiiu giai do~n nay da quy dinh r6 cac quy€n va

nghia V\1 cua chu so hiiu trong cac trubng hgp C\1 thS; d1i xu lf

dung d~n vdn d€ lgi fch nen da tro thanh d()ng Ivc thuc dfry

hay con gQi Ut so hiiu to~m dan, so hiiu t~p thS va so hiiu cua cong dan (quy dinh trong cac di@u 18, 19, 23, 24, 27) Hi~n phap nam 1980 con quy dinh m()t each C\1 thS v@ cac lo~i khach thS cua nhfrng hinh thuc so hiiu nhdt dinh va tru tien cho hai hinh thuc sa hiiu duqc xac dinh la so hiiu then ch6t Di€u 18 Hi~n phap nam 1980 da quy dinh: "Thih lqp va cung c6 ch~ a(j s& hfm xii h(ji chu nghia vJ tu li¢u scm xudt nhlim th71c hi¢n m(jt nJn kinh t~ qu6c dan chu y~u c6 hai thanh phdn: thanh phdn kinh d qu6c doanh thu(jc s& hfm toan dan va thanh phdn kinh

d h(Jp tac xii thu(jc s& hfru tqp thi cua nhan dan lao a(jng "

Nh~m C\1 thS hoa vi~c thvc hi~n Hi~n phap, cac van ban phap lu~t v@ so hiiu trong nhfrng nam dfiu cua th~p k)r 80 v~n ti~p tl)C th\l'C hi~n chfnh sach cai t~O xa h(}i chu nghia trong vi~c thi~t l~p va cling c6 ch~ d9 so hiiu xa h()i chu nghia Theo quy dinh cua Hi~n phap, cac van ban phap 1u~t da quy dinh vi~c giao quy€n sir dl)ng ddt dai (g6m ca ddt rimg, ddt th6 canh ) cho ngum sir dl)ng dS khai thac gia tri cua ddt nhung phai bao dam quy€n quan lf cua Nha nu&c: Quy~t dinh s6 201/CP ngay 117/1980 cua H()i d6ng Chfnh phu v€ vi~c th6ng nhdt quan lf ru()ng ddt va tang cubng cong tac quan lf ru()ng ddt trong ca nu&c; Quy~t dinh s6 184/HDBT ngay 6/1111982 cua H()i d6ng b9 truang (nay la Chfnh phu) v€ vi~c dfry m~nh giao ddt, giao rimg cho t~p thS va nhan dan tr6ng cay, gay rimg D(lc bi~t, tir khi thvc hi~n chfnh sach d6i m&i cua Dang, Nha nu&c ta da ban hanh nhi€u van ban phap lu~t v€ so hiiu Phap lu~t v€ so hiiu giai do~n nay da quy dinh r6 cac quy€n va nghia V\1 cua chu so hiiu trong cac trubng hgp C\1 thS; d1i xu lf

dung d~n vdn d€ lgi fch nen da tro thanh d()ng Ivc thuc dfry

giao 1uu dan s\f trong di~u ki~n n~n kinh te hang hoa nhi~u

thanh phdn theo dinh huang xa h()i chu nghia c6 S\f qmin 11 cua

Nha nu6c phat trien m~ me Vf d'(l: Phap 1~nh v~ thira k@

ngay 10/9/1990; Phap 1~nh v~ nha a ngay 26/311991; Lu~t d~t

dai nam 1987; Phap 1~nh bao h() quy~n sa hfru cong nghi~p

ngay 1112/1989

Ngohl ra, dum g6c d() 1~p phap ciing cAn phai th~y rfutg

hi~U 1\fC phap lf CUa cac van ban phap 1u~t V~ sa hfru ban hanh

trong thm ld tir nam 1980 den nam 1992 cao han so vm thm ld

tru6c nam 1980, do d6 tfnh 6n dinh cao han Di~u nay da t~o ra

tam li yen tam va tin tui:Jng vao S\1' bao hQ CUa phap 1u~t dfli vm

cac quan h~ SO hfru Qua qua trlnh ap dvng trong th\fC t€, cac

van ban phap 1u~t v~ sa hfru giai do~n nay da phan anh dung

quy 1u~t khach quan va c6 tfnh kha thi nen phfut 1011 dugc Lu~t

d~t dai sua d6i va BLDS ghi nh?n

4 Giai dol}n tir nam 1992 d~n nam 2013

Dum anh sang cua nghi quyet D~ h()i d~ bieu toan qu6c

lfut thu VI cua Dang c()ng san Vi~t Nam, cong CUQC d6i mm

toan di~n a d~t nu6c ta da d~t dugc nhfrng thanh t\l'U bu6c dftu

vo cung quan trc;mg, nh~t 1a trong nhimg nam dAu cua th?p nien

90 cua th6 ki tru6c De dap Ung nhu cAu cua tlnh hlnh va nhi~m

V\1 mm, Qu6c h()i da quy€t dinh ban hanh Hi€n phap nam 1992

Hi€n phap nam 1992 (dugc Qu6c h()i thong qua ngay

15/4/1992) da k€ thira nhfrng quy dinh cua cac ban Hien phap

tru6c day va da xac nh~n che d() kinh te cua nu6c ta bao g6m

ba hlnh thuc sa hfru chu y€u Di~u 15 Hi€n phap nam 1992 ghi

nh~n: ''Nha nzrac phat triin nin kinh d hlmg hoa nhiiu thanh

giao 1uu dan s\f trong di~u ki~n n~n kinh te hang hoa nhi~u thanh phdn theo dinh huang xa h()i chu nghia c6 S\f qmin 11 cua Nha nu6c phat trien m~ me Vf d'(l: Phap 1~nh v~ thira k@ ngay 10/9/1990; Phap 1~nh v~ nha a ngay 26/311991; Lu~t d~t dai nam 1987; Phap 1~nh bao h() quy~n sa hfru cong nghi~p ngay 1112/1989

Ngohl ra, dum g6c d() 1~p phap ciing cAn phai th~y rfutg hi~U 1\fC phap lf CUa cac van ban phap 1u~t V~ sa hfru ban hanh trong thm ld tir nam 1980 den nam 1992 cao han so vm thm ld tru6c nam 1980, do d6 tfnh 6n dinh cao han Di~u nay da t~o ra tam li yen tam va tin tui:Jng vao S\1' bao hQ CUa phap 1u~t dfli vm cac quan h~ SO hfru Qua qua trlnh ap dvng trong th\fC t€, cac van ban phap 1u~t v~ sa hfru giai do~n nay da phan anh dung quy 1u~t khach quan va c6 tfnh kha thi nen phfut 1011 dugc Lu~t d~t dai sua d6i va BLDS ghi nh?n

4 Giai dol}n tir nam 1992 d~n nam 2013 Dum anh sang cua nghi quyet D~ h()i d~ bieu toan qu6c lfut thu VI cua Dang c()ng san Vi~t Nam, cong CUQC d6i mm toan di~n a d~t nu6c ta da d~t dugc nhfrng thanh t\l'U bu6c dftu

vo cung quan trc;mg, nh~t 1a trong nhimg nam dAu cua th?p nien

90 cua th6 ki tru6c De dap Ung nhu cAu cua tlnh hlnh va nhi~m

V\1 mm, Qu6c h()i da quy€t dinh ban hanh Hi€n phap nam 1992 Hi€n phap nam 1992 (dugc Qu6c h()i thong qua ngay 15/4/1992) da k€ thira nhfrng quy dinh cua cac ban Hien phap tru6c day va da xac nh~n che d() kinh te cua nu6c ta bao g6m

ba hlnh thuc sa hfru chu y€u Di~u 15 Hi€n phap nam 1992 ghi nh~n: ''Nha nzrac phat triin nin kinh d hlmg hoa nhiiu thanh

phdn theo C(J chi thi truimg c6 Slf quem lf cua Nha mrbc theo

dinh hubng xii h()i chit nghza Ca cdu kinh ti nhiJu thanh phdn

vbi cac hlnh thuc t6 chuc sim xudt, kinh doanh da dqng dl!a

tren chi d() sil hiiu toim dan, sil hiiu tqp thi, sil hiiu tu nhan,

trong d6 sil hfru toan dan va sil hiiu tqp thi la nJn timg "

V cri xu th@ phat tri~n cua m()t n~n kinh t@ da d~ng, Hi@n

phap nfu:n 1992 da xac nh~n SlJ t6n t~i cua hlnh thuc sa hfru tU

nhan, nhi~u thanh phfut kinh t@ khac nhau cung t6n t~i va phat

tri~n D~ t~o di~u ki~n cho ll,l'c luQ'llg san xuAt phat tri~n m~nh

me, Nha nucrc chu truang cho cac thanh phfrn kinh t@ thu()c sa

hliu tu nhan phat tri~n vm nhi~u hlnh thuc t6 chuc kinh doanh

da d~ng Muc d() va ph~m vi cua sa hliu tu nhan ngay cang

dugc rna r()ng Di~u 21 Hi@n phap nam 1992 quy dinh: "Kinh

ti ca thi, kinh ti tu him tu nhan du(YC Ch9n hlnh thuc t6 chuc

sim xudt, kinh doanh, du(Yc thimh lqp doanh nghi¢p khong hi

hqn chi vJ quy mo hoqt d()ng trong nhfrng nganh nghJ c6 l(Yi

cho qu6c ki dan sinh"

Tuy nhien, Nha nucrc vfin luon luon xac dinh vai tro n~n

tang cua hlnh thuc sa hliu toan dan va sa hliu t~p th~; xac dinh

kinh t@ qu6c doanh (thu()c sa hliu toan dan) phru la thanh phfrn

kinh t@ giu vai tro chu d~o trong n~n kinh t@ qu6c dan

D6i vcri vi~c sa hliu tu li~u san xuAt quan trQng la dfit dai,

Di~u 18 Hi@n phap nam 1992 vfin ti@p t1,1c kh~ng dinh: "Nha

nubc th6ng nhdt quan lf toan h9 ddt dai theo quy hoqch va

phap luqt, hao dam su dl;lng dung ml;lC dich va c6 hi¢u qua" So

vm Hi@n phap nam 1980, Hi@n phap nam 1992 quy dinh C\1 th~

v~ vi~c su d1,1ng dk D6 la: Nha nucrc giao dfit cho cac t6 chuc

phdn theo C(J chi thi truimg c6 Slf quem lf cua Nha mrbc theo dinh hubng xii h()i chit nghza Ca cdu kinh ti nhiJu thanh phdn vbi cac hlnh thuc t6 chuc sim xudt, kinh doanh da dqng dl!a tren chi d() sil hiiu toim dan, sil hiiu tqp thi, sil hiiu tu nhan, trong d6 sil hfru toan dan va sil hiiu tqp thi la nJn timg "

V cri xu th@ phat tri~n cua m()t n~n kinh t@ da d~ng, Hi@n phap nfu:n 1992 da xac nh~n SlJ t6n t~i cua hlnh thuc sa hfru tU

nhan, nhi~u thanh phfut kinh t@ khac nhau cung t6n t~i va phat tri~n D~ t~o di~u ki~n cho ll,l'c luQ'llg san xuAt phat tri~n m~nh

me, Nha nucrc chu truang cho cac thanh phfrn kinh t@ thu()c sa

hliu tu nhan phat tri~n vm nhi~u hlnh thuc t6 chuc kinh doanh

da d~ng Muc d() va ph~m vi cua sa hliu tu nhan ngay cang dugc rna r()ng Di~u 21 Hi@n phap nam 1992 quy dinh: "Kinh

ti ca thi, kinh ti tu him tu nhan du(YC Ch9n hlnh thuc t6 chuc sim xudt, kinh doanh, du(Yc thimh lqp doanh nghi¢p khong hi hqn chi vJ quy mo hoqt d()ng trong nhfrng nganh nghJ c6 l(Yi cho qu6c ki dan sinh"

Tuy nhien, Nha nucrc vfin luon luon xac dinh vai tro n~n tang cua hlnh thuc sa hliu toan dan va sa hliu t~p th~; xac dinh kinh t@ qu6c doanh (thu()c sa hliu toan dan) phru la thanh phfrn kinh t@ giu vai tro chu d~o trong n~n kinh t@ qu6c dan

D6i vcri vi~c sa hliu tu li~u san xuAt quan trQng la dfit dai, Di~u 18 Hi@n phap nam 1992 vfin ti@p t1,1c kh~ng dinh: "Nha nubc th6ng nhdt quan lf toan h9 ddt dai theo quy hoqch va phap luqt, hao dam su dl;lng dung ml;lC dich va c6 hi¢u qua" So

vm Hi@n phap nam 1980, Hi@n phap nam 1992 quy dinh C\1 th~ v~ vi~c su d1,1ng dk D6 la: Nha nucrc giao dfit cho cac t6 chuc

va ca nhan su dvng 6n d!nh lau dai; ngucri su dvng duqc

chuy~n quy~n su dvng dfit duqc Nha nu6c giao theo quy d!nh

cua phap lu~t

Quy dinh tren day cua Hi~n phap nam 1992 da t;;to ca sa

phap li cho vi~c sua d6i Lu~t dfit dai nam 1987 Quy€n su dvng

dfit da duqc coi 1a quy~n tai san c6 gia tri va c6 th~ chuy~n giao

duqc trong giao luu dan sg Tinh thftn tren cua Hi~n phap nam

1992 da duqc cv th~· thanh nam quy€n cua ngum su dvng d&t

trong Lu~t dfit dai nam 1993 la: Quy€n chuy~n d6i, chuy~n nhuqng,

cho thue, th~ chfip, thua k~ quy~n su dvng dfit Sau nay khi ban

hanh BLDS, nam quy~n co ban tren day cling duqc Phftn thu

nam cua BLDS nam 1995 va BLDS nam 2005 ghi nh~n

Thanh t\l'U l~p phap cao nhfit trong Hnh vvc sa hfru d6 la

cac quy d!nh v~ tai san va quy€n sa hfru t;;ti Phftn thu hai

BLDS Vm cac quy djnh tuang d6i dfty du va hoan thi~n v~ sa

hfru ch~c ch~n se t;;to ra nhfmg ti€n d€ thu~n ti~n cho vi~c 6n

dinh va phat tri~n cac quan h~ hang hoa ti€n t~ trong n~n kinh

t~ thi truang nhi~u thanh phftn c6 sg quan li cua Nha nu6c theo

dinh huang xa h()i chu nghia Cac quy dinh C\} th~ v~ tai san va

quy€n sa hfru trong Phftn thu hai BLDS la nhfmg "chufrn mgc"

phap li 6n dinh, t;;to ra hanh lang phap li, an toan c6 hi~u h;c

phap lu~t cao se huang cho quan h~ tai san phat tri~n trong m()t

moi truang 6n d!nh va thu~n lqi

Nhln l;;ti nhfmg quy dinh phap lu~t v€ sa hfru trong giai

do;;tn tu nam 1992 d~n nay chung ta thfiy r~ng phap lu~t v~ sa

hfru n6i rieng va phap lu~t v~ dan S\I n6i chung cua Vi~t Nam

da xfch l?i gftn phap lu~t cac nu6c, phil hqp v6i thong 1~ va t~p

va ca nhan su dvng 6n d!nh lau dai; ngucri su dvng duqc chuy~n quy~n su dvng dfit duqc Nha nu6c giao theo quy d!nh cua phap lu~t

Quy dinh tren day cua Hi~n phap nam 1992 da t;;to ca sa

phap li cho vi~c sua d6i Lu~t dfit dai nam 1987 Quy€n su dvng dfit da duqc coi 1a quy~n tai san c6 gia tri va c6 th~ chuy~n giao duqc trong giao luu dan sg Tinh thftn tren cua Hi~n phap nam

1992 da duqc cv th~· thanh nam quy€n cua ngum su dvng d&t trong Lu~t dfit dai nam 1993 la: Quy€n chuy~n d6i, chuy~n nhuqng, cho thue, th~ chfip, thua k~ quy~n su dvng dfit Sau nay khi ban hanh BLDS, nam quy~n co ban tren day cling duqc Phftn thu nam cua BLDS nam 1995 va BLDS nam 2005 ghi nh~n

Thanh t\l'U l~p phap cao nhfit trong Hnh vvc sa hfru d6 la cac quy d!nh v~ tai san va quy€n sa hfru t;;ti Phftn thu hai BLDS Vm cac quy djnh tuang d6i dfty du va hoan thi~n v~ sa

hfru ch~c ch~n se t;;to ra nhfmg ti€n d€ thu~n ti~n cho vi~c 6n dinh va phat tri~n cac quan h~ hang hoa ti€n t~ trong n~n kinh t~ thi truang nhi~u thanh phftn c6 sg quan li cua Nha nu6c theo dinh huang xa h()i chu nghia Cac quy dinh C\} th~ v~ tai san va quy€n sa hfru trong Phftn thu hai BLDS la nhfmg "chufrn mgc" phap li 6n dinh, t;;to ra hanh lang phap li, an toan c6 hi~u h;c phap lu~t cao se huang cho quan h~ tai san phat tri~n trong m()t moi truang 6n d!nh va thu~n lqi

Nhln l;;ti nhfmg quy dinh phap lu~t v€ sa hfru trong giai do;;tn tu nam 1992 d~n nay chung ta thfiy r~ng phap lu~t v~ sa

hfru n6i rieng va phap lu~t v~ dan S\I n6i chung cua Vi~t Nam

da xfch l?i gftn phap lu~t cac nu6c, phil hqp v6i thong 1~ va t~p

qmin qu6c t~ Phap lu~t v€ so hilu fm djnh, c6 gia tri phap If

cao se Ht y~u t6 t!;lo di€u ki~n thu~n lgi cho cac nha dfiu tu nu6c

ngoai t!;li Vi~t Nam Di€u nay c6 y nghTa vo cling quan tn;mg

khi giao luu qu6c t~ ngay cang mo r(mg va nu6c ta da tro thanh

thanh vien chinh thuc cua ASEAN, WTO

5 Giai dofn tir nam 2013 d~n nay

Ngay 28 thang 11 nam 2013, t!;li ld h9p thu 6, Qu6c h9i

Khoa XIII da thong qua Hi~n phap nam 2013 N9i dung cua

Hi€n phap nam 2013 kh~ng dinh: "nJn kinh d Vi¢t Nam la nJn

kinh d thi trn&ng dfnh hu&ng xii h9i chu nghia v&i nhiJu hinh

thuc sa hii'u cac thanh phdn kinh d aJu la b9 phqn cdu thanh

quan tr(mg cua nJn kinh d qu6c dan Cac chu thi thu9c cac

thanh phdn kinh d binh a&ng, h(J'p tac va cqnh tranh theo phap

luqt" (Di€u 51)

Vfin ti~p tl)c phat triSn n€n kinh t~ da d!;lng, nhi€u thanh

phfin, Hi€n phap nam 2013 thS hi~n ro dinh huang xay dlJilg

n€n kinh t€ d9c l~p tv chu, phat huy n9i h,rc cua cac thanh

phfin khac nhau Day chinh la n€n tang phap li b€n vilng dS t!;lo

di€u ki~n cho cac quan h~ so hilu dugc phat triSn tren CO' so ton

trQng sv blnh d~ng, ti€n b9

Hi€n phap nam 2013 nhfm m1:1nh vai tro chu d!;lo cua kinh t€

Nha nu6c va khkg dinh so hilu toan dan d6i vm cac thl san mang

y nghTa kinh t~ 16n, y nghTa v€ an ninh qu6c phong: "ddt dai, tai

nguyen nu&c, tai nguyen khoang scm, ngu6n l()'i a vung biin,

vung tr&i, tai nguyen thien nhien khac va cac tai scm do Nha

nu&c adu tu, quan lf la tai san cong thut)c sa hii'u toan dan do

Nha nu&c dqi di¢n chu sa hii'u va th6ng nhdt quem l{'' (Di€u 53)

qmin qu6c t~ Phap lu~t v€ so hilu fm djnh, c6 gia tri phap If cao se Ht y~u t6 t!;lo di€u ki~n thu~n lgi cho cac nha dfiu tu nu6c ngoai t!;li Vi~t Nam Di€u nay c6 y nghTa vo cling quan tn;mg khi giao luu qu6c t~ ngay cang mo r(mg va nu6c ta da tro thanh thanh vien chinh thuc cua ASEAN, WTO

5 Giai dofn tir nam 2013 d~n nay Ngay 28 thang 11 nam 2013, t!;li ld h9p thu 6, Qu6c h9i Khoa XIII da thong qua Hi~n phap nam 2013 N9i dung cua Hi€n phap nam 2013 kh~ng dinh: "nJn kinh d Vi¢t Nam la nJn kinh d thi trn&ng dfnh hu&ng xii h9i chu nghia v&i nhiJu hinh thuc sa hii'u cac thanh phdn kinh d aJu la b9 phqn cdu thanh quan tr(mg cua nJn kinh d qu6c dan Cac chu thi thu9c cac thanh phdn kinh d binh a&ng, h(J'p tac va cqnh tranh theo phap luqt" (Di€u 51)

Vfin ti~p tl)c phat triSn n€n kinh t~ da d!;lng, nhi€u thanh phfin, Hi€n phap nam 2013 thS hi~n ro dinh huang xay dlJilg n€n kinh t€ d9c l~p tv chu, phat huy n9i h,rc cua cac thanh phfin khac nhau Day chinh la n€n tang phap li b€n vilng dS t!;lo di€u ki~n cho cac quan h~ so hilu dugc phat triSn tren CO' so ton trQng sv blnh d~ng, ti€n b9

Hi€n phap nam 2013 nhfm m1:1nh vai tro chu d!;lo cua kinh t€ Nha nu6c va khkg dinh so hilu toan dan d6i vm cac thl san mang

y nghTa kinh t~ 16n, y nghTa v€ an ninh qu6c phong: "ddt dai, tai nguyen nu&c, tai nguyen khoang scm, ngu6n l()'i a vung biin, vung tr&i, tai nguyen thien nhien khac va cac tai scm do Nha nu&c adu tu, quan lf la tai san cong thut)c sa hii'u toan dan do Nha nu&c dqi di¢n chu sa hii'u va th6ng nhdt quem l{'' (Di€u 53)

BLDS nam 2015 duqc thong qua vao ngay 24/1112015 va

c6 hi~u hJc b~t d~u tir ngay 01//0112017 thAm nhu~n dinh

huang cua Hi~n phap nam 2013 BLDS nam 2015 v6i sau

Ph~n, 689 Di~u da th~ hi~n nhfrng n()i dung rAt tiSn b() va hi~n

d~i lien quan dSn quan h~ sa hfru Theo do, l~n d!u tien, chi€m

hfru dugc ghi nh~n trong b() lu~t, ben c~nh gia tri Ia m()t quy~n

nang thu()c quy~n sa hfru, Ia m()t tr~ng thai phap li va ngum

chiSm hfru dugc bao v~ quy~n cua h9 d6i v6i thl san h9 dang

chiS~ hfru BLDS nam 2015 ciing l~n d!u tien quy dinh ben

c~nh quy~n sa hfru cua chu sa hffu d6i v6i tai sim c6 quy~n cua

cac chu th~ khac nhu quy~n b~ m~t, quy~n huang d\lng Quy~n

d6i v6i bAt d()ng san li~n k~ dugc quy dinh theo huang khai

quat va chfnh xac han khi xac dinh do 1a quy~n g~n li~n v6i bAt

d()ng san va khong thay dbi cho du chu sa hfru cua bAt d()ng

san co thay dbi

BLDS nam 2015 v6i nhfrng quy dinh sua dbi va bb sung so

v6i quy dinh cua BLDS nam 2005 v~ tai san va sa hfru da rna

ra hanh lang phap li tiSn b(), Ia ca sa d~ cac chu th~ c6 th~ khai

thac t6i da 1¢ ich cua tai san va dem i~i cac gia tri v~t chAt, gop

ph~n phat tri~n xa h()i

Quan h~ phap lu~t dan S\f V~ sa hfru ciing nhu cac quan h~

phap lu~t dan S\f khac bao g6m nhfrng ySu t6 du thanh quan h~

do la: Chu th~, khach th~ va n()i dung quy~n sa hfru Vi~c phan

tfch cac y€u tf> cftu thanh quan h~ phap lu~t dan S\f V~ sa hfru

du6i d~ng C\l th~, rieng bi~t c6 y nghTa cho vi~c nghien c(ru

tung ySu t6 khi phai xem xet chung trong nhfrng truemg hgp C\l

BLDS nam 2015 duqc thong qua vao ngay 24/1112015 va

c6 hi~u hJc b~t d~u tir ngay 01//0112017 thAm nhu~n dinh huang cua Hi~n phap nam 2013 BLDS nam 2015 v6i sau Ph~n, 689 Di~u da th~ hi~n nhfrng n()i dung rAt tiSn b() va hi~n d~i lien quan dSn quan h~ sa hfru Theo do, l~n d!u tien, chi€m hfru dugc ghi nh~n trong b() lu~t, ben c~nh gia tri Ia m()t quy~n nang thu()c quy~n sa hfru, Ia m()t tr~ng thai phap li va ngum chiSm hfru dugc bao v~ quy~n cua h9 d6i v6i thl san h9 dang chiS~ hfru BLDS nam 2015 ciing l~n d!u tien quy dinh ben c~nh quy~n sa hfru cua chu sa hffu d6i v6i tai sim c6 quy~n cua cac chu th~ khac nhu quy~n b~ m~t, quy~n huang d\lng Quy~n d6i v6i bAt d()ng san li~n k~ dugc quy dinh theo huang khai quat va chfnh xac han khi xac dinh do 1a quy~n g~n li~n v6i bAt d()ng san va khong thay dbi cho du chu sa hfru cua bAt d()ng san co thay dbi

BLDS nam 2015 v6i nhfrng quy dinh sua dbi va bb sung so v6i quy dinh cua BLDS nam 2005 v~ tai san va sa hfru da rna

ra hanh lang phap li tiSn b(), Ia ca sa d~ cac chu th~ c6 th~ khai thac t6i da 1¢ ich cua tai san va dem i~i cac gia tri v~t chAt, gop ph~n phat tri~n xa h()i

Quan h~ phap lu~t dan S\f V~ sa hfru ciing nhu cac quan h~ phap lu~t dan S\f khac bao g6m nhfrng ySu t6 du thanh quan h~

do la: Chu th~, khach th~ va n()i dung quy~n sa hfru Vi~c phan tfch cac y€u tf> cftu thanh quan h~ phap lu~t dan S\f V~ sa hfru du6i d~ng C\l th~, rieng bi~t c6 y nghTa cho vi~c nghien c(ru

tung ySu t6 khi phai xem xet chung trong nhfrng truemg hgp C\l

th~ Tren thvc t~ ba y~u t6 tren day thubng c6 m6i quan h~

khfmg khit, bi~n chtmg, bm thi~u m()t trong cac y~u t6 d6 thl

khong th~ hinh thanh quan h~ phap lu~t dan S\I V~ sa hiiu

I CHU THE CUA QUAN H$ Sd HUu

Chu th~ cua quy~n sa hiiu la nhfrng ngum tham gia quan h~

phap lu~t dan S\I V~ sa hiiu

D6i v6i nhi'rng tai san hi'ru hlnh thl chu th~ cua quy~n sa

hi'ru Ia nhi'rng ngucri c6 trong tay cac tai san theo quy dinh

t~i Chuang VII, Phfin thu nhdt BLDS thu()c quy~n sa htru

cua mlnh (con gQi la chu sa hi'ru) dugc xac l~p theo nhfrng

din cu do BLDS quy dinh Chu sa hi'ru trong lu~t dan S\I la

ca nhan, phap nhan, theo nhu quy dinh t~i Di~u 158: "c6 au

ba quy~n nang la quy~n chiim hiru, quy~n su dl:lng, quy~n

tltnh aoqt tai scm"

D€ tra thanh chu sa hiiu, trong m()t s6 trubng hgp phap lu~t

dan S\I quy dinh phai c6 nhfrng di~u ki~n nhdt dinh Df>i v6i ca

nhan, d~ tra thanh chu sa hiiu phai c6 nang lvc phap lu~t va

trong m()t s6 trubng hgp phai c6 nang lvc hanh vi

M(tt khac, c6 nhfrng tai san BLDS quy dinh chi thu()c

quy~n sa hiiu cua nhfrng chu th~ rieng bi~t nhu: Thl san thu()c

sa hiiu toan dan bao g6m ddt dai, rirng tv nhien, rirng tr6ng c6

v6n tu ngan sach nha nu6c, mii, song h6, ngu6n nu6c, thl

nguyen trong long ddt (Di~u 197 BLDS)

D6i v6i nhfrng tai san vo hlnh ( quy~n sa hiiu tri tu~) thl chu

th~ quy~n sa hiiu la nhfrng ngum dugc phap lu~t dan sv cong

nh~n D6 Ia chu sa hiiu tac phfim bao g6m: Tac gia, cac d6ng

th~ Tren thvc t~ ba y~u t6 tren day thubng c6 m6i quan h~ khfmg khit, bi~n chtmg, bm thi~u m()t trong cac y~u t6 d6 thl khong th~ hinh thanh quan h~ phap lu~t dan S\I V~ sa hiiu

I CHU THE CUA QUAN H$ Sd HUu

Chu th~ cua quy~n sa hiiu la nhfrng ngum tham gia quan h~ phap lu~t dan S\I V~ sa hiiu

D6i v6i nhi'rng tai san hi'ru hlnh thl chu th~ cua quy~n sa

hi'ru Ia nhi'rng ngucri c6 trong tay cac tai san theo quy dinh t~i Chuang VII, Phfin thu nhdt BLDS thu()c quy~n sa htru cua mlnh (con gQi la chu sa hi'ru) dugc xac l~p theo nhfrng din cu do BLDS quy dinh Chu sa hi'ru trong lu~t dan S\I la

ca nhan, phap nhan, theo nhu quy dinh t~i Di~u 158: "c6 au

ba quy~n nang la quy~n chiim hiru, quy~n su dl:lng, quy~n

tltnh aoqt tai scm"

D€ tra thanh chu sa hiiu, trong m()t s6 trubng hgp phap lu~t dan S\I quy dinh phai c6 nhfrng di~u ki~n nhdt dinh Df>i v6i ca nhan, d~ tra thanh chu sa hiiu phai c6 nang lvc phap lu~t va trong m()t s6 trubng hgp phai c6 nang lvc hanh vi

M(tt khac, c6 nhfrng tai san BLDS quy dinh chi thu()c quy~n sa hiiu cua nhfrng chu th~ rieng bi~t nhu: Thl san thu()c

sa hiiu toan dan bao g6m ddt dai, rirng tv nhien, rirng tr6ng c6 v6n tu ngan sach nha nu6c, mii, song h6, ngu6n nu6c, thl nguyen trong long ddt (Di~u 197 BLDS)

D6i v6i nhfrng tai san vo hlnh ( quy~n sa hiiu tri tu~) thl chu th~ quy~n sa hiiu la nhfrng ngum dugc phap lu~t dan sv cong nh~n D6 Ia chu sa hiiu tac phfim bao g6m: Tac gia, cac d6ng

tac gift, CO quan tf> chirc giao nhi~m V\1 cho tac gia, Ca nhan

ho~ t5 chirc giao k~t hgp d6ng sang t~o v6i tac gia, ngubi thira

k~ theo di chuc ho~c nguOi thira k~ theo phap lu~t cua tac gia

Trong quy~n so hfru cong nghi~p chu so hfru c6 th€ dugc xac

nh~ theo van bfutg bao h<} Ngubi c6 ten trong van bfutg bao

h9 do ccr quan nha nuoc c6 thAm quyen cAp la chu so hfru va c6

quyen so hilu d6i v6i sang ch~ giai phap hfru ich, ki€u dang

cong nghi~p nhan hi~u hang hoa v.v dugc xac l~p theo van

bfutg bao h9

Do tinh chAt va d~c trung cua quan h~ phap lu~t v~ so hfm

nen m<}t ben chu th€ luon dugc xac dinh va c6 cac quyen nang

chi€m hfru, sir d\lng, dinh do~t thl san cua minh, con chu th€

phia ben kia la tAt ca nhfrng thanh vien trong xa h9i Nhfrng

thanh vien nay chua dUQ'C xac dinh C\1 th€ nhung hQ CO nghia

V\1 phai ton trQng cac quyen nang cua chu so hfru Nghia V\1

nay dugc th€ hi~n 0 vi~c khong dugc xam ph~ d€n cac quy€n

cua chu so hfru dum d~ng hanh d<}ng ho~c khong hanh d<}ng

Vi dtt: Khong dugc xam ph~ tiVC ti€p ho~c gian ti~p d~n cac

quy€n, lgi ich hgp phap cua chu so hfru Ngubi thue thl san

khong dUQ'C SU dvng tai san khong dung ID\lC dich, cong dvng

cua thl san N€u ben thue thl san yi ph~m c6 th€ bi ben cho thue

don phuong chAm dirt thgc hi~n hgp d6ng va yeu d.u b6i

thu<mg thi~t h~ theo quy dinh t~i khoan 2 Di€u 480 BLDS

Ngoai ra, d€ bao v~ quy€n, lQ'i ich hgp phap cua chu so

hfru, phap lu~t con quy dinh cac thanh vien trong xa h9i khong

dugc ti€n hanh nhfrng hanh vi khac lam can tro vi~c thgc hi~n

cac quyen nang cua chu so hilu

tac gift, CO quan tf> chirc giao nhi~m V\1 cho tac gia, Ca nhan ho~ t5 chirc giao k~t hgp d6ng sang t~o v6i tac gia, ngubi thira k~ theo di chuc ho~c nguOi thira k~ theo phap lu~t cua tac gia Trong quy~n so hfru cong nghi~p chu so hfru c6 th€ dugc xac nh~ theo van bfutg bao h<} Ngubi c6 ten trong van bfutg bao h9 do ccr quan nha nuoc c6 thAm quyen cAp la chu so hfru va c6

quyen so hilu d6i v6i sang ch~ giai phap hfru ich, ki€u dang cong nghi~p nhan hi~u hang hoa v.v dugc xac l~p theo van bfutg bao h9

Do tinh chAt va d~c trung cua quan h~ phap lu~t v~ so hfm nen m<}t ben chu th€ luon dugc xac dinh va c6 cac quyen nang chi€m hfru, sir d\lng, dinh do~t thl san cua minh, con chu th€ phia ben kia la tAt ca nhfrng thanh vien trong xa h9i Nhfrng thanh vien nay chua dUQ'C xac dinh C\1 th€ nhung hQ CO nghia V\1 phai ton trQng cac quyen nang cua chu so hfru Nghia V\1

nay dugc th€ hi~n 0 vi~c khong dugc xam ph~ d€n cac quy€n cua chu so hfru dum d~ng hanh d<}ng ho~c khong hanh d<}ng

Vi dtt: Khong dugc xam ph~ tiVC ti€p ho~c gian ti~p d~n cac quy€n, lgi ich hgp phap cua chu so hfru Ngubi thue thl san khong dUQ'C SU dvng tai san khong dung ID\lC dich, cong dvng cua thl san N€u ben thue thl san yi ph~m c6 th€ bi ben cho thue don phuong chAm dirt thgc hi~n hgp d6ng va yeu d.u b6i thu<mg thi~t h~ theo quy dinh t~i khoan 2 Di€u 480 BLDS Ngoai ra, d€ bao v~ quy€n, lQ'i ich hgp phap cua chu so hfru, phap lu~t con quy dinh cac thanh vien trong xa h9i khong dugc ti€n hanh nhfrng hanh vi khac lam can tro vi~c thgc hi~n cac quyen nang cua chu so hilu

II KRACH THE CUA QUAN H.€ SO HOlJ

Khach th~ la m9t trong ba y~u t6 d.u thanh quan h~ phap

lu~t dan sg v~ so hiiu N6 c6 th~ la d6i tuQ'Ilg cua th~ gi6i v~t

chfit ho~c la k~t qua nhfrng ho~t d9ng sang t~o tinh thfut (tri tu~)

1 Khai ni~m tai san

Till sfm - v6i tu each la khach th~ cua quan h~ so hiiu - da

dugc Di~u 105 BLDS xac dinh nhu sau: "Tai sim Ia wjt, tiJn,

gidy til c6 gia va quyJn tai sim "

V~t chinh Ia d6i tuQllg cua th~ gi6i v~t chfit theo nghia r9ng

bao gbm ca d9ng v~t, thgc v~t va mQi v~t khac v6i y nghia v~t

li a ffiQi tr~ng thai (r~n, long, khi)

v 6i y nghia Ia m9t ph;;tm tru phap li, v~t la b9 ph~n cua th~

gi6i v~t chfit c6 th~ dap t'mg dugc m9t nhu dm nao d6 (v~t

chfit) cua con ngum Tuy nhien, khong phai bfit cu b9 ph~n nao

cua th~ gi6i v~t chfit d~u dugc coila v~t Vl v~y, c6 nhfrng b9

ph~n cua th~ gi6i v~t chfit a d~ng nay thl dugc coi Ia v~t nhung

a d;,tng khac l~i khong dugc coi la v~t Vi d¥: Khong khi trong

tg nhien, nu6c su6i, nu6c song, nu6c bi€n khong dugc coi la

v~t Nhung n~u cac v~t nay dugc dong vao blnh nu6c hay dugc

lam n6ng, lam l~nh 1~ dugc coi la v~t

Nhu v~y, ngoai y~u t6 dap t'mg dugc nhu cdu cua con

ngum, v~t v6i tu each la till sfm phai n&m trong sg chi~m hiiu

cua con ngum, CO d~c trung gia tri Va trcr thanh d6i tUQ'Ilg cua

CaC giao dich dan Sl,l'

Do S\l' phat tri~n cua khoa hQC, cong ngh~, khai ni~m v~t

trong khoa hQC phap li cling dugc rna r9ng Vi d¥: Phfin m~m

II KRACH THE CUA QUAN H.€ SO HOlJ

Khach th~ la m9t trong ba y~u t6 d.u thanh quan h~ phap lu~t dan sg v~ so hiiu N6 c6 th~ la d6i tuQ'Ilg cua th~ gi6i v~t chfit ho~c la k~t qua nhfrng ho~t d9ng sang t~o tinh thfut (tri tu~)

1 Khai ni~m tai san Till sfm - v6i tu each la khach th~ cua quan h~ so hiiu - da dugc Di~u 105 BLDS xac dinh nhu sau: "Tai sim Ia wjt, tiJn, gidy til c6 gia va quyJn tai sim "

V~t chinh Ia d6i tuQllg cua th~ gi6i v~t chfit theo nghia r9ng bao gbm ca d9ng v~t, thgc v~t va mQi v~t khac v6i y nghia v~t

li a ffiQi tr~ng thai (r~n, long, khi)

v 6i y nghia Ia m9t ph;;tm tru phap li, v~t la b9 ph~n cua th~ gi6i v~t chfit c6 th~ dap t'mg dugc m9t nhu dm nao d6 (v~t chfit) cua con ngum Tuy nhien, khong phai bfit cu b9 ph~n nao cua th~ gi6i v~t chfit d~u dugc coila v~t Vl v~y, c6 nhfrng b9 ph~n cua th~ gi6i v~t chfit a d~ng nay thl dugc coi Ia v~t nhung

a d;,tng khac l~i khong dugc coi la v~t Vi d¥: Khong khi trong

tg nhien, nu6c su6i, nu6c song, nu6c bi€n khong dugc coi la

v~t Nhung n~u cac v~t nay dugc dong vao blnh nu6c hay dugc lam n6ng, lam l~nh 1~ dugc coi la v~t

Nhu v~y, ngoai y~u t6 dap t'mg dugc nhu cdu cua con ngum, v~t v6i tu each la till sfm phai n&m trong sg chi~m hiiu cua con ngum, CO d~c trung gia tri Va trcr thanh d6i tUQ'Ilg cua CaC giao dich dan Sl,l'

Do S\l' phat tri~n cua khoa hQC, cong ngh~, khai ni~m v~t trong khoa hQC phap li cling dugc rna r9ng Vi d¥: Phfin m~m

trong may tfnh ho{lc chclt thai n~u su d1,1ng Htrn nguyen li~u se

duqc coi Ut v~t nhung blnh thuong khong duqc · coi Ht v~t

V~t Ia tai san khong chi Ia nhfmg v~t t6n tliti hi~n hfru rna

con bao g6rn ca nhung v~t (hay tai san) ch~c ch~n se c6 DiSu

175 BLDS da xac dinh loliJ.i tai san nay la hoa lqi va lqi tuc

-day chfnh la Sl,l' gia tang cua tai san trong nhfrng diSu ki~n nhclt

dinh Tucrng tl,l', tiSn va nhfrng loliJ.i giciy to c6 gia cilng duqc

xac dinh la nhfrng loliJ.i tai san c6 tfnh chclt d{lc bi~t

Cdn phan bi~t tai san v6i khai ni~m hang hoa trong khoa

hQc chfnh tri - kinh t~ hQc (la san ph§.rn do con ngubi tliJ.O ra c6

gia tri va gia tri su dt;mg) Gia tri cua hang boa duqc xac dinh

b~ng lao d<)ng xa h9i da bo ra dS san xucit hang boa d6 Belt dai,

tai nguyen thien nhien la v~t (tai san) nhung khong phai hang

hoa vi khong g~n v6i lao d<)ng xa h<)i Vi v~y, khai ni~m tai san

c6 phliJ.rn vi ngoliJ.i dien r<)ng han khai ni~rn hang boa

Ngoai v~t tiSn , tai san con duqc xac dinh Ut quySn tai

san theo quy dinh tliti DiSu 115 BLDS: "QuyJn tai scm la quytn

tri gia au(/c bfing titn, bao g6m quy€n tid scm a6i v&i a6i

QuySn tai san hiSu theo nghia r9ng la quySn cua ca nhfm, t6

chuc duqc phap lu~t cho phep th\fc hi~n hanh vi xu S\f d6i vui

tai san cua rninh va yeu cftu nguoi khac phai th\l'C hi~n m<)t

nghia vv dem l~iti lqi fch v~t chclt cho rnlnh Xet theo y nghia

nay thl quySn so hfru cling Ht quySn tai san (v~t quy~n) Quy~n

yeu cdu nguoi khac th\fc hi~n nghia vv tai san (trai quy~n) cling

Ht quy~n tai san Tren CO' sa quan ni~m nhu v~y, Lu~t LaMa

trong may tfnh ho{lc chclt thai n~u su d1,1ng Htrn nguyen li~u se duqc coi Ut v~t nhung blnh thuong khong duqc · coi Ht v~t

V~t Ia tai san khong chi Ia nhfmg v~t t6n tliti hi~n hfru rna con bao g6rn ca nhung v~t (hay tai san) ch~c ch~n se c6 DiSu

175 BLDS da xac dinh loliJ.i tai san nay la hoa lqi va lqi tuc day chfnh la Sl,l' gia tang cua tai san trong nhfrng diSu ki~n nhclt

-dinh Tucrng tl,l', tiSn va nhfrng loliJ.i giciy to c6 gia cilng duqc xac dinh la nhfrng loliJ.i tai san c6 tfnh chclt d{lc bi~t

Cdn phan bi~t tai san v6i khai ni~m hang hoa trong khoa

hQc chfnh tri - kinh t~ hQc (la san ph§.rn do con ngubi tliJ.O ra c6

gia tri va gia tri su dt;mg) Gia tri cua hang boa duqc xac dinh

b~ng lao d<)ng xa h9i da bo ra dS san xucit hang boa d6 Belt dai,

tai nguyen thien nhien la v~t (tai san) nhung khong phai hang hoa vi khong g~n v6i lao d<)ng xa h<)i Vi v~y, khai ni~m tai san c6 phliJ.rn vi ngoliJ.i dien r<)ng han khai ni~rn hang boa

Ngoai v~t tiSn , tai san con duqc xac dinh Ut quySn tai

san theo quy dinh tliti DiSu 115 BLDS: "QuyJn tai scm la quytn

tri gia au(/c bfing titn, bao g6m quy€n tid scm a6i v&i a6i

QuySn tai san hiSu theo nghia r9ng la quySn cua ca nhfm, t6

chuc duqc phap lu~t cho phep th\fc hi~n hanh vi xu S\f d6i vui

tai san cua rninh va yeu cftu nguoi khac phai th\l'C hi~n m<)t

nghia vv dem l~iti lqi fch v~t chclt cho rnlnh Xet theo y nghia nay thl quySn so hfru cling Ht quySn tai san (v~t quy~n) Quy~n

yeu cdu nguoi khac th\fc hi~n nghia vv tai san (trai quy~n) cling

Ht quy~n tai san Tren CO' sa quan ni~m nhu v~y, Lu~t LaMa

phan lo~ quy~n tai san (quy~n dan S\1') thrum V~t quy~n va trcii

quy~n rna khong phan thrum quy~n thl san va quy~n so hfru vl

suy cho cung quy~n so hfru thl san cling la quy~n thl san

Di~u 115 BLDS quy dinh quy~n thl san la quy~n tri ghi

dugc bfutg ti~n Theo quy dinh nay, nha l~p phap mu6n n6i t6i

quy~n d6i nhan, tire la quy~n cua m()t chu th~ d6i v6i m()t chu

th~ khac va quy~n nay tri gia bfutg ti~n

V~y theo quy dinh t~ Di~u 115 thl quy~n thl san Ia quy~n

yeu cAu ngum khac thvc hi~n nghia V\1 c6 gia tri bfutg m()t

khoan ti~n nhdt dinh nhu tra ng, b6i thubng thi~t h~ ho~c yeu

cAu ngum khac chuy~n giao gia tri cua m()t v~t Vf dl:l: quy~n

yeu cAu thanh toan gia tri tru san chung

Cung v6i sv phat tri~n cua n~n kinh t~ xa h()i, nhdt la trong

di~u ki~n n~n kinh t~ thi trubng c6 sv quan li cua Nha nu6c

theo dinh huang xa h()i chu nghia, ph~ vi thl san v6i tu each

la khach th~ cua quan h~ so htru la khong h~ ch~ Chung bao

g6m toan b() cac tu li~u san xudt va tu li~u tieu dung trong xa

h()i Nghia la quy~n so htru c6 th~ dugc xac l~p v6i bdt ld lo~

tai san nao, mi€n la phap lu~t khong cdm luu thong dan S\1'

2 Kbai ni~m bit d(}ng san va dqng san

Bdt d()ng san va d()ng san la hai tieu chi d~ phan lo~ thl san

trong quy~n so hfru

Khcii ni~m bdt d()ng san va d()ng san tucmg d6i ph6 bi~n va

dugc ghi nh~ trong hAu h~t cac b9 lu~t theo h~ th6ng phap

lu~t thrum van (d\l'a theo nguyen t~c cua h~ th6ng phap lu~t La

Ma c6 d~) Chiu sv anh huang cua dan lu~t cac nu6c phucmg

phan lo~ quy~n tai san (quy~n dan S\1') thrum V~t quy~n va trcii quy~n rna khong phan thrum quy~n thl san va quy~n so hfru vl suy cho cung quy~n so hfru thl san cling la quy~n thl san

Di~u 115 BLDS quy dinh quy~n thl san la quy~n tri ghi dugc bfutg ti~n Theo quy dinh nay, nha l~p phap mu6n n6i t6i quy~n d6i nhan, tire la quy~n cua m()t chu th~ d6i v6i m()t chu th~ khac va quy~n nay tri gia bfutg ti~n

V~y theo quy dinh t~ Di~u 115 thl quy~n thl san Ia quy~n yeu cAu ngum khac thvc hi~n nghia V\1 c6 gia tri bfutg m()t khoan ti~n nhdt dinh nhu tra ng, b6i thubng thi~t h~ ho~c yeu cAu ngum khac chuy~n giao gia tri cua m()t v~t Vf dl:l: quy~n yeu cAu thanh toan gia tri tru san chung

Cung v6i sv phat tri~n cua n~n kinh t~ xa h()i, nhdt la trong di~u ki~n n~n kinh t~ thi trubng c6 sv quan li cua Nha nu6c theo dinh huang xa h()i chu nghia, ph~ vi thl san v6i tu each

la khach th~ cua quan h~ so htru la khong h~ ch~ Chung bao g6m toan b() cac tu li~u san xudt va tu li~u tieu dung trong xa h()i Nghia la quy~n so htru c6 th~ dugc xac l~p v6i bdt ld lo~ tai san nao, mi€n la phap lu~t khong cdm luu thong dan S\1'

2 Kbai ni~m bit d(}ng san va dqng san Bdt d()ng san va d()ng san la hai tieu chi d~ phan lo~ thl san trong quy~n so hfru

Khcii ni~m bdt d()ng san va d()ng san tucmg d6i ph6 bi~n va dugc ghi nh~ trong hAu h~t cac b9 lu~t theo h~ th6ng phap lu~t thrum van (d\l'a theo nguyen t~c cua h~ th6ng phap lu~t La

Ma c6 d~) Chiu sv anh huang cua dan lu~t cac nu6c phucmg

Tay, tf\Ic tiSp Ia B9 dan lu{lt Phap, cac b9 lu{lt dan S\1' nhu: B9

dan lu{lt B~c Kl nam 1931, B9 Hoang Vi~t Trung Kl h9 lu{lt

nam 1936, B9 dan lu{lt cua chS d9 Vi~t Nam C()ng hoa ban

hanh nam "1972 ghi nh{ln bftt d()ng san c6 ba lm;li sau day:

Lo~i thu nhAt g6m nhung v{lt dt,mg khong thS chuySn dbi

do ban chAt w nhien nhu: DiSn dia; nha cua kien c6; tu(mg rao;

hang rao; ao, h6, hao, dinh, song dao va long song; de, d?p va

cac cong trlnh xay d~p khac ds ch~ nuac; rung, nui va cay c6i

m9c liSn tren dAt; mo va nhfrng khoang san chua dao lAy len;

boa lqi, mila mang da chin rna chua g~t hai

Lo~i thu hai la bAt d()ng san vl cong dvng rieng, d6 la

nhfrng d()ng san dugc xem nhu la hAt d()ng san nh~m mvc dich

lam tang gia tri cho hAt d()ng san nhu: Gia sue dS cay bira, tu

li~u dung dS san xuAt nong nghi~p, cong nghi~p; h~t gi6ng,

phan tro dung ds canh tac nong nghi~p; ca trong ao, ong trong

t6, chim trong chu6ng; nhfrng trang thiSt bj g~ liSn v6i nha,

xu6ng va nhfrng d6 trang tri n9i thAt

, ~ , "- d:._ , A d~ ' d~ ~

Lo~ thu ba gom cac quyen m vm bat yng sail, trong o co

cac v{lt quysn bAt d9ng san nhu: Quysn sa hilu; quy~n dvng ich;

quy~n cu ngv va hanh dvng; quysn thue tru<mg ld; quysn dia

dich; quySn thS chAp; quySn dS duong Ngohl cac quy~n tren con

c6 cac t6 quy~n nhk truy sach m()t v{lt quy~n tren bAt d()ng san

V~ d()ng san cac b9 dan lu?t tren cling quy djnh: D()ng san

1a tAt ca nhilng tai san khong phai la bAt d9ng san bao g6m

nhfrng quy~n c6 dugc v6i d()ng san va nhfrng quy~n truy sach

tren m()t d()ng san; nhfrng c6 phfin trong m9t doanh nghi~p;

n.hfrng tnii quy~n trong m()t giao dich dan S\f, tiSn cac lo~i

Tay, tf\Ic tiSp Ia B9 dan lu{lt Phap, cac b9 lu{lt dan S\1' nhu: B9 dan lu{lt B~c Kl nam 1931, B9 Hoang Vi~t Trung Kl h9 lu{lt

nam 1936, B9 dan lu{lt cua chS d9 Vi~t Nam C()ng hoa ban

hanh nam "1972 ghi nh{ln bftt d()ng san c6 ba lm;li sau day:

Lo~i thu nhAt g6m nhung v{lt dt,mg khong thS chuySn dbi

do ban chAt w nhien nhu: DiSn dia; nha cua kien c6; tu(mg rao; hang rao; ao, h6, hao, dinh, song dao va long song; de, d?p va cac cong trlnh xay d~p khac ds ch~ nuac; rung, nui va cay c6i

m9c liSn tren dAt; mo va nhfrng khoang san chua dao lAy len; boa lqi, mila mang da chin rna chua g~t hai

Lo~i thu hai la bAt d()ng san vl cong dvng rieng, d6 la

nhfrng d()ng san dugc xem nhu la hAt d()ng san nh~m mvc dich

lam tang gia tri cho hAt d()ng san nhu: Gia sue dS cay bira, tu

li~u dung dS san xuAt nong nghi~p, cong nghi~p; h~t gi6ng,

phan tro dung ds canh tac nong nghi~p; ca trong ao, ong trong t6, chim trong chu6ng; nhfrng trang thiSt bj g~ liSn v6i nha,

xu6ng va nhfrng d6 trang tri n9i thAt

, ~ , "- d:._ , A d~ ' d~ ~

Lo~ thu ba gom cac quyen m vm bat yng sail, trong o co cac v{lt quysn bAt d9ng san nhu: Quysn sa hilu; quy~n dvng ich; quy~n cu ngv va hanh dvng; quysn thue tru<mg ld; quysn dia

dich; quySn thS chAp; quySn dS duong Ngohl cac quy~n tren con

c6 cac t6 quy~n nhk truy sach m()t v{lt quy~n tren bAt d()ng san V~ d()ng san cac b9 dan lu?t tren cling quy djnh: D()ng san 1a tAt ca nhilng tai san khong phai la bAt d9ng san bao g6m nhfrng quy~n c6 dugc v6i d()ng san va nhfrng quy~n truy sach

tren m()t d()ng san; nhfrng c6 phfin trong m9t doanh nghi~p; n.hfrng tnii quy~n trong m()t giao dich dan S\f, tiSn cac lo~i

Tnr6c ngay ban hanh BLDS, trong h~ thfing phap lu~t cua

chung ta rAt it khi sir dt,mg khai ni~m bdt d()ng san va d()ng san

Trong phap lu~t kinh t~, chung ta chi sir dt,mg khai ni~m tai san

cfi djnh d~ phan bi~t v6i tai san luu d()ng Tai san luu d()ng la

nhfrng tm san dung trong qua trinh san xuAt dugc chuy~n toan

b() gia tri cua n6 vao thanh phfun trong m()t IAn

Theo thong 1~ va t~p quan qu6c t~, BLDS da chia tai san

thanh bdt d()ng san va d()ng san tren co sa cua phuong phap

lol;li trir D~ phan bi~t hai lo~i tai san chu y~u trong lu~t dan sv,

BLDS dva vao thu()c tfnh tv nhien cua tai san la c6 th~ chuy~n

djch bfulg co hc;>c hay khong tren co sa nguyen t~c nay Dieu

107 BLDS quy djnh bdt d()ng san va d()ng san nhu sau:

"1 Bat dt)ng sim bao gdm:

a, Dataai;

b, Nha, cong trinh xay dWtg gdn liJn viii aat dai,·

c, Tai scm kluic gdn tiJn viii aat aai, nha, cong trinh xay d7p'lg;

d, Tai san khtic theo quy dinh cua phtip luqt

2 Dt)ng san za nhimg tai san khong phai la bat dt)ng san"

v m each phan lo~;ti tren da dap t:mg dugc cac yeu cAu cua

thvc ti~n BAt d()ng san chu y~u la ddt dai (khong th~ chuy~n

dich co hc;>c dugc ), nha a, cong trinh xay dl,lflg, cac tai san g~n

lien v6i ddt dai Theo quy dinh cua BLDS thi day la lol;li tai san

cAn dugc dang ld Dva vao thu()c tfnh t1,l nhien cua tai san, lu~t

quy dinh nhu v~y nhdm bao dam quyen ki~m tra, giam sat cua

nhfrng co quan nha nu6c c6 thfun quyen BLDS con c6 nhfrng

quy ch~ phap H rieng d6i v6i m6i lo~i tai san trong m()t s6

trubng hgp

Tnr6c ngay ban hanh BLDS, trong h~ thfing phap lu~t cua chung ta rAt it khi sir dt,mg khai ni~m bdt d()ng san va d()ng san Trong phap lu~t kinh t~, chung ta chi sir dt,mg khai ni~m tai san cfi djnh d~ phan bi~t v6i tai san luu d()ng Tai san luu d()ng la nhfrng tm san dung trong qua trinh san xuAt dugc chuy~n toan b() gia tri cua n6 vao thanh phfun trong m()t IAn

Theo thong 1~ va t~p quan qu6c t~, BLDS da chia tai san thanh bdt d()ng san va d()ng san tren co sa cua phuong phap lol;li trir D~ phan bi~t hai lo~i tai san chu y~u trong lu~t dan sv, BLDS dva vao thu()c tfnh tv nhien cua tai san la c6 th~ chuy~n djch bfulg co hc;>c hay khong tren co sa nguyen t~c nay Dieu

107 BLDS quy djnh bdt d()ng san va d()ng san nhu sau:

"1 Bat dt)ng sim bao gdm:

a, Dataai;

b, Nha, cong trinh xay dWtg gdn liJn viii aat dai,·

c, Tai scm kluic gdn tiJn viii aat aai, nha, cong trinh xay d7p'lg;

d, Tai san khtic theo quy dinh cua phtip luqt

2 Dt)ng san za nhimg tai san khong phai la bat dt)ng san"

v m each phan lo~;ti tren da dap t:mg dugc cac yeu cAu cua thvc ti~n BAt d()ng san chu y~u la ddt dai (khong th~ chuy~n dich co hc;>c dugc ), nha a, cong trinh xay dl,lflg, cac tai san g~n lien v6i ddt dai Theo quy dinh cua BLDS thi day la lol;li tai san cAn dugc dang ld Dva vao thu()c tfnh t1,l nhien cua tai san, lu~t quy dinh nhu v~y nhdm bao dam quyen ki~m tra, giam sat cua nhfrng co quan nha nu6c c6 thfun quyen BLDS con c6 nhfrng quy ch~ phap H rieng d6i v6i m6i lo~i tai san trong m()t s6 trubng hgp

3 Phan Io~i v~t va ch~ d(} phap Ii dfii vOi v~t

a Phan loqi vqt

V~t trong tg nhien rAt phong phu va da d~g Tuy thu()c

vao gia tri, cac d~c tfnh w nhien cling nhu xa h()i, y nghia phap

If CUa Chung trong giao 1uu dan S\f rna ngucri ta phan bi~t cac

1o~ v~t khac nhau Ngoai vi~c phan 1o~i thanh bfit d<)ng san va

d()ng san, BLDS con c6 nhfmg each phan 1o~i sau day:

- Hoa 1gi va 1gi tuc

Dga vao cac din Clr khac nhau trong vi~c "gia tang 1\1' nhien"

cua tai san, Di~u 109 BLDS da phan chia v~t thanh hoa 1gi va

1gi tuc

Hoa lgi la nhung san v~t tg nhien c6 tfnh chAt hilu CO' do tai

san mang 1~ Vi dlf: Hoa qua cua cay, trung do gia dm de ra, gia

sue con do gia sue mtt sinh ra Lgi tuc la khoan lgi thu dugc ti:r

vi~c khai thac cong dt,mg cua tai san Thong thuang, 1gi tUc dugc

tfnh ra thanh m()t s6 ti~n nhfit dinh Vi dlf: Khoan ti~n thu dugc

tir vi~c cho thue nha, ti~n lai thu dugc tu vi~c cho vay tai san

-V~t chfnh va v~t ph\l

Tren phucrng di~n v~t If, cac v~t nay c6 th@ tach rcri nhau

nhung v~ gia tri va y nghia kinh t~ thi m()t v~t chi c6 th@ c6 gia

tri khi di kern vm v~t kia V~t chfnh la v~t d()c l~p c6 th@ khai

thac cong dt,mg theo tfnh nang Vi dlf: Ti vi Ia v~t chfnh vi c6

th@ khai thac cong dl}ng, tfnh nang cua tivi m()t each d()c 1~p

V~t phl}la v~t tf\l'C ti~p phl}C Vl} cho vi~c khai thac cong dl}ng

cua v~t chfnh, 1a m()t b9 ph~n cua v~t chfnh nhung c6 th@ tach

rai v?t chfnh Vf d1;1: Di~u khi~n tu xa cua tivi, video; cac d1,mg

3 Phan Io~i v~t va ch~ d(} phap Ii dfii vOi v~t

- Hoa 1gi va 1gi tuc Dga vao cac din Clr khac nhau trong vi~c "gia tang 1\1' nhien" cua tai san, Di~u 109 BLDS da phan chia v~t thanh hoa 1gi va 1gi tuc

Hoa lgi la nhung san v~t tg nhien c6 tfnh chAt hilu CO' do tai san mang 1~ Vi dlf: Hoa qua cua cay, trung do gia dm de ra, gia sue con do gia sue mtt sinh ra Lgi tuc la khoan lgi thu dugc ti:r vi~c khai thac cong dt,mg cua tai san Thong thuang, 1gi tUc dugc tfnh ra thanh m()t s6 ti~n nhfit dinh Vi dlf: Khoan ti~n thu dugc

tir vi~c cho thue nha, ti~n lai thu dugc tu vi~c cho vay tai san

-V~t chfnh va v~t ph\l Tren phucrng di~n v~t If, cac v~t nay c6 th@ tach rcri nhau nhung v~ gia tri va y nghia kinh t~ thi m()t v~t chi c6 th@ c6 gia tri khi di kern vm v~t kia V~t chfnh la v~t d()c l~p c6 th@ khai thac cong dt,mg theo tfnh nang Vi dlf: Ti vi Ia v~t chfnh vi c6 th@ khai thac cong dl}ng, tfnh nang cua tivi m()t each d()c 1~p V~t phl}la v~t tf\l'C ti~p phl}C Vl} cho vi~c khai thac cong dl}ng cua v~t chfnh, 1a m()t b9 ph~n cua v~t chfnh nhung c6 th@ tach rai v?t chfnh Vf d1;1: Di~u khi~n tu xa cua tivi, video; cac d1,mg

C\1 ( d6 nghS) d€ sua chua o to Theo nguyen t~c chung, v?t

chinh va v?t ph\lla d6i tugng th6ng nhdt, n~u cac ben khong c6

thoa thu?n gl khac thl v?t ph\1 phai di kern v?t chinh khi thvc

hi~n nghia Y\1 chuy€n giao v?t chinh Tuynhien, cac ben c6 th€

thoa thu?n khac nhu chi giao v?t chinh ho~c v?t ph\1 rna thoi

Duong nhien, khong th€ coi 1a v?t ph\1 n~u ban than n6 la m()t

b9 ph?n cdu thanh cua v?t chinh, nhu I6p o to dang sir d\lng

cua m()t cai o to, nhung 16p d€ dv phong cho xe 1¢ c6 th€ dugc

coi la v?t ph\1

- v ?t chia dugc va v?t khong chia dugc

V?t chia dugc la nhirng v?t khi dugc phan chia ra thanh cac

phful nho thl m6i phfut d6 vful giir nguyen cac tinh chAt ban dfru

va giir nguyen tinh nang sir d\lng cua v?t d6 V£ d¥: Xang, dfru,

g\io c6 th€ phan chia thanh nhiSu phfut khac nhau nhung vful giir

nguyen dugc tinh chAt va tinh nang sir d\lfig V?t khong chia

dugc la nhirng v?t khi phan chia thl khong giir nguyen dugc tinh

chAt va tinh nang sir d\lfig ban dfru V£ d¥: Giubng tit, d6ng h6;

xe may, xe ~p Nhfrng v?t khong chia dugc khi bu()c phai chia

thl phai tri gia bfulg tiSn d€ chia Ngum nao giir v?t phai tra cho

ngum kia s6 tiSn c6 gia tri tuong duong v6i phfrn cua hQ

Trong quan h~ dan sv, vi~c phan lo¢ v?t chia dugc va

khong chia dugc mang tinh tuong d6i Cac d6i tugng cua quan

h~ dan sv trong trubng hgp nay 1a v?t khong chia duqc nhung

trubng hgp khac la v?t chia dugc nhu nha o va ddt dai V£ d¥:

khi phan chia di san, n~u nha o va ddt o chia ra dugc thanh hai

hay nhi€u phfut rna cac chu so htru ct€u su d\lng dugc thl nha a

va ddt 0 la v?t chia duqc

C\1 ( d6 nghS) d€ sua chua o to Theo nguyen t~c chung, v?t

chinh va v?t ph\lla d6i tugng th6ng nhdt, n~u cac ben khong c6

thoa thu?n gl khac thl v?t ph\1 phai di kern v?t chinh khi thvc

hi~n nghia Y\1 chuy€n giao v?t chinh Tuynhien, cac ben c6 th€ thoa thu?n khac nhu chi giao v?t chinh ho~c v?t ph\1 rna thoi Duong nhien, khong th€ coi 1a v?t ph\1 n~u ban than n6 la m()t

b9 ph?n cdu thanh cua v?t chinh, nhu I6p o to dang sir d\lng cua m()t cai o to, nhung 16p d€ dv phong cho xe 1¢ c6 th€ dugc coi la v?t ph\1

- v ?t chia dugc va v?t khong chia dugc V?t chia dugc la nhirng v?t khi dugc phan chia ra thanh cac phful nho thl m6i phfut d6 vful giir nguyen cac tinh chAt ban dfru

va giir nguyen tinh nang sir d\lng cua v?t d6 V£ d¥: Xang, dfru, g\io c6 th€ phan chia thanh nhiSu phfut khac nhau nhung vful giir nguyen dugc tinh chAt va tinh nang sir d\lfig V?t khong chia dugc la nhirng v?t khi phan chia thl khong giir nguyen dugc tinh chAt va tinh nang sir d\lfig ban dfru V£ d¥: Giubng tit, d6ng h6;

xe may, xe ~p Nhfrng v?t khong chia dugc khi bu()c phai chia thl phai tri gia bfulg tiSn d€ chia Ngum nao giir v?t phai tra cho ngum kia s6 tiSn c6 gia tri tuong duong v6i phfrn cua hQ

Trong quan h~ dan sv, vi~c phan lo¢ v?t chia dugc va khong chia dugc mang tinh tuong d6i Cac d6i tugng cua quan

h~ dan sv trong trubng hgp nay 1a v?t khong chia duqc nhung trubng hgp khac la v?t chia dugc nhu nha o va ddt dai V£ d¥:

khi phan chia di san, n~u nha o va ddt o chia ra dugc thanh hai

hay nhi€u phfut rna cac chu so htru ct€u su d\lng dugc thl nha a

va ddt 0 la v?t chia duqc

-V~t tieu hao va v~t khong tieu hao

v~ phuang di~n v~t If, mQi v~t khi sir d\mg d~u bi hao mon

(tieu hao) Trong phap li, v~t tieu hao Ia nhfrng v~t khi qua m9t

IAn sir dvng thl mAt di ho~c khong con gifr nguyen duqc hlnh

dang, tfnh chAt va tinh nang sir dvng ban dAu N6 giam trQng

lugng ho~c da bi~n d6i sang v~t khac a tqmg thai khac Vf d~:

Phim anh, xi mang, voi, cat, xang dfiu, cac lo~i thvc phftm Vl

v~y v~t tieu hao khong th€ la d6i tugng cua hqp d6ng cho thue

ho~c hqp d6ng cho mugn V ~t khong tieu hao la nhfrng v~t rna

khi da qua qua trlnh sir dvng nhi~u IAn rna CO" ban vfin gifr dugc

tinh chAt, hlnh dang va tinh nang sir dvng ban dfiu cua v~t Vf

d~: Nha a, cac lo~i xe va may moe, cac cong C\1 khac

- v ~t cung lo~i va v~t d~c dinh

V~t cling lo~i Ia nhfrng v~t c6 cling hlnh dang, tinh chAt,

tinh nang sir dvng va thu<mg dugc xac dinh b~ng nhfrng dan vi

do luang nhu kilogam, met, 1ft Vf d~: Xang dfiu cung lo~i,

g~o, xi mang cung lo~i cua m9t nha may san xuAt V~t cung

lo?i c6 cung chfrt lugng c6 th~ thay th~ duqc cho nhau Theo

nguyen t~c chung, n~u v~t cung lo~i bi tieu buy c6 th~ thay thS

n6 b~ng v~t cung lo~i khac V~t d~c dinh la nhfrng v~t c6 th~

phan bi~t v6i v~t khac b~ng cac dAu hi~u d~c trung rieng bi~t

cua v~t d6 v~ ki hi~u, hlnh dang, mau s~c chAt li~u, d~c tinh, vi

tri Trong v~t d~c dinh, ngubi ta xac dinh v~t d()c nhAt (khong

c6 v~t thu hai) va v~t d~c dinh hoa Khi v~t d~c dinh d()c nhAt

hi tieu huy thl khong th~ thay th~ b~ng v~t khac, quan h~ phap

lu~t v~ sa hfru d6i vm v~t d6 cfing chAm dtrt Vf d~: Buc tranh

c6 cua m()t hQa si, cac lo~i d6 c6 quy hi€m v.v Con v~t dugc

-V~t tieu hao va v~t khong tieu hao v~ phuang di~n v~t If, mQi v~t khi sir d\mg d~u bi hao mon (tieu hao) Trong phap li, v~t tieu hao Ia nhfrng v~t khi qua m9t IAn sir dvng thl mAt di ho~c khong con gifr nguyen duqc hlnh dang, tfnh chAt va tinh nang sir dvng ban dAu N6 giam trQng lugng ho~c da bi~n d6i sang v~t khac a tqmg thai khac Vf d~: Phim anh, xi mang, voi, cat, xang dfiu, cac lo~i thvc phftm Vl v~y v~t tieu hao khong th€ la d6i tugng cua hqp d6ng cho thue ho~c hqp d6ng cho mugn V ~t khong tieu hao la nhfrng v~t rna khi da qua qua trlnh sir dvng nhi~u IAn rna CO" ban vfin gifr dugc tinh chAt, hlnh dang va tinh nang sir dvng ban dfiu cua v~t Vf

d~: Nha a, cac lo~i xe va may moe, cac cong C\1 khac

- v ~t cung lo~i va v~t d~c dinh V~t cling lo~i Ia nhfrng v~t c6 cling hlnh dang, tinh chAt, tinh nang sir dvng va thu<mg dugc xac dinh b~ng nhfrng dan vi

do luang nhu kilogam, met, 1ft Vf d~: Xang dfiu cung lo~i, g~o, xi mang cung lo~i cua m9t nha may san xuAt V~t cung lo?i c6 cung chfrt lugng c6 th~ thay th~ duqc cho nhau Theo nguyen t~c chung, n~u v~t cung lo~i bi tieu buy c6 th~ thay thS n6 b~ng v~t cung lo~i khac V~t d~c dinh la nhfrng v~t c6 th~ phan bi~t v6i v~t khac b~ng cac dAu hi~u d~c trung rieng bi~t cua v~t d6 v~ ki hi~u, hlnh dang, mau s~c chAt li~u, d~c tinh, vi tri Trong v~t d~c dinh, ngubi ta xac dinh v~t d()c nhAt (khong c6 v~t thu hai) va v~t d~c dinh hoa Khi v~t d~c dinh d()c nhAt

hi tieu huy thl khong th~ thay th~ b~ng v~t khac, quan h~ phap lu~t v~ sa hfru d6i vm v~t d6 cfing chAm dtrt Vf d~: Buc tranh c6 cua m()t hQa si, cac lo~i d6 c6 quy hi€m v.v Con v~t dugc

d~c djnh boa Ut trong cac v~t cung lo~;ti ngum ta tach n6 ra bfutg

ddu hi~u do con ngum d~t ra Vi dtt: Danh ddu db v~t bfutg

nhiing ki hi~u rieng bi~t, lua d6ng vao bao rieng, thgc phfun de

trong nhfrng d1,1ng cv rieng Khi thgc hi~n nghia vv chuyen giao

v~t.~c dinh thi phai chuyen giao dung v~t d6

- V~t d6ng b9 la rn9t t~p hgp cac v~t rna chi c6 ddy du n6

rn6i c6 gia tri su dvng ddy du nhu: B9 ban ghe, b9 tern thu, b9

tranh, cac thiet bj d6ng bQ T~p hgp cac v~t phai lien h~ v6i

nhau thanh chinh the rna neu thieu rnQt trong CaC phdn, cac bQ

ph~ ho~c c6 phdn ho~c b9 ph~n khong dung quy each, chung

lol;li, thong s6 ki thu~t thi khong su d1,1ng dugc ho~c gia tri su

d1,1ng cua v~t d6 bi giam sut C6 the v~t d6ng b9 la nhiing v~t

c6 "doi" nhu: Doi giay, doi dep, doi gang tay Theo nguyen

t&c chung, v~t d6ng b9 la d6i tugng th6ng nhdt trong cac giao

djch dan sg Vi v~y, khi thgc hi~n nghia vv chuyen giao v~t

d6ng b9 thi phai chuyen giao toan bQ cac phdn ho~c cac b9

ph?fi hgp thanh v~t d6ng bQ Tuy rihien, cac ben c6 the thoa

thu~ chuyen giao tirng v~t trong "b9" d6 Vi dtt, chi chuyen

giao rn9t cai ghe ho~c chi rn9t cai ban

- Quy€n thl san: Theo quy djnh tl;li Di€u 105, Di€u 115

BLDS thl quyen thl san ciing dugc coi la thl san nhung c6 tinh

chAt d~c thu Chi nhfrng quy€n nao (quyen yeu cdu) trj gia

duqc bfutg ti€n va thu9c cac lol;li quy€n thl san da dugc li~t ke

tl;li di€u lu~tthi rn6i dugc coila quy€n thl san Nghia la, n6 c6

the tro thanh dfii tugng CUa IDQt hgp d6ng dan Sl)" Cl,l the

- Ngohl ra, nang lugng dugc xern la rn9t lo~;ti v~t d~ bi~t

N6 khong c6 hinh dl;lllg va khong th€ quan sat dugc neu khong

d~c djnh boa Ut trong cac v~t cung lo~;ti ngum ta tach n6 ra bfutg ddu hi~u do con ngum d~t ra Vi dtt: Danh ddu db v~t bfutg nhiing ki hi~u rieng bi~t, lua d6ng vao bao rieng, thgc phfun de trong nhfrng d1,1ng cv rieng Khi thgc hi~n nghia vv chuyen giao v~t.~c dinh thi phai chuyen giao dung v~t d6

- V~t d6ng b9 la rn9t t~p hgp cac v~t rna chi c6 ddy du n6 rn6i c6 gia tri su dvng ddy du nhu: B9 ban ghe, b9 tern thu, b9 tranh, cac thiet bj d6ng bQ T~p hgp cac v~t phai lien h~ v6i nhau thanh chinh the rna neu thieu rnQt trong CaC phdn, cac bQ ph~ ho~c c6 phdn ho~c b9 ph~n khong dung quy each, chung lol;li, thong s6 ki thu~t thi khong su d1,1ng dugc ho~c gia tri su d1,1ng cua v~t d6 bi giam sut C6 the v~t d6ng b9 la nhiing v~t c6 "doi" nhu: Doi giay, doi dep, doi gang tay Theo nguyen t&c chung, v~t d6ng b9 la d6i tugng th6ng nhdt trong cac giao djch dan sg Vi v~y, khi thgc hi~n nghia vv chuyen giao v~t d6ng b9 thi phai chuyen giao toan bQ cac phdn ho~c cac b9 ph?fi hgp thanh v~t d6ng bQ Tuy rihien, cac ben c6 the thoa thu~ chuyen giao tirng v~t trong "b9" d6 Vi dtt, chi chuyen

giao rn9t cai ghe ho~c chi rn9t cai ban

- Quy€n thl san: Theo quy djnh tl;li Di€u 105, Di€u 115 BLDS thl quyen thl san ciing dugc coi la thl san nhung c6 tinh chAt d~c thu Chi nhfrng quy€n nao (quyen yeu cdu) trj gia duqc bfutg ti€n va thu9c cac lol;li quy€n thl san da dugc li~t ke tl;li di€u lu~tthi rn6i dugc coila quy€n thl san Nghia la, n6 c6 the tro thanh dfii tugng CUa IDQt hgp d6ng dan Sl)" Cl,l the

- Ngohl ra, nang lugng dugc xern la rn9t lo~;ti v~t d~ bi~t N6 khong c6 hinh dl;lllg va khong th€ quan sat dugc neu khong

c6 nhfrng phuang ti~n ki thu?t chuyen dung Vi~c chi~rn hfru va

chuySn giao nang lugng dugc thl,!c hi~n theo rn()t phuang thuc

rieng; N6 dugc coila v?t cung lo~ dugcxac dinh bfutg kilooat/gicr

va la d6i tugng trong cac hgp d6ng cung ung di~n nang

b Chi a(J phap U a6i vai wjt

Can cu vao gia tri va gia tri sir dvng cua v?t d6i v6i xa h()i

v€ kinh t~ an ninh, qu6c phong, BLDS da quy dinh v€ each

thuc phat sinh quy€n sa hfru, trlnh tl,T va cac nguyen t~c dich

chuySn quy€n sa hfru d6i v6i v?t T6ng hgp cac quy ph~rn phap

lu?t quy dinh trlnh tl,T, phuang thuc dich chuySn v?t gQi la ch~

d9 phap lf cua v?t d6

Can cu vao ch~ d9 phap lf cua v?t, ngucri ta phan chia v?t

theo cac ch~ d(): V?t cfrrn luu thong, v?t h~n ch~ luu thong, v?t

tv do luu thong

- Vqt cdm luu thong: D6 la nhfrng v?t vl vai tro to 16n cua

n6 d6i v6i n€n kinh t~ qu6c dan ho~c d6i v6i an ninh, qu6c

phong, lgi fch qu6c gia Nha nu6c drn rnua ban, chuySn dich,

chuySn nhugng V£ dl:l: V?t Ia vii khf quan dvng, phuang ti~n

ki thu?t quan Sl,!, chfrt n6, chfrt chay, chfrt d()c, chfrt ph6ng x~

chfrt rna tuy v.v Ngucri nao tang trfr, sir dvng, rnua ban cac lo~i

v?t eArn luu thong tren co th€ bi truy t6 va xet xu theo cac lo~i

t()i xarn ph~rn an ninh qu6c gia dugc quy djnh t~i cac Di€u 95,

Di€u 96 BQ lu?t hlnh Sl,T

Cac v?t tren khong thS Ia d6i tugng trong cac giao djch dan

Sl,T cua cong dan, t6 chuc Vi~c luu thong cac lo~i v?t nay do

cac co quan nha nu6c c6 thArn quy€n quy~t djnh Chfnh vl v?y

rna rn6i hlnh thuc sa hfru co rn9t ph~rn vi khach th€ khac nhau

c6 nhfrng phuang ti~n ki thu?t chuyen dung Vi~c chi~rn hfru va chuySn giao nang lugng dugc thl,!c hi~n theo rn()t phuang thuc rieng; N6 dugc coila v?t cung lo~ dugcxac dinh bfutg kilooat/gicr

va la d6i tugng trong cac hgp d6ng cung ung di~n nang

b Chi a(J phap U a6i vai wjt

Can cu vao gia tri va gia tri sir dvng cua v?t d6i v6i xa h()i v€ kinh t~ an ninh, qu6c phong, BLDS da quy dinh v€ each thuc phat sinh quy€n sa hfru, trlnh tl,T va cac nguyen t~c dich chuySn quy€n sa hfru d6i v6i v?t T6ng hgp cac quy ph~rn phap lu?t quy dinh trlnh tl,T, phuang thuc dich chuySn v?t gQi la ch~ d9 phap lf cua v?t d6

Can cu vao ch~ d9 phap lf cua v?t, ngucri ta phan chia v?t theo cac ch~ d(): V?t cfrrn luu thong, v?t h~n ch~ luu thong, v?t

tv do luu thong

- Vqt cdm luu thong: D6 la nhfrng v?t vl vai tro to 16n cua

n6 d6i v6i n€n kinh t~ qu6c dan ho~c d6i v6i an ninh, qu6c phong, lgi fch qu6c gia Nha nu6c drn rnua ban, chuySn dich, chuySn nhugng V£ dl:l: V?t Ia vii khf quan dvng, phuang ti~n

ki thu?t quan Sl,!, chfrt n6, chfrt chay, chfrt d()c, chfrt ph6ng x~ chfrt rna tuy v.v Ngucri nao tang trfr, sir dvng, rnua ban cac lo~i v?t eArn luu thong tren co th€ bi truy t6 va xet xu theo cac lo~i t()i xarn ph~rn an ninh qu6c gia dugc quy djnh t~i cac Di€u 95, Di€u 96 BQ lu?t hlnh Sl,T

Cac v?t tren khong thS Ia d6i tugng trong cac giao djch dan Sl,T cua cong dan, t6 chuc Vi~c luu thong cac lo~i v?t nay do cac co quan nha nu6c c6 thArn quy€n quy~t djnh Chfnh vl v?y rna rn6i hlnh thuc sa hfru co rn9t ph~rn vi khach th€ khac nhau

Ngoai ra, cling dn thAy r~ng, nhfrng tru san thu9c sa hfru

Nha nucrc theo quy djnh t~i DiSu 197 BLDS nhu: DAt dai, tai

nguyen nucrc, tai nguyen khoang san vs nguyen t~c Ia tai san

cAm luu thong Nhung d~ rna r9ng giao luu dan S\1 trong diSu

ki~n nSn kinh t~ thi trubng, rieng d6i v6i lo~i tai san d~c bi~t la

dAt dai, Lu~t dan sv va Lu~t dAt dai cho phep nhfrng ngucri tuy

khong phai la chu sa hfru trong nhfrng diSu ki~n nhAt djnh c6

th~ co m9t s6 quysn nang ct6i vcri cac Io~i tru san nay

- V(lt hqn chi luu thong: Bao g6m nhfrng v~t c6 y nghia

quan trQng khac nhau trong nSn kinh t~ qu6c dan, an ninh,

qu6c phong do d6 phap lu~t c6 nhfrng quy djnh rieng Nha

nuac phai ki~m soat S\1 djch chuy~n cac lo~i v~t d6 Nhfrng v~t

nay phap lu~t quy dinh khong chi thu9c quySn sa hfru cua Nha

nuac rna con c6 th~ thu9c sa hfru cua cac ca quan, t6 chuc

cong dan Vi~c chuy~n djch quySn sa hfru nhAt thi~t phai tuan

theo nhfrng quy dinh rieng cua phap lu~t Trong m9t s6 trubng

hqp phai c6 S\1 d6ng y ho~c cho phep cua ca quan nha nu6c c6

thAm quySn thl hqp d6ng m6i khong bi coi la vo hi~u Vf dl;l:

Cac lo~i vli khi th~ thao, sung san, thanh toan b~ng ngo~i t~ v6i

s6 luQ11g Ian

- V(lt t1! do ltru thong: La nhfrng v~t con l~i va khong c6

quy dinh C\l th~ nao CUa phap lu~t XclC dinh tf\l'C ti~p d6i vcri

vi~c dich chuy~n v~t d6 Phap lu~t cling khong quy dinh C\l

th~ cac phucrng thuc djch chuy~n, n~u CO S\1 dich chuy~n cac

tai san nay cling khong cfin phai dang ki ho~c xin phep

BLDS chi c6 nhfrng quy djnh chung vS chuy~n dich rna thoi

Nhfrng v~t nay chu y~u la nhfrng tu li~u san xuAt, tu li~u sinh

ho~t thong thucrng

Ngoai ra, cling dn thAy r~ng, nhfrng tru san thu9c sa hfru Nha nucrc theo quy djnh t~i DiSu 197 BLDS nhu: DAt dai, tai

nguyen nucrc, tai nguyen khoang san vs nguyen t~c Ia tai san

cAm luu thong Nhung d~ rna r9ng giao luu dan S\1 trong diSu ki~n nSn kinh t~ thi trubng, rieng d6i v6i lo~i tai san d~c bi~t la

dAt dai, Lu~t dan sv va Lu~t dAt dai cho phep nhfrng ngucri tuy

khong phai la chu sa hfru trong nhfrng diSu ki~n nhAt djnh c6 th~ co m9t s6 quysn nang ct6i vcri cac Io~i tru san nay

- V(lt hqn chi luu thong: Bao g6m nhfrng v~t c6 y nghia quan trQng khac nhau trong nSn kinh t~ qu6c dan, an ninh,

qu6c phong do d6 phap lu~t c6 nhfrng quy djnh rieng Nha

nuac phai ki~m soat S\1 djch chuy~n cac lo~i v~t d6 Nhfrng v~t

nay phap lu~t quy dinh khong chi thu9c quySn sa hfru cua Nha

nuac rna con c6 th~ thu9c sa hfru cua cac ca quan, t6 chuc cong dan Vi~c chuy~n djch quySn sa hfru nhAt thi~t phai tuan

theo nhfrng quy dinh rieng cua phap lu~t Trong m9t s6 trubng

hqp phai c6 S\1 d6ng y ho~c cho phep cua ca quan nha nu6c c6 thAm quySn thl hqp d6ng m6i khong bi coi la vo hi~u Vf dl;l:

Cac lo~i vli khi th~ thao, sung san, thanh toan b~ng ngo~i t~ v6i

s6 luQ11g Ian

- V(lt t1! do ltru thong: La nhfrng v~t con l~i va khong c6 quy dinh C\l th~ nao CUa phap lu~t XclC dinh tf\l'C ti~p d6i vcri vi~c dich chuy~n v~t d6 Phap lu~t cling khong quy dinh C\l th~ cac phucrng thuc djch chuy~n, n~u CO S\1 dich chuy~n cac

tai san nay cling khong cfin phai dang ki ho~c xin phep

BLDS chi c6 nhfrng quy djnh chung vS chuy~n dich rna thoi

Nhfrng v~t nay chu y~u la nhfrng tu li~u san xuAt, tu li~u sinh ho~t thong thucrng

III NQI DUNG CUA QUYEN SO HOU

Theo quy dinh cua BLDS thl quy~n sa hfru la nhfrng quySn

nang dan sv d6i v6i tai sim Di~u 164 BLDS da xac nh~n:

"Quy€n siY hiru bao g6m quy€n chiim hifu, quyJn su dt,mg va

quyJn ajnh aoqt tai scm cua chu siY hiru theo quy ajnh cua

phap lu(lt "

Day la nhfrng quy~n dan S\f C\1 th~ cua chu sa hfru, hay con

gQi Ia quySn dan S\f chu quan Ba quy~n nang tren hqp thanh

n9i dung cua quy~n sa hfru

1 Quy~n chi~m hfru

Theo xac nh~n t~i DiSu 186 BLDS thl quy~n chi~m hfru la

quy~n nang cua chu sa hfru dugc th\{C hi~n IDQi hanh vi theo y

chf cua mlnh, n~m gifr, chi ph6i tai sfm thu9c sa hfru nhung

khong dugc trai phap lu~t, d~o due xa hQi

Trong thvc t~, chu sa hfru thucrng tv mlnh b~ng cac hanh

vi cua bim than d~ thvc hi~n quy~n chi~m hfru tai san, hay con

1' ~ h·~ h- h ~ T ~ ~ ' h

g91 &a quyen c 1em uu LVC te _ rong mQt so truang _ gp,

chu sa hfru chuy~n quy~n nay cho ngucri khac thong qua m9t

hqp d6ng dan sv thl chu sa hfru vfin thgc hi~n quy~n ki~m

soat d6i v&i tai san, ngucri thgc t~ n~m gifr v~t thay m~t chu

sa hiru chi~m hfru tai san ( chu sa hfru gian ti~p ), hay n6i each

khac la ngucri thvc t~ chi~m hfru v~t thong qua giao dich c6

quy~n chi~m hfru theo n9i dung giao dich da xac l~p (khoan 1

Di~u 188)

QuySn chi~m hfru cua chu sa hfru chi chftm dfu khi chu sa

hfru tu bo quy~n sa him cua mlnh ho~c chuy~n giao quysn so

III NQI DUNG CUA QUYEN SO HOU

Theo quy dinh cua BLDS thl quy~n sa hfru la nhfrng quySn nang dan sv d6i v6i tai sim Di~u 164 BLDS da xac nh~n:

"Quy€n siY hiru bao g6m quy€n chiim hifu, quyJn su dt,mg va quyJn ajnh aoqt tai scm cua chu siY hiru theo quy ajnh cua phap lu(lt "

Day la nhfrng quy~n dan S\f C\1 th~ cua chu sa hfru, hay con gQi Ia quySn dan S\f chu quan Ba quy~n nang tren hqp thanh n9i dung cua quy~n sa hfru

1 Quy~n chi~m hfru

Theo xac nh~n t~i DiSu 186 BLDS thl quy~n chi~m hfru la quy~n nang cua chu sa hfru dugc th\{C hi~n IDQi hanh vi theo y chf cua mlnh, n~m gifr, chi ph6i tai sfm thu9c sa hfru nhung khong dugc trai phap lu~t, d~o due xa hQi

Trong thvc t~, chu sa hfru thucrng tv mlnh b~ng cac hanh

vi cua bim than d~ thvc hi~n quy~n chi~m hfru tai san, hay con

1' ~ h·~ h- h ~ T ~ ~ ' h

g91 &a quyen c 1em uu LVC te _ rong mQt so truang _ gp, chu sa hfru chuy~n quy~n nay cho ngucri khac thong qua m9t hqp d6ng dan sv thl chu sa hfru vfin thgc hi~n quy~n ki~m soat d6i v&i tai san, ngucri thgc t~ n~m gifr v~t thay m~t chu

sa hiru chi~m hfru tai san ( chu sa hfru gian ti~p ), hay n6i each khac la ngucri thvc t~ chi~m hfru v~t thong qua giao dich c6

quy~n chi~m hfru theo n9i dung giao dich da xac l~p (khoan 1 Di~u 188)

QuySn chi~m hfru cua chu sa hfru chi chftm dfu khi chu sa hfru tu bo quy~n sa him cua mlnh ho~c chuy~n giao quysn so

hilu cho chu thS khac nhu ban, trao d6i, t~ng cho v v ho~c theo

cac din cu dugc quy dinh tu Di~u 242 d~n Di~u 244 BLDS

Trong dm s6ng thubng ngay xay ra trubng hgp c6 nhfmg

nguoi khong phai la chu sa hfru nhung vfin chi~m hfru tai san

d6 Di~u 179 BLDS nam 2015 da quy dinh chi~m hilu khong

chi dugc hiSu la m9t quy~n nang thu9c quy~n sa hilu rna 1a

vi~c chu thS n~m gifr, chi ph6i tai san m()t each trvc ti~p ho~c

gian ti~p nhu chu thS c6 quy~n d6i v6i tai san Do d6, can cu

vao chu thS chi~m huu c6 thS phan thanh hai lo?i la chi~m

hilu cua chu sa hilu va chi~m hilu cua nguoi khong phai la

chu sa hfru Vi~c chi~m hfru cua nguoi khong phai la chu sa

huu khong thS la can cu xac l~p quy~n sa hfru, tru m()t s6

truong hgp dugc phap lu~t quy dinh nhu d6i v6i tai san bi

chon giAu, bi vui lAp, bi chlm d~m, tai san bi ngum khac danh

rai, bo quen

Can cu vao nh~n thuc cua ngum chi~m hilu d6i v6i vi~c

chi~m hfru tai san thl chi~m hfru c6 thS phan thanh chi~m hfru

ngay tlnh va chi~m hfru khong ngay tlnh Di~u 180 BLDS quy

dinh: "Chiim hfru ngay tinh la vi~c chiim hfru ma nguai chiim

hfru c6 ciin cu ad tin rdng minh c6 quyJn a6i vbi tai sim dang

chiim hfru " Can cu nay c6 thS xuAt phat tu thvc t~ chu thS

chi~m hfru d6ng thm cling chfnh la chu sa hfru cua tru san; ho~c

quy~n chi~m hfru dugc xac l~p tren ca sa duqc chu sa hfru uy

quy€n quan lf tai san (Di~u 187 BLDS); duqc chu sa hfru

chuySn giao tai san thong qua giao dich dan S\f (Di~u 188

BLDS) Ngoai ra, trong m()t s6 trubng hgp theo quy dinh cua

phap lu~t, chi~m hfru cua chu thS khong phai chu sa hfru cling

duqc xac dinh la ngay tlnh Vf dl,l nhu trucmg hgp chi~m hfru

hilu cho chu thS khac nhu ban, trao d6i, t~ng cho v v ho~c theo cac din cu dugc quy dinh tu Di~u 242 d~n Di~u 244 BLDS Trong dm s6ng thubng ngay xay ra trubng hgp c6 nhfmg nguoi khong phai la chu sa hfru nhung vfin chi~m hfru tai san d6 Di~u 179 BLDS nam 2015 da quy dinh chi~m hilu khong chi dugc hiSu la m9t quy~n nang thu9c quy~n sa hilu rna 1a vi~c chu thS n~m gifr, chi ph6i tai san m()t each trvc ti~p ho~c gian ti~p nhu chu thS c6 quy~n d6i v6i tai san Do d6, can cu vao chu thS chi~m huu c6 thS phan thanh hai lo?i la chi~m hilu cua chu sa hilu va chi~m hilu cua nguoi khong phai la chu sa hfru Vi~c chi~m hfru cua nguoi khong phai la chu sa

huu khong thS la can cu xac l~p quy~n sa hfru, tru m()t s6 truong hgp dugc phap lu~t quy dinh nhu d6i v6i tai san bi chon giAu, bi vui lAp, bi chlm d~m, tai san bi ngum khac danh rai, bo quen

Can cu vao nh~n thuc cua ngum chi~m hilu d6i v6i vi~c chi~m hfru tai san thl chi~m hfru c6 thS phan thanh chi~m hfru ngay tlnh va chi~m hfru khong ngay tlnh Di~u 180 BLDS quy

dinh: "Chiim hfru ngay tinh la vi~c chiim hfru ma nguai chiim hfru c6 ciin cu ad tin rdng minh c6 quyJn a6i vbi tai sim dang chiim hfru " Can cu nay c6 thS xuAt phat tu thvc t~ chu thS chi~m hfru d6ng thm cling chfnh la chu sa hfru cua tru san; ho~c quy~n chi~m hfru dugc xac l~p tren ca sa duqc chu sa hfru uy quy€n quan lf tai san (Di~u 187 BLDS); duqc chu sa hfru chuySn giao tai san thong qua giao dich dan S\f (Di~u 188 BLDS) Ngoai ra, trong m()t s6 trubng hgp theo quy dinh cua phap lu~t, chi~m hfru cua chu thS khong phai chu sa hfru cling duqc xac dinh la ngay tlnh Vf dl,l nhu trucmg hgp chi~m hfru

d6i v6i tai san hi ngum khac dlinh rai, bo quen, gia sue hi thAt

I~c, gia cAm hi thAt lac va chu th~ nh~t dugc tai san, bAt dugc

gia sue, gia cAm da thgc hi~n dAy du cac thu t\IC thong bao

tim kiem theo quy djnh cua phap lu~t Di~u 181 BLDS quy

dinh: "Chiim hifu khong ngay tinh La vi¢c chiim hifu rna nguO'i

chiim hifu hiit ho(jc phai biit rling minh khong c6 quyJn a6i

vm tai san dang chiim hifu " Nhu v~y trucrc hch chiem hfru

khong ngay tinh Ia vi~c chiem hiru khong dga tren bdt ki din

cu hgp phap nao dugc phap lu~t ghi nh~ Nh~n thuc cua chu

th~ chiem hiiu thl san trong trubng hgp nay la biet ro v~ vi~c

chiem hiiu khong c6 can cu hgp phap cua minh nhung v!n thgc

hi~n hanh vi chiem hiiu; ho~c tuy v~ chu quan hQ khong biet v~

vi~c nay nhung theo yeu cAu cua phap Iu~t, bAt ki chu th~ nao

trong trubng hgp c6 hanh vi chiem hiiu thl san tuang trng d~u

phru biet V£ d1,1: m()t ngum biet ro thl san c6 dugc do tr()m cAp

nhung v!n mua ti:r nguoi ban do mu6n mua vcri gia re; m()t

ngum mua xe may da qua su dvng cAn phai thl}c hi~n cac thu

t\IC chuy~n quy~n so hiiu nhung da khong thgc hi~n nen da

mua phru xe may ti:r ngum da chiem do~t trcii phep thl san th!

tuy nh~ thuc cua hQ la hoan toan khong biet nhung viec chiem

hiiu cua hQ vfut dugc xac dinh la khong ngay tinh

Ngoai ra, vi~c chiem hiiu con dugc xac dinh theo tinh tr~ng

chiem hiiu lien tvc (Dieu 182) va chiem hfru cong khai (Di~u

183) Theo d6, chiem hiiu lien tvc dugc hi~u Ia "vi¢c chiim

huu QU()'C thl!C hi¢n trong m(jt khoang thai gian ma khong CO

tranh chdp vJ quyJn a6i vai tai san d6 ho(jc c6 tranh chdp

nhung chua du()'c giai quyit bdng m(jt ban tin, quyit djnh c6

hi¢u il!C phap /ut# CUa toa an ho{)c CtY quan nha nuac CO thtlm

d6i v6i tai san hi ngum khac dlinh rai, bo quen, gia sue hi thAt I~c, gia cAm hi thAt lac va chu th~ nh~t dugc tai san, bAt dugc gia sue, gia cAm da thgc hi~n dAy du cac thu t\IC thong bao tim kiem theo quy djnh cua phap lu~t Di~u 181 BLDS quy

dinh: "Chiim hifu khong ngay tinh La vi¢c chiim hifu rna nguO'i chiim hifu hiit ho(jc phai biit rling minh khong c6 quyJn a6i

vm tai san dang chiim hifu " Nhu v~y trucrc hch chiem hfru khong ngay tinh Ia vi~c chiem hiru khong dga tren bdt ki din

cu hgp phap nao dugc phap lu~t ghi nh~ Nh~n thuc cua chu th~ chiem hiiu thl san trong trubng hgp nay la biet ro v~ vi~c chiem hiiu khong c6 can cu hgp phap cua minh nhung v!n thgc hi~n hanh vi chiem hiiu; ho~c tuy v~ chu quan hQ khong biet v~ vi~c nay nhung theo yeu cAu cua phap Iu~t, bAt ki chu th~ nao trong trubng hgp c6 hanh vi chiem hiiu thl san tuang trng d~u

phru biet V£ d1,1: m()t ngum biet ro thl san c6 dugc do tr()m cAp

nhung v!n mua ti:r nguoi ban do mu6n mua vcri gia re; m()t ngum mua xe may da qua su dvng cAn phai thl}c hi~n cac thu t\IC chuy~n quy~n so hiiu nhung da khong thgc hi~n nen da

mua phru xe may ti:r ngum da chiem do~t trcii phep thl san th! tuy nh~ thuc cua hQ la hoan toan khong biet nhung viec chiem hiiu cua hQ vfut dugc xac dinh la khong ngay tinh

Ngoai ra, vi~c chiem hiiu con dugc xac dinh theo tinh tr~ng chiem hiiu lien tvc (Dieu 182) va chiem hfru cong khai (Di~u 183) Theo d6, chiem hiiu lien tvc dugc hi~u Ia "vi¢c chiim huu QU()'C thl!C hi¢n trong m(jt khoang thai gian ma khong CO tranh chdp vJ quyJn a6i vai tai san d6 ho(jc c6 tranh chdp nhung chua du()'c giai quyit bdng m(jt ban tin, quyit djnh c6 hi¢u il!C phap /ut# CUa toa an ho{)c CtY quan nha nuac CO thtlm

quyJn khac, ki ca khi tai san au(/c giao cho nguai khac chiim

hiiu " Chi~m hiiu cong khai Ul "vi?c chiim hfru au(/C thvc hi?n

m9t each minh bqch, khong gidu giim, tai san dang chiim hfru

aU(/C SU dlfng theo tfnh nang, cong d7!-ng Va aU(/C nguai chiim

hiiu bao quan, gift gin nhu tai san cua chfnh minh" Nhfrng

tinh tr~ng chi~m hiiu nay Ia din cu d~ suy doan v~ tinh tr~ng va

quy~n cua ngum chi~m hfru dugc quy d!nh t~i Di~u 184 BLDS,

cling nhu la din cu d~ xac l~p quy~n sa hfru theo thai hi~u cho

chu th~ chi~m hfru tai san

f)i~u 184 quy d!nh v~ suy doan tinh tr~ng va quy~n cua

ngum chi~m hfru nhu sau: "1 Nguai chiim hfru au(Jc suy doan

la ngay tinh; nguai nao cho rdng nguai chiim hfru khong ngay

tinh thi phai chzmg minh 2 Truimg h9P c6 tranh chcip vJ

quyJn a6i vbi tai san thi nguai chiim hiiu aU(/C suy aoan [a

nguai c6 quyJn d6 Nguai c6 tranh chcip vbi nguai chiim hfru

phai chzmg minh vJ vi?c nguai chiim hfru khong c6 quyJn "

Trong nhfrng di~u ki~n nhdt d!nh, n~u vi~c chi~m hfru la

lien t\}c (Di~u 190), cong khai (Di~u 191) va trong khoang thai

h~n mum nam d6i v6i d()ng san, ba muai nam d6i v6i bdt d()ng

san thi ngum chi~m hfru khong c6 can cu phap lu~t nhung ngay

tinh con dugc huang quy~n xac l~p quy~n sa hfru theo thai

hi~u HQ c6 th~ tra thanh chu sa hfru cac tai san d6 k~ tir thai

di~m bitt dfiu chi~m hfru

2 Quy~n sir dyng

La quy~n khai thac cong d\lng va khai thac nhfrng lgi ich

v~t chdt cua tai san trong ph~ vi phap lu~t cho phcp Nguyen

titc chung la vi~c khai thac nhfrng gia tri su d\lng cua tai san

quyJn khac, ki ca khi tai san au(/c giao cho nguai khac chiim hiiu " Chi~m hiiu cong khai Ul "vi?c chiim hfru au(/C thvc hi?n m9t each minh bqch, khong gidu giim, tai san dang chiim hfru aU(/C SU dlfng theo tfnh nang, cong d7!-ng Va aU(/C nguai chiim hiiu bao quan, gift gin nhu tai san cua chfnh minh" Nhfrng tinh tr~ng chi~m hiiu nay Ia din cu d~ suy doan v~ tinh tr~ng va quy~n cua ngum chi~m hfru dugc quy d!nh t~i Di~u 184 BLDS, cling nhu la din cu d~ xac l~p quy~n sa hfru theo thai hi~u cho chu th~ chi~m hfru tai san

f)i~u 184 quy d!nh v~ suy doan tinh tr~ng va quy~n cua ngum chi~m hfru nhu sau: "1 Nguai chiim hfru au(Jc suy doan

la ngay tinh; nguai nao cho rdng nguai chiim hfru khong ngay tinh thi phai chzmg minh 2 Truimg h9P c6 tranh chcip vJ quyJn a6i vbi tai san thi nguai chiim hiiu aU(/C suy aoan [a nguai c6 quyJn d6 Nguai c6 tranh chcip vbi nguai chiim hfru phai chzmg minh vJ vi?c nguai chiim hfru khong c6 quyJn "

Trong nhfrng di~u ki~n nhdt d!nh, n~u vi~c chi~m hfru la lien t\}c (Di~u 190), cong khai (Di~u 191) va trong khoang thai h~n mum nam d6i v6i d()ng san, ba muai nam d6i v6i bdt d()ng san thi ngum chi~m hfru khong c6 can cu phap lu~t nhung ngay tinh con dugc huang quy~n xac l~p quy~n sa hfru theo thai hi~u HQ c6 th~ tra thanh chu sa hfru cac tai san d6 k~ tir thai di~m bitt dfiu chi~m hfru

2 Quy~n sir dyng

La quy~n khai thac cong d\lng va khai thac nhfrng lgi ich v~t chdt cua tai san trong ph~ vi phap lu~t cho phcp Nguyen titc chung la vi~c khai thac nhfrng gia tri su d\lng cua tai san