Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam - Tập 1 (Tái bản năm 2018): Phần 1

Giáo trình Luật Dân sự Việt Nam - Tập 1 (Tái bản năm 2018): Phần 1 trình bày các khái niệm về luật dân sự Việt Nam, quan hệ pháp luật dân sự, chủ thể của quan hệ pháp luật dân sự, giao dịch dân sự, đại diện, thời hạn và thời hiệu,... Mời các bạn cùng tham khảo.

GIAOTRINH

LUAT DAN Su' VIETNAM

T!PI

GIAOTRINH LUAT DAN Su' VIETNAM

T!PI

394-2018/CXBIPH/44-188/CAND 394-2018/CXBIPH/44-188/CAND

(Tai him c6 sua il6i, b6 sung)

NHA XUAT BAN CONG AN NHAN DAN

(Tai him c6 sua il6i, b6 sung)

NHA XUAT BAN CONG AN NHAN DAN

HA N(>I - 2018

Chu bit~n

PGS.TS DINH VAN THANH

TS NGUYEN MINH TUAN

T~p th~ tac gia

TS VO THl HONG YEN

ITS PHAM CONG LAC I

PGS.TS BlJI DANG HIEU

PGS.TS DINH VAN THANH

TS NGUYEN MINH TUAN

T~p th~ tac gia

TS VO THl HONG YEN

ITS PHAM CONG LAC I

PGS.TS BlJI DANG HIEU

TS KIEU THl THANH PGS.TS DINH VAN THANH

TS Vlf0NG THANH THUY PGS.TS PHUNG TRUNG T!P TRAN HUu BIEN

Chucmgi,II

Chuang III

Chuang IV

ChucmgV

LOI GI61 THI~U

B(J lutjt dan Slf nam 2015 ilu(J'c Qu6c h(Ji nu&c C(Jng hoa xii

h(Ji chit ngh'ia Vi?t Nam Khoa Xlll, ki h9p thit 10 thong qua

ngay 24/11/2015, c6 hi?u ll!C tir ngay 01/0112017 Day la b(J

luqt l6n nhdt 6' nu&c ta hi?n nay V&i 689 iliJu luqt, B(J luqt

dan Slf ifiJu chinh cac quan h¢ tai scm VQ nhan than CO t{nh ph6

biin trong ilili sbng cita nhan dan ta hi?n nay

B(j luqt dan Slf quy iltnh cac chudn ml;fC phap [{ cho each

img XU cita cac chit thJ trong giao [uu dan Slf nhtJm bao ifam

Slf 6n ifjnh VQ liznh mqnh hoa cac quan h¢ dan Slf trong aiJu

ki?n phat triin n€n kinh ti thi trudng iljnh hu6ng xii h(Ji chit nghia

DJ ilap img kip thai vi~c nghien citu, giang dqy va h9c tqp

cua giang vien, sinh vien va nhfing nguili quan tam, B(j mon

luqt dan Slf Khoa Phap lutjt dan Slf Trudng Dqi h9c Lutjt Ha

N(Ji ilii chinh U giao trinh phu h9P v&i khoa h9c phap U dan Slf

hi?n ilqi va lam ro n(Ji dung ca ban cita cac phdn trong B(j

[uqt dan Slf nam 20 }5

Vi~c chinh [{ giao trinh luqt dan Slf Vi~t Nam can cu vao

chuang trinh, m7;Jc tieu ilao tqo cita Trnimg Dqi h9c Luqt Ha

N(Ji va ilw;rc xay dl;fng phu h(J'p v&i chuang trinh khung do B(j

giao dl;lC va ilao tqo quy iltnh Giao trinh luqt dan Slf aU(J'C

bien soqn thanh hai ttjp aJ thuqn ti~n cho Vi~c hf)C tqp VQ

ng hi en citu

LOI GI61 THI~U

B(J lutjt dan Slf nam 2015 ilu(J'c Qu6c h(Ji nu&c C(Jng hoa xii h(Ji chit ngh'ia Vi?t Nam Khoa Xlll, ki h9p thit 10 thong qua ngay 24/11/2015, c6 hi?u ll!C tir ngay 01/0112017 Day la b(J luqt l6n nhdt 6' nu&c ta hi?n nay V&i 689 iliJu luqt, B(J luqt dan Slf ifiJu chinh cac quan h¢ tai scm VQ nhan than CO t{nh ph6 biin trong ilili sbng cita nhan dan ta hi?n nay

B(j luqt dan Slf quy iltnh cac chudn ml;fC phap [{ cho each img XU cita cac chit thJ trong giao [uu dan Slf nhtJm bao ifam

Slf 6n ifjnh VQ liznh mqnh hoa cac quan h¢ dan Slf trong aiJu ki?n phat triin n€n kinh ti thi trudng iljnh hu6ng xii h(Ji chit nghia

DJ ilap img kip thai vi~c nghien citu, giang dqy va h9c tqp cua giang vien, sinh vien va nhfing nguili quan tam, B(j mon luqt dan Slf Khoa Phap lutjt dan Slf Trudng Dqi h9c Lutjt Ha N(Ji ilii chinh U giao trinh phu h9P v&i khoa h9c phap U dan Slf

hi?n ilqi va lam ro n(Ji dung ca ban cita cac phdn trong B(j [uqt dan Slf nam 20 }5

Vi~c chinh [{ giao trinh luqt dan Slf Vi~t Nam can cu vao chuang trinh, m7;Jc tieu ilao tqo cita Trnimg Dqi h9c Luqt Ha N(Ji va ilw;rc xay dl;fng phu h(J'p v&i chuang trinh khung do B(j giao dl;lC va ilao tqo quy iltnh Giao trinh luqt dan Slf aU(J'C bien soqn thanh hai ttjp aJ thuqn ti~n cho Vi~c hf)C tqp VQ

ng hi en citu

Mqc du tqp thJ tac gia ail hit sue c6 g&ng nhzmg gifio trinh

ciing kh6 tranh khoi nhimg khiim khuyit, rdt mong cac a(Jc gia

gop y aJ giao trinh luqt dan Sl! Vi?t Nam cua Truemg Dgi h9C

Luqt Ha N(Ji ngay cang hoan thi¢n

Xin tran tr9ng gi&i thi?u cung bgn il9C

TRVONG DAI HOC LU!T HA N0I

Mqc du tqp thJ tac gia ail hit sue c6 g&ng nhzmg gifio trinh ciing kh6 tranh khoi nhimg khiim khuyit, rdt mong cac a(Jc gia gop y aJ giao trinh luqt dan Sl! Vi?t Nam cua Truemg Dgi h9C Luqt Ha N(Ji ngay cang hoan thi¢n

Xin tran tr9ng gi&i thi?u cung bgn il9C

TRVONG DAI HOC LU!T HA N0I

CHUdNGI

KHAI N£E:M VE LU~T DAN SV' V£E:T NAM

A BCI TU'ONG VA PHU'ONG PHAP BI~U CHTNH

D€ qmin lf xa h()i b~ng phap lu~t va khong ngirng nang cao

tfnh thlJC thi cua cac van ban phap lu~t, tang cucmg phap ch~ xa

h()i chu nghia, Dang va Nha nu6c ta chu truang xay d\l'flg m()t

h~ th6ng phap lu~t ngay cang hoan chinh, phan anh t6t han

duemg 16i cua Dang trong cong CUQC xay d\l'flg nSn kinh t~ thi

truemg dinh huang xa h()i chu nghia a nu6c ta hi~n nay V6i

m1,1c tieu d6, d()ng l\fc chfnh cua S\f phat tri€n la vi con ngubi,

do con ngubi, d(lt con ngucri vao vi trf trung tam, giai ph6ng

sue san xuilt, khai d{ly mQi ti€m nang cua m6i ca nhan, m6i t{lp

th€ lao d()ng va cua ca c()ng d6ng dan t()c; d()ng vien va t~o mQi

diSu ki~n cho m9i ngubi Vi~t Nam phat huy y chi tlJ 1\fc, tlJ

cuemg, d.n ki~m xay d\l'flg T6 qu6c, ra sue lam giau cho mlnh va

cho dfit nu6c Trong d6, m9i ngubi duqc tlJ do kinh doanh theo

phap lu~t duqc bao h9 quysn sa hiiu va thu nh~p hqp phap

H~ th6ng phap lu~t cua Nha nu6c C()ng hoa xa h()i chu

nghia Vi~t Nam bao g6m nhiSu nganh lu~t diSu chinh cac quan

h~ xa h()i da d<~mg, phuc t~p Trong d6, m6i nganh lu~t diSu

chinh nhfmg nh6m quan h~ xa h()i nhfit d!nh Nhung nh6m

CHUdNGI

KHAI N£E:M VE LU~T DAN SV' V£E:T NAM

A BCI TU'ONG VA PHU'ONG PHAP BI~U CHTNH

D€ qmin lf xa h()i b~ng phap lu~t va khong ngirng nang cao tfnh thlJC thi cua cac van ban phap lu~t, tang cucmg phap ch~ xa h()i chu nghia, Dang va Nha nu6c ta chu truang xay d\l'flg m()t h~ th6ng phap lu~t ngay cang hoan chinh, phan anh t6t han duemg 16i cua Dang trong cong CUQC xay d\l'flg nSn kinh t~ thi truemg dinh huang xa h()i chu nghia a nu6c ta hi~n nay V6i m1,1c tieu d6, d()ng l\fc chfnh cua S\f phat tri€n la vi con ngubi,

do con ngubi, d(lt con ngucri vao vi trf trung tam, giai ph6ng sue san xuilt, khai d{ly mQi ti€m nang cua m6i ca nhan, m6i t{lp th€ lao d()ng va cua ca c()ng d6ng dan t()c; d()ng vien va t~o mQi diSu ki~n cho m9i ngubi Vi~t Nam phat huy y chi tlJ 1\fc, tlJ cuemg, d.n ki~m xay d\l'flg T6 qu6c, ra sue lam giau cho mlnh va cho dfit nu6c Trong d6, m9i ngubi duqc tlJ do kinh doanh theo phap lu~t duqc bao h9 quysn sa hiiu va thu nh~p hqp phap H~ th6ng phap lu~t cua Nha nu6c C()ng hoa xa h()i chu nghia Vi~t Nam bao g6m nhiSu nganh lu~t diSu chinh cac quan h~ xa h()i da d<~mg, phuc t~p Trong d6, m6i nganh lu~t diSu chinh nhfmg nh6m quan h~ xa h()i nhfit d!nh Nhung nh6m

quan h~ xa h(>i do m(>t nganh lu~t dieu chinh dugc g<;>i la d6i

tugng dieu chinh cua nganh lu~t d6 D~ dieu chinh cac quan h~

xa h(>i, Nha nu6c sir d1:1ng cac bi~n phap tac d(>ng khac nhau,

huang cho cac quan h~ xa h(>i phat sinh, thay d6i, chfun dirt

phil hgp v6i y chi cua Nha nu6c Phuong phap tac d(>ng cua Nha

nu6c len cac quan h~ xa h(>i c6 nhiing d~c thil khac nhau ph\1

thUQC vao cac quan h~ xa hQi cfut dieu chinh bfulg phap lu~t

I DOl TlJQNG DIEU CHiNH CUA LU!T DAN SV

D6i tugng dieu chinh cua lu~t dan S\f la quan h~ nhan than

va thl san cua ca nhan, phap nhan trong cac quan h~ dugc hlnh

thanh tren CO" SO binh ditng, t\[ do y chi, dQC l~p ve tai san va l\f

chju trach nhi~m (sau day gQi chung la quan h~ dan sv) (Di€u 1

BQ lu~t dan sv- BLDS nam 2015) V6i quy djnh nay, lu~t dan

sv n6i chung va BLDS nam 2015 n6i rieng da mcr r(>ng ph~

Vi dieu chinh den cac quan h~ thUQC linh V\fC lu~t tu va trcr

thanh lu~t chung dieu chinh cac quan h~ tai san Trong tru<mg '

hgp lu~t rieng khong quy djnh t£\fC tiep d~ dieu chinh cac quan

h~ xa h(>i trong linh V\fC d6 thl cac quy djnh cua BLDS nam

2015 se dieu chinh Tuy nhien, cac quy djnh cua lu~t rieng

khong dugc trai v6i nhiing nguyen t~c co ban dugc quy djnh

~ Di€u -3 BLDS nam 2015 Trubng hgp lu~t khac co lien quart

khong quy djnh ho~c c6 quy djnh nhung vi ph~m nguyen t~

tren thi quy djnh cua BLDS nam 2015 dugc ap d1:1ng

Quan h~ thl san Ia quan h~ giua ngum v6i ngum thong qua

m(>t thl san Quan h~ tai san bao gicr cling g~ v6i m(>t thl san

nhdt djnh dugc th~ hi~n dum d~ng nay hay d~g khac

quan h~ xa h(>i do m(>t nganh lu~t dieu chinh dugc g<;>i la d6i tugng dieu chinh cua nganh lu~t d6 D~ dieu chinh cac quan h~

xa h(>i, Nha nu6c sir d1:1ng cac bi~n phap tac d(>ng khac nhau, huang cho cac quan h~ xa h(>i phat sinh, thay d6i, chfun dirt phil hgp v6i y chi cua Nha nu6c Phuong phap tac d(>ng cua Nha nu6c len cac quan h~ xa h(>i c6 nhiing d~c thil khac nhau ph\1 thUQC vao cac quan h~ xa hQi cfut dieu chinh bfulg phap lu~t

I DOl TlJQNG DIEU CHiNH CUA LU!T DAN SV D6i tugng dieu chinh cua lu~t dan S\f la quan h~ nhan than

va thl san cua ca nhan, phap nhan trong cac quan h~ dugc hlnh thanh tren CO" SO binh ditng, t\[ do y chi, dQC l~p ve tai san va l\f

chju trach nhi~m (sau day gQi chung la quan h~ dan sv) (Di€u 1

BQ lu~t dan sv- BLDS nam 2015) V6i quy djnh nay, lu~t dan

sv n6i chung va BLDS nam 2015 n6i rieng da mcr r(>ng ph~

Vi dieu chinh den cac quan h~ thUQC linh V\fC lu~t tu va trcr thanh lu~t chung dieu chinh cac quan h~ tai san Trong tru<mg ' hgp lu~t rieng khong quy djnh t£\fC tiep d~ dieu chinh cac quan h~ xa h(>i trong linh V\fC d6 thl cac quy djnh cua BLDS nam

2015 se dieu chinh Tuy nhien, cac quy djnh cua lu~t rieng khong dugc trai v6i nhiing nguyen t~c co ban dugc quy djnh

~ Di€u -3 BLDS nam 2015 Trubng hgp lu~t khac co lien quart khong quy djnh ho~c c6 quy djnh nhung vi ph~m nguyen t~ tren thi quy djnh cua BLDS nam 2015 dugc ap d1:1ng

Quan h~ thl san Ia quan h~ giua ngum v6i ngum thong qua m(>t thl san Quan h~ tai san bao gicr cling g~ v6i m(>t thl san nhdt djnh dugc th~ hi~n dum d~ng nay hay d~g khac

Thl san (dugc khai quat chung 6 Di~u 105 BLDS niim 2015)

bao gAm: v~t ti~n giAy to c6 gia va quy~n tai san Quan h~ tru

san thl san khong chi b6 h~p 6 nhiing v~t vo tri rna con ham

chua n()i dung xa h()i la nhiing quan h~ xa h()i lien quan d~n

m()t thl san

Quan h~ thl san khong chi bao gAm v~t thu()c v~ ai, do ai

chi~m hiiu, sir dl}Ilg, dinh do\it rna con bao gAm ca vi~c dich

chuy€n nhiing thl san d6 tir chu th~ nay sang chu th€ khac,

quy~n yeu cdu cua m()t hay nhi~u chu th€ va nghia vv tuong

trng v6i cac · quy~n yeu cdu · d6 cua m()t hay nhi~u chu th€ khac

trong quan h~ nghia V\1 ciing dugc coi Ia quan h~ thl san Quan

h~ tai san rAt da d\ing va phuc t\!P bm cac y~u t6 cAu thanh nen

cac quan h~ d6 bao gAm: chu th€ tham gia, khach th€ dugc tac

d()ng va n()i dung cua cac quan h~ d6 Quan h~ thl sitn Ia d6i

tugng di~u chinh cua lu~t dan sv c6 nhfrng d~c di€m sau:

Thu nhdt, quan h~ thl san do lu~t dan sv di€u chinh mang

tinh y chf Quan h~ thl san phat sinh giua cac chu th~ Ia nhfrng

quan h~ kinh t~ cv th€ trong qua trlnh san xuAt, phan ph6i, hru

thong va tieu thv sim phfun ciing nhu cung trng dich V\1 trong

xa h()i Quan h~ tru san luon gi\n Ii€n vm quan h~ san xuAt va

phu hgp vm quan h~ san xuAt v6n Ia h\1 tdng cua xa h()i Quan

h~ san xuAt tAn t~ khong ph\l thu()c vao y chi cua con ngucri

rna n6 phat sinh, phat tri€n theo nhfrng quy lu~t khach quan

Nhung nhiing quy lu~t nay dugc nh~n thuc va phan anh thong

qua nhfrng quy ph\im phap lu~t 1~ mang tfnh chu quan -y chi

cua giai cAp th6ng tri phan anh SIJ tAn t~ xa h()i thong qua cac

quy ph\im phap lu~t M6i chu th€ tham gia vao m()t quan h~

Thl san (dugc khai quat chung 6 Di~u 105 BLDS niim 2015) bao gAm: v~t ti~n giAy to c6 gia va quy~n tai san Quan h~ tru san thl san khong chi b6 h~p 6 nhiing v~t vo tri rna con ham chua n()i dung xa h()i la nhiing quan h~ xa h()i lien quan d~n m()t thl san

Quan h~ thl san khong chi bao gAm v~t thu()c v~ ai, do ai chi~m hiiu, sir dl}Ilg, dinh do\it rna con bao gAm ca vi~c dich chuy€n nhiing thl san d6 tir chu th~ nay sang chu th€ khac, quy~n yeu cdu cua m()t hay nhi~u chu th€ va nghia vv tuong trng v6i cac · quy~n yeu cdu · d6 cua m()t hay nhi~u chu th€ khac trong quan h~ nghia V\1 ciing dugc coi Ia quan h~ thl san Quan h~ tai san rAt da d\ing va phuc t\!P bm cac y~u t6 cAu thanh nen cac quan h~ d6 bao gAm: chu th€ tham gia, khach th€ dugc tac d()ng va n()i dung cua cac quan h~ d6 Quan h~ thl sitn Ia d6i tugng di~u chinh cua lu~t dan sv c6 nhfrng d~c di€m sau:

Thu nhdt, quan h~ thl san do lu~t dan sv di€u chinh mang tinh y chf Quan h~ thl san phat sinh giua cac chu th~ Ia nhfrng quan h~ kinh t~ cv th€ trong qua trlnh san xuAt, phan ph6i, hru

thong va tieu thv sim phfun ciing nhu cung trng dich V\1 trong

xa h()i Quan h~ tru san luon gi\n Ii€n vm quan h~ san xuAt va phu hgp vm quan h~ san xuAt v6n Ia h\1 tdng cua xa h()i Quan h~ san xuAt tAn t~ khong ph\l thu()c vao y chi cua con ngucri rna n6 phat sinh, phat tri€n theo nhfrng quy lu~t khach quan Nhung nhiing quy lu~t nay dugc nh~n thuc va phan anh thong qua nhfrng quy ph\im phap lu~t 1~ mang tfnh chu quan -y chi cua giai cAp th6ng tri phan anh SIJ tAn t~ xa h()i thong qua cac quy ph\im phap lu~t M6i chu th€ tham gia vao m()t quan h~

kinh t€ Cl,l th~ d~U d~t ra nhiing IDl,lC dfch va vm d{)ng CO' nhftt

dinh Bm v~y, quan h~ tru san rna cac chu th~ tham gia mangy

chf cua cac chu th~ va phai phil hqp vm y chi cua Nha nucrc

thong qua cac quy ph!;im phap lu~t dan S\f Nha nUOC dung cac

quy ph(;lm phap lu~t dan sv tac d()ng len cac quan h~ kinh t€,

huang cho cac quan h~ nay phat sinh, thay d6i theo y chf cua

Nha nucrc VI v~y, sv tac d()ng cua Nha nucrc thong qua cac quy

ph!;lm phap lu~t dan sv c6 y nghia quan trQng trong vi~c dinh

huang cho cac quan h~ tru san phat tri~n N€u sv dinh huang phil

hqp vm nhiing quy lu~t khach quan cua sv phat tri~n thl se thuc

day quan h~ san xuftt va lvc lw;mg san xuftt phat tri~n va nguqc

l!;ii se klm ham sv phat tri~n cua lvc luqng san xuftt

C6 th~ n6i r~ng quan h~ tai san la bi~u hi~n y chf cua chu

th~, CUa nha nucrc V~ quan h~ san xuftt trong m{)t giai do(;ln lich

su nhftt dinh Trong giai do(;ln hi~n nay, khi chung ta dang xay

dvng va hlnh thanh n~n kinh t€ nhi~u thanh ph~n vm nhi~u

hlnh thuc sa hfru va hlnh thuc kinh doanh thl vi~c xac dinh cac

quan h~ tai san phil hqp vm trlnh d9 phat tri~n cua lvc luqng

san xuftt la dinh huang c6 y nghia d~c bi~t quan trQng, c6 tac

dvng thuc day m(;lnh me n~n san xufit xa h()i

Thit hai, quan h~ tai san do lu~t dan sv di~u chinh mang

tfnh chAt hang hoa va ti~n t~ Dinh huang chi€n luge cua nucrc

ta hi~n nay la phat tri~n n~n kinh t€ hang hoa nhi~u thanh phk

theo co ch€ thi tru<mg, dinh huang xa h9i chu nghia (Di~u 15

Hi€n phap nam 1992) Trong mo hinh kinh t€ nay, cac tai san

duqc th~ hi~n dum d!;ing hang hoa va duqc quy thanh ti~n San

xuftt ra hang hoa va dich vv d~ ban, d~ trao d6i la d~c trung cua

kinh t€ Cl,l th~ d~U d~t ra nhiing IDl,lC dfch va vm d{)ng CO' nhftt dinh Bm v~y, quan h~ tru san rna cac chu th~ tham gia mangy chf cua cac chu th~ va phai phil hqp vm y chi cua Nha nucrc thong qua cac quy ph!;im phap lu~t dan S\f Nha nUOC dung cac quy ph(;lm phap lu~t dan sv tac d()ng len cac quan h~ kinh t€, huang cho cac quan h~ nay phat sinh, thay d6i theo y chf cua Nha nucrc VI v~y, sv tac d()ng cua Nha nucrc thong qua cac quy ph!;lm phap lu~t dan sv c6 y nghia quan trQng trong vi~c dinh huang cho cac quan h~ tru san phat tri~n N€u sv dinh huang phil hqp vm nhiing quy lu~t khach quan cua sv phat tri~n thl se thuc day quan h~ san xuftt va lvc lw;mg san xuftt phat tri~n va nguqc l!;ii se klm ham sv phat tri~n cua lvc luqng san xuftt

C6 th~ n6i r~ng quan h~ tai san la bi~u hi~n y chf cua chu th~, CUa nha nucrc V~ quan h~ san xuftt trong m{)t giai do(;ln lich

su nhftt dinh Trong giai do(;ln hi~n nay, khi chung ta dang xay dvng va hlnh thanh n~n kinh t€ nhi~u thanh ph~n vm nhi~u hlnh thuc sa hfru va hlnh thuc kinh doanh thl vi~c xac dinh cac quan h~ tai san phil hqp vm trlnh d9 phat tri~n cua lvc luqng san xuftt la dinh huang c6 y nghia d~c bi~t quan trQng, c6 tac dvng thuc day m(;lnh me n~n san xufit xa h()i

Thit hai, quan h~ tai san do lu~t dan sv di~u chinh mang tfnh chAt hang hoa va ti~n t~ Dinh huang chi€n luge cua nucrc

ta hi~n nay la phat tri~n n~n kinh t€ hang hoa nhi~u thanh phk theo co ch€ thi tru<mg, dinh huang xa h9i chu nghia (Di~u 15 Hi€n phap nam 1992) Trong mo hinh kinh t€ nay, cac tai san duqc th~ hi~n dum d!;ing hang hoa va duqc quy thanh ti~n San xuftt ra hang hoa va dich vv d~ ban, d~ trao d6i la d~c trung cua

n~n san xu.it nay N6 t?O d9ng l\fC cho mQi ca nhan va t6 chuc,

khcri d~y ffiQi ti~m nang CUa hQ, phat huy y chf t\1' l\fC, t\1' CUcmg

ra sue lam giau cho minh va cho d.it nucrc Nhung n~n kinh t~

hang hoa theo ccr ch~ thi trucmg cling c6 nhfrng m(lt trai cua n6

(qmh tranh khong lanh m?nh, phan hoa giau ngheo ) Cho

nen, khuy~n khfch tfnh nang d9ng, sang t?o di doi vcri thi~t l~p

tr~t t\1' ki cuang trong ho?t d9ng kinh t~, bao dam cho mQi dan

vi kinh t~, khong phan bi~t quan h~ sa hfru d~u ho?t d9ng theo

CO' ch@ t\f chu kinh doanh, hqp tac va Cl;lnh tranh vcri nhau, blnh

d~ng trucrc phap lu~t Bai v~y, d.n phai c6 hanh lang phap If

vua m~m deo, Iinh ho?t, vira ch(lt che mcri co thS dap ung duqc

cac yeu du tren Han nfra chung ta dang trong qua trlnh h9i

nh~p qu6c t~ tren nhi~u Hnh V\fC, do v~y phap lu~t n6i chung va

phap lu~t dan SlJ n6i rieng COn phai tucrng thfch VOi phap lu~t

CUa ca.C nucrc tren th~ gicri va trong khu VlJC Quy lu~t CUa n~n /

kinh t~ thi trucmg trong san xu.it xa h9i chi ph6i cac quan h~ ta.i

san rna m9t trong cac biSu hi~n cua no la quan h~ tien - hang

sv trao d6i hang hoa va dich V\} trong nSn kinh t~ thi truemg

chu y@u thong qua hlnh thuc ti~n - hang Khai ni~m hang hoa

cang ngay cang dugc ma fQng cung vcri SlJ chuyen mon hoa

cua nSn san xu.it, cling vm SlJ phat triSn cua khoa hQc-ki thu~t

va quan ni~m xa h9i vS cac d6i tuqng trao d6i Tai san la d6i

tuqng va cling la khach ths cua quan h~ tai san phai tri gia

dugc thanh tiSn va co thS chuysn giao thong qua cac giao dich

dan SlJ Do v~y cac quan h~ tai san nay cling khong n~m ngoai

sv chi ph6i cua quy lu~t hang hoa - tiSn t~

Thu ba, quan h~ tai san do lu~t dan SlJ dieu chinh mang tfnh

chfit dSn bu tuang duang Sv d~n bu tuang ducrng trong trao

n~n san xu.it nay N6 t?O d9ng l\fC cho mQi ca nhan va t6 chuc, khcri d~y ffiQi ti~m nang CUa hQ, phat huy y chf t\1' l\fC, t\1' CUcmg

ra sue lam giau cho minh va cho d.it nucrc Nhung n~n kinh t~ hang hoa theo ccr ch~ thi trucmg cling c6 nhfrng m(lt trai cua n6 (qmh tranh khong lanh m?nh, phan hoa giau ngheo ) Cho nen, khuy~n khfch tfnh nang d9ng, sang t?o di doi vcri thi~t l~p tr~t t\1' ki cuang trong ho?t d9ng kinh t~, bao dam cho mQi dan

vi kinh t~, khong phan bi~t quan h~ sa hfru d~u ho?t d9ng theo CO' ch@ t\f chu kinh doanh, hqp tac va Cl;lnh tranh vcri nhau, blnh d~ng trucrc phap lu~t Bai v~y, d.n phai c6 hanh lang phap If

vua m~m deo, Iinh ho?t, vira ch(lt che mcri co thS dap ung duqc cac yeu du tren Han nfra chung ta dang trong qua trlnh h9i nh~p qu6c t~ tren nhi~u Hnh V\fC, do v~y phap lu~t n6i chung va phap lu~t dan SlJ n6i rieng COn phai tucrng thfch VOi phap lu~t CUa ca.C nucrc tren th~ gicri va trong khu VlJC Quy lu~t CUa n~n / kinh t~ thi trucmg trong san xu.it xa h9i chi ph6i cac quan h~ ta.i san rna m9t trong cac biSu hi~n cua no la quan h~ tien - hang

sv trao d6i hang hoa va dich V\} trong nSn kinh t~ thi truemg chu y@u thong qua hlnh thuc ti~n - hang Khai ni~m hang hoa cang ngay cang dugc ma fQng cung vcri SlJ chuyen mon hoa cua nSn san xu.it, cling vm SlJ phat triSn cua khoa hQc-ki thu~t

va quan ni~m xa h9i vS cac d6i tuqng trao d6i Tai san la d6i tuqng va cling la khach ths cua quan h~ tai san phai tri gia dugc thanh tiSn va co thS chuysn giao thong qua cac giao dich dan SlJ Do v~y cac quan h~ tai san nay cling khong n~m ngoai

sv chi ph6i cua quy lu~t hang hoa - tiSn t~

Thu ba, quan h~ tai san do lu~t dan SlJ dieu chinh mang tfnh chfit dSn bu tuang duang Sv d~n bu tuang ducrng trong trao

d6i Ut bi~u hi~n cua quan h~ himg hoa va tiSn t~, la d~c trung

cua quan h~ dan SlJ theo nghia r()ng Nhung khong phai tfrt ca

SlJ d!ch chuy~n tai san, d!ch V\l dSu c6 SlJ dSn bu tuong duong

nhu: cho, t~ng, thua k~, SU dvng cac tac phftm van hQC ngh~

thu~t Nhung cac quan h~ nay khong phai la quan h~ ca ban

va khong ph6 bi~n trong trao d6i; n6 khong chi don thufin la

quan h~ phap lu~t rna con b! chi ph6i bm nhiSu quan h~ xa h9i

khac (truySn th6ng, phong tvc )

2 Quan h~ nhan than

Cling vm quan h~ thl san, lu~t dan SlJ con diSu chinh cac

quan h~ nhan than (DiSu 1 BLDS nam 2015) Quan h~ nhan than

la quan h~ gitra ngum vm ngum vs m9t gia tr! nhan than cua ca

nhan hay cac t6 chuc Vi~c xac d!nh m()t gia tri nhan than la

quySn nhan than phai duqc phap lu~t thua nh~n nhu m9t quySn

tuy~t d6i cua m9t ca nhan, t6 chuc Quysn nhan than la quysn

dan sv g~n liSn vm m9t chu th~, vS nguyen t~c khong th~ chuy~n

giao cho chu th~ khac, tru truemg hqp lu~t khac c6 lien quan quy

dinh khac D6 Ia m9t quySn dan sv tuy~t d6i, mQi ngum dSu c6

nghia Y\1 ton tr9ng quysn nhan than cua ngum khac

Cac quySn nhan than duqc nhiSu nganh lu~t diSu chinh

Lu~t hanh chinh quy dinh vS trlnh tv, thu tvc d~ xac dinh cac

quySn nhan than nhu: phong cac danh hi~u cao quy cua Nha

nu6c; t~ng thu6ng cac lo~i huan, huy chuong; cong nh~n cac

chuc danh Lu~t hinh sv bao v~ cac gia tri nhan than b~ng

each quy dinh nhtrng hanh vi nao khi xam ph~m d~n nhtrng gia

tri nhan than nao duqc coila t9i ph~m (nhu cac t()i: vu kh6ng,

lam nhvc nguai khac, lam hang giL.)

d6i Ut bi~u hi~n cua quan h~ himg hoa va tiSn t~, la d~c trung cua quan h~ dan SlJ theo nghia r()ng Nhung khong phai tfrt ca

SlJ d!ch chuy~n tai san, d!ch V\l dSu c6 SlJ dSn bu tuong duong nhu: cho, t~ng, thua k~, SU dvng cac tac phftm van hQC ngh~ thu~t Nhung cac quan h~ nay khong phai la quan h~ ca ban

va khong ph6 bi~n trong trao d6i; n6 khong chi don thufin la quan h~ phap lu~t rna con b! chi ph6i bm nhiSu quan h~ xa h9i khac (truySn th6ng, phong tvc )

2 Quan h~ nhan than

Cling vm quan h~ thl san, lu~t dan SlJ con diSu chinh cac quan h~ nhan than (DiSu 1 BLDS nam 2015) Quan h~ nhan than

la quan h~ gitra ngum vm ngum vs m9t gia tr! nhan than cua ca nhan hay cac t6 chuc Vi~c xac d!nh m()t gia tri nhan than la quySn nhan than phai duqc phap lu~t thua nh~n nhu m9t quySn tuy~t d6i cua m9t ca nhan, t6 chuc Quysn nhan than la quysn dan sv g~n liSn vm m9t chu th~, vS nguyen t~c khong th~ chuy~n giao cho chu th~ khac, tru truemg hqp lu~t khac c6 lien quan quy dinh khac D6 Ia m9t quySn dan sv tuy~t d6i, mQi ngum dSu c6 nghia Y\1 ton tr9ng quysn nhan than cua ngum khac

Cac quySn nhan than duqc nhiSu nganh lu~t diSu chinh Lu~t hanh chinh quy dinh vS trlnh tv, thu tvc d~ xac dinh cac quySn nhan than nhu: phong cac danh hi~u cao quy cua Nha nu6c; t~ng thu6ng cac lo~i huan, huy chuong; cong nh~n cac chuc danh Lu~t hinh sv bao v~ cac gia tri nhan than b~ng each quy dinh nhtrng hanh vi nao khi xam ph~m d~n nhtrng gia tri nhan than nao duqc coila t9i ph~m (nhu cac t()i: vu kh6ng, lam nhvc nguai khac, lam hang giL.)

Lu~t dan S\f di~u chinh cac quan h~ nhan than b&ng each

quy dinh nhfrng gia tri nhan than nao duqc coila quy~n nhan

than, trlnh t\f th1,l'C hi~n, gi&i h~n cua cac quy~n nhan than do,

d6ng th(ri quy dinh cac bi~n phap th1,l'C hi~n, bao V~ cac quy~n

nhan than (Di~u 11-Di~u 14 BLDS nam 2015)

Cac quan h~ nhan than xuAt phat tu quy~n nhan than do lu~t

dan S\f di~u chinh c6 th~ chia lam hai nh6m din cu vao khoan 1

Di~u 17 BLDS nam 2015:

- Quan h~ nhan than g~n v6i tai san;

- Quan h~ nhan than khong g~n v&i tai san

Nhfrng quan h~ nhan than do lu~t dan sv di~u chinh c6

nhfrng d~c di~m sau:

- Quy~n nhan than luon g~n li~n v6i m()t chu th~ nhftt dinh

va khong th~ dich chuy~n duqc cho Cclc chu th~ khac Tuy

nhien, trong nhfrng truemg hqp nhftt dinh c6 th~ duqc dich

chuy~n Nhfrng truemg hqp ca bi~t nay phai do phap lu~t quy

dinh (quy€n cong b6 tac phftm cua tac gia cac tac ph~m cac d6i

tuqng sa hfru cong nghi~p )

- Quy~n nhan than khong xac dinh duqc b&ng ti~n - gia tri

nhan than va ti~n t~ kh6ng phai la nhfrng d~i luqng tuang

duang va khong th~ trao d6i ngang gia Cac quy~n nhan than

khong g~n v&i tai san nhu danh dg, nhan phtlm, uy tfn cua ca

nhan, danh dg, uy tfn cua t6 chuc; quy~n d6i v&i hQ, ten; thay

d6i hQ ten; quy~n xac dinh dan t()c, thay d6i dan t()c; quy~n

d6i v6i hlnh anh; v6i bf m~t dai tu; quy~n kth hon, li hon

(tu Di~u 26 d~n Di~u 39 BLDS nam 2015) M¢t s6 quy~n

Lu~t dan S\f di~u chinh cac quan h~ nhan than b&ng each quy dinh nhfrng gia tri nhan than nao duqc coila quy~n nhan than, trlnh t\f th1,l'C hi~n, gi&i h~n cua cac quy~n nhan than do, d6ng th(ri quy dinh cac bi~n phap th1,l'C hi~n, bao V~ cac quy~n nhan than (Di~u 11-Di~u 14 BLDS nam 2015)

Cac quan h~ nhan than xuAt phat tu quy~n nhan than do lu~t dan S\f di~u chinh c6 th~ chia lam hai nh6m din cu vao khoan 1 Di~u 17 BLDS nam 2015:

- Quan h~ nhan than g~n v6i tai san;

- Quan h~ nhan than khong g~n v&i tai san

Nhfrng quan h~ nhan than do lu~t dan sv di~u chinh c6 nhfrng d~c di~m sau:

- Quy~n nhan than luon g~n li~n v6i m()t chu th~ nhftt dinh

va khong th~ dich chuy~n duqc cho Cclc chu th~ khac Tuy nhien, trong nhfrng truemg hqp nhftt dinh c6 th~ duqc dich chuy~n Nhfrng truemg hqp ca bi~t nay phai do phap lu~t quy

dinh (quy€n cong b6 tac phftm cua tac gia cac tac ph~m cac d6i tuqng sa hfru cong nghi~p )

- Quy~n nhan than khong xac dinh duqc b&ng ti~n - gia tri nhan than va ti~n t~ kh6ng phai la nhfrng d~i luqng tuang duang va khong th~ trao d6i ngang gia Cac quy~n nhan than khong g~n v&i tai san nhu danh dg, nhan phtlm, uy tfn cua ca nhan, danh dg, uy tfn cua t6 chuc; quy~n d6i v&i hQ, ten; thay d6i hQ ten; quy~n xac dinh dan t()c, thay d6i dan t()c; quy~n d6i v6i hlnh anh; v6i bf m~t dai tu; quy~n kth hon, li hon (tu Di~u 26 d~n Di~u 39 BLDS nam 2015) M¢t s6 quy~n

nhan than mcri dugc ghi nh~n va bito hQ trong BLDS nam

2015 nhu: quy~n v~ dcri s6ng rieng tu, hi m~t ca nhan, hi m~t

gia dlnh; chuySn d6i gicri tinh; quy~n nhan than trong quan h~

hon nhan va gia dlnh

quy~n nhan than va quy dinh cac bi~n phap bao v~ cac gia

tri nhan than d6 M6i chu thS c6 nhung gia tri nhan than

khac nhau nhung dugc bao v~ nhu nhau khi cac gia tri d6 hi

xam ph~m Khi quy~n nhan than hi xam ph~m thl chu thS c6

quy~n t1,I mlnh cai chinh, yeu cfiu ngucri c6 hanh vi xam

ph~m ho~c yeu c~u ca quan nha nucrc c6 thdm quy~n bul)c

ngucri vi ph~m chfim d(rt hanh vi vi ph~m: xin 16i, cai chinh

cong khai; tg mlnh cai chinh tren cac phuang ti~n thong tin

d~i chung; yeu cfiu ngucri vi ph~m ho~C yeu cfiu toa an bUQC

ngucri vi ph~m phai b6i thucrng ml)t khoan ti~n dS bu d~p

nhfrng t6n thfit v~ tinh thAn

Cac quan h~ nhan than gAn vcri tai san la nhtrng gia tri

nhan than khi dugc xac l~p lam phat sinh cac quy~n tai san

Quy~n nhan than la ti~n d~ lam phat sinh cac quy~n tai san

khi c6 nhung sg ki~n phap li nhfit djnh nhu tac gia cac tac

phdm van hQc, ngh~ thu~t, khoa hQc ki thu~t; quy~n tac gia

cac sang che, giai phap htru ich, kiSu dang cong nghi~p

dugc huang ti~n nhu~n but, thu lao, dugc huang ti~n thu lao

do ap dl,mg cac d6i tugng sa hiiu cong nghi~p neu tren

Quy~n cua ca nhan d6i vm hlnh anh la quy~n nhan than

nhung khi hlnh i'mh d6 dugc ngucri khac sir d1,mg vi mvc dich

thuang m~i thl nguai c6 hlnh anh se dugc tra thu b£) D6 la

S\I ki~n lam phat sinh quy~n nhan than g~n vcri tai san

nhan than mcri dugc ghi nh~n va bito hQ trong BLDS nam

2015 nhu: quy~n v~ dcri s6ng rieng tu, hi m~t ca nhan, hi m~t gia dlnh; chuySn d6i gicri tinh; quy~n nhan than trong quan h~ hon nhan va gia dlnh

quy~n nhan than va quy dinh cac bi~n phap bao v~ cac gia tri nhan than d6 M6i chu thS c6 nhung gia tri nhan than khac nhau nhung dugc bao v~ nhu nhau khi cac gia tri d6 hi xam ph~m Khi quy~n nhan than hi xam ph~m thl chu thS c6 quy~n t1,I mlnh cai chinh, yeu cfiu ngucri c6 hanh vi xam ph~m ho~c yeu c~u ca quan nha nucrc c6 thdm quy~n bul)c ngucri vi ph~m chfim d(rt hanh vi vi ph~m: xin 16i, cai chinh cong khai; tg mlnh cai chinh tren cac phuang ti~n thong tin d~i chung; yeu cfiu ngucri vi ph~m ho~C yeu cfiu toa an bUQC ngucri vi ph~m phai b6i thucrng ml)t khoan ti~n dS bu d~p nhfrng t6n thfit v~ tinh thAn

Cac quan h~ nhan than gAn vcri tai san la nhtrng gia tri nhan than khi dugc xac l~p lam phat sinh cac quy~n tai san Quy~n nhan than la ti~n d~ lam phat sinh cac quy~n tai san khi c6 nhung sg ki~n phap li nhfit djnh nhu tac gia cac tac phdm van hQc, ngh~ thu~t, khoa hQc ki thu~t; quy~n tac gia cac sang che, giai phap htru ich, kiSu dang cong nghi~p dugc huang ti~n nhu~n but, thu lao, dugc huang ti~n thu lao

do ap dl,mg cac d6i tugng sa hiiu cong nghi~p neu tren Quy~n cua ca nhan d6i vm hlnh anh la quy~n nhan than nhung khi hlnh i'mh d6 dugc ngucri khac sir d1,mg vi mvc dich thuang m~i thl nguai c6 hlnh anh se dugc tra thu b£) D6 la

S\I ki~n lam phat sinh quy~n nhan than g~n vcri tai san

II PHUONG PHAP DIEU CHiNH CUA LU!T DAN Slj

Phap lu~t khong t~o ra cac quan h~ xa hc)i rna chi di~u

chinh cac quan h~ xa hc)i Ca ch~ di~u chinh cac quan h~ xa

hc)i rftt phuc t~p bao g6m mc)t h~ th6ng ca quan, t6 chuc sir

dl,mg cac bi~n phap, each thuc tac dc)ng vao hanh vi cua cac

chu th~, djnh huang each XU SV cua cac chu th~ tham gia vao

cac quan h~ do Tuy theo cac nhom quan h~ xa hc)i d.n di~u

chinh rna Nha nu6c Iva ch9n cac bi~n phap tac dc)ng khac

nhau len cac quan h~ do

Phuang phap di~u chinh cua lu~t dan sv la nhfrng each

thuc, bi~n phap rna Nha nu6c tac dc)ng len cac quan h~ tai sim,

cac quan h~ nhan than lam cho cac quan h~ nay phat sinh, thay

d6i, chftm dtrt theo y chi cua Nha nu6c phu hqp v6i ba lqi fch

(Nha nu6c, xa hc)i va ca nhan)

Lu~t dan sv di~u chinh cac quan h~ tai sim va quan h~ nhan

than cua ca nhan, phap nhan duqc hlnh thanh tren CO" SO blnh

d~ng, tv do y chi, dc)c l~p v~ tai san va tv chiu trach nhi~m

Phuang phap di~u chinh cua iu~t dan sv c6 nhfrng d~c

di~m sau:

- Cac chu th~ tham gia cac quan h~ tai san va cac quan h~

nhan than do lu~t dan sv di~u chinh dc)c l~p v~ t6 chuc va tai

san, blnh d~ng v6i nhau v~ dia vi phap If Dc)c l~p v~ t6 chuc va

tai san la ti~n d~ t~O ra SV blnh d~ng trong cac quan h~ rna cac

chu th~ tham gia Boi cac quan h~ tai san rna lu~t dan sv di~u

chinh mang tfnh chftt hang hoa - ti~n t~ va d~n bu tuang duang

Ia d~c trung khi trao d6i N~u khong dc)c l~p v~ tai san va blnh

d~ng v~ dja vi phap If thl se khong t~o ra sv d~n bu tuang

II PHUONG PHAP DIEU CHiNH CUA LU!T DAN Slj Phap lu~t khong t~o ra cac quan h~ xa hc)i rna chi di~u chinh cac quan h~ xa hc)i Ca ch~ di~u chinh cac quan h~ xa hc)i rftt phuc t~p bao g6m mc)t h~ th6ng ca quan, t6 chuc sir dl,mg cac bi~n phap, each thuc tac dc)ng vao hanh vi cua cac chu th~, djnh huang each XU SV cua cac chu th~ tham gia vao cac quan h~ do Tuy theo cac nhom quan h~ xa hc)i d.n di~u chinh rna Nha nu6c Iva ch9n cac bi~n phap tac dc)ng khac nhau len cac quan h~ do

Phuang phap di~u chinh cua lu~t dan sv la nhfrng each thuc, bi~n phap rna Nha nu6c tac dc)ng len cac quan h~ tai sim, cac quan h~ nhan than lam cho cac quan h~ nay phat sinh, thay d6i, chftm dtrt theo y chi cua Nha nu6c phu hqp v6i ba lqi fch (Nha nu6c, xa hc)i va ca nhan)

Lu~t dan sv di~u chinh cac quan h~ tai sim va quan h~ nhan than cua ca nhan, phap nhan duqc hlnh thanh tren CO" SO blnh d~ng, tv do y chi, dc)c l~p v~ tai san va tv chiu trach nhi~m Phuang phap di~u chinh cua iu~t dan sv c6 nhfrng d~c di~m sau:

- Cac chu th~ tham gia cac quan h~ tai san va cac quan h~ nhan than do lu~t dan sv di~u chinh dc)c l~p v~ t6 chuc va tai san, blnh d~ng v6i nhau v~ dia vi phap If Dc)c l~p v~ t6 chuc va tai san la ti~n d~ t~O ra SV blnh d~ng trong cac quan h~ rna cac chu th~ tham gia Boi cac quan h~ tai san rna lu~t dan sv di~u chinh mang tfnh chftt hang hoa - ti~n t~ va d~n bu tuang duang

Ia d~c trung khi trao d6i N~u khong dc)c l~p v~ tai san va blnh d~ng v~ dja vi phap If thl se khong t~o ra sv d~n bu tuang

ducrng sv binh d~ng va d9c l~p duqc thS hi~n ngay ca trong

truong hqp cac chu th~ co cac m6i quan h~ khac rna hQ khong

binh d~ng (trong quan h~ hanh chfnh, lao dQng ) va chfnh SV

binh d~ng, d9c l~p cua cac chu thS m6i t~o duqc ti~n d~ cho sv

tv djnh do~t sau nay N~u VQ' ch6ng t~ng cho nhau tru san trong

thai ld hon nhan rna ngu6n g6c tai sfm t~ng cho co duqc tu tai

sfm chung thi quan h~ t~ng cho do chu y~u mang mau s~c tlnh

cam, chu khong lam djch chuySn quy~n sa hiiu sang cho nguoi

dUQ'C t~ng cho VI khi xac l~p quan h~ t~ng cho nay khong CO SV

dQC l~p V~ tai san gifra VQ' va chf>ng

- Phap lu~t dan sv ghi nh~n quy~n t\}' djnh do~t cua cac chu

th~ trong vi~c tham gia cac quan h~ tai san Khi tham gia vao

cac quan h~ tai san, m6i chu thS d~u d~t ra nhfrng ml,lc dfch v6i

nhfrng d9ng co nhfit djnh Bai v~y, vi~c Iva chQn m9t quan h~

C\1 thS do cac chu thS tv quy~t djnh, din cu vao kha nang, di~u

ki~n, ffil,lC dfch rna hQ tham gia vao cac quan h~ do Khi tham

gia vao cac quan h~ C\1 thS, cac chu thS tuy y theo y chf cua

minh Iva ChQn d6i tac se tham gia, n9i dung quan h~ rna hQ

tham gia, each thuc, bi~n phap thvc hi~n cac quy~n va nghia

Vl,l Trong nhi~u truang hqp, cac chu thS co th~ tv d~t ra cac

thuc ap dl,lng trach nhi~m khi ben nay hay ben kia khong thvc

Tuy nhien, vi~c tv djnh do~t cua cac chu thS khi tham gia

vao cac quan h~ khong d6ng nghia v6i tv do, tuy ti~n trong

vi~c t~o l~p thay d6i, chfim dUt cac quan h~ do f)~c di~m

chung cac quan h~ tai san va quan h~ nhan than 1a tta d~ng,

phuc t~p Bai v~y, cac quy ph~m phap lu~t khong thS dv li~u

ducrng sv binh d~ng va d9c l~p duqc thS hi~n ngay ca trong truong hqp cac chu th~ co cac m6i quan h~ khac rna hQ khong binh d~ng (trong quan h~ hanh chfnh, lao dQng ) va chfnh SV

binh d~ng, d9c l~p cua cac chu thS m6i t~o duqc ti~n d~ cho sv

tv djnh do~t sau nay N~u VQ' ch6ng t~ng cho nhau tru san trong thai ld hon nhan rna ngu6n g6c tai sfm t~ng cho co duqc tu tai sfm chung thi quan h~ t~ng cho do chu y~u mang mau s~c tlnh cam, chu khong lam djch chuySn quy~n sa hiiu sang cho nguoi dUQ'C t~ng cho VI khi xac l~p quan h~ t~ng cho nay khong CO SV

dQC l~p V~ tai san gifra VQ' va chf>ng

- Phap lu~t dan sv ghi nh~n quy~n t\}' djnh do~t cua cac chu th~ trong vi~c tham gia cac quan h~ tai san Khi tham gia vao cac quan h~ tai san, m6i chu thS d~u d~t ra nhfrng ml,lc dfch v6i nhfrng d9ng co nhfit djnh Bai v~y, vi~c Iva chQn m9t quan h~ C\1 thS do cac chu thS tv quy~t djnh, din cu vao kha nang, di~u ki~n, ffil,lC dfch rna hQ tham gia vao cac quan h~ do Khi tham gia vao cac quan h~ C\1 thS, cac chu thS tuy y theo y chf cua minh Iva ChQn d6i tac se tham gia, n9i dung quan h~ rna hQ tham gia, each thuc, bi~n phap thvc hi~n cac quy~n va nghia Vl,l Trong nhi~u truang hqp, cac chu thS co th~ tv d~t ra cac

thuc ap dl,lng trach nhi~m khi ben nay hay ben kia khong thvc

Tuy nhien, vi~c tv djnh do~t cua cac chu thS khi tham gia vao cac quan h~ khong d6ng nghia v6i tv do, tuy ti~n trong vi~c t~o l~p thay d6i, chfim dUt cac quan h~ do f)~c di~m chung cac quan h~ tai san va quan h~ nhan than 1a tta d~ng, phuc t~p Bai v~y, cac quy ph~m phap lu~t khong thS dv li~u

h~t dugc cac quan h~ dang tbn t~i va phat tri€n Cho nen, phap

cAn thi~t, trong d6 cac chu th€ c6 quy€n t\l do hanh d()ng Gi6i

h~ d6 dugc xac dinh bm cac nguyen t~c dugc quy djnh trong

BLDS va th€ hi~n ro net nhAt a Di€u 3 BLDS nam 2015: "Vi~c

XtlC [~p, thf!C hi~n quyJn, ngh'ia Vt~ dan Sf! khong QU(!C xam

phqm din l¢ ich cua Nha nuac, l¢ ich cong c()ng, quyJn, lqi

ich h(!]J phap cua nguili khtic" Khi vi ph~ nguyen t~c nay,

Hun thi~t h~ d~n quy€n va lgi ich hgp phap cua chu th€ khac se

bi coi la vi ph~m phap lu~t dfut d€n h~u qua phap li, phai bbi

thubng thi~t h~i Cam k€t, thoa thu~n la t\l nguy~n nhung sau

khi da t\l nguy~n cam kSt, thoa thu~n, cac chu th€ bu()c phai

tham gia vao quan h~ dan sg d6 M~t khac, trong m()t s6 trubng

hgp, nhfun bao v~ quy€n lgi cua m()t s6 chu th€ nhAt djnh, phap

lu~t da h~ ch~ quy€n tg dinh do~t d6 (nhu quy dinh v€ di€u

ki~n chuySn quy€n su dt.mg dAt, v€ ngum dugc huang di san

khong phv thu()c n()i dung cua di chuc )

- XuAt phat tir S\I blnh dfulg giua cac chu thS, quy~n t\1 dinh

do~t CUa hQ khi tham gia cac quan h~ dan S\1, cho nen d~c trung

cua phuong phap giru quy€t cac tranh chAp dan sgla hoa giai

Day la nguyen t~c dugc quy dinh t~ Di€u 7 BLDS nam

2015-Nguyen t~c hoa giaL Vi~c thgc hi~n hay tir ch6i m()t quy~n tru

san cua cac chu the thu9c ph~m vi w dinh de~t cua hQ (tuy

nhien, chi trong trubng hgp quy€n cua hQ khong dbng thai la

nghia V\1 rna phap lu~t quy djnh) Cho nen, vi~c giai quy€t cac

tranh chAp dan S\I do cac ben t\1 thoa thu~n NSu khong thS thoa

thu~n ho~c hoa giai dugc, toa an chi giai quy€t trong ph~m vi

yeu cAu cua nguyen don

h~t dugc cac quan h~ dang tbn t~i va phat tri€n Cho nen, phap

cAn thi~t, trong d6 cac chu th€ c6 quy€n t\l do hanh d()ng Gi6i h~ d6 dugc xac dinh bm cac nguyen t~c dugc quy djnh trong BLDS va th€ hi~n ro net nhAt a Di€u 3 BLDS nam 2015: "Vi~c

XtlC [~p, thf!C hi~n quyJn, ngh'ia Vt~ dan Sf! khong QU(!C xam phqm din l¢ ich cua Nha nuac, l¢ ich cong c()ng, quyJn, lqi ich h(!]J phap cua nguili khtic" Khi vi ph~ nguyen t~c nay, Hun thi~t h~ d~n quy€n va lgi ich hgp phap cua chu th€ khac se

bi coi la vi ph~m phap lu~t dfut d€n h~u qua phap li, phai bbi thubng thi~t h~i Cam k€t, thoa thu~n la t\l nguy~n nhung sau khi da t\l nguy~n cam kSt, thoa thu~n, cac chu th€ bu()c phai tham gia vao quan h~ dan sg d6 M~t khac, trong m()t s6 trubng hgp, nhfun bao v~ quy€n lgi cua m()t s6 chu th€ nhAt djnh, phap lu~t da h~ ch~ quy€n tg dinh do~t d6 (nhu quy dinh v€ di€u ki~n chuySn quy€n su dt.mg dAt, v€ ngum dugc huang di san khong phv thu()c n()i dung cua di chuc )

- XuAt phat tir S\I blnh dfulg giua cac chu thS, quy~n t\1 dinh

do~t CUa hQ khi tham gia cac quan h~ dan S\1, cho nen d~c trung cua phuong phap giru quy€t cac tranh chAp dan sgla hoa giai Day la nguyen t~c dugc quy dinh t~ Di€u 7 BLDS nam 2015-Nguyen t~c hoa giaL Vi~c thgc hi~n hay tir ch6i m()t quy~n tru san cua cac chu the thu9c ph~m vi w dinh de~t cua hQ (tuy nhien, chi trong trubng hgp quy€n cua hQ khong dbng thai la nghia V\1 rna phap lu~t quy djnh) Cho nen, vi~c giai quy€t cac tranh chAp dan S\I do cac ben t\1 thoa thu~n NSu khong thS thoa thu~n ho~c hoa giai dugc, toa an chi giai quy€t trong ph~m vi yeu cAu cua nguyen don

- Cac quan h~ rna lu~t dan sg diSu chinh chu y~u Ia cac

quan h~ tai san rnang tfnh chAt hang hoa va tiSn t~, vi~c vi

ph(;lrn nghia V\1 CUa rn('>t ben trong quan h~ do dgn d~n thi~t hl;li

vS tai san d6i v6i ben kia Bcri v~y, trach nhi~rn dan sg tru6c

tien Ia trach nhi~rn tai san Trach nhi~rn cua ben vi ph(;lrn d6i

v6i ben bi vi ph(;lrn va h~u qua cua vi~c ap dl)ng trach nhi~rn la

phl)C h6i tinh tr(;lllg tai san cua ben bi thi~t h(;li Trong quan h~

dan sg, cac chu th~ c6 quySn tg dinh do(;lt Cho nen, hQ c6 th~

quy dinh trach nhi~rn va phuang thuc ap dl)ng trach nhi~rn

cimg h~u qua cua n6 (nhfrng thoa thu~n nay phai phu hgp v6i

phap lu~t) Bcri v~y, trach nhi~rn dan sg khong chi do phap lu~t

quy dinh rna con do cac ben thoa thu~n vs diSu ki~n phat sinh

va h~u qua cua n6

III DJNH NGHiA LU!T DAN Slj, PHAN Bl€;T LU~T

DAN sv vdi cAc NGANH LU!T KHAc

Theo truySn th6ng trong khoa hQc phap If, m('>t nganh lu~t

dugc xac dinh va phan bi~t v6i nganh lu~t khac din cu vao d6i

tugng ctisu chinh va cac ct~c di~rn phuang phap diSu chinh cua

no Dga vao d6i tugng diSu chinh va nhfrng net d~c trung co

ban cua phuang phap diSu chinh cua lu~t dan sg c6 th~ dinh

nghia lu~t dan sg nhu sau:

Lu(it dan Sl! la m9t nganh lu(it trong h? th6ng phap lu(it

Vi?t Nam - t6ng h9P cac quy phr;zm phap lu(it iliJu chinh cac

quan h? tai scm mang t{nh chdt hang hoa-tiJn t¢ va cac quan h?

nhan than tren co sa binh iltlng, il9c lqp cua cac chu thJ khi

tham gia vao cac quan h? i/6

- Cac quan h~ rna lu~t dan sg diSu chinh chu y~u Ia cac quan h~ tai san rnang tfnh chAt hang hoa va tiSn t~, vi~c vi ph(;lrn nghia V\1 CUa rn('>t ben trong quan h~ do dgn d~n thi~t hl;li

vS tai san d6i v6i ben kia Bcri v~y, trach nhi~rn dan sg tru6c tien Ia trach nhi~rn tai san Trach nhi~rn cua ben vi ph(;lrn d6i v6i ben bi vi ph(;lrn va h~u qua cua vi~c ap dl)ng trach nhi~rn la phl)C h6i tinh tr(;lllg tai san cua ben bi thi~t h(;li Trong quan h~ dan sg, cac chu th~ c6 quySn tg dinh do(;lt Cho nen, hQ c6 th~ quy dinh trach nhi~rn va phuang thuc ap dl)ng trach nhi~rn cimg h~u qua cua n6 (nhfrng thoa thu~n nay phai phu hgp v6i phap lu~t) Bcri v~y, trach nhi~rn dan sg khong chi do phap lu~t quy dinh rna con do cac ben thoa thu~n vs diSu ki~n phat sinh

va h~u qua cua n6

III DJNH NGHiA LU!T DAN Slj, PHAN Bl€;T LU~T DAN sv vdi cAc NGANH LU!T KHAc

Theo truySn th6ng trong khoa hQc phap If, m('>t nganh lu~t

dugc xac dinh va phan bi~t v6i nganh lu~t khac din cu vao d6i tugng ctisu chinh va cac ct~c di~rn phuang phap diSu chinh cua

no Dga vao d6i tugng diSu chinh va nhfrng net d~c trung co ban cua phuang phap diSu chinh cua lu~t dan sg c6 th~ dinh nghia lu~t dan sg nhu sau:

Lu(it dan Sl! la m9t nganh lu(it trong h? th6ng phap lu(it Vi?t Nam - t6ng h9P cac quy phr;zm phap lu(it iliJu chinh cac quan h? tai scm mang t{nh chdt hang hoa-tiJn t¢ va cac quan h? nhan than tren co sa binh iltlng, il9c lqp cua cac chu thJ khi tham gia vao cac quan h? i/6

d\fa vao dfii tUQ'Ilg di€u chinh, phuang phap di€u chinh va

nhfrng d~c di~m cua n6

- Chung ta d~ dang phan bi~t lu~t dan sv v6i lu~t hanh

chinh Lu~t hanh chinh di€u chinh cac quan h~ xa h9i trong

linh vvc di€u hanh va quan li nha nuoc Cac chu th~ th~ gia

khong blnh dfuig v€ dja vi phap li va khong th~ thmi thu~

trong vi~c xac l~p thay d6i, chfun dirt quan h~ hanh chinh rna

dugc xac l~p dva tren cac quy djnh cua phap lu~t

-Lu~t hinh S\f c6 nhi~m V\1 bao v~ cac quan h~ xa h()i bfutg

each quy djnh nhiing hanh vi nao bj coi la hanh vi nguy hi~m

cho xa h9i d6ng thm quy djnh hlnh ph~t tuang -ung voi muc d9

nguy hi~m cua hanh vi d6 M~c du vi~c ap d1,1ng cac bi~n phap

cuang ch~ do lu~t hlnh sv quy djnh la sv cuang ch~ cua Nha

nu6c nhung nhfrng bi~n phap nay tru6c tien la trach nhi~m cua

ca nhan v6i xa h()i, v6i Nha nu6c n6i chung Chuc nang chu

yeu cua hlnh ph~t la trimg ph~t Va giao d1,1c; con trong dan S\f,

trach nhi~m thl sim tru6c tien la trach nhi~m cua chu th~ nay

doi v6i chu the khac va mvc dich chu yeu cua n6 la phvc hoi

tlnh tr~g thl sim cua ben hi thi~t h~i

- Lu~t dan sv dugc coi la lu~t chung trong linh vvc lu~t tu,

bao g6m cac quy djnh lien quan d~n quy€n lgi cua chu th~ va

v€ nguyen t~c c6 th~ thay d6i b~ng sv thoa thu~n cua cac ben

Do S\f phat tri~n cua xa h()i ciing nhu khoa hQC phap li, tren CO'

SO CUa lu~t dan S\1' da phat tri~n them nhfrng linh V\fC phap lu~t

khac (nhu lu~t thuang m~i ) Trong cac giao luu dan S\f, c6

nhiing quan h~ dugc coi la quan h~ thuang m~i Day la nhiing

quan h~ d~c thu dugc di€u chinh hoi lu~t thuang m~i Khi di€u

d\fa vao dfii tUQ'Ilg di€u chinh, phuang phap di€u chinh va nhfrng d~c di~m cua n6

- Chung ta d~ dang phan bi~t lu~t dan sv v6i lu~t hanh chinh Lu~t hanh chinh di€u chinh cac quan h~ xa h9i trong linh vvc di€u hanh va quan li nha nuoc Cac chu th~ th~ gia khong blnh dfuig v€ dja vi phap li va khong th~ thmi thu~ trong vi~c xac l~p thay d6i, chfun dirt quan h~ hanh chinh rna dugc xac l~p dva tren cac quy djnh cua phap lu~t

-Lu~t hinh S\f c6 nhi~m V\1 bao v~ cac quan h~ xa h()i bfutg each quy djnh nhiing hanh vi nao bj coi la hanh vi nguy hi~m cho xa h9i d6ng thm quy djnh hlnh ph~t tuang -ung voi muc d9 nguy hi~m cua hanh vi d6 M~c du vi~c ap d1,1ng cac bi~n phap cuang ch~ do lu~t hlnh sv quy djnh la sv cuang ch~ cua Nha nu6c nhung nhfrng bi~n phap nay tru6c tien la trach nhi~m cua

ca nhan v6i xa h()i, v6i Nha nu6c n6i chung Chuc nang chu yeu cua hlnh ph~t la trimg ph~t Va giao d1,1c; con trong dan S\f,

trach nhi~m thl sim tru6c tien la trach nhi~m cua chu th~ nay

Do S\f phat tri~n cua xa h()i ciing nhu khoa hQC phap li, tren CO'

SO CUa lu~t dan S\1' da phat tri~n them nhfrng linh V\fC phap lu~t khac (nhu lu~t thuang m~i ) Trong cac giao luu dan S\f, c6 nhiing quan h~ dugc coi la quan h~ thuang m~i Day la nhiing quan h~ d~c thu dugc di€u chinh hoi lu~t thuang m~i Khi di€u

chinh cac quan h~ thuong m~, n~u khong co quy ph?m phap

lu~t trvc ti~p diSu chinh thi ap dt,mg cac quy dinh cua BLDS

nam 2005 d~ diSu chinh cac quan h~ do

-Lu~t lao d()ng dugc tach ra tir lu~t dan Sl,f khi sue lao d()ng

tra thanh hang hoa trong xa h9i tu ban D6i tugng diSu chinh

cua lu~t lao d()ng la ban than qua trinh lao d()ng rna khong phai

Ia k~t qua cua qua trinh do gifra ngum lao d()ng va ngum su

dt,mg lao d()ng Khi cac quan h~ lao d()ng khong co quy ph?m

phap lu~t trvc ti~p diSu chinh thi se ap dt,mg cac quy dinh cua

BLDS nam 2015 d~ diSu chinh cac quan h~ do

- Lu~t hon nhan va gia dinh dugc tach ra tir lu~t dan Sl,l' d~

diSu chinh cac quan h~ nhan than va tai san giua VQ' - ch6ng va

cac thanh vien trong gia dinh, trong do quan h~ nhan than giua

h~ tai san rna lu~t hon nhan va gia dinh diSu chinh giua cac chu

th~ khong d9c l~p vs tai san va khong th~ ap d1;1ng nguyen tile

dSn bu tuong duong Tru san cua VQ', ch6ng t~o ra trong thai kl

hon nhan la tai San thUQC SO hfru Chung hgp nhit CUa VQ' ch6ng

Lu~t dan Sl,l' diSu chinh cac quan h~ tai san rieng cua VQ', ch6ng

va cac thanh vien khac trong gia dinh Trong trubng hgp khong

co quy dinh trong lu~t hon nhan va gia dinh, se su dl;tng cac

quy dinh trong BLDS nam 2015 d~ diSu chinh cac quan h~ do

-Lu~t t6 t1;1ng dan sv dugc coi la lu~t hinh thuc cua lu~t dan

dinh trinh tv, thu t1;1c giai quy~t cac tranh chip dan sv, hon

nhan va gia dinh, kinh t~, lao d()ng Lu~t t6 t\}ng dan Sl,f diSu

chinh cac quan h~ giua cac chu th~ tham gia t6 t\}ng

chinh cac quan h~ thuong m~, n~u khong co quy ph?m phap lu~t trvc ti~p diSu chinh thi ap dt,mg cac quy dinh cua BLDS nam 2005 d~ diSu chinh cac quan h~ do

-Lu~t lao d()ng dugc tach ra tir lu~t dan Sl,f khi sue lao d()ng

tra thanh hang hoa trong xa h9i tu ban D6i tugng diSu chinh cua lu~t lao d()ng la ban than qua trinh lao d()ng rna khong phai

Ia k~t qua cua qua trinh do gifra ngum lao d()ng va ngum su dt,mg lao d()ng Khi cac quan h~ lao d()ng khong co quy ph?m phap lu~t trvc ti~p diSu chinh thi se ap dt,mg cac quy dinh cua BLDS nam 2015 d~ diSu chinh cac quan h~ do

- Lu~t hon nhan va gia dinh dugc tach ra tir lu~t dan Sl,l' d~ diSu chinh cac quan h~ nhan than va tai san giua VQ' - ch6ng va cac thanh vien trong gia dinh, trong do quan h~ nhan than giua

h~ tai san rna lu~t hon nhan va gia dinh diSu chinh giua cac chu th~ khong d9c l~p vs tai san va khong th~ ap d1;1ng nguyen tile dSn bu tuong duong Tru san cua VQ', ch6ng t~o ra trong thai kl hon nhan la tai San thUQC SO hfru Chung hgp nhit CUa VQ' ch6ng Lu~t dan Sl,l' diSu chinh cac quan h~ tai san rieng cua VQ', ch6ng

va cac thanh vien khac trong gia dinh Trong trubng hgp khong

co quy dinh trong lu~t hon nhan va gia dinh, se su dl;tng cac quy dinh trong BLDS nam 2015 d~ diSu chinh cac quan h~ do

-Lu~t t6 t1;1ng dan sv dugc coi la lu~t hinh thuc cua lu~t dan

dinh trinh tv, thu t1;1c giai quy~t cac tranh chip dan sv, hon nhan va gia dinh, kinh t~, lao d()ng Lu~t t6 t\}ng dan Sl,f diSu chinh cac quan h~ giua cac chu th~ tham gia t6 t\}ng

IV HI; THONG PHAP LU!T DAN Slj, KHOA HQC

LU!T DAN Slj, GIAO TRINH LU!T DAN Slj

1 H~ thflng phap lu~t dan SlJ'

H~ thf>ng phap lu~t dan SlJ Ia h~ thf>ng cac quy ph!ilm dan SlJ

di~u chinh cac quan h~ t~ti san va cac quan h~ nhan than Cac

quy ph~iim phap lu~t nay hgp thanh nhfmg nh6m quy ph~m di~u

chinh nhfmg nh6m quan h~ tuong d6i d6ng nhk Nhfmg nh6m

quy ph~iim d6 dugc gQi la chS djnh trong lu~t dan sv - nhfmg

chS djnh 16n (quy~n sa hfru, nghia V\l va hgp d6ng, thira kL.)

dugc phan chia thanh cac chS dinh nho hon Cac chS djnh d~u

phai tuan theo cac quy dinh a ph~n chung va m6i chs dinh cua

ph~n rieng c6 nhfmg quy djnh chung xu yen su6t phdn rieng d6

Can cu vao each s~p xSp truy~n th6ng va dugc th€ hi~n

trong BLDS, khoa h<;>c lu~t dan sv phan chia lu~t dan sv thanh

hai ph~n 16n - Phdn chung va Phdn rieng

Ph~n chung: Bao g6m nhfmg quy ph~iim chung, xuyen su6t

toan b() h~ th6ng phap lu~t dan sv, quy dinh nhtrng nguyen t~c,

nhi~m V\l cua lu~t dan SlJ, chu the, dja vi phap H cua chu the,

cac can cu xac l~p, thay dbi, chfim dl:rt quy~n dan sv, thai h!iln,

thai hi~u

Ph~n rieng: Dva theo cac nh6m quan h~ rna lu~t dan SlJ

di~u chinh, din CU vao khach th€ cua quan h~ dan SlJ, trong lu~t

dan SlJ, cac quy ph~iim dugc chia thanh cac chS dinh 16n tuong

l:rng Cac ch€ dinh 16n nay c6 phdn chung va chi ap d\lng cho

rieng phdn d6 Hi~n nay, lu~t dan sv Vi~t Nam hlnh thanh cac

chS dinh 16n sau day:

IV HI; THONG PHAP LU!T DAN Slj, KHOA HQC LU!T DAN Slj, GIAO TRINH LU!T DAN Slj

1 H~ thflng phap lu~t dan SlJ'

H~ thf>ng phap lu~t dan SlJ Ia h~ thf>ng cac quy ph!ilm dan SlJ

di~u chinh cac quan h~ t~ti san va cac quan h~ nhan than Cac quy ph~iim phap lu~t nay hgp thanh nhfmg nh6m quy ph~m di~u chinh nhfmg nh6m quan h~ tuong d6i d6ng nhk Nhfmg nh6m quy ph~iim d6 dugc gQi la chS djnh trong lu~t dan sv - nhfmg chS djnh 16n (quy~n sa hfru, nghia V\l va hgp d6ng, thira kL.)

dugc phan chia thanh cac chS dinh nho hon Cac chS djnh d~u phai tuan theo cac quy dinh a ph~n chung va m6i chs dinh cua ph~n rieng c6 nhfmg quy djnh chung xu yen su6t phdn rieng d6 Can cu vao each s~p xSp truy~n th6ng va dugc th€ hi~n trong BLDS, khoa h<;>c lu~t dan sv phan chia lu~t dan sv thanh hai ph~n 16n - Phdn chung va Phdn rieng

Ph~n chung: Bao g6m nhfmg quy ph~iim chung, xuyen su6t toan b() h~ th6ng phap lu~t dan sv, quy dinh nhtrng nguyen t~c, nhi~m V\l cua lu~t dan SlJ, chu the, dja vi phap H cua chu the, cac can cu xac l~p, thay dbi, chfim dl:rt quy~n dan sv, thai h!iln, thai hi~u

Ph~n rieng: Dva theo cac nh6m quan h~ rna lu~t dan SlJ

di~u chinh, din CU vao khach th€ cua quan h~ dan SlJ, trong lu~t dan SlJ, cac quy ph~iim dugc chia thanh cac chS dinh 16n tuong l:rng Cac ch€ dinh 16n nay c6 phdn chung va chi ap d\lng cho rieng phdn d6 Hi~n nay, lu~t dan sv Vi~t Nam hlnh thanh cac chS dinh 16n sau day:

+ Chi dtnh quy~n sa huu va quy~n khac d6i vbi tai sim:

Day Ia ch~ dinh trung tam, quan tn;mg nhdt khong chi rieng cho

lu~t dan S\f rna cho ca h~ th6ng phap lu~t n6i chung Trong d6,

quy dinh cac hlnh thuc sa hiiu; d6i tuqng cua quy~n sa hiiu,

quy~n khac d6i v6i tru sim; cac din cu phat sinh, thay d6i,

chdm dl:ct quy~n sa hliu, quy~n khac d6i v6i tai san; n9i dung

quy~n sa hliu, cac bi~n phap bao v~ quy~n sa hfru d6ng thai

cling quy dinh nhfmg h(;ln ch~ d6i v6i chu sa hfru, chu th~ c6

quy~n khac d6i v6i tru san trong vi~c thvc hi~n cac quy~n nang

quy~n sa hfru, quy~n khac d6i v6i tai san

+ Chi dtnh ngh'ia V¥ va h(lp d6ng: Day la ch~ dinh 16n nhdt

trong lu~t dan sv - la ch~ dinh dlln xudt cua ch~ dinh quy~n sa

hfru, gf>m cac quy dinh lien quan d~n nghia V\1 va cac can CU

phat sinh nghia V\1 dan sv Ch~ dinh Ian nay duqc chia thanh

nhiing ch~ dinh nho sau:

- Nhfmg quy dinh chung v~ nghia V\1 dan sv, can cu phat

sinh nghia V\1 dan sv, thvc hi~n nghia V\1, trach nhi~m dan sv

va CclC bi~n phap bao dam th\fC hi~n ngh!a V\} dan S\f;

- Hqp d6ng dan S\f thong dl,lng (mua ban, thue tai san );

-Ch~ dinh thvc hi~n cong vi~c khong c6 uy quy~n;

-Ch~ dinh duqc lqi v~ tai san khong c6 can cu hqp phap;

- Ch~ dinh trach nhi~m dan sv do gay thi~t hl;li (quy dinh

can cu phat sinh trach nhi~m do gay thi~t hl;li va m9t s6 truang

hqp rieng bi~t cua trach nhi~m do gay thi~t hl;li)

+ Chi dtnh thua ki: Quy dinh v~ trlnh tv dich chuy~n di

san cua ngum ch~t cho nhfrng nguai con s6ng, vi~c dich

chuy~n di san theo di chuc ho{lc theo quy dinh cua phap lu~t

+ Chi dtnh quy~n sa huu va quy~n khac d6i vbi tai sim:

Day Ia ch~ dinh trung tam, quan tn;mg nhdt khong chi rieng cho lu~t dan S\f rna cho ca h~ th6ng phap lu~t n6i chung Trong d6, quy dinh cac hlnh thuc sa hiiu; d6i tuqng cua quy~n sa hiiu,

quy~n khac d6i v6i tru sim; cac din cu phat sinh, thay d6i, chdm dl:ct quy~n sa hliu, quy~n khac d6i v6i tai san; n9i dung quy~n sa hliu, cac bi~n phap bao v~ quy~n sa hfru d6ng thai cling quy dinh nhfmg h(;ln ch~ d6i v6i chu sa hfru, chu th~ c6 quy~n khac d6i v6i tru san trong vi~c thvc hi~n cac quy~n nang quy~n sa hfru, quy~n khac d6i v6i tai san

+ Chi dtnh ngh'ia V¥ va h(lp d6ng: Day la ch~ dinh 16n nhdt trong lu~t dan sv - la ch~ dinh dlln xudt cua ch~ dinh quy~n sa

hfru, gf>m cac quy dinh lien quan d~n nghia V\1 va cac can CU phat sinh nghia V\1 dan sv Ch~ dinh Ian nay duqc chia thanh nhiing ch~ dinh nho sau:

- Nhfmg quy dinh chung v~ nghia V\1 dan sv, can cu phat sinh nghia V\1 dan sv, thvc hi~n nghia V\1, trach nhi~m dan sv

va CclC bi~n phap bao dam th\fC hi~n ngh!a V\} dan S\f;

- Hqp d6ng dan S\f thong dl,lng (mua ban, thue tai san );

-Ch~ dinh thvc hi~n cong vi~c khong c6 uy quy~n;

-Ch~ dinh duqc lqi v~ tai san khong c6 can cu hqp phap;

- Ch~ dinh trach nhi~m dan sv do gay thi~t hl;li (quy dinh can cu phat sinh trach nhi~m do gay thi~t hl;li va m9t s6 truang hqp rieng bi~t cua trach nhi~m do gay thi~t hl;li)

+ Chi dtnh thua ki: Quy dinh v~ trlnh tv dich chuy~n di san cua ngum ch~t cho nhfrng nguai con s6ng, vi~c dich chuy~n di san theo di chuc ho{lc theo quy dinh cua phap lu~t

2 Khoa hQC Juit dan S\f va giao trinh Juit dan S\f

Tuang ung v6i m6i nganh lu~t c6 mon khoa hQC phap lf ve

nganh lu~t d6, v6i nganh lu~t dan sv c6 khoa hQc lu~t dan sv

V 6i tu each la m()t mon hQc, m()t phan nganh khoa hQc phap lf,

khoa hQc lu~t dan svla h~ th6ng nhfrng khai ni~m nhfrng quan

dil~m ph~m trll ve nhiing vAn cte rAt khac nhau cua lu~t dan

sv N6 bao gbm vi~c xac dinh lu~t dan sv nhu la m()t nganh

lu~t d()c l~p trong h~ th6ng phap lu~t cac quan h~ xa h()i rna

lu~t dan S\f dieu chinh, cac phuang phap dieu chinh, cac d~c

trung cua quan h~ phap lu~t cAu thanh cac quan h~ do , ve

ljch SU hlnh thanh va phat tri6n cua lu~t dan S\f, m6i lien k~t

gifra CaC Ch~ dinh lu~t dan S\f va VOi cac ngafih lu~t khac Khoa

hQC lu~t dan S\f nghien Ctru ban than cac quy ph~ phap lu~t

dan S\f, tfnh mau thuftn Va th6ng nhdt CUa n6, Vi~C ap dvng lu~t

dan sv trong dm s6ng xa h()i, dua ra nhfrng giai thfch c6 tfnh

khoa hQC cac quy ph~ phap lu~t dan S\f, tlm cac 16 hAng trong

phap lu~t va bi~n phap kh~c phvc nhiing 16 hAng do

Khoa hQC lu~t dan S\f xay d\lfig tren CO" SO lu~t th\(C djnh

nhung khong dbng nghia vm lu~t thvc dinh

V cri tu each la ffiQt mon hQC trong cac tru(mg chuyen nganh

lu~t lu~t dan sv c6 vai tro, vi trf nhu nhfrng mon hQc khac, d6

la mon chuyen nganh nghien cw lu~J dan sv nhu Ia mon hQc

dugc xay d\lfig tren h~ thfing H lu~ truyen thfing va hi~n d~i va

tren ca sa lu~t thvc djnh Chuang trlnh mon hQc dugc k~t cAu

theo n()i dung sau:

Phan thu nhdt: Lf ghii lu~t dan sv nhu la m()t nganh lu~t

d()c l~p, c6 d6i tugng va phuang phap dieu chinh rieng; cac

nguyen t~C, nhi~m V\1 cua lu~t dan S\f, ngubn CUa lu?t dan S\f Va

2 Khoa hQC Juit dan S\f va giao trinh Juit dan S\f Tuang ung v6i m6i nganh lu~t c6 mon khoa hQC phap lf ve nganh lu~t d6, v6i nganh lu~t dan sv c6 khoa hQc lu~t dan sv

V 6i tu each la m()t mon hQc, m()t phan nganh khoa hQc phap lf,

khoa hQc lu~t dan svla h~ th6ng nhfrng khai ni~m nhfrng quan dil~m ph~m trll ve nhiing vAn cte rAt khac nhau cua lu~t dan

sv N6 bao gbm vi~c xac dinh lu~t dan sv nhu la m()t nganh lu~t d()c l~p trong h~ th6ng phap lu~t cac quan h~ xa h()i rna lu~t dan S\f dieu chinh, cac phuang phap dieu chinh, cac d~c trung cua quan h~ phap lu~t cAu thanh cac quan h~ do , ve ljch SU hlnh thanh va phat tri6n cua lu~t dan S\f, m6i lien k~t gifra CaC Ch~ dinh lu~t dan S\f va VOi cac ngafih lu~t khac Khoa hQC lu~t dan S\f nghien Ctru ban than cac quy ph~ phap lu~t dan S\f, tfnh mau thuftn Va th6ng nhdt CUa n6, Vi~C ap dvng lu~t dan sv trong dm s6ng xa h()i, dua ra nhfrng giai thfch c6 tfnh khoa hQC cac quy ph~ phap lu~t dan S\f, tlm cac 16 hAng trong phap lu~t va bi~n phap kh~c phvc nhiing 16 hAng do

Khoa hQC lu~t dan S\f xay d\lfig tren CO" SO lu~t th\(C djnh

nhung khong dbng nghia vm lu~t thvc dinh

V cri tu each la ffiQt mon hQC trong cac tru(mg chuyen nganh

lu~t lu~t dan sv c6 vai tro, vi trf nhu nhfrng mon hQc khac, d6

la mon chuyen nganh nghien cw lu~J dan sv nhu Ia mon hQc dugc xay d\lfig tren h~ thfing H lu~ truyen thfing va hi~n d~i va

tren ca sa lu~t thvc djnh Chuang trlnh mon hQc dugc k~t cAu

theo n()i dung sau:

Phan thu nhdt: Lf ghii lu~t dan sv nhu la m()t nganh lu~t d()c l~p, c6 d6i tugng va phuang phap dieu chinh rieng; cac nguyen t~C, nhi~m V\1 cua lu~t dan S\f, ngubn CUa lu?t dan S\f Va

Vi~c ap dl,lng lu~t dan S\I; nghien Clru quan h~ phap lu~t dan S\I

nhu la m9t lol;li quan h~ xa h9i d~c bi~t duqc cac quy phl;lm

phap lu~t di~u chinh; cac thanh t6 cAu thanh cua quan h~ phap

lu~t dan sv: chu th~, khach th~ va n9i dung; nhung y~u t6 rieng

bi~t va cac din cu lam phat sinh cac quan h~ phap lu~t" dan sv;

thOi hl;ln, thOi hi~u

Phdn thu hai: Quy~n sa huu va quy~n khac d6i v6i tai san:

Nghien c(ru nhfrng khai ni~m chung v~ tai san, quy~n sa hfru,

S\I phat tri~n cac quan h~ sa hfru, quy~n sa hfru, n<)i dung

quy~n sa hfru va cac hlnh thuc sa hfru, cac din cu lam phat

sinh, chAm dm quy~n sa hfru, phuang thuc bao v~ quy~n sa

hfru va nhfrng hl;ln ch~ v~ quy~n sa hfru

Phdn thu ba: Thi.ra k~: Xem xet vi~c k~ quy~n t6ng hqp cua

nguOi s6ng d6i v6i quy~n va nghia V\l cua nguOi ch~t Vi~c

dich chuy~n di san cua ngum ch~t cho nhfrng nguOi con s6ng

theo y chf cua hQ hie con s6ng va theo di~n va hang thi.ra k~

Phdn thu tu: Nghia V\l va hqp dfing: D~ c~p nhfrng quy

dinh chung v~ nghia vv nhu Ia m9t lol;li quan h~ phap lu~t dan

S\Ilien quan d~n Vi~C dich chuy~n tru San Va dich V\} tU chu th~

nay sang chu th~ khac; cac din cu lam phat sinh nghia vv; cac

thanh t6 du thanh quan h~ nghia vv dan sv, vi~c thvc hi~n

ciing nhu cac bi~n phap bao dam thvc hi~n nghia vv dan sv

V SO LVQC LJCH SU PHAT TRIEN CUA PHAP LU~.T

LU~.TDANSlj

Ngay 2/9/1945 nu6c Vi~t Nam dan chu c<)ng hoa duqc

tuyen b6 thanh l~p - Nha nu6c dan chu nhan dan dfiu tien a

Dong Nam A Vi~c di~u hanh dAt nu6c phai duqc th~ ch~ hoa

Vi~c ap dl,lng lu~t dan S\I; nghien Clru quan h~ phap lu~t dan S\I nhu la m9t lol;li quan h~ xa h9i d~c bi~t duqc cac quy phl;lm phap lu~t di~u chinh; cac thanh t6 cAu thanh cua quan h~ phap lu~t dan sv: chu th~, khach th~ va n9i dung; nhung y~u t6 rieng bi~t va cac din cu lam phat sinh cac quan h~ phap lu~t" dan sv; thOi hl;ln, thOi hi~u

Phdn thu hai: Quy~n sa huu va quy~n khac d6i v6i tai san: Nghien c(ru nhfrng khai ni~m chung v~ tai san, quy~n sa hfru, S\I phat tri~n cac quan h~ sa hfru, quy~n sa hfru, n<)i dung quy~n sa hfru va cac hlnh thuc sa hfru, cac din cu lam phat sinh, chAm dm quy~n sa hfru, phuang thuc bao v~ quy~n sa

hfru va nhfrng hl;ln ch~ v~ quy~n sa hfru

Phdn thu ba: Thi.ra k~: Xem xet vi~c k~ quy~n t6ng hqp cua nguOi s6ng d6i v6i quy~n va nghia V\l cua nguOi ch~t Vi~c dich chuy~n di san cua ngum ch~t cho nhfrng nguOi con s6ng theo y chf cua hQ hie con s6ng va theo di~n va hang thi.ra k~

Phdn thu tu: Nghia V\l va hqp dfing: D~ c~p nhfrng quy dinh chung v~ nghia vv nhu Ia m9t lol;li quan h~ phap lu~t dan S\Ilien quan d~n Vi~C dich chuy~n tru San Va dich V\} tU chu th~ nay sang chu th~ khac; cac din cu lam phat sinh nghia vv; cac thanh t6 du thanh quan h~ nghia vv dan sv, vi~c thvc hi~n ciing nhu cac bi~n phap bao dam thvc hi~n nghia vv dan sv

V SO LVQC LJCH SU PHAT TRIEN CUA PHAP LU~.T LU~.TDANSlj

Ngay 2/9/1945 nu6c Vi~t Nam dan chu c<)ng hoa duqc tuyen b6 thanh l~p - Nha nu6c dan chu nhan dan dfiu tien a

Dong Nam A Vi~c di~u hanh dAt nu6c phai duqc th~ ch~ hoa

bfutg cac quy dinh cua phap 1u~t Ngay 10/10/1945, khong Hiu

sau ngay nucrc Vi~t Nam dan chu c()ng hoa ra dbi, Chu tich H6

Chf Minh da kf S~c 1~nh s6 90/SL cho phep t~m sir dvng m()t

s6Iu~t 1~ hi~n hanh cr B~c- Trung- Nam cho d€n khi ban hanh

nhfrng b9 lu~t duy nhAt cho toan qu6c n€u "nhimg luqt l~ dy

khong trtii WYi nguyen tcic d<)c lqp cua nuac Vi~t Nam va chfnh

thd dan chit c(jng hoa" Vm tinh thdn d6, BLDS Nam Kl giim

y€u nam 1883, B9 dan lu~t B~c Kl nam 1931 va B9 dan 1u~t

Trung Kl nam 1936 (Hoang Vi~t Trung Kl H9 lu~t) duqc ti€p

tl)c thi hanh Nhu v~y t~i ba mi~n B~c - Trung - Nam t6n t~i ba

b() dan lu~t Ti~p d6, trong di~u ki~n chi€n tranh khf>c li~t cua

cu()c khang chi€n ch6ng Phap, d~ di~u hanh cong vi~c cua Nha

llUOC va di~u chinh cac giao luu dan S\f trong di~U ki~n, hoan

canh mcri, Chu tich H6 Chf Minh da kf nhi~u s~c l~nh, trong do

S~c l~nh s6 97/SL ngay 22/5/1950 "Sua d6i mQt s6 quy 1~ va

ch€ djnh trong dan 1u~t" c6 y nghia d?c bi~t trong S\f phat tri~n

cua lu~t dan S\f S~c 1~nh nay m()t m?t khong huy bo nhfrng quy

dinh cua cac b9 dan 1u~t cu, m?t khac n6 b6 sung, thay d6i Hun

r-hn '"'~~"' hA h18.t , 1'vJ1 "dS nnA nhnncr lr"'~n" ("n n""' c1 ,

'"" J.V """'"-" Ll';' I.U'f "'U.U '""' '1."""'-'c y.a V'.I Lf::t _a- _ , u.Ql _ung ffiO'!,

dem d~n nhfrng bi~n d6i th\fC S\f trong each thuc sinh ho~t va

tu tu6ng cua nhan dan Vi~t Nam, d?t co scr, nhfrng nguyen t~c

ca ban cho S\f hlnh thanh va phat tri~n cua lu~t dan S\f - phap

lu~t dan S\f cua m9t Nha nucrc d()c l~p, c6 chu quy~n Nhfrng

nguyen t~c nay th~t S\f dan chu, ti€n b(), mang tfnh nhan dan

sau s~c va cho d~n nay vfin con gifr nguyen y nghia chu d~o

cho S\f hlnh thanh va V~n dl)ng cac quy djnh phap 1u~t dan S\f

mm D6 1a cac nguyen t~c "Nhimg quyin dan Slf diu dur;c luqt

bao v~ khi nguai ta himh xu no dung vai quyin lr;i cua nhan

dan" (Di~u 1); "Nguai ta chi dur;c huang d¥ng va sir d¥ng ctic

bfutg cac quy dinh cua phap 1u~t Ngay 10/10/1945, khong Hiu sau ngay nucrc Vi~t Nam dan chu c()ng hoa ra dbi, Chu tich H6 Chf Minh da kf S~c 1~nh s6 90/SL cho phep t~m sir dvng m()t s6Iu~t 1~ hi~n hanh cr B~c- Trung- Nam cho d€n khi ban hanh nhfrng b9 lu~t duy nhAt cho toan qu6c n€u "nhimg luqt l~ dy khong trtii WYi nguyen tcic d<)c lqp cua nuac Vi~t Nam va chfnh thd dan chit c(jng hoa" Vm tinh thdn d6, BLDS Nam Kl giim y€u nam 1883, B9 dan lu~t B~c Kl nam 1931 va B9 dan 1u~t Trung Kl nam 1936 (Hoang Vi~t Trung Kl H9 lu~t) duqc ti€p tl)c thi hanh Nhu v~y t~i ba mi~n B~c - Trung - Nam t6n t~i ba b() dan lu~t Ti~p d6, trong di~u ki~n chi€n tranh khf>c li~t cua cu()c khang chi€n ch6ng Phap, d~ di~u hanh cong vi~c cua Nha llUOC va di~u chinh cac giao luu dan S\f trong di~U ki~n, hoan canh mcri, Chu tich H6 Chf Minh da kf nhi~u s~c l~nh, trong do S~c l~nh s6 97/SL ngay 22/5/1950 "Sua d6i mQt s6 quy 1~ va ch€ djnh trong dan 1u~t" c6 y nghia d?c bi~t trong S\f phat tri~n cua lu~t dan S\f S~c 1~nh nay m()t m?t khong huy bo nhfrng quy dinh cua cac b9 dan 1u~t cu, m?t khac n6 b6 sung, thay d6i Hun

r-hn '"'~~"' hA h18.t , 1'vJ1 "dS nnA nhnncr lr"'~n" ("n n""' c1 ,

'"" J.V """'"-" Ll';' I.U'f "'U.U '""' '1."""'-'c y.a V'.I Lf::t _a- _ , u.Ql _ung ffiO'!,

dem d~n nhfrng bi~n d6i th\fC S\f trong each thuc sinh ho~t va

tu tu6ng cua nhan dan Vi~t Nam, d?t co scr, nhfrng nguyen t~c

ca ban cho S\f hlnh thanh va phat tri~n cua lu~t dan S\f - phap lu~t dan S\f cua m9t Nha nucrc d()c l~p, c6 chu quy~n Nhfrng nguyen t~c nay th~t S\f dan chu, ti€n b(), mang tfnh nhan dan sau s~c va cho d~n nay vfin con gifr nguyen y nghia chu d~o cho S\f hlnh thanh va V~n dl)ng cac quy djnh phap 1u~t dan S\f

mm D6 1a cac nguyen t~c "Nhimg quyin dan Slf diu dur;c luqt bao v~ khi nguai ta himh xu no dung vai quyin lr;i cua nhan dan" (Di~u 1); "Nguai ta chi dur;c huang d¥ng va sir d¥ng ctic

Vl~1t thu9c quyJn sa huu cua minh m9t each h9']J phap va khong

gay thi?t hqi ain quyJn l(J'i cua nhan dan" (Di~u 12); "Nguai

dan ba c6 ch6ng c6 toan nang vJ mi,it h9" (Di~u 6); "Khi lqp

UOC ma CO Slf t6n thi?t do Slf b6c lf}t CUa m<Jt ben Vl aiJu ki?n

kinh d cua hai ben chenh l?ch thi khi uac c6 thi bt coi la vo

hi?u" (Di~u 13) Nhfrng nguyen t~c duqc quy dinh trong S~c

l~nh s6 97 /SL da Utm bi€n d6i sau s~c ban chAt nhfrng quy dinh

cua cac b<) dan lu~t tru6c d6, Htm cho cac quy dinh nay mang

n<)i dung m6i phu hqp v6i ban chAt cua xa h<)i m6i Cac

BLDSBLDS cua phong ki€n, d€ qu6c da bi huy b6 theo Chi thi

s6 772ffATC ngay 1017/1959 "V~ vAn d~ dlnh chi ap dvng lu~t

phap cu cua phong ki€n d€ qu6c"

Hi€n phap nam 1959 ra dm danh dAu m<)t giai do1;tn phat

tri~n cua qua trlnh l~p phap Vi~t Nam - HiSn phap cua Nha

nu6c dan chu c<)ng hoa, hi€n phap cua thai ld xay d\ffig xa h<)i

chu nghia a mi~n B~c va dAu tranh th6ng nhAt dAt nu6c Lu~t

hon nhan va gia dlnh duqc ban hanh da tach m<)t mang quan h~

xa h<)i quan tn;mg khong nftm trong d6i tuqng di~u chinh cua

lu~t dan sv

Tir d~u nhfrng nam 80, Nha nu6c da ban hanh nhi~u van

ban phap lu~t d~ di~u chinh cac quan h~ dan S\f D~c trung cua

cac quy dinh phap lu~t di~u chinh cac quan h~ dan S\f trong giai

d01;tn nay la chiu anh huang sau S~C CUa CO ch€ k€ hOl;lCh hoa

t~p trung, quan lieu, bao cdp, bi~n phap hanh chfnh duqc sir

dl)ng ph6 bi€n lam bi€n dl;lllg cac quan h~ dan S\f v6i nhfrng d~c

trung cua n6 la blnh d~ng, tv dinh dol;lt gifra cac chu th~

Phuang phap di~u chinh cua lu~t hanh chfnh da ph6 c~p trong

cac quan h~ dan SlJ

Vl~1t thu9c quyJn sa huu cua minh m9t each h9']J phap va khong gay thi?t hqi ain quyJn l(J'i cua nhan dan" (Di~u 12); "Nguai dan ba c6 ch6ng c6 toan nang vJ mi,it h9" (Di~u 6); "Khi lqp UOC ma CO Slf t6n thi?t do Slf b6c lf}t CUa m<Jt ben Vl aiJu ki?n kinh d cua hai ben chenh l?ch thi khi uac c6 thi bt coi la vo hi?u" (Di~u 13) Nhfrng nguyen t~c duqc quy dinh trong S~c l~nh s6 97 /SL da Utm bi€n d6i sau s~c ban chAt nhfrng quy dinh cua cac b<) dan lu~t tru6c d6, Htm cho cac quy dinh nay mang n<)i dung m6i phu hqp v6i ban chAt cua xa h<)i m6i Cac BLDSBLDS cua phong ki€n, d€ qu6c da bi huy b6 theo Chi thi s6 772ffATC ngay 1017/1959 "V~ vAn d~ dlnh chi ap dvng lu~t phap cu cua phong ki€n d€ qu6c"

Hi€n phap nam 1959 ra dm danh dAu m<)t giai do1;tn phat tri~n cua qua trlnh l~p phap Vi~t Nam - HiSn phap cua Nha nu6c dan chu c<)ng hoa, hi€n phap cua thai ld xay d\ffig xa h<)i chu nghia a mi~n B~c va dAu tranh th6ng nhAt dAt nu6c Lu~t hon nhan va gia dlnh duqc ban hanh da tach m<)t mang quan h~

xa h<)i quan tn;mg khong nftm trong d6i tuqng di~u chinh cua lu~t dan sv

Tir d~u nhfrng nam 80, Nha nu6c da ban hanh nhi~u van ban phap lu~t d~ di~u chinh cac quan h~ dan S\f D~c trung cua cac quy dinh phap lu~t di~u chinh cac quan h~ dan S\f trong giai d01;tn nay la chiu anh huang sau S~C CUa CO ch€ k€ hOl;lCh hoa t~p trung, quan lieu, bao cdp, bi~n phap hanh chfnh duqc sir dl)ng ph6 bi€n lam bi€n dl;lllg cac quan h~ dan S\f v6i nhfrng d~c trung cua n6 la blnh d~ng, tv dinh dol;lt gifra cac chu th~ Phuang phap di~u chinh cua lu~t hanh chfnh da ph6 c~p trong cac quan h~ dan SlJ

Trong giai do~n nay, cac van ban phap lu~t duqc ban hanh

du6i d~ng nghi djnh cua Chfnh phu, quy~t dinh cua Thu tu6ng

Chfnh phu v~ kinh t~, khong c6 van ban dum lu~t mang tfnh

dan sv Nhi~u linh V\fc dan S\f khong duqc di~u chinh trvc ti~p

nhu thira k~, quy~n sa hfru trf tue Nhiing quy dinh vS nghia

V\1 dan SlJ da dUQ'C quy djnh nhung chu y~u V~ nha 0, V~ vang

chAt hanh chfnh

De kh~c ph\lc cac khi~m khuy~t, nhiing 16 h6ng trong dm

s6ng xa h()i khong duqc di~u chinh b~ng cac van ban phap lu~t

du du6i d~ng nghi dinh, Toa an nhan dan t6i cao da ban hanh

cac thong tu, chi thj Ngoai ra, hang nam Toa an nhan dan t6i

cao t6ng k~t kinh nghiem xet XU, huang d~n toa an nhan dan

cac cAp giai quy~t cac tranh chAp dan SlJ Nhiing thong tu, chi

thi, nghi quy~t cua Toa an nhan dan t6i cao c6 gia tri nhu phap

lu~t d6i v6i toa an cAp dum Trong nhiSu tru<mg hqp, Toa an

nhan dan t6i cao da giai thfch nhiing nghi djnh qua r()ng lam

bi~n dang va khong loai trir nhiinl! truOnl! hem trai ca cac auv - - , '-" .,

dinh cua phap lu~t

Nhung xet l(;li nhfrng vAn dS neu tren du6i g6c d() ljch SU,

di~u ki~n va hoan canh cua dAt nu6c trong giai do(;ln d6, chung

ta c6 the thAy r~ng kh6 c6 the c6 Iva ch9n nao khac BAt nu6c

dang CO chi~n tranh, ffil,lC tieu CUa chung ta la hoan thanh CUQC

khang chi~n ch6ng My c(ru nu6c, t~p trung mQi ngubn Ivc, sue

nguffi, SUC CUa de hoan thanh nhiem V\1 16n lao CUa each m~ng,

cho nen cac quan h~ dan S\l' mang tfnh hanh chfnh hoa va dUQ'C

giai quy~t m()t each nhanh chong

Trong giai do~n nay, cac van ban phap lu~t duqc ban hanh du6i d~ng nghi djnh cua Chfnh phu, quy~t dinh cua Thu tu6ng Chfnh phu v~ kinh t~, khong c6 van ban dum lu~t mang tfnh dan sv Nhi~u linh V\fc dan S\f khong duqc di~u chinh trvc ti~p nhu thira k~, quy~n sa hfru trf tue Nhiing quy dinh vS nghia V\1 dan SlJ da dUQ'C quy djnh nhung chu y~u V~ nha 0, V~ vang

bi~n dang va khong loai trir nhiinl! truOnl! hem trai ca cac auv - - , '-" .,

dinh cua phap lu~t

Nhung xet l(;li nhfrng vAn dS neu tren du6i g6c d() ljch SU, di~u ki~n va hoan canh cua dAt nu6c trong giai do(;ln d6, chung

ta c6 the thAy r~ng kh6 c6 the c6 Iva ch9n nao khac BAt nu6c dang CO chi~n tranh, ffil,lC tieu CUa chung ta la hoan thanh CUQC khang chi~n ch6ng My c(ru nu6c, t~p trung mQi ngubn Ivc, sue nguffi, SUC CUa de hoan thanh nhiem V\1 16n lao CUa each m~ng, cho nen cac quan h~ dan S\l' mang tfnh hanh chfnh hoa va dUQ'C giai quy~t m()t each nhanh chong

Ti.r giua nhimg nam 80, khi dAt nu6c bu6c vao thm ld d6i

m6i, phat tri€n n€n kinh t~ hang hoa nhi6u thanh phArr c6 sv

quan H cua Nha nu6c theo dinh huang xa h()i chu nghia, bao v~

cac quy€n, 1¢ ich hgp phap cua ca nhan, Nha nu6c da ban

hanh nhi€u van ban phap 1u~t nhfun th~ ch~ hoa cac chu truoog,

duemg 16i cua Dang v€ d6i m6i kinh t~ - xa h()i Nhln chung,

cac van ban nay da g6p phArr phat huy ti€m nang cua cac thanh

phArr kinh t~ phat tri~n n6n kinh t~ hang hoa nhi€u thanh phArr;

bu6c dAu th~ hi~n dugc nhimg nguyen t~c ca ban clia phap 1u~t

dan sv 1a tv nguy~n blnh d~ng, hgp tac, tuoog trg giup do 1dn

nhau phu hgp v6i thong 1~ qu6c t~ trong giao 1uu dan sv

Cac van ban ban hanh trong giai do~ nay c6 hi~u 1vc

tuang d6i cao th~ hi~n dum d~g 1u~t, phap 1~nh va cac nghi

dinh huang ddn thi hanh, cac 1u~t va phap 1~nh dugc Qu6c h()i

va H()i dfing Nha nu6c ban hanh Cac van ban phap 1u~t dan S\f

ho~c c61ien quan d~n linh vvc dan sv nhu: Lu~t.hon nhan gia

dlnh (1986), Lu~t qu6c tich (1988), Phap 1~nh chuy~n giao

cong ngh~ nu6c ngoai vao Vi~t Nam (1988), Phap 1~nh v€ s6 ·

hfru cong nghi~p (1989), Phap 1~nh hgp d6ng kinh t~ (1989),

Phap 1~nh v€ thi.ra k~ ( 1990), Phap 1~nh v€ hgp d6ng dan sv

( 1991 ), Phap 1~nh v€ nha 6 ( 1991 ), Phap l~nh xuAt canh, nh~p

canh, cu tru, di 1~ cua ngum nu6c ngoai t~ Vi~t Nam (1992)

Nam 1992, Nha nu6c ta ban hanh Hi~n phap m6i - Hi€n

phap cua nu6c C()ng hoa xa h()i chu nghia Vi~t Nam trong thm

ld d6i m6i Tren CO' sa Hi~n phap nam 1992, hang lo~t cac van

ban phap lu~t dugc ban hanh, sua d6i, di€u chinh cho phu hgp

v6i Hi~n phap nhu: Lu~t dAt dai (1993); Phap l~nh v€ quy€n va

Ti.r giua nhimg nam 80, khi dAt nu6c bu6c vao thm ld d6i m6i, phat tri€n n€n kinh t~ hang hoa nhi6u thanh phArr c6 sv quan H cua Nha nu6c theo dinh huang xa h()i chu nghia, bao v~ cac quy€n, 1¢ ich hgp phap cua ca nhan, Nha nu6c da ban hanh nhi€u van ban phap 1u~t nhfun th~ ch~ hoa cac chu truoog, duemg 16i cua Dang v€ d6i m6i kinh t~ - xa h()i Nhln chung, cac van ban nay da g6p phArr phat huy ti€m nang cua cac thanh phArr kinh t~ phat tri~n n6n kinh t~ hang hoa nhi€u thanh phArr; bu6c dAu th~ hi~n dugc nhimg nguyen t~c ca ban clia phap 1u~t dan sv 1a tv nguy~n blnh d~ng, hgp tac, tuoog trg giup do 1dn nhau phu hgp v6i thong 1~ qu6c t~ trong giao 1uu dan sv

Cac van ban ban hanh trong giai do~ nay c6 hi~u 1vc tuang d6i cao th~ hi~n dum d~g 1u~t, phap 1~nh va cac nghi dinh huang ddn thi hanh, cac 1u~t va phap 1~nh dugc Qu6c h()i

va H()i dfing Nha nu6c ban hanh Cac van ban phap 1u~t dan S\f

ho~c c61ien quan d~n linh vvc dan sv nhu: Lu~t.hon nhan gia dlnh (1986), Lu~t qu6c tich (1988), Phap 1~nh chuy~n giao cong ngh~ nu6c ngoai vao Vi~t Nam (1988), Phap 1~nh v€ s6 · hfru cong nghi~p (1989), Phap 1~nh hgp d6ng kinh t~ (1989), Phap 1~nh v€ thi.ra k~ ( 1990), Phap 1~nh v€ hgp d6ng dan sv ( 1991 ), Phap 1~nh v€ nha 6 ( 1991 ), Phap l~nh xuAt canh, nh~p canh, cu tru, di 1~ cua ngum nu6c ngoai t~ Vi~t Nam (1992) Nam 1992, Nha nu6c ta ban hanh Hi~n phap m6i - Hi€n phap cua nu6c C()ng hoa xa h()i chu nghia Vi~t Nam trong thm

ld d6i m6i Tren CO' sa Hi~n phap nam 1992, hang lo~t cac van ban phap lu~t dugc ban hanh, sua d6i, di€u chinh cho phu hgp v6i Hi~n phap nhu: Lu~t dAt dai (1993); Phap l~nh v€ quy€n va

nghia V\1 cua cac tf> chtrc trong nuac dUQ'C giao dfit, cho thue

dfit; Phap l~nh v~ quy~n va nghia V\1 cua t6 chuc, ca nhan nuac

ngoai thue dfit t;;ti Vi~t Nam; Phap l~nh bao h<) quy~n tac gia

(1994) D€ huang dfin cac lu~t, phap l~nh, Chinh phu da ban

hanh nhi~u nghi dinh, ngoai ra cac co quan ngang b<) ban hanh

thong tu huang dfin nghi dinh

Trong thvc t~, con nhiSu vfin dS v~ dan sv chua dugc phap

lu~t di~u chinh nhu: cac quan h~ vS so hfru t~ti san, nghia Vl,l

dan sv; cac lo;;ti hgp d6ng dan sv thong dvng; vfin d~ b6i

thucmg thi~t h;;ti; v€ thvc hi~n cong vi~c khong c6 uy quySn;

dugc lQ'i vs tai san khong co din cu phap lu~t; cac quan h~ dan

S\f c6 y~u t6 nuac ngoai M~t khac, do S\f chuy€n d6i cua nSn

kinh t~, ca ch~ quan li kinh t~, nhiSu quy dinh trong cac van

ban phap lu~t dan S\f, kinh t~ khong con phu hgp vai giai do;;tn

d6i mm DiSu nay da gay khong it kh6 khan cho vi~c ap d1,1ng

phap lu~t ct€ bao v~ quysn va lQ'i ich hgp phap cua cac chu th€

tham gia quan h~ dan S\f Vl thi~U van ban phap lu~t, cho nen

toa an cac cfip phai v~n d1,1ng cac bao cao t6ng k~t cua Toa an

nhan dan t6i cao d€ giai quy~t cac vv vi~c, nhihlg tranh chfip

nay sinh trong thvc t~

BLDS dugc ban hanh nam·l995 va c6 hi~u h,rc tir ngay

011711996 danh dfiu buac quan tr<;mg trong qua trinh l~p

phap cua Nha nuac ta B<) lu~t co tAm quan trQng "sau Hi~n

phap" diSu chinh cac quan h~ xa h<)i da d;;tng, phuc t;;tp, lam

n€n tang va dinh huang cho vi~c phat tri€n cac quan h~ dan

sv, kinh t~, hon nhan gia dlnh, lao d<)ng BLDS dugc ban

hanh c6 quy mo lan nhfit trong cac b<) lu~t tir truac d~n nay

nhung vl ph;;tm vi di~u chinh cua B<) lu~t qua r<)ng lan, cho

nghia V\1 cua cac tf> chtrc trong nuac dUQ'C giao dfit, cho thue dfit; Phap l~nh v~ quy~n va nghia V\1 cua t6 chuc, ca nhan nuac ngoai thue dfit t;;ti Vi~t Nam; Phap l~nh bao h<) quy~n tac gia (1994) D€ huang dfin cac lu~t, phap l~nh, Chinh phu da ban hanh nhi~u nghi dinh, ngoai ra cac co quan ngang b<) ban hanh thong tu huang dfin nghi dinh

Trong thvc t~, con nhiSu vfin dS v~ dan sv chua dugc phap lu~t di~u chinh nhu: cac quan h~ vS so hfru t~ti san, nghia Vl,l dan sv; cac lo;;ti hgp d6ng dan sv thong dvng; vfin d~ b6i thucmg thi~t h;;ti; v€ thvc hi~n cong vi~c khong c6 uy quySn; dugc lQ'i vs tai san khong co din cu phap lu~t; cac quan h~ dan

S\f c6 y~u t6 nuac ngoai M~t khac, do S\f chuy€n d6i cua nSn kinh t~, ca ch~ quan li kinh t~, nhiSu quy dinh trong cac van ban phap lu~t dan S\f, kinh t~ khong con phu hgp vai giai do;;tn d6i mm DiSu nay da gay khong it kh6 khan cho vi~c ap d1,1ng phap lu~t ct€ bao v~ quysn va lQ'i ich hgp phap cua cac chu th€ tham gia quan h~ dan S\f Vl thi~U van ban phap lu~t, cho nen toa an cac cfip phai v~n d1,1ng cac bao cao t6ng k~t cua Toa an

nhan dan t6i cao d€ giai quy~t cac vv vi~c, nhihlg tranh chfip nay sinh trong thvc t~

BLDS dugc ban hanh nam·l995 va c6 hi~u h,rc tir ngay

011711996 danh dfiu buac quan tr<;mg trong qua trinh l~p phap cua Nha nuac ta B<) lu~t co tAm quan trQng "sau Hi~n phap" diSu chinh cac quan h~ xa h<)i da d;;tng, phuc t;;tp, lam n€n tang va dinh huang cho vi~c phat tri€n cac quan h~ dan

sv, kinh t~, hon nhan gia dlnh, lao d<)ng BLDS dugc ban hanh c6 quy mo lan nhfit trong cac b<) lu~t tir truac d~n nay nhung vl ph;;tm vi di~u chinh cua B<) lu~t qua r<)ng lan, cho

nen cfin phai c6 rfit nhi~u cac van ban du&i luftt huang dfin

thvc hi~n va phai thanh lftp nhi~u CO' quan chuc nang dS thvc

Qua 10 nam thi hanh, BLDS da phat huy vai tro to l&n

trong vi~c t~o lftp hanh lang phap lf di~u chinh cac quan h~ dan

sv g6p phfin thuc dAy phat triSn kinh t~ xa h9i, bao v~ quy~n

lqi ich hqp phap cua ca nhan, t6 chuc, lqi ich Nha nu&c va lqi

ich cong c9ng Tuy nhien, BLDS cling da b9c 19 nhiing h~n

ch~ bfit cftp nhu: BLDS la lu~t chung trong h~ th6ng phap lu~t

di~u chinh cac quan h~ xa h9i giua cac chu thS c6 dia vi phap lf

blnh d~ng theo nguyen t~c tv thoa thuftn va tv chiu trach nhi~m

nhung thvc ti~n xay dvng va ap dt.mg phap lu?t cua nu&c ta cho

thfiy nhi~u van ban phap lu?t d~u khoanh vimg ap dvng cua cac

van ban d6 nen hi~u lvc ap dvng cua BLDS da bi h~n ch~ rfit

nhi~u; m9t s6 quy dinh trong BLDS khong con phu hqp vm

thvc t~ c6 nhiing quy dinh khong ro rang ho~c khong dfiy du,

quy dinh qua chung; trong BLDS con c6 nhiing quy dinh mang

tinh hanh chinh Ngoai ra, nhi~u lu?t mm duqc ban hanh c6

nhiing n9i dung lien quan d~n BLDS nhung trong BLDS chua

duqc di~u chinh ho~c chua b6 sung sua d6i cho phu hqp dfin

d~n S\1' mau thudn, bfit c~p trong h~ th6ng phap lu~t Trong di~u

ki~n h9i nh?p kinh t~ qu6c t~ BLDS con c6 nhiing quy dinh

chua tuang thich vm cac di~u u&c qu6c t~ va thong 1~ qu6c t~

DS kh~c phvc tlnh tr~ng tren, thang 6/2005, Qu6c h9i khoa

XI kl hQp thu 7 da thong qua BLDS sua d6i - BLDS nam 2005,

c6 hi~u lvc tu ngay 0110112006

Thvc hi~n thS ch~ hoa Cuang IInh xay dvng dfit nu&c thai

nen cfin phai c6 rfit nhi~u cac van ban du&i luftt huang dfin thvc hi~n va phai thanh lftp nhi~u CO' quan chuc nang dS thvc

Qua 10 nam thi hanh, BLDS da phat huy vai tro to l&n trong vi~c t~o lftp hanh lang phap lf di~u chinh cac quan h~ dan

sv g6p phfin thuc dAy phat triSn kinh t~ xa h9i, bao v~ quy~n lqi ich hqp phap cua ca nhan, t6 chuc, lqi ich Nha nu&c va lqi ich cong c9ng Tuy nhien, BLDS cling da b9c 19 nhiing h~n ch~ bfit cftp nhu: BLDS la lu~t chung trong h~ th6ng phap lu~t di~u chinh cac quan h~ xa h9i giua cac chu thS c6 dia vi phap lf

blnh d~ng theo nguyen t~c tv thoa thuftn va tv chiu trach nhi~m nhung thvc ti~n xay dvng va ap dt.mg phap lu?t cua nu&c ta cho thfiy nhi~u van ban phap lu?t d~u khoanh vimg ap dvng cua cac van ban d6 nen hi~u lvc ap dvng cua BLDS da bi h~n ch~ rfit nhi~u; m9t s6 quy dinh trong BLDS khong con phu hqp vm thvc t~ c6 nhiing quy dinh khong ro rang ho~c khong dfiy du, quy dinh qua chung; trong BLDS con c6 nhiing quy dinh mang tinh hanh chinh Ngoai ra, nhi~u lu?t mm duqc ban hanh c6 nhiing n9i dung lien quan d~n BLDS nhung trong BLDS chua duqc di~u chinh ho~c chua b6 sung sua d6i cho phu hqp dfin d~n S\1' mau thudn, bfit c~p trong h~ th6ng phap lu~t Trong di~u ki~n h9i nh?p kinh t~ qu6c t~ BLDS con c6 nhiing quy dinh chua tuang thich vm cac di~u u&c qu6c t~ va thong 1~ qu6c t~

DS kh~c phvc tlnh tr~ng tren, thang 6/2005, Qu6c h9i khoa

XI kl hQp thu 7 da thong qua BLDS sua d6i - BLDS nam 2005, c6 hi~u lvc tu ngay 0110112006

Thvc hi~n thS ch~ hoa Cuang IInh xay dvng dfit nu&c thai

ki qua d() len chu nghia xa h()i (bfi sung, phat tri€n nam 2011),

Chi€n luge phat tri€n kinh t€ - xa h()i giai do~ 2011 - 2020 va

yeu cAu v~ bao v~ quy~n con nguOi, quy~n cong dan, hoan

thi~n th€ ch€ kinh t6 thj tru<mg djnh huang xa h()i chu nghia,

h()i nh~p qu6c t€ da duqc ghi nh~ trong Hi€n phap nam 2013,

ngay 24/11/2015, t~i kl hQp thu 10 Qu6c h()i khoa 13 da thong

qua BLDS nam 2015 (Lu~t s6 9112015/QH13) BLDS nam

2015 cilng da duqc Chu tjch nu&c cong b6 theo L~nh s6

20/2015/L-CTN ngay 08/12/2015 BLDS nam 2015 c6 hi~u lvc

thi hanh k€ tir ngay 01/01/2017 va thay the BLDS nam 2005

BLDS nam 2015 Ia ~o lu~t co ban cua h~ thdng phap lu~t di€u

chinh cac quan h~ dan Sl) duqc hlnh thanh tren CO sa blnh

d~ng, tv do y chf, d()c l~p v€ thl san va t\l chju trach nhi~m cua

cac ben tham gia quan h~ d6 Day Ia ddu m6c quan trQng danh

ddu sv phat tri€n cua phap lu~t dan sv a nu&c ta

B NGUON COA LUAT DAN Sl)'

I KHAI NI.SM VA PHAN LO~I NGUON CUA LU~T

DANSV

Ngu6n cua phap lu~t da duqc nghien cl:ru trong 1i lu~n

Chung V~ nha nucrc va phap lu~t V~ m~t xa h(}i hQC, nguf>n cua

phap lu~t Ia y chf cua giai cdp thdng trj dua len thanh lu~t rna

n()i dung duqc xac djnh bm cac di€u ki~n chinh trj, kinh t€ t6n

t~ trong xa h9i cAn thiet phai di€u chinh bfutg phap lu~t Phap

lu~t la y chf cua giai cdp th6ng trj dua thanh lu~t, the hi~n quan

di€m giai cdp v€ hlnh mftu xa h()i, trong d6 cac quan h~ xa h()i

ki qua d() len chu nghia xa h()i (bfi sung, phat tri€n nam 2011), Chi€n luge phat tri€n kinh t€ - xa h()i giai do~ 2011 - 2020 va yeu cAu v~ bao v~ quy~n con nguOi, quy~n cong dan, hoan thi~n th€ ch€ kinh t6 thj tru<mg djnh huang xa h()i chu nghia, h()i nh~p qu6c t€ da duqc ghi nh~ trong Hi€n phap nam 2013, ngay 24/11/2015, t~i kl hQp thu 10 Qu6c h()i khoa 13 da thong qua BLDS nam 2015 (Lu~t s6 9112015/QH13) BLDS nam

2015 cilng da duqc Chu tjch nu&c cong b6 theo L~nh s6 20/2015/L-CTN ngay 08/12/2015 BLDS nam 2015 c6 hi~u lvc thi hanh k€ tir ngay 01/01/2017 va thay the BLDS nam 2005 BLDS nam 2015 Ia ~o lu~t co ban cua h~ thdng phap lu~t di€u chinh cac quan h~ dan Sl) duqc hlnh thanh tren CO sa blnh d~ng, tv do y chf, d()c l~p v€ thl san va t\l chju trach nhi~m cua cac ben tham gia quan h~ d6 Day Ia ddu m6c quan trQng danh ddu sv phat tri€n cua phap lu~t dan sv a nu&c ta

B NGUON COA LUAT DAN Sl)'

I KHAI NI.SM VA PHAN LO~I NGUON CUA LU~T

DANSV

Ngu6n cua phap lu~t da duqc nghien cl:ru trong 1i lu~n Chung V~ nha nucrc va phap lu~t V~ m~t xa h(}i hQC, nguf>n cua phap lu~t Ia y chf cua giai cdp thdng trj dua len thanh lu~t rna n()i dung duqc xac djnh bm cac di€u ki~n chinh trj, kinh t€ t6n t~ trong xa h9i cAn thiet phai di€u chinh bfutg phap lu~t Phap lu~t la y chf cua giai cdp th6ng trj dua thanh lu~t, the hi~n quan di€m giai cdp v€ hlnh mftu xa h()i, trong d6 cac quan h~ xa h()i

nao dugc di~u chinh b~ng phap lu~t va vm phuang thuc nao la

do giai cAp th6ng tri quy djnh thong qua ho~t d()ng l~p phap

cua nha nucrc

M6i nganh lu~t la t6ng hgp cac quy ph~m phap lu~t quy

djnh each thtrc XU S\f CUa cac chu th~ tham gia vao cac quan h~

d6 phu hgp vcri lgi ich cua giai cAp th6ng trj Trong di~u ki~n

cua chting ta hi~n nay - Dang "Ia ll!c lu(mg liinh aqo Nha nuac

va xii h9i" (Di~u 4 Hi~n phap nam 1992), la d~i bi~u trung

thanh cua giai cAp cong nhan va nhan dan lao d9ng, cua dan

t()c thi phap lu~t Ia sg th~ ch~ hoa dubng 16i cua Dang trong

tirng giai do~n each m~ng Dubng 16i, chu truang cua Dang

dugc cac C(J quan nha nucrc c6 thAm quy~n th~ ch~ hoa b~ng

qua trlnh l~p phap BOi v~y, "Nha nuac ta phai c6 au quyJn

[f!C VQ au kha nang ajnh ra [uqt phap VQ t6 chuc, quan If mf)i

m(lt aai s6ng bimg phap luqt" 0 >

Ngu6n cua lu~t dan sg hi~u theo nghia h~p Ia nhfrng van

ban phap lu~t (hinh thuc cua phap lu~t) do ca quan nha nucrc

c6 thAm quy~n ban hanh nh~m di~u chinh cac quan h~ tai san

va cac quan h~ nhan than M()t van ban dugc coi Ia ngu6n cua

lu~t dan sg phai dap t'rng nhung yeu d.u sau day:

- Van ban do ca quan nha nucrc c6 thk quy~n ban hanh;

- Chua d\Tflg cac quy ph~m phap lu~t dan sg;

- Phai ban hanh theo trlnh tg, thu t1,1c do lu~t djnh

(l).Xem: Van ki?n D{li hr)i Dimg tMi ki t16i m6i, Nxb Chinh tri quoc gia, Ha

N()i, 2006, tr 328

nao dugc di~u chinh b~ng phap lu~t va vm phuang thuc nao la

do giai cAp th6ng tri quy djnh thong qua ho~t d()ng l~p phap cua nha nucrc

M6i nganh lu~t la t6ng hgp cac quy ph~m phap lu~t quy djnh each thtrc XU S\f CUa cac chu th~ tham gia vao cac quan h~ d6 phu hgp vcri lgi ich cua giai cAp th6ng trj Trong di~u ki~n cua chting ta hi~n nay - Dang "Ia ll!c lu(mg liinh aqo Nha nuac

va xii h9i" (Di~u 4 Hi~n phap nam 1992), la d~i bi~u trung thanh cua giai cAp cong nhan va nhan dan lao d9ng, cua dan t()c thi phap lu~t Ia sg th~ ch~ hoa dubng 16i cua Dang trong tirng giai do~n each m~ng Dubng 16i, chu truang cua Dang dugc cac C(J quan nha nucrc c6 thAm quy~n th~ ch~ hoa b~ng qua trlnh l~p phap BOi v~y, "Nha nuac ta phai c6 au quyJn

[f!C VQ au kha nang ajnh ra [uqt phap VQ t6 chuc, quan If mf)i m(lt aai s6ng bimg phap luqt" 0 >

Ngu6n cua lu~t dan sg hi~u theo nghia h~p Ia nhfrng van ban phap lu~t (hinh thuc cua phap lu~t) do ca quan nha nucrc c6 thAm quy~n ban hanh nh~m di~u chinh cac quan h~ tai san

va cac quan h~ nhan than M()t van ban dugc coi Ia ngu6n cua lu~t dan sg phai dap t'rng nhung yeu d.u sau day:

- Van ban do ca quan nha nucrc c6 thk quy~n ban hanh;

- Chua d\Tflg cac quy ph~m phap lu~t dan sg;

- Phai ban hanh theo trlnh tg, thu t1,1c do lu~t djnh

(l).Xem: Van ki?n D{li hr)i Dimg tMi ki t16i m6i, Nxb Chinh tri quoc gia, Ha

N()i, 2006, tr 328

2 Phan lo'i nguAn cita luit dan S\f

Theo nguyen tiLe chung, cac quy ph~ phap lu~t dan S\1' d~u

c6 hi~u l\fc b~t bu9c thi harm Nhung din cu vao hlnh thuc cua

van ban, CCJ quan ban harm va hi~u l\fC phap lu~t cua Van ban,

ngu6n ctia lu~t dan S\f c6 th€ dugc chia thrum cac loliri sau: ~

- Hi€n phap;

- BLDS;

- Cac lu~t b9 lu~t lien quan;

- Cac van ban du6i lu~t

-An 1~

a Hiin phtip

Hi€n phap la d~o lu~t co ban, d~o lu~t g6c ctia m9t qu6c

gia, la "xuong s6ng, ti\1 c9t" cua h~ thfing phap lu~t la co so

xay d\fllg cac van ban phap lu~t khac Hi~n phap la ~0 lu~t CCJ

ban cua h~ thfing phap lu~t, can cu vao quy dinh cua Hi~n

h , , ' L " A , ~ , d" d,l , dA

p ap, cac ngai1 1! lu~t cv the hoa bang cac quy !nh e tac c;mg

tm cac quan h~ rna n6 c6 nhi~m V\1 di~u chinh

Dfii v6i lu~t dan S\f, Hi€n phap la ngu6n d~c bi~t quan

trQng, m~c du Hi€n phap chi quy dinh nhiing vAn d~ chung

nhdt ctia lu~t dan S\f Hi€n phap nam 1992 quy dinh nhfrng

nguyen t~c co ban ctia ch~ d9 xa hQi Vi~t Nam 6 giai do~n ddu

thm ld qua d9 ti€n len chti nghia xa h9i v6i n~n kinh t€ thi

trubng c6 S\1' di~u ti€t cua Nha nu6c theo dinh huang xa h9i

chu nghia Trong Hi€n phap nam 2013, Chuong II va Chuong

III c6 nhfrng quy dinh lien quan nhi~u nhdt den lu~t dan s\f:

2 Phan lo'i nguAn cita luit dan S\f Theo nguyen tiLe chung, cac quy ph~ phap lu~t dan S\1' d~u c6 hi~u l\fc b~t bu9c thi harm Nhung din cu vao hlnh thuc cua van ban, CCJ quan ban harm va hi~u l\fC phap lu~t cua Van ban, ngu6n ctia lu~t dan S\f c6 th€ dugc chia thrum cac loliri sau: ~

- Hi€n phap;

- BLDS;

- Cac lu~t b9 lu~t lien quan;

- Cac van ban du6i lu~t

-An 1~

a Hiin phtip

Hi€n phap la d~o lu~t co ban, d~o lu~t g6c ctia m9t qu6c gia, la "xuong s6ng, ti\1 c9t" cua h~ thfing phap lu~t la co so xay d\fllg cac van ban phap lu~t khac Hi~n phap la ~0 lu~t CCJ ban cua h~ thfing phap lu~t, can cu vao quy dinh cua Hi~n

h , , ' L " A , ~ , d" d,l , dA

p ap, cac ngai1 1! lu~t cv the hoa bang cac quy !nh e tac c;mg

tm cac quan h~ rna n6 c6 nhi~m V\1 di~u chinh

Dfii v6i lu~t dan S\f, Hi€n phap la ngu6n d~c bi~t quan

trQng, m~c du Hi€n phap chi quy dinh nhiing vAn d~ chung nhdt ctia lu~t dan S\f Hi€n phap nam 1992 quy dinh nhfrng nguyen t~c co ban ctia ch~ d9 xa hQi Vi~t Nam 6 giai do~n ddu thm ld qua d9 ti€n len chti nghia xa h9i v6i n~n kinh t€ thi trubng c6 S\1' di~u ti€t cua Nha nu6c theo dinh huang xa h9i chu nghia Trong Hi€n phap nam 2013, Chuong II va Chuong III c6 nhfrng quy dinh lien quan nhi~u nhdt den lu~t dan s\f:

Chuang II- QuySn con nguoi, quySn va nghia V\1 co bim

cua cong dan: Ngoai nhfrng quySn vS chfnh tr! - xa h<)i, Hi~n

phap COn xac nh~n nhfrng quy€n dan S\1' CO ban CUa cong dan,

d6 la quySn tv do kinh doanh; quySn so hfru nhfrng thu nh~p

hqp phap, cua cai d~ danh, nha a; quySn thua k~, quySn blnh

d~ng vs nang Ivc phap lu~t cua ca nhan; cac quysn nhan than

va quySn tai san khac

Chuang III - Kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao d\lc, khoa h9c

cong ngh~ va moi truong

DiSu 51 quy d!nh: "1 N~n kinh d Vi~t Nam la n~n kinh d

tht tru&ng dtnh hu&ng xii h(Ji chu nghza v&i nhi~u hinh thirc

sa hfru, nhi~u thanh phdn kinh d; kinh d nha nu&c gift vai

tro chu dg,o

2 Cdc thanh phdn kinh d d~u la b9 phqn cdu thanh quan

tn;mg cua n~n kinh d qu6c dan Cdc chu thi thu(jc cdc thanh

phdn kinh ti binh acing, h9P tdc va cg,nh tranh theo phdp luqt

3 Nha nu&c khuyin khich, tg,o di~u ki~n ai doanh nhan,

doanh nghi~p va cd nhan, t6 chirc khdc adu tu, sim xudt, kinh

doanh; phat triin b~n vfrng cac ngimh kinh d, gop phdn xay

dl:fllg ddt nu&c Tai sim h9P phap cua cd nhan, t6 chirc adu tu,

sim xudt, kinh doanh GU(J'C phap luqt bao h<) va khong bt qu6c

hfru hod"

b B<) luqt dan Slf

BLDS la ngu6n chu y~u, tf\l'c ti~p va quan tr9ng nhAt cua

lu~t dan S\f BLDS nam 2015 gfim 6 phftn, 27 chuang va 689

diSu voi nhiSu ch~ d!nh moi, ti~n b9, th~ hi~n m9t each dfty du

Chuang II- QuySn con nguoi, quySn va nghia V\1 co bim cua cong dan: Ngoai nhfrng quySn vS chfnh tr! - xa h<)i, Hi~n phap COn xac nh~n nhfrng quy€n dan S\1' CO ban CUa cong dan, d6 la quySn tv do kinh doanh; quySn so hfru nhfrng thu nh~p hqp phap, cua cai d~ danh, nha a; quySn thua k~, quySn blnh d~ng vs nang Ivc phap lu~t cua ca nhan; cac quysn nhan than

va quySn tai san khac

Chuang III - Kinh t~, xa h<)i, van hoa, giao d\lc, khoa h9c cong ngh~ va moi truong

DiSu 51 quy d!nh: "1 N~n kinh d Vi~t Nam la n~n kinh d

tht tru&ng dtnh hu&ng xii h(Ji chu nghza v&i nhi~u hinh thirc

sa hfru, nhi~u thanh phdn kinh d; kinh d nha nu&c gift vai tro chu dg,o

2 Cdc thanh phdn kinh d d~u la b9 phqn cdu thanh quan tn;mg cua n~n kinh d qu6c dan Cdc chu thi thu(jc cdc thanh phdn kinh ti binh acing, h9P tdc va cg,nh tranh theo phdp luqt

3 Nha nu&c khuyin khich, tg,o di~u ki~n ai doanh nhan, doanh nghi~p va cd nhan, t6 chirc khdc adu tu, sim xudt, kinh doanh; phat triin b~n vfrng cac ngimh kinh d, gop phdn xay dl:fllg ddt nu&c Tai sim h9P phap cua cd nhan, t6 chirc adu tu,

sim xudt, kinh doanh GU(J'C phap luqt bao h<) va khong bt qu6c hfru hod"

b B<) luqt dan Slf

BLDS la ngu6n chu y~u, tf\l'c ti~p va quan tr9ng nhAt cua lu~t dan S\f BLDS nam 2015 gfim 6 phftn, 27 chuang va 689 diSu voi nhiSu ch~ d!nh moi, ti~n b9, th~ hi~n m9t each dfty du

nhdt v6i tfnh chdt la lu?t chung va dinh huang cho vi~c xay

d\ffig Cclc van him phap lu?t di~U chinh CaC quan h~ dan S\1' d~c

thu, xu lflf bdt c?p cua lu?t hi~n hanh, giai quy~t dugc nhfrng

vuang m~c trong thgc ti~n cu(>c s6ng

Day la b9 lu?t 16n nhdt cua Nha nu6c ta v~ mQi phucrng

di~n: ph:;tm vi di~u chinh, thbi gian chuAn hi thong qua, s6

lugng di~u lu?t BLDS da th~ chS hoa Cuang linh ehiSn luge

phat tri~n kinh tS xa h(>i, eae nghi quySt cua Dang va Cl) th~ hoa

HiSn phap nam 2013 nh~m bao v~ quy~n lgi cua giai cdp eong

nhan, nhan dan lao d(>ng va eua ea dan tQC, gop ph~n giai

ph6ng sue san xudt, khuySn khfch mQi thanh ph~n kinh tS, m9i

t~ng 16p dan cu s6ng va lam vi~e theo phap lu?t, vi sv nghi~p

phat tri~n ddt nu6e, vi mve tieu dan giau nu6e m:;tnh, xa h9i

cong b~ng, van minh; xay d\ffig cae ehuAn mve phap H eho eac

tf> chtre, Ca nhan khi tham gia vao eae quan h~ dan S\1' nh~m

tang cuemg quan If xa h9i b~ng phap lu?t theo dinh huang xa

h9i chu nghia, th~ hi~n truy~n th6ng doan kSt, tuang than

tuang ai cua dan t(>c ta BLDS g6p ph~n h:;tn chS tranh chdp

tieu cge trong eac quan h~ dan S\1', bao dam dan chu, cong

b~ng, 6n djnh, doan kSt trong n(>i b9 nhan dan, m6i ngubi vi

c(>ng d6ng va e(>ng d6ng vi m6i nguai D6ng thbi, vi~c ban

hanh BLDS la thvc hi~n m9t bu6c guan trQng phap di~n hoa

phap lu?t dan sv, kh~c phvc tinh tr:;tng tan m:;tn, khong d~y du

cua phap lu?t trong IInh V\l'C dan S\1', nh~m phat huy vai tro tac

dvng cua phap lu?t dan sv trong vi~e dAy m:;tnh cae quan h~

dan S\1', hon nhan va gia dinh, kinh doanh, thuang m:;ti, lao

d(>ng, t:;to ea sa thu?n lqi cho vi~c ap dvng thi hanh phap lu?t

BLDS cling la S\1' k~ thua, phat triSn eua phap lu?t dan sv cua

nhdt v6i tfnh chdt la lu?t chung va dinh huang cho vi~c xay d\ffig Cclc van him phap lu?t di~U chinh CaC quan h~ dan S\1' d~c thu, xu lflf bdt c?p cua lu?t hi~n hanh, giai quy~t dugc nhfrng vuang m~c trong thgc ti~n cu(>c s6ng

Day la b9 lu?t 16n nhdt cua Nha nu6c ta v~ mQi phucrng di~n: ph:;tm vi di~u chinh, thbi gian chuAn hi thong qua, s6 lugng di~u lu?t BLDS da th~ chS hoa Cuang linh ehiSn luge phat tri~n kinh tS xa h(>i, eae nghi quySt cua Dang va Cl) th~ hoa HiSn phap nam 2013 nh~m bao v~ quy~n lgi cua giai cdp eong nhan, nhan dan lao d(>ng va eua ea dan tQC, gop ph~n giai ph6ng sue san xudt, khuySn khfch mQi thanh ph~n kinh tS, m9i t~ng 16p dan cu s6ng va lam vi~e theo phap lu?t, vi sv nghi~p phat tri~n ddt nu6e, vi mve tieu dan giau nu6e m:;tnh, xa h9i cong b~ng, van minh; xay d\ffig cae ehuAn mve phap H eho eac tf> chtre, Ca nhan khi tham gia vao eae quan h~ dan S\1' nh~m tang cuemg quan If xa h9i b~ng phap lu?t theo dinh huang xa h9i chu nghia, th~ hi~n truy~n th6ng doan kSt, tuang than tuang ai cua dan t(>c ta BLDS g6p ph~n h:;tn chS tranh chdp tieu cge trong eac quan h~ dan S\1', bao dam dan chu, cong b~ng, 6n djnh, doan kSt trong n(>i b9 nhan dan, m6i ngubi vi c(>ng d6ng va e(>ng d6ng vi m6i nguai D6ng thbi, vi~c ban hanh BLDS la thvc hi~n m9t bu6c guan trQng phap di~n hoa phap lu?t dan sv, kh~c phvc tinh tr:;tng tan m:;tn, khong d~y du cua phap lu?t trong IInh V\l'C dan S\1', nh~m phat huy vai tro tac dvng cua phap lu?t dan sv trong vi~e dAy m:;tnh cae quan h~ dan S\1', hon nhan va gia dinh, kinh doanh, thuang m:;ti, lao d(>ng, t:;to ea sa thu?n lqi cho vi~c ap dvng thi hanh phap lu?t BLDS cling la S\1' k~ thua, phat triSn eua phap lu?t dan sv cua

ong cha ta va nhfmg tinh hoa cua phap lu~t dan SlJ tren thS gi6i

V~n d1,1ng vao di~u ki~n C\1 th~ cua chung ta hi~n nay

N()i dung chu ySu cua BLDS nam 2015:

Phdn thu nhdt: Nhfmg quy dinh chung

Phdn nay duqc kSt cdu bm 10 chuang v6i 157 di~u N()i

dung chu y€u cua phan nay 1a xac dinh ph~m vi di~u chinh cua

BLDS nam 2015, dia vi phap cua ca nhan, phap nhan H9 gia

dinh, t6 hqp tac va t6 chuc khac khong c6 tu each phap nhan

trong quan h~ dan SlJ D6ng thai quy dinh nhfmg nguyen t~c ca

ban trong Vi~C xac l~p, thl,lC hi~n cac quy~n va nghia V\1 dan SlJ,

giru quyet cac tranh chAp va ap d1,1ng lu~t dan sv; quy dinh cac

din CU xac l~p quy~n va nghia V\1 dan SlJ, Ia n~n tfmg CUa cac

quy dinh C\1 th~ trong toan B() lu~t Ngoai ra, con quy dinh cac

quy~n nhan than cua ca nhan nhu hQ ten , nai cu tru, tuyen b6

chSt, quy dinh v~ thl san, quy dinh v~ giao dich dan SlJ, v~ d~i

di~n thai h~n thai hi~u

Nhfmg quy djnh trong phdn nay mang tinh chdt chung,

xuyen su6t toan b9 n()i dung cua BLDS va duqc C\1 th~ hoa

trong tdt ca cac phdn cua BLDS nh~m bao dam tinh th6ng nhdt

v~ n9i dung, tranh tinh tr~ng trlmg I~p khong can thiSt

Phdn thu hai: Quy~n sa hiiu va quy~n khac d6i v6i thl sim

Phan nay g6m 4 chuang, 115 di~u (tir Di~u 158 dSn Di~u

273), quy djnh nhfmg nguyen t~C CO' ban CUa quy~n sa hfru,

quy~n khac d6i vm tru san, chiem hiiu, cac hinh thuc sa hiiu,

n()i dung quy~n sa hiiu va quy~n khac d6i v6i thl san, cac din

cu xac l~p chdm dUt quy~n sa hfru va bao v~ quy~n sa hiiu,

ong cha ta va nhfmg tinh hoa cua phap lu~t dan SlJ tren thS gi6i V~n d1,1ng vao di~u ki~n C\1 th~ cua chung ta hi~n nay

N()i dung chu ySu cua BLDS nam 2015:

Phdn thu nhdt: Nhfmg quy dinh chung

Phdn nay duqc kSt cdu bm 10 chuang v6i 157 di~u N()i dung chu y€u cua phan nay 1a xac dinh ph~m vi di~u chinh cua BLDS nam 2015, dia vi phap cua ca nhan, phap nhan H9 gia dinh, t6 hqp tac va t6 chuc khac khong c6 tu each phap nhan trong quan h~ dan SlJ D6ng thai quy dinh nhfmg nguyen t~c ca

ban trong Vi~C xac l~p, thl,lC hi~n cac quy~n va nghia V\1 dan SlJ,

giru quyet cac tranh chAp va ap d1,1ng lu~t dan sv; quy dinh cac din CU xac l~p quy~n va nghia V\1 dan SlJ, Ia n~n tfmg CUa cac quy dinh C\1 th~ trong toan B() lu~t Ngoai ra, con quy dinh cac quy~n nhan than cua ca nhan nhu hQ ten , nai cu tru, tuyen b6 chSt, quy dinh v~ thl san, quy dinh v~ giao dich dan SlJ, v~ d~i di~n thai h~n thai hi~u

Nhfmg quy djnh trong phdn nay mang tinh chdt chung, xuyen su6t toan b9 n()i dung cua BLDS va duqc C\1 th~ hoa trong tdt ca cac phdn cua BLDS nh~m bao dam tinh th6ng nhdt v~ n9i dung, tranh tinh tr~ng trlmg I~p khong can thiSt

Phdn thu hai: Quy~n sa hiiu va quy~n khac d6i v6i thl sim Phan nay g6m 4 chuang, 115 di~u (tir Di~u 158 dSn Di~u 273), quy djnh nhfmg nguyen t~C CO' ban CUa quy~n sa hfru, quy~n khac d6i vm tru san, chiem hiiu, cac hinh thuc sa hiiu, n()i dung quy~n sa hiiu va quy~n khac d6i v6i thl san, cac din

cu xac l~p chdm dUt quy~n sa hfru va bao v~ quy~n sa hiiu,

quy€n khac dbi v6i tai san; d~c bi~t Chuang XIV v6i tieu d€

"Quy€n khac dbi v6i tai san" quy dinh v€ quy€n dbi v6i bdt

d()ng san li€n k€, quy€n huang dl,lng va quy~n b€ m~t

Xufit phat tu vai tro chi phbi cua ccr sa kinh t@ h~ tAng dbi

v6i phap lu~t, BLDS kh~ng dinh vi tri trung tam cua ch@ dinh

quy€n sa hfru trong cac chS dinh lu~t dan Sl)' Trong mQi xa h()i,

phuang thuc chiSm hiiu cua cru v?t chfit va ch@ d9 sa hiiu co 9

nghia quySt dinh BLDS C\1 th€ hoa quy dinh v~ chS d() sa hfru

rna HiSn phap nam 2013 da kh~ng dinh, t~o CO' sa phap lf cho

cac quy dinh C\1 th~ a cac phAn tiSp theo cua BLDS va cac van

ban phap lu?t khac v€ quan h~ tai san Nhtmg quy dinh a phAn

nay th~ hi~n tinh dinh huang xa h()i chu nghia, bao dam duqc

quy~n sa hfru cua ca nhan, phap nhan va cac chu th€ khac,

khuysn khich phat tri€n tai san, rna r()ng dAu tu va phat tri€n

san xufit, kinh doanh

Phdn thu ba: Nghia V\1 dan Sl)' va hqp d6ng dan Sl)'

PhAn nay g6m 5 chuang, 334 di~u (tu Di€u 274 d@n Di€u

608) Day la phAn c6 s6 di€u lu?t 16n nhdt cua BLDS, quy dinh

nhfrng din CU lam phat sinh nghia V\1 dan Sl)'; nguyen t~C XaC

l?p, thl)'c hi~n thay d6i, chdm dm nghia V\1 dan sl)'; cac bi~n

phap bao dam thl)'C hi~n nghia V\1 dan Sl)' va trach nhi~m dan Sl)'

n6i chung va trach nhi~m dan SlJ dbi v6i tirng lo~i nghia V\1

rieng bi~t v m tu each la din cu chu ysu, thong d1,1ng va hqp

phap lam phat sinh nghia V\1 dan sv, hqp d6ng dan sv duqc quy

dinh tuang xtrng phu hqp v6i quy mo cua n6, bao g6m nhfrng

quy dinh chung vS hqp d6ng va m9t s6 hqp d6ng dan sv thong

d1,1ng trong doi sbng dan sv thuong ngay

quy€n khac dbi v6i tai san; d~c bi~t Chuang XIV v6i tieu d€

"Quy€n khac dbi v6i tai san" quy dinh v€ quy€n dbi v6i bdt d()ng san li€n k€, quy€n huang dl,lng va quy~n b€ m~t

Xufit phat tu vai tro chi phbi cua ccr sa kinh t@ h~ tAng dbi v6i phap lu~t, BLDS kh~ng dinh vi tri trung tam cua ch@ dinh quy€n sa hfru trong cac chS dinh lu~t dan Sl)' Trong mQi xa h()i, phuang thuc chiSm hiiu cua cru v?t chfit va ch@ d9 sa hiiu co 9

nghia quySt dinh BLDS C\1 th€ hoa quy dinh v~ chS d() sa hfru rna HiSn phap nam 2013 da kh~ng dinh, t~o CO' sa phap lf cho cac quy dinh C\1 th~ a cac phAn tiSp theo cua BLDS va cac van ban phap lu?t khac v€ quan h~ tai san Nhtmg quy dinh a phAn nay th~ hi~n tinh dinh huang xa h()i chu nghia, bao dam duqc quy~n sa hfru cua ca nhan, phap nhan va cac chu th€ khac, khuysn khich phat tri€n tai san, rna r()ng dAu tu va phat tri€n san xufit, kinh doanh

Phdn thu ba: Nghia V\1 dan Sl)' va hqp d6ng dan Sl)'

PhAn nay g6m 5 chuang, 334 di~u (tu Di€u 274 d@n Di€u 608) Day la phAn c6 s6 di€u lu?t 16n nhdt cua BLDS, quy dinh nhfrng din CU lam phat sinh nghia V\1 dan Sl)'; nguyen t~C XaC l?p, thl)'c hi~n thay d6i, chdm dm nghia V\1 dan sl)'; cac bi~n phap bao dam thl)'C hi~n nghia V\1 dan Sl)' va trach nhi~m dan Sl)' n6i chung va trach nhi~m dan SlJ dbi v6i tirng lo~i nghia V\1 rieng bi~t v m tu each la din cu chu ysu, thong d1,1ng va hqp phap lam phat sinh nghia V\1 dan sv, hqp d6ng dan sv duqc quy dinh tuang xtrng phu hqp v6i quy mo cua n6, bao g6m nhfrng quy dinh chung vS hqp d6ng va m9t s6 hqp d6ng dan sv thong d1,1ng trong doi sbng dan sv thuong ngay

N ghia V\l dan sv la lo:;ti quan h~ dan sv mang tinh chftt

"d()ng", lien quan d@n Vi~C dich chuy~n tai san, dich V\l tU chu

th~ nay sang chu th~ khac D6i tuqng cua nghia V\l c6 th~ la tai

san, m()t vi~c phai lam ho~c khong duqc lam Tai san va cong

vi~c duqc lam, khong duqc lam la nhung d6i tuqng cua nghia

V\l dan SlJ rftt da d:;tng, phuc t:;tp, cho nen cac quy dinh trong

phfin nay cua BLDS chu y@u Ia nhfrng quy <1inh khung c6 tinh

chftt dinh tinh rna khong thien v~ dinh luqng Bm v~y, cac

nguyen t~c ca ban duqc quy dinh la nhfrng dinh hu6ng cho

Vi~C XclC l~p, thlJC hi~n nghTa V\l va xuyen suf>t phfin nay cua

BLDS Nhfrng nguyen t~c ca ban d6 Ia:

giao k@t hqp d6ng nhung khong trai phap lu~t va d:;to due xa h()i,

tren CO' Sa binh d~ng v6i nhau va binh d~ng tru6c phap lu~t;

minh m(>t each trung thvc, theo tinh thAn hqp tac, dung cam

k@t, khong trai phap lu~t va d:;to due xa h()i;

+ Ngum nao huang lqi rna khong c6 din cu thi phai hoan

tra l:;ti;

chiu trach nhi~m dan sv, n@u gay thi~t h:;ti phai b6i thuang

Nhfrng nguyen t~c CO' ban va cac quy dinh trong phfill nay

nh&m bao dam quy~n va lqi ich hqp phap cua cac chu th~ tham

gia quan h~ dan sv; bao v~ lqi ich cua Nha nu6c va lqi ich cong

c()ng; g6p phfin dap irng cac nhu cfiu v~t chftt, tinh thAn cua

nhan dan; dAy m:;tnh giao luu dan sv trong nu6c cling nhu v6i

ngoai nu6c d6ng thai giai ph6ng m9i lvc luqng san xuftt nh&m

thuc dAy phat tri~n kinh t@ xa h9i a nuac ta

N ghia V\l dan sv la lo:;ti quan h~ dan sv mang tinh chftt

"d()ng", lien quan d@n Vi~C dich chuy~n tai san, dich V\l tU chu

th~ nay sang chu th~ khac D6i tuqng cua nghia V\l c6 th~ la tai san, m()t vi~c phai lam ho~c khong duqc lam Tai san va cong

vi~c duqc lam, khong duqc lam la nhung d6i tuqng cua nghia

V\l dan SlJ rftt da d:;tng, phuc t:;tp, cho nen cac quy dinh trong phfin nay cua BLDS chu y@u Ia nhfrng quy <1inh khung c6 tinh chftt dinh tinh rna khong thien v~ dinh luqng Bm v~y, cac

nguyen t~c ca ban duqc quy dinh la nhfrng dinh hu6ng cho

Vi~C XclC l~p, thlJC hi~n nghTa V\l va xuyen suf>t phfin nay cua

BLDS Nhfrng nguyen t~c ca ban d6 Ia:

giao k@t hqp d6ng nhung khong trai phap lu~t va d:;to due xa h()i,

tren CO' Sa binh d~ng v6i nhau va binh d~ng tru6c phap lu~t;

minh m(>t each trung thvc, theo tinh thAn hqp tac, dung cam k@t, khong trai phap lu~t va d:;to due xa h()i;

+ Ngum nao huang lqi rna khong c6 din cu thi phai hoan tra l:;ti;

chiu trach nhi~m dan sv, n@u gay thi~t h:;ti phai b6i thuang

Nhfrng nguyen t~c CO' ban va cac quy dinh trong phfill nay

nh&m bao dam quy~n va lqi ich hqp phap cua cac chu th~ tham

gia quan h~ dan sv; bao v~ lqi ich cua Nha nu6c va lqi ich cong c()ng; g6p phfin dap irng cac nhu cfiu v~t chftt, tinh thAn cua

nhan dan; dAy m:;tnh giao luu dan sv trong nu6c cling nhu v6i ngoai nu6c d6ng thai giai ph6ng m9i lvc luqng san xuftt nh&m thuc dAy phat tri~n kinh t@ xa h9i a nuac ta

Phdn thir tu: Thua k~

Phfin nay gf>m 4 chuang, 53 dieu (tir Di6u 609 d~n Di6u

662) quy djnh vi~c djch chuy~n di san ctia ngum ch~t cho

nhfrng nguoi con s6ng; ve nguoi d~ 1~ di san, nguoi huang di

san; nhfrng nguyen t~c ctia vi~c djch chuy€n di san va cac trlnh

l\l djch chuy~n di san; thua k~ theo di chuc va thua k~ theo

phap lu~t BLDS quy dinh nhfrng nguyen t~c ca ban cua thua

k~ la blnh d~ng, quyen tv djnh do~t ctia ngum c6 di san d€ 1~

va ctia ngum huang di san Nh~m bao v~ quyen tv dinh do~t

ctia ngum c6 di san, B9 lu~t quy dinh ve vi~c thua k~ theo di

chuc va cac hlnh thuc ctia di chuc, quyen ctia ngum l~p di chuc

trong vi~c dinh do~t tai san ctia hQ thong qua di chuc Ngum

thua k~ c6 quyen nh~ hay khong nh~ di san thua k~ n~u

nh~ di san hQ phai th\fc hi~n nghia V\1 ctia ngum ch€t d€ l~i

trong ph~ vi di san da nh~ PhArr nay cfing xac djnh nhfrng

trub'ng hgp thua k€ theo lu~t nhfrng ngum thua k€ va cac hang

thua k€; thua k~ th€ vi va thua k~ ctia nhfrng ngum lien quan

Ngoai ra, con quy djnh ve trlnh tv thanh toan di san va each

thuc phan chia di san theo di chuc ho~ theo phap lu~t

Phdn thir niim: Phap lu~t ap d1,mg d6i v6i quan h~ dan S\f c6

' '

yeu to nuac ngoai

PhArr nay gf>m 3 chuang, 24 dieu (tir Di6u 663 d€n Dieu

687) quy di~ ve thfun quy8n va phap lu~t dugc ap ch,mg khi

giai quy~t cac tranh chdp dan S\f (hi~u theo nghia r()ng) c6 y€u

I , '

to nuac ngoa1

c Lutjt

Khi BLDS dugc ban hanh vai tu each la nguf>n chti y€u

quan trQng thl cac d~o lu~t khac c6 gia tri nhu Ia nguf>n b6 trg

Phdn thir tu: Thua k~

Phfin nay gf>m 4 chuang, 53 dieu (tir Di6u 609 d~n Di6u 662) quy djnh vi~c djch chuy~n di san ctia ngum ch~t cho nhfrng nguoi con s6ng; ve nguoi d~ 1~ di san, nguoi huang di san; nhfrng nguyen t~c ctia vi~c djch chuy€n di san va cac trlnh

l\l djch chuy~n di san; thua k~ theo di chuc va thua k~ theo phap lu~t BLDS quy dinh nhfrng nguyen t~c ca ban cua thua k~ la blnh d~ng, quyen tv djnh do~t ctia ngum c6 di san d€ 1~

va ctia ngum huang di san Nh~m bao v~ quyen tv dinh do~t ctia ngum c6 di san, B9 lu~t quy dinh ve vi~c thua k~ theo di chuc va cac hlnh thuc ctia di chuc, quyen ctia ngum l~p di chuc trong vi~c dinh do~t tai san ctia hQ thong qua di chuc Ngum thua k~ c6 quyen nh~ hay khong nh~ di san thua k~ n~u nh~ di san hQ phai th\fc hi~n nghia V\1 ctia ngum ch€t d€ l~i trong ph~ vi di san da nh~ PhArr nay cfing xac djnh nhfrng trub'ng hgp thua k€ theo lu~t nhfrng ngum thua k€ va cac hang thua k€; thua k~ th€ vi va thua k~ ctia nhfrng ngum lien quan Ngoai ra, con quy djnh ve trlnh tv thanh toan di san va each thuc phan chia di san theo di chuc ho~ theo phap lu~t

Phdn thir niim: Phap lu~t ap d1,mg d6i v6i quan h~ dan S\f c6

' '

yeu to nuac ngoai

PhArr nay gf>m 3 chuang, 24 dieu (tir Di6u 663 d€n Dieu 687) quy di~ ve thfun quy8n va phap lu~t dugc ap ch,mg khi

giai quy~t cac tranh chdp dan S\f (hi~u theo nghia r()ng) c6 y€u

B<'>i vl, BLDS c6 quy dinh: N~u phap lu~t c6 quy dinh ho~c

trong BLDS chi ddn ro m()t d~o lu~t nao d6 duqc ap dvng thl

ap dvng quy dinh d6 V 61 y nghi'a d6, cac lu~t nhu Lu~t hon

nhan va gia dlnh, Lu~t doanh nghi~p, Lu~t pha sim doanh

nghi~p, Lu~t dfit dai, Lu~t tre em, Lu~t vS bao v~ va phat tri€n

rimg la ngu6n cua lu~t dan Sl,l

d Nghi quyh cua Qu6c h9i

Day la van ban do Qu6c h()i ban hanh, c6 hi~u h,rc nhu van

ban phap lu~t K€ ti.r khi ban hanh BLDS, Qu6c h()i da ban

hanh 2 nghi quy~t c6 y nghi'a d~c bi~t quan trQng d6i v6'i lu~t

dan sg, d6 la: Nghi quy~t ngay 28/10/1995 vS vi~c thi hanh

BLDS Nghi quy~t da li~t ke nhfrng van ban phap lu~t h~t hi~u

1gc khi BLDS b~t dliu c6 hi~u h,rc va quy dinh ph~m vi ap dvng

BLDS de giai quy~t cac tranh chfip phat sinh tru&c ngay BLDS

c6 hi~u lgc; Nghi quy~t s6 58 ngay 20/8/1998 vS giao dich dan

sg vS nha a duqc xac l~p tru&c ngay 011711991 c6 y nghi'a quan

trQng trong vi~c giai quy~t cac tranh chfip lien quan d~n giao

dich dan sg vS nha a giai do~n tru&c ngay 011711991, n()i dung

co tinh d~n m9i m~t xa h9i d6i vm vfin dS nha cr

d Cac van him dum lut;lt

+ Phap l~nh: La van ban do Uy ban thubng vv Qu6c h()i

ban hanh Tru&c day, khi chua ban hanh BLDS thi phap l~nh la

lo~i ngu6n quan trQng ph6 bi~n CUa lu~t dan Sl,l Nhung d~rt

nay, cac phap l~nh d6 khong con hi~u lgc Cac phap l~nh sau

nay CO the dUQ'C ban hanh de giai thich, huang ddn C\} the

nhfrng quy dinh cua BLDS ho~c phap l~nh se quy dinh nhfrng

Hnh Vl,lC rna chua du chin mu6i d€ ban hanh lu~t

B<'>i vl, BLDS c6 quy dinh: N~u phap lu~t c6 quy dinh ho~c trong BLDS chi ddn ro m()t d~o lu~t nao d6 duqc ap dvng thl

ap dvng quy dinh d6 V 61 y nghi'a d6, cac lu~t nhu Lu~t hon nhan va gia dlnh, Lu~t doanh nghi~p, Lu~t pha sim doanh nghi~p, Lu~t dfit dai, Lu~t tre em, Lu~t vS bao v~ va phat tri€n rimg la ngu6n cua lu~t dan Sl,l

d Nghi quyh cua Qu6c h9i

Day la van ban do Qu6c h()i ban hanh, c6 hi~u h,rc nhu van ban phap lu~t K€ ti.r khi ban hanh BLDS, Qu6c h()i da ban hanh 2 nghi quy~t c6 y nghi'a d~c bi~t quan trQng d6i v6'i lu~t

dan sg, d6 la: Nghi quy~t ngay 28/10/1995 vS vi~c thi hanh BLDS Nghi quy~t da li~t ke nhfrng van ban phap lu~t h~t hi~u 1gc khi BLDS b~t dliu c6 hi~u h,rc va quy dinh ph~m vi ap dvng BLDS de giai quy~t cac tranh chfip phat sinh tru&c ngay BLDS c6 hi~u lgc; Nghi quy~t s6 58 ngay 20/8/1998 vS giao dich dan

sg vS nha a duqc xac l~p tru&c ngay 011711991 c6 y nghi'a quan trQng trong vi~c giai quy~t cac tranh chfip lien quan d~n giao

dich dan sg vS nha a giai do~n tru&c ngay 011711991, n()i dung

co tinh d~n m9i m~t xa h9i d6i vm vfin dS nha cr

d Cac van him dum lut;lt

+ Phap l~nh: La van ban do Uy ban thubng vv Qu6c h()i ban hanh Tru&c day, khi chua ban hanh BLDS thi phap l~nh la lo~i ngu6n quan trQng ph6 bi~n CUa lu~t dan Sl,l Nhung d~rt nay, cac phap l~nh d6 khong con hi~u lgc Cac phap l~nh sau nay CO the dUQ'C ban hanh de giai thich, huang ddn C\} the nhfrng quy dinh cua BLDS ho~c phap l~nh se quy dinh nhfrng Hnh Vl,lC rna chua du chin mu6i d€ ban hanh lu~t