Vai trò của văn hoá doanh nghiệp thực sự quan trọng. Sự thắng thế của bất cứ một doanh nghiệp nào không phải ở chỗ là có bao nhiêu vốn và sử dụng công nghệ gì mà nó được quyết định bởi việc tổ chức những con người như thế nào. Con người ta có thể đi lên từ tay không về vốn nhưng không bao giờ từ tay không về văn hoá. Văn hoá chỉ có nền tảng chứ không có điểm mốc đầu cuối. Do vậy, xuất phát điểm của doanh nghiệp có thể sẽ là rất cao nếu như nó được xây dựng trên nền tảng văn hoá và các doanh nghiệp Hàn Quốc nhận thức rõ ràng được điều này.
Trang 1120
TÌM HIỂU NHỮNG NÉT ĐẶC SẮC CỦA VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP Ở HÀN QUỐC
SVTH: Lê Trà My, Hoàng Gia Bảo Trân 3H13
GVHD: Nguyễn Phương Dung
A MỞ ĐẦU
1)Mục đích nghiên cứu
Hàn Quốc là một quốc gia có lịch sử lâu đời với 5000 năm xây dựng và phát triển, là đất nước có nền kinh tế phát triển thứ 4 ở châu Á và thứ 15 trên toàn thế giới Sự phát triển của nền kinh tế Hàn Quốc được coi như một”kì tích” Và trong khi thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế, cùng với những nét đặc sắc văn hóa của dân tộc, các doanh nghiệp Hàn Quốc đã dần dần từng bước hình thành nên những nét văn hóa riêng biệt của mình
Hiện nay các tập đoàn, các công ty Hàn Quốc đang tích cực đầu tư và tham gia vào các dự án hay liên doanh ở nước ngoài, trong đó có Việt Nam, đã và đang có rất nhiều công ty Hàn Quốc đặt chi nhánh tại Việt Nam, có thể kể đến như Sam Sung, LG, Lotte, Deawoo, Posco, Kumho…
Với mong muốn tìm hiểu và khám phá những nét đặc sắc của văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc, chúng tôi đã chọn đề tài này để mang đến một cái nhìn chung về văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc, để từ đó chúng ta có thể hiểu và hòa nhập tốt hơn với môi trường làm việc của họ
2) Phương pháp và phạm vi nghiên cứu
Thông qua tài liệu sách báo, các thông tin thu thập trên Internet, từ đó tổng hợp đểtìm
ra những nét tiêu biểu, nét đặc sắc của văn hóa doanh nghiệp ở Hàn Quốc
Bố cục chính của bài nghiên cứu: Gồm 5 phần:
Phần 1: Khái niệm Doanh nghiệp và Văn hóa doanh nghiệp
Phần 2: Những nét đặc sắc của văn hóa doanh nghiệp ở Hàn Quốc
Phần 3: Một số yếu tố cấu thành văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc
Phần 4: Sự tích cực của văn hóa doanh nghiệp ở Hàn Quốc
Phần 5: Góc nhìn một vài khía cạnh giữa văn hóa doanh nghiệp của Hàn Quốc và
quốc gia khác (Chủ yếu là Mỹ)
Phạm vi nghiên cứu ở đây là tìm hiểu về Văn hóa Doanh nghiệp ở Hàn Quốc - môi trường làm việc tương lai, triển vọng
B NÉT ĐẶC SẮC CỦA VĂN HÓA DOANH NGHIỆP HÀN QUốC
1) Khái niệm chung
Trang 2121
Doanh nghiệp: Doanh nghiệp là một tổ chức kinh tế có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn
định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh
Văn hóa doanh nghiệp: là hệ thống các chuẩn mực về tinh thần và vật chất, quy định
mối quan hệ, thái độ và hành vi ứng xử của tất cả các thành viên trong doanh nghiệp hướng tới những giá trị tốt đẹp tạo nên nét riêng độc đáo, đồng thời là sức mạnh lâu bền của doanh nghiệp
Văn hóa doanh nghiệp tạo nên hình tượng hay biểu tượng của doanh nghiệp, đồng thời nó cũng”đúc”nên những nét tính cách, phong thái riêng nên rất dễ nhận ra của các thành viên của doanh nghiệp trong xã hội
2) Những nét đặc sắc nổi bật của văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc
Có thể kể đến một vài nét đăc sắc tiêu biểu của văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc như sau:
2.1.Quí trọng phẩm chất đạo đức
Trong khi các nước Tây Âu và Mỹ chú trọng bồi dưỡng công nghệ chuyên ngành và giáo dục tri thức nghiệp vụ cho cán bộ thì Hàn Quốc lại hết sức coi trọng giáo dục phẩm chất đạo đức Đặc biệt trong các doanh nghiệp thuộc ngành Ngân hàng, Thương mại, Hàng Không… Giáo trình cơ bản và quan trọng nhất là giáo dục cho cán bộ công nhân viên (CBCNV) phải lấy phong cách phục vụ làm mục đích chủ yếu, họ phải lễ độ và phải biết kiềm chế trong mọi trường hợp…
Coi trọng phẩm chất đạo đức của con người trong công tác quản lý CBCNV được các doanh nghiệp Hàn Quốc lấy làm trọng tâm và đây là nét đặc trưng chủ yếu của văn hóa Hàn Quốc
2.2.Tạo dựng một bầu không khí”gia đình”trong doanh nghiệp
Các doanh nghiệp Hàn Quốc biết vận dụng một cách khéo léo các hình thức để thể hiện sự quan tâm của doanh nghiệp đối với CBCNV và gia đình họ trong mọi trường hợp: quan tâm con cái, hiếu hỷ đại sự… đều được trợ cấp đặc biệt
Các doanh nghiệp cố gắng để CBCNV có thể yên tâm với công việc của mình ở doanh nghiệp, bồi dưỡng cho họ tình cảm đối với doanh ngiệp như đôi với gia đình của họ
2.3.Quí trọng các quan hệ đặc biệt
Ở Hàn Quốc, phần lớn áp dụng quyền sở hữu và quyền kinh doanh của doanh nghiệp theo chế độ cha truyền con nối Vì vậy những người có quan hệ đặc biệt với chủ doanh nghiệp thường được giao trọng trách cao
Trong các doanh nghiệp Hàn Quốc, thường tồn tại nhiều nhóm nhỏ: hội đồng hương, đồng môn, họ hàng, quan hệ đặc biệt…
Trang 3122
Trong một kết quả điều tra của Hàn Quốc cho thấy 59% số người cho rằng: “Trước khi vào làm việc ở một doanh nghiệp thì cần tìm hiểu và biết rõ lực lượng lãnh đạo, nhóm hợp thành… rồi mới quyết định dự tuyển vào hay khồng” Và việc tranh thủ đặt quan hệ trước diễn ra rất nhiều
2.4.Quan tâm chú trọng đến công tác giáo dục, bồi dưỡng người có tài
Để nhằm đào tạo và bồi dưỡng những người có năng lực và trình độ, doanh nghiệp Hàn Quốc thực hiện những công việc như:
Để một người linh động làm nhiều công việc, không chỉ cố định ở một lĩnh vực mà được thuyên chuyển đến các lĩnh vực có liên quan.Điều này giúp nâng cao nhiều kỹ năng khác nhau, tích lũy được nhiều kinh nghiệm
Bằng mọi cách truyền bá văn hóa doanh nghiệp cho CBCNV
Thường xuyên tổ chức đào tạo lại nghề nghiệp cho CBCNV
2.5 Coi trọng sự trung thành với doanh nghiệp
Một trong những nét văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc là chú trọng bồi dưỡng tính trung thành của CBCNV với doanh nghiệp.Doanh nghiệp Hàn Quốc đã biết kết hợp một cách khéo léo giữa mục tiêu của doanh nghiệp và Nhà nước với lợi ích của từng CBCNV
2.6.Tôn trọng CBCNV, bồi dưỡng ý thức tổ chức và kỉ luật
Các doanh nghiệp Hàn Quốc rất tôn trọng thân thể và thể diện CBCNV, quan trọng vấn đề tổ chức và kỉ luật trong doanh nghiệp.Điều này thể hiện ở chỗ biết tôn trọng cấp trên và mọi người, hết sức chú ý đến thể diện bản thân và người khác
Theo kết quả điều tra ở các doanh nghiệp Hàn Quốc thì khi giành được thành tích cao, 82% số người nhận lời chúc mừng của người khác mà không cần đáp lại bằng vật chất; 89,4% số người chọn lựa những doanh nghiệp có sự đối đãi tốt về nhân cách thay vì trả mức lương cao
Ý thức và kỉ luật còn ở chỗ họ luôn kính trọng và phục tùng cấp trên, người lớn tuổi.Dù điều này có giảm sút hơn so với khoảng thời gian trước đây nhưng đa số người Hàn vẫn cho rằng sự phục tùng chỉ đạo cấp trên là điều không thể thiếu
3) Các yếu tố cấu thành nên văn hóa doanh nghiệp
Chúng ta có thể thấy được cái yếu tố này một cách khá rõ rang khi tìm hiểu về các công ty, doanh nghiệp Hàn Quốc, như cấu trúc của Sam Sung, khía cạnh cấp trên, cấp dưới,
đồng nghiệp
Các doanh nghiệp Hàn Quốc thường có một cơ cấu tổ chức tập trung theo chiều dọc của việc ra quyết định ở cấp cao hơn và tập trung theo chiều ngang của chức năng kiểm soát trong các bộ phận nhân viên Nho giáo đã có ảnh hưởng lớn đến văn hóa tổ chức của công ty Hàn Quốc Do đó, văn hóa doanh nghiệp nước này là tình trạng xã hội phân cấp,
Trang 4123
độc tài và hài hòa vẫn là một yếu tố quan trọng trong mối quan hệ giữa cá nhân và doanh nghiệp tại Hàn Quốc
Việc sử dụng một lao động người Hàn Quốc ở địa vị xã hội thấp làm người quản lý nhờ khả năng tiếng Anh, kinh nghiệm và những năng lực khác của anh ta, và hy vọng anh
ta quản lý hiệu quả các nhân viên có địa vị xã hội cao hơn sẽ gây ra những vấn đề lớn Các nhóm quản lý quyền lực cũng được hình thành dựa trên các mối quan hệ chung về địa lý và môi trường học tập Những mối quan hệ không chính thức như các mối quan hệ môi trường học tập là một yếu tố khá quan trọng do cảm giác về bản sắc chung và thuộc về bản sắc Phần lớn cho thấy ngày tốt nghiệp rất được nhấn mạnh do tầm quan trọng của thâm niên Tương tác xã hội và các quyết định tuyển dụng biên chế chính thức bị ảnh hưởng bởi một nền tảng chung và khả năng tương thích từ khu vực tương tự Bởi vì mối quan hệ giữa nhà quản lý và người lao động tương tự như giữa một người cha và con trai, các ông chủ Hàn Quốc đối xử với nhân viên của họ với tinh thần giác ngộ và quan tâm đến việc giữ cho nhân viên luôn trung thành và tận tụy
Trong giao tiếp, bạn nên nhận ra rằng nghi thức chính thức là rất quan trọng Ngày nay, chúng ta có thể nhận thấy rằng hành động cúi chào truyền thống vẫn là một nghi thức chào mừng hay chào tạm biệt một cách chính thức Có nhiều kiểu hay mức cúi chào khác nhau của người Hàn Quốc, mỗi kiểu cúi chào tùy thuộc vào độ tuổi, cấp bậc và địa vị xã hội của các cá nhân liên quan cũng như các tình huống họ cúi chào Những cuộc trò chuyện chính thức ở Hàn Quốc cũng là một cách khác để thể hiện địa vị xã hội Nó được
sử dụng trong các công việc chính thức đặc biệt nếu bạn thăm viếng một công ty lần đầu tiên Điều này vô cùng lịch sự và thích hợp để sắp xếp các cuộc hẹn sau này Để thể hiện
sự tôn trọng, hầu hết các giám đốc điều hành của Hàn Quốc sẽ đứng khi một vị khách bước vào văn phòng của họ.Hành động được cho là bất lịch sự khi nhân viên cấp dưới vẫn ngồi trong khi cấp trên của họ thì đang đứng Giám đốc điều hành cấp cao của Hàn Quốc có thể không đứng lên khi một người nào đó mà họ không biết đi đến trừ khi được thông báo rằng
vị khách đó ở vị trí cao hơn hoặc là một khách mời đặc biệt Việc dành thời gian với các nhân viên Hàn Quốc ngoài giờ làm việc của họ được đánh giá cao Nói chung, người Hàn Quốc không cảm thấy tự do để giao tiếp cởi mở với cấp trên của họ tại nơi làm việc Tuy nhiên, họ sẵn sàng bày tỏ suy nghĩ của mình ở bên ngoài công sở Trong những trường hợp này, họ nói lên các vấn đề và sự không hài lòng của họ về công việc và các mối quan hệ Bên cạnh đó, các cá nhân hay tổ chức đều không ngần ngại tham gia vào các sự kiện như một bữa tiệc ăn uống, một buổi ca hát vào ban đêm, hoặc một bữa ăn ngoài trời Các mối quan hệ cá nhân và hoạt động tiếp xúc với nhau là rất quan trọng đối với doanh nghiệp Hàn Quốc
Về động cơ thăng chức cho nhân viên, những đánh giá trong các công ty Hàn Quốc đặt trọng tâm nhiều vào đóng góp cho công ty, khả năng hoạt động, thái độ và tính cách cá nhân Các khía cạnh này bao gồm kiến thức chuyên môn, lập kế hoạch, sự hiểu biết, óc phán đoán, tiềm năng tăng trưởng và phát triển Thái độ và tính cách cá nhân bao gồm sự
Trang 5124
thành thật, trách nhiệm, nỗ lực để tự phát triển và tự cải tiến các mối quan hệ con người.Thái độ chăm chỉ làm việc và sự hài hòa giữa các nhân viên được đánh giá cao Rất khó khăn để thăng chức cho một người nào đó có năng lực và khả năng đặc biệt mà không tính đến tình trạng thâm niên công tác Một nhân viên thường rời khỏi công ty nếu một đồng nghiệp mà anh ta nhận thấy có ít năng lực hơn mình được thăng tiến Tuy nhiên, thâm niên càng quan trọng hơn trong các cấp thấp hơn của một tổ chức Các tiêu chuẩn để thăng chức thông thường trong các công ty Hàn Quốc là thời gian cống hiến, thành tích, trong đó có giải thưởng, đào tạo, năng lực ngoại ngữ và nhân phẩm Lao động nữ có cùng loại công việc, chức danh, trình độ chuyên môn, trình độ học vấn vẫn được trả lương thấp hơn nam giới bởi những ảnh hưởng xã hội, vì xã hội Hàn Quốc là nam giới thống trị Nếu bạn thăng chức cho một người phụ nữ, điều đó được hiểu rằng nó có thể khuyến khích để tạo ra một thỏa thuận chính thức với các nhân viên khác, nếu không thì sự thăng chức này
có thể làm rạn nứt tinh thần của người lao động và ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu suất lao động Nếu cấp trên thăng chức một người nào đó, đánh giá hiệu suất của một nhân viên, hoặc thưởng một ai đó, họ sẽ xem xét các yếu tố đã được thảo luận trước đây và quan trọng hơn cả, cố gắng duy trì sự hòa hợp giữa các nhân viên cấp dưới
4) Sự tích cực của văn hóa doanh nghiệp ở Hàn Quốc
Văn hóa doanh nghiệp Hàn Quốc nhằm tạo ra quy tắc ứng xử cho CBCNV mà không phải tạo ra tác dụng chỉ đạo Cách làm này thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện phương thức kinh doanh”lấy con người làm trung tâm”và làm cho năng lực phát triển sản phẩm và năng lực đoàn kết hiệp đồng tập thể của doanh nghiệp trở nên phồn vinh, nâng cao hiệu quả lao động sản xuất
5) Góc nhìn đa dạng giữa văn hóa doanh nghiệp của Hàn Quốc và quốc gia khác (Mỹ)
Một số khác biệt lớn đã được ghi nhận khi so sánh phong cách lãnh đạo của các nhà quản lý Hàn Quốc và Mỹ Một sự khác biệt lớn là các nhà quản lý có xu hướng nhìn nhận tầm quan trọng về văn hóa của các nhóm như thế nào Người Mỹ có xu hướng tập trung vào các cá nhân, mỗi người tự chịu trách nhiệm về chính hành động của mình Nhà quản lý thể hiện sự gương mẫu hơn thông qua sự tương tác ảnh hưởng lẫn nhau và nhân viên thực thi nhiệm vụ để đạt được nguyện vọng cá nhân của chính mình Người Hàn Quốc xem hiệu suất làm việc là đóng góp của cả nhóm Điều này bắt nguồn từ thực tế là hầu hết các nước trong khu vực Châu Á hoạt động theo cấu trúc nhóm cơ bản Vì vậy, nhà quản lý được đề cao khi thông báo các chỉ thị cho toàn thể lực lượng lao động chứ không phải là một cá nhân Coi trọng như nhau là cách quản lý được các nhân viên đánh giá cao trong doanh nghiệp Người Mỹ có xu hướng xem cấp trên của họ như là địch thủ và mọi người tránh xa bằng mọi giá Sự tôn trọng khiến họ giảm bớt nỗi sợ hãi và/hoặc lòng đố kỵ trong các mối quan hệ cơ bản và những việc liên quan đến công ty
Người Hàn Quốc xem các nhà quản lý của họ như các nhà lãnh đạo xã hội quan
Trang 6125
trọng.Sự tôn trọng địa vị và mối quan hệ trong môi trường kinh doanh khá cao, vì vậy, vai trò của nhà quản lý trở thành một biểu tượng tuyệt vời Người quản lý được xem là đại diện của tổ chức và vị trí của họ có giá trị rất lớn trong việc tạo ra các liên kết mạnh mẽ trong cơ cấu tổ chức của công ty Để chỉ thị được tôn trọng, thì các lễ nghi,phép tắc và tác phong phải được tuân thủ Mối quan hệ ra quyết định giữa người sử dụng lao động và người lao động, cấp trên và cấp dưới, giống như giữa các thành viên trong gia đình hơn là mối quan hệ chủ - tớ Điều này giải thích lý do tại sao thâm niên công tác là một mối quan tâm lớn khi các công ty xem xét những người sẽ được thăng chức
Người Hàn Quốc cũng xem cha như một nhân vật độc tài Ông phải được tất cả các thành viên trong gia đình tôn trọng và lời nói của ông phải được tuân theo Triết lý này cũng được phản ánh qua các chương trình đào tạo ở hầu hết các công ty Hàn Quốc Nhân viên được đào tạo để tuân thủ đúng nội quy và các công ty tạo điều kiện để nhân viên phát huy khả năng sáng tạo Do đó, các nhân viên Hàn Quốc không tham gia vào việc ra quyết định kể từ khi việc làm này được dành riêng cho nhà quản lý đứng đầu Hầu hết các công
ty Hàn Quốc dựa trên trình độ kỹ thuật, một quy định thứ bậc cứng nhắc, để hệ thống hóa các quy tắc và luật lệ.Trong hầu hết các công ty, một trong những tiêu chuẩn quan trọng nhất để thăng chức một cách hợp thức là độ dài của thời gian cống hiến Người có thời gian cống hiến lâu dài được coi là rất trung thành với công ty và trình độ giỏi hơn những người khác trong công ty Đó là lý do tại sao việc ra quyết định tập trung ở các cấp trên của hệ thống phân cấp quản lý và những quyết định quan trọng, đặc biệt là những đòi hỏi về chi phí, phải thông qua một thủ tục chính thức cần có sự chấp thuận của người quản lý cấp trên Quá trình phê duyệt chính thức này được coi là một phương tiện của người nắm quyền và quyền lực của họ hơn là tham khảo ý kiến và sự tham gia của người khác Không giống như Nhật Bản, người Hàn Quốc sẽ quyết định có lợi cho riêng mình khi đối mặt với sự lựa chọn giữa lợi ích của nhóm và lợi ích riêng của họ Vì vậy, việc các nhà quản lý xem xét những lợi ích cho người lao động khi họ đưa ra quyết định là rất quan trọng Để làm điều này, các quyết định luôn luôn theo định hướng lâu dài Khá thú vị là, kiểu ra quyết định này giống hệt như việc người cha chăm sóc những đứa con của mình, một lần nữa đề cập đến tầm quan trọng của gia đình trong văn hóa Hàn Quốc
Ngược lại, những nhà quản lý trong các công ty Mỹ có ảnh hưởng lớn qua ý tưởng rằng họ nên tối đa hóa tài sản của cổ đông Vì hầu hết các công ty Mỹ đang tồn tại hình thức sở hữu công khai, nhà quản lý, đặc biệt là giám đốc điều hành (CEO), đều được các
cổ đông giám sát chặt chẽ Hoạt động của họ được dựa trên giá trị tài sản họ có thể tạo ra cho các cổ đông là bao nhiêu, có bao nhiêu phúc lợi họ không thể tạo ra cho nhân viên của mình Những người quản lý dưới sự kiểm soát của giám đốc điều hành chắc chắn phải tuân theo cùng một khuôn mẫu Không giống như các công ty Hàn Quốc, những nhà quản lý trong các công ty của Mỹ được lựa chọn chủ yếu thông qua hoạt động của họ trong công ty; thâm niên công tác không phải là một mối quan tâm lớn Tương tự như công ty Hàn Quốc, ở công ty Mỹ, những quyết định quan trọng thường do các nhà quản lý cấp cao đưa
Trang 7126
ra sau khi tổ chức một số cuộc thảo luận nhóm, đôi khi, một quyết định có thể liên quan đến người lao động như quản đốc hoặc người giám sát và có thể được thực hiện mà không
có sự chấp thuận của người quản lý cấp cao Mối quan hệ giữa nhà quản lý và nhân viên trong công ty Mỹ không sâu sắc như trong công ty Hàn Quốc.Trong các công ty Mỹ, các nhà quản lý giống như một người đồng nghiệp hơn là một nhân vật độc tài Ở Mỹ, nghĩa vụ đối với cán bộ quản lý trong việc chăm sóc cấp dưới của mình không mạnh mẽ như tại Hàn Quốc Đôi khi họ sẽ hy sinh phúc lợi của nhân viên để giữ cho công việc của mình Các nhà quản lý Mỹ thường được đánh giá mỗi năm một lần, và để có được một hiệu suất tốt hơn trong một khoảng thời gian ngắn và được thăng chức, quyết định của họ thường được thực hiện để đạt được một mục tiêu ngắn hạn
C KẾT LUẬN
Vai trò của văn hoá doanh nghiệp thực sự quan trọng Sự thắng thế của bất cứ một doanh nghiệp nào không phải ở chỗ là có bao nhiêu vốn và sử dụng công nghệ gì mà nó được quyết định bởi việc tổ chức những con người như thế nào Con người ta có thể đi lên
từ tay không về vốn nhưng không bao giờ từ tay không về văn hoá Văn hoá chỉ có nền tảng chứ không có điểm mốc đầu cuối Do vậy, xuất phát điểm của doanh nghiệp có thể sẽ
là rất cao nếu như nó được xây dựng trên nền tảng văn hoá và các doanh nghiệp Hàn Quốc
nhận thức rõ ràng được điều này
Văn hóa doanh nghiệp của Hàn Quốc có những nét đặc sắc với sự tích cực cùng hiệu quả của nó là một trong những thứ mà rất nhiều các doanh nghiệp của các quốc gia khác cần học hỏi theo, và nó cũng là đề tài nghiên cứu khoa học thú vị và hấp dẫn mà chúng tôi thực hiện
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Tổng thuật: Hà Hậu, Viện Nghiên cứu Đông Bắc Á (http://cks.inas.gov.vn/)
2 http://diendan.hanquochoc.edu.vn/
3 http://songgianh.com.vn/
4 http://www.termpaperwarehouse.com/essay-on/Korean-Vs-Us-Management-Essay/27286