Giáo trình Kỹ thuật an toàn và bảo hộ lao động - Nghề: Hàn - CĐ Kỹ Thuật Công Nghệ Bà Rịa-Vũng Tàu

(NB) Nội dung của giáo trình đã được biên soạn trên cơ sở kế thừa những nội dung hiện được giảng dạy trong nhà trường, kết hợp với những nội dung mới nhằm đáp ứng yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo phục vụ sự nghiệp Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa. Giáo trình được biên soạn ngắn gọn, dễ hiểu. Các kiến thức trong toàn bộ giáo trình có mối quan hệ lôgíc chặt chẽ.

TUYÊN B  B N QUY NỐ Ả Ề

Tài li u này thu c lo i sách giáo trình nên các ngu n thông tin có thệ ộ ạ ồ ể 

được phép dùng nguyên b n ho c trích dùng cho các m c đích v  đào t o vàả ặ ụ ề ạ  tham kh o.ả

M i m c đích khác mang tính l ch l c ho c s  d ng v i m c đích kinhọ ụ ệ ạ ặ ử ụ ớ ụ  doanh thi u lành m nh s  b  nghiêm c m.ế ạ ẽ ị ấ

L I GI I THI U Ờ Ớ Ệ

      Giáo trình K  thu t an toàn và b o h  lao đ ngỹ ậ ả ộ ộ , đ c biên so n theoượ ạ  

chương trình gi ng d y  c a Nhà trả ạ ủ ường. N i dung  c a giáo trình đã độ ủ ượ  cbiên so n trên c  s  k  th a nh ng n i dung hi n đạ ơ ở ế ừ ữ ộ ệ ược gi ng d y trong nhàả ạ  

trường, k t h p v i nh ng n i dung m i nh m đáp  ng yêu c u nâng caoế ợ ớ ữ ộ ớ ằ ứ ầ  

ch t lấ ượng đào t o ph c v  s  nghi p Công nghi p hóa ­ Hi n đ i hóa. Giáoạ ụ ụ ự ệ ệ ệ ạ  trình được biên so n ng n g n, d  hi u. Các ki n th c trong toàn b  giáoạ ắ ọ ễ ể ế ứ ộ  trình có m i quan h  lôgíc ch t ch  ố ệ ặ ẽ

      Khi biên so n giáo trình, chúng tôi đã cô g ng c p nh t nh ng ki nạ ắ ậ ậ ữ ế  

th c m i có liên quan đ n Mô đun và phù h p v i đ i tứ ớ ế ợ ớ ố ượng s  d ng cũngử ụ  

nh  c  g ng nh ng n i dung lý thuy t v i nh ng v n đ  th c t  thư ố ắ ữ ộ ế ớ ữ ấ ề ự ế ường g pặ  

v  công tác an toàn trong b o dề ả ưỡng, s a ch a và s n xu t.ử ữ ả ấ

           Giáo trình được biên so n cho đ i tạ ố ượng là sinh viên h  trung c pệ ấ  

và cao đ ng ho c là tài li u tham kh o cho công nhân k  thu t. ẳ ặ ệ ả ỹ ậ

     M c dù đã c  g ng nh ng ch c ch n không tránh kh i nh ng sai sót.ặ ố ắ ư ắ ắ ỏ ữ  

R t mong nh n đấ ậ ược các ý ki n đóng góp c a b n đ c và các b n đ ngế ủ ạ ọ ạ ồ  nghi p đ  giáo trình đệ ể ược hoàn ch nh h n. Các ý ki n xin đỉ ơ ế ược g i v  Khoaử ề  

C  khí  Trơ ường Cao Đ ng Ngh  T nh Bà R a Vũng Tàu.ẳ ề ỉ ị

       Bà R a – Vũng Tàu, ngày tháng  năm 2016ị      Biên so nạ

      Lê Văn minh

1.1.1. An toàn nh m tránh nh ng ánh sáng do h  quang phát ra ằ ữ ồ

và nh ng kim lo i nóng ch y b n ra ữ ạ ả ắ 21.1.2.  An toàn nh m tránh đi n gi t ằ ệ ậ 21.1.3.  An toàn nh m tránh n , trúng đ c và nh ng nguy h i khác ằ ổ ộ ữ ạ 31.2. Nguyên t c và bi n pháp c  b n trong phòng ng a tác h i c a các tia sáng ắ ệ ơ ả ừ ạ ủcác bi n pháp kh n c pệ ẩ ấ       31.2.1. Nh ng tác h i c a tia l a hàn.ữ ạ ủ ử 4

2.2. Tác h i c a b i , khúi hàn và bi n ph p phũng ch ngạ ủ ụ ệ ỏ ố   trong không 

khí, khi b  hít vào ph i chúng s  gây thị ổ ẽ ư ng t n đơ ổ ư ng hô h p.ờ ấ 7

3.3. L c b i trong s n xu t công nghi pọ ụ ả ấ ệ 8BÀI 2:  K  THU T AN TOÀN KHI HÀN H  QUANG TAYỸ Ậ Ồ 10

1.  nh hẢ ưởng c a ánh sáng h  quang , khói b i hàn lên  c  th  ngủ ồ ụ ơ ể ười 10

1.3.4.  K  thu t an toàn v i đ t đèn:ỹ ậ ớ ấ 15

2. Tiêu chu n v  an toàn ánh sáng h  quang , khói b i ẩ ề ồ ụ 172.1. Tiêu chu n v  ánh sáng, ti ng  n ẩ ề ế ồ 172.1.1. Nh ng khái ni m chung Ti ng  n:ữ ệ ế ồ 17

1.2. M c đíchụ 31

2. Các nhân t   nh hố ả ưởng và bi n pháp phòng ch ng b nh ngh  nghi p.ệ ố ệ ề ệ 32

2.2. Nguyên t c c  thắ ụ ể: G m 7 bồ ước sau: 32

2. Đ i v i bên ngoài các tòa nhà tr  s :ố ớ ụ ở 33

3. Đ i v i các bi n pháp thi công duy trì làm s ch h  th ng thoát nố ớ ệ ạ ệ ố ước: 37

4. Bi n pháp thu gom, t p k t rác th i trên xe đ y:ệ ậ ế ả ẩ 37

5.1. An ninh tr t t , văn minh công s :ậ ự ở 38

5.3. An toàn tài s n tr  s  và phòng ch ng cháy nả ụ ở ố ổ 395.4. Phương án không  nh hả ưởng đ n ho t đ ng c a tr  s :ế ạ ộ ủ ụ ở 39BÀI 4: PHONG CH NG CHÁY N  VÀ S  C U NGỐ Ổ Ơ Ứ ƯỜI B  N NỊ Ạ 401.M c đích và ý nghĩa c a vi c phòng chông cháy n ụ ủ ệ ổ 40

1.2.1.Điêu kiên đê môt đam chay nô xau rà ̣ ̉ ̣ ́ ́ ̉ ̃ 411.2.2. Cháy hoàn toàn và cháy không hoàn toàn: 411.2.3.Ngu nồ   b tắ  l aử  (m iồ  b tắ  l a):ử 42

K  THU T Ỹ Ậ AN TOÀN VÀ B O H  Ả ỘLAO Đ NGỘ

V  TRÍ, TÍNH CH T C A MÔ ĐUN:Ị Ấ Ủ

- V  trí c a môn h c: Môn h c này đị ủ ọ ọ ược b  trí sau khi h c xong cácố ọ  

chương trình chung và trước các môn h c/mô đun đào t o ngh ọ ạ ề

- Tính ch t môn h c: Là môn h c lý thuy t c  s  b t bu c.ấ ọ ọ ế ơ ở ắ ộ

  C ngộ 30  

BÀI 1

BI N PHÁP PHÒNG H  LAO Đ NGỆ Ộ Ộ

M c tiêu:  ụ

­ Trình bày được phân lo i đ c tính và tác h i c a ánh sáng h  quang ạ ộ ạ ủ ồ

­ Trình bày được nguyên t c và bi n pháp c  b n trong phòng ng a tác ắ ệ ơ ả ừ

h i c a h  quang hàn ạ ủ ồ ­ Các bi n pháp kh n c p.ệ ẩ ấ

­ Trình bày được th  nào là phòng ch ng b i và phân lo i phòng ch ng ế ố ụ ạ ố

bui.khói hàn 

­ Phân tích được tác h i c a b i, khói hàn  và bi n pháp phòng ng a.ạ ủ ụ ệ ừ

­ Trình bày được phương pháp v  k  thu t phòng cháy ch a cháy, khi hànề ỹ ậ ữ  

1. Phòng ch ng tác h i c a ánh sáng h  quang ố ạ ủ ồ

­ Xung quanh nh ng n i làm vi c ph i có nh ng t m che ch n, tr u c khiữ ơ ệ ả ữ ấ ắ ư ớ  

m i h  quang ph i quan sát bên c nh đ  tránh nh ng tia sáng h  quang  nhồ ồ ả ạ ể ữ ồ ả  

hưởng đ n s c kh e c a ngế ứ ỏ ủ ười làm vi c xung quanh.ệ

1.1.2.  An toàn nh m tránh đi n gi t ằ ệ ậ

Đ  tránh hi n tể ệ ượng này, người th  ph i có nh ng bi n pháp sau:ợ ả ữ ệ

­ V  ngoài c a máy và c u dao c n ph i đỏ ủ ầ ầ ả ược ti p đ t t t.ế ấ ố

­ T t c  nh ng dây d n dùng đ  hàn ph i đấ ả ữ ẫ ể ả ược cách đi n t t.ệ ố

­ Khi ng t đi n ho c đóng c u dao thắ ệ ặ ầ ường ph i đeo găng tay da khô và ph iả ả  nghiêng đ u v  m t bên đ  tránh tình tr ng b  b ng do tia l a đi n gây nên.ầ ề ộ ể ạ ị ỏ ử ệ

­ T t c  các d ng c  khi hàn nh : găng tay, qu n áo, giày… ph i khô ráo.ấ ả ụ ụ ư ầ ả

­ Khi làm vi c   n i  m ệ ở ơ ẩ ướt ph i đi giày cao su ho c dùng t m g  khô đ  lótả ặ ấ ỗ ể  

dưới chân

­ Khi làm vi c   trong nh ng  ng tròn và nh ng v t đ ng b ng kim lo i ph iệ ở ữ ố ữ ậ ự ằ ạ ả  

có t m cách đi n   dấ ệ ở ưới chân

­ Khi hàn   nh ng n i thi u ánh sáng ho c ban đêm ph i trang b  đ y đ  bóngở ữ ơ ế ặ ả ị ầ ủ  đèn

­ N u th y ngế ấ ườ ị ệi b  đi n gi t, ph i l p t c ng t ngu n đi n chính.ậ ả ậ ứ ắ ồ ệ

1.1.3.  An toàn nh m tránh n , trúng đ c và nh ng nguy h i khác  ằ ổ ộ ữ ạ

Đ  đ m b o an toàn, khi thao tác c n có nh ng bi n pháp sau:ể ả ả ầ ữ ệ

­ Khi hàn nh ng v t ch a nh  két xăng, nh ng ch t d  cháy thì ph i c  r aữ ậ ứ ư ữ ấ ễ ả ọ ữ  

s ch s  và đ  khô trạ ẽ ể ước khi hàn

­ Khi làm vi c trong n i h i ho c nh ng thùng l n thì sau m t th i gian ph iệ ồ ơ ặ ữ ớ ộ ờ ả  

ra ngoài hô h p không khí m i.ấ ớ

­ Khi c o và làm s ch x  hàn ph i đeo kính tr ng.ạ ạ ỉ ả ắ

­ Ch  làm công vi c hàn ph i đỗ ệ ả ược thông gió t t, đ c bi t là hàn kim lo iố ặ ệ ạ  màu.

­ Khi hàn   trên cao ph i đeo dây an toàn và ph i bu c vào dây cáp trên giá cở ả ả ộ ố 

đ nh.ị

1.2. Nguyên t c và bi n pháp c  b n trong phòng ng a tác h i c a ắ ệ ơ ả ừ ạ ủ

các tia sáng các bi n pháp kh n c pệ ẩ ấ

1.2.1. Nh ng tác h i c a tia l a hàn.ữ ạ ủ ử

– Nguy c  b nh v  m t:ơ ệ ề ắ  giác m c, k t m c và các ph n ph  c a nhãn c u cóạ ế ạ ầ ụ ủ ầ  

th  b  thể ị ương khi ti p xúc v i ánh sáng quá m nh. Vi c thế ớ ạ ệ ường xuyên nhìn vào tia l a c a que hàn s  khi n m t b  t n thử ủ ẽ ế ắ ị ổ ương d n đ n viêm giác m cẫ ế ạ  

do ánh sáng. Trong ánh sáng tia l a hàn có ch a tia UV có bử ứ ước song 315mm, khi nhìn quá lâu vào s  khi n cho m t b  nhi m đ c. Ngoài ra trong tia l a hànẽ ế ắ ị ễ ộ ử  còn ch a b c x  và nhi t có th  gây ra b nh viêm quang – giác m c. B nhứ ứ ạ ệ ể ệ ạ ệ  này ph c h i nhanh và không có bi n ch ng.ụ ồ ế ứ

– Gây b nh cho v  đệ ề ường hô h p:ấ  Khi que hàn cháy, sinh ra nhi u khí đ c h iề ộ ạ  

nh  khí cacbonic, b i silic, b i măng gan, b i oxit k m…N u hít ph i cácư ụ ụ ụ ẽ ế ả  

lo i b i đ c h i cho h  hô h p và s c kh e cho ngạ ụ ộ ạ ệ ấ ứ ỏ ườ ếi ti p xúc

– Gây b ng da:ỏ  Khi hàn, các tia l a hàn b n ra kèm theo là kim lo i l ng   ử ắ ạ ỏ ởnhi t đ  cao có th  gây b ng da cho th  hàn và nh ng ngệ ộ ể ỏ ợ ữ ười xung quanh đó.– Nguy c  cháy n :ơ ổ  Th i gian g n đây tình tr ng cháy n  do hàn, c t kim lo iờ ầ ạ ổ ắ ạ  

x y ra khá nhi u. Tia l a hàn khi phóng ra mang theo nh ng h t kim lo i ả ề ử ữ ạ ạ ở nhi t đ  cao khi g p v t d  cháy có th  gây ra h a ho n.ệ ộ ặ ậ ễ ể ỏ ạ

1.2.2. Cách phòng tránh

– B o v  ph n đ u:ả ệ ầ ầ  Mũ hàn b o v  là đi u ki n b t bu c khi b t đ u côngả ệ ề ệ ắ ộ ắ ầ  

vi c hàn. Mũ b o v  giúp tránh  nh hệ ả ệ ả ưởng c a tia UV, tia h ng ngo i, tia xủ ồ ạ ỉ hàn nóng ch y b n tóe lên m t và da m t.ả ắ ắ ặ

Hình 1.1. Nón b o h ả ộ

– Qu n áo b o v :ầ ả ệ  B o v  chân, tay và vùng da c  c a công nhân hàn. Qu nả ệ ổ ủ ầ  

áo ph i đả ược làm b ng v t li u không cháy ho c khó cháy. Ch t li u b ng daằ ậ ệ ặ ấ ệ ằ  luôn là s  l a ch n an toàn đ  ch ng ch y b ng cho công nhân. Nên mangự ự ọ ể ố ả ỏ  thêm găng tay vì tay là n i ti p xúc g n nh t v i tia l a hàn.ơ ế ầ ấ ớ ử

Hình 1.2. Đ  b o h ồ ả ộ

– Khuc v c hàn tách bi t:ự ệ  nên xây d ng khu v c hàn tách bi t v i các khu cònự ự ệ ớ  

l i đ  tránh  nh hạ ể ả ưởng đ n các khu v c khác b   nh sáng và h  quang đi n.ế ự ở ả ồ ệ  

Vi c xây d ng tách bi t làm gi m thi u thi t h i khi x y ra h a ho n và h nệ ự ệ ả ể ệ ạ ả ỏ ạ ạ  

ch  s  ti p xúc c a tia l a hàn v i v t li u d  cháy.ế ự ế ủ ử ớ ậ ệ ễ

– S  d ng màn nh a pvc ngăn tia l a hàn:ử ụ ự ử  Lo i này thạ ường có màu đ , có khỏ ả năng ngăn ch n ánh sáng, nh ng h t kim lo i nóng ch y b n tung tóe  nhặ ữ ạ ạ ả ắ ả  

hưởng đ n khu v c xung quanh n u b n làm khu hàn chung v i các khu s nế ự ế ạ ớ ả  

xu t khác.ấ

Hình 1.3. Hình Màn nh a pvc ngăn tia l a hàn ự ử

S  d ngử ụ  màn nh a pvc ngăn tia l a hànự ử  giúp b n ti t ki m chi phí xâyạ ế ệ  

d ng nhi u khu v c làm vi c khác nhau ho c xây d ng vách ngăn b ng cácự ề ự ệ ặ ự ằ  

lo i v t li u khác.ạ ậ ệ

Trên đây là m t sộ ố tác h i c a tia l a hànạ ủ ử  và cách phòng tránh, mong 

r ng các bi n pháp trên giúp cho b n có th  an toàn h n khiằ ệ ạ ể ơ  hàn, c t kim lo i.ắ ạ

2. Phong ch ng b i, khúi hàn ,  trong s n xu tố ụ ả ấ

2.1.2 Phân lo i:ạ

­ Theo ngu n g c ồ ố : B i kim lo i (Mn, Si, r  s t,  ); b i cát, b i g ; b i đ ngụ ạ ỉ ắ ụ ụ ỗ ụ ộ  

v t: b i lông,ậ ụ  b i xụ ư ng; b i th c v t: b i bông, b i gai; b i hoá ch t (grafit,ơ ụ ự ậ ụ ụ ụ ấ  

Các h t b i kích thạ ụ ư c (2 5)àmớ ữ   d  dàng theo không khí vào t i phể ớ ế 

qu n, ph  nang,   đây b i đả ế ở ụ ư c các l p th c bào bao vây vàợ ớ ự  tiêu di t kho ngệ ả  90% n a, s  còn l i đ ng   ph i gây nên b nh b i ph i và các b nh khácữ ố ạ ọ ở ổ ệ ụ ổ ệ  (b nhệ

silicose, asbestose, siderose, )

B nh ph i nhi m: ệ ơ ể  bôi thư ng g p   nh ng công nhân khai thác ch  bi n, v nờ ặ ở ữ ế ế ậ  chuy nể  qu ng đá, kim lo i, than v.v ặ ạ

B i silic: ụ  là b nh do ph i b  nhi m b i silic   th  đúc, th  khoan đá, th  m ,ệ ổ ị ễ ụ ở ợ ợ ợ ỏ  

th  làmợ  g m s  và v t li u ch u l a…B nh này chi m 40   70% trong t ngố ứ ậ ệ ị ử ệ ế ữ ổ  

s  các b nh v  ph i. Ngoàiố ệ ề ổ  còn có các b nh asbestose (nhi m b i amiăng),ệ ễ ụ  aluminose (b i boxit, đ t sét), siderose (b i s t).ụ ấ ụ ắ

B nh ngh  ghi p ệ ề ệ : Bao g m các b nh nhồ ệ ư  viêm mũi, viêm h ng, viêm phọ ế 

qu n, viêmả  teo mũi do b i crôm, asen…ụ

N nh ngoài da ệ : b i có th  dính bám vào da làm viêm da, làm b t kín các lụ ể ị ỗ chân lông và  nh hả ư ng đ n bài ti t, b i có th  b t các l  c a tuy n nh n gâyở ế ế ụ ể ị ỗ ủ ế ờ  

ra m n, l  loét   da, viêm m t,ụ ở ở ắ  gi m th  l c, m ng th t…ả ị ự ộ ị

B nh đ ệ ườ ng hô h p ấ : Các lo i b i s c c nh nh n vào d  dày có th  làm t nạ ụ ắ ạ ọ ạ ể ổ  thư ng niêmơ  m c d  dày, gây r i lo n tiêu hoá.ạ ạ ố ạ

3. Các bi n pháp phòng ch ng b iệ ố ụ

3.1. Bi n pháp k  thu t:ệ ỹ ậ

­ C  khí hoá và t  đ ng hoá quá trình s n xu t sinh b i đ  công nhân khôngơ ự ộ ả ấ ụ ể  

ph i ti pả ế  xúc v i b i và b i ít lan t a ra ngoài.ớ ụ ụ ỏ

­ Thay đ i b ng bi n pháp công ngh  nhổ ằ ệ ệ ư v n chuy n b ng h i, dùng máyậ ể ằ ơ  hút, làm s chạ  b ng nằ ư c thay cho vi c làm s ch b ng phun cát ớ ệ ạ ằ

­ Bao kín thi t b  và có th  c  dây chuy n s n xu t khi c n thi t.ế ị ể ả ề ả ấ ầ ế

­ Thay đ i v t li u sinh nhi u b i b ng v t li u ít sinh b i ho c không sinhổ ậ ệ ề ụ ằ ậ ệ ụ ặ  

b i ụ

­ S  d ng h  th ng thông gió, hút b i trong các phân xử ụ ệ ố ụ ư ng có nhi u b i.ở ề ụ3.2. Bi n pháp y h c:ệ ọ

­ Khám và ki m tra s c kho  đ nh k , phát hi n s m b nh đ  ch a tr , ph cể ứ ẻ ị ỳ ệ ớ ệ ể ữ ị ụ  

h i ch cồ ứ  năng làm vi c cho công nhân.ệ

­ Dùng các phư ng ti n b o v  cá nhân (qu n áo, m t n , kh u trang…).ơ ệ ả ệ ầ ặ ạ ẩ3.3. L c b i trong s n xu t công nghi pọ ụ ả ấ ệ

 các nhà máy s n xu t công nghi p l

Ở ả ấ ệ ư ng b i th i vào môi trợ ụ ả ư ngờ  không khí r t l nấ ớ  như các nhà máy xi măng, nhà máy d t, nhà máy luy n kimệ ệ  v.v

Đ  làm s ch không khí trể ạ ư c khi th i ra môi trớ ả ư ng, ta ph i ti n hành l cờ ả ế ọ  

s ch   b i   đ nạ ụ ế   gi i   h n   cho   phép   Ngoài   ra   có   th   thu   h i   các   b i   quý.ớ ạ ể ồ ụ

Đ  l c b i, ngể ọ ụ ư i ta s  d ng nhi u thi  b  l c b i khác nhau và tu  thu cờ ử ụ ề ế ị ọ ụ ỳ ộ  vào b n ch tả ấ  các l c tác d ng bên trong thi t b , ngự ụ ế ị ư i ta phân ra các nhómờ  chính sau:

Dùng l c ly tâm đ  đ y các h t b i ra xa tâm quayự ể ẩ ạ ụ  r i ch m vào thànhồ ạ  thi t b , h t b i b  m t đ ng năng và r i xu ng dế ị ạ ụ ị ấ ộ ơ ố ư i đáyớ

Trang các thi t b  l c b i lo i này các l c quán tính, l c tr ng trế ị ọ ụ ạ ự ự ọ ư ngờ  

và c  l c khuy ch tán đ u phát huyả ự ế ề  tác d ng.ụ

Hi n nay có r t nhi u thi t b  l c b i trong công nghi p v i nhi uệ ấ ề ế ị ọ ụ ệ ớ ề  nguyên lý khác nhau  nhưng có th  chia thành 2 lo i: Lo i khô và lo i  ể ạ ạ ạ ư t.ớ  Trong công nghi p khi m t lo i thi t bệ ộ ạ ế ị  không đáp  ng đứ ư c yêu c u thìợ ầ  ngư i ta có th  t  h p nhi u lo i thi t b  l c  i trong cùng mờ ể ổ ợ ề ạ ế ị ọ ụ ộ th  th ng.ệ ố

CÂU H I ÔN T PỎ Ậ

1. Nguyên t c và bi n pháp c  b n trong phòng ng a tác h i c a các tia sáng ắ ệ ơ ả ừ ạ ủcác bi n pháp kh n c p?ệ ẩ ấ

2. Các bi n pháp phòng ch ng b i? ệ ố ụ

­ Phân tích được nh ng tiêu chu n v  ánh sáng h  quang, b i, khói, ti ng  nữ ẩ ề ồ ụ ế ồ  

đ i v i  c  th  ngố ớ ơ ể ười

­ Xác đ nh đị ược  tr ng thái  s c kh e c a con ngạ ứ ỏ ủ ười 

Khi nhi t đ  tăng c  th  ngệ ộ ơ ể ư i có các hi n tờ ệ ư ng: tăng s  m t m i,ợ ự ệ ỏ  

gi m kh  năng laoả ả  đ ng, tim đ p nhanh, huy t áp tăng, gi m ho t đ ng cácộ ậ ế ả ạ ộ  

c  quan tiêu hoá, tăng s  phân b  máuơ ự ổ    da, tăng s  bài ti t m  hôi. Đi u lở ự ế ồ ề ệ 

v  sinh quy đ nh nhi t đ  t i đa cho phép   n i làm vi cệ ị ệ ộ ố ở ơ ệ  c a công nhân vủ ề mùa hè là 300 và không đư c vợ ư t quá nhi t đ  cho phép t  30 50C. N i s nợ ệ ộ ừ ữ ơ ả  

xu t nóng nhấ ư xư ng rèn, xở ư ng đúc, xở ư ng cán, xở ư ng luy n thép  nhi tở ệ ệ  

đ  không quá 40oC.ộ

Lao đ ng   nhi t đ  l nh d  gây b nh th p kh p, viêm độ ở ệ ộ ạ ễ ệ ấ ớ ư ng hô h p,ờ ấ  viêm ph  qu n, khô niêmế ả  m c gây c m l nh ạ ả ạ

Các y u t   nh hế ố ả ư ng đ n quá trình làm vi c c a ngở ế ệ ủ ư i th  hàn:ờ ợ

Ánh sáng: g m ánh sáng c a h  quang, ánh sáng n i làm vi c. V  y u t  ánhồ ủ ồ ơ ệ ề ế ố  sáng ph i đ m b o làm vi c theo yêu c u nh tả ả ả ệ ầ ấ   đ nh nào đó, n u không thị ế ị giác c a ngủ ười th  s  b   nh hợ ẽ ị ả ưởng. 

­ Nhi t đ : nhi t đ  là y u t  có  nh hệ ộ ệ ộ ế ố ả ư ng không nh  t i ngở ỏ ớ ười th  hàn. Nóợ  bao g m nhi t đồ ệ ộ h  quangồ , nhi t đ  v t hàn,ệ ộ ậ  nhi t đ  môi trệ ộ ường

­ Đi n: Đ i vệ ố ưới th  hàn đi n, do ph i thợ ệ ả ường xuyên ti p xúc v i ngu nế ớ ồ  

đi n nên có th  b  đi n gi t.ệ ể ị ệ ậ  Máy hàn có th  b  rò đi n ể ị ệ

­ Không khí n i làm vi c.ơ ệ

­ Đi u ki n n i làm vi c…ề ệ ơ ệ

1.2. K  thu t an toàn trong hànỹ ậ

1.2.1. Nh ng nguy hi m x y ra khi hànữ ể ả

+ Đ i v i con ngố ớ ười:

­ B  đi n gi t do ti p xúc v i m t ph n c a m ch đi n.ị ệ ậ ế ớ ộ ầ ủ ạ ệ

­ B  thị ương do ngu n tia c a h  quang chi u vào m t và da.ồ ủ ồ ế ắ

­ B  b ng do các gi t kim lo i ho c x  nóng ch y trong quá trình hàn b nị ỏ ọ ạ ặ ỉ ả ắ  vào

­ B  ng  đ c do khí và b i hàn.ị ộ ộ ụ

­ Cháy n  do các thao tác không đúng quy đ nh các bình ch a khí hànổ ị ứ  

ho c hàn trong không gian có ch a ho c g n các ch t d  cháy n ặ ứ ặ ầ ấ ễ ổ

­ H a ho n do kim lo i và x  nóng ch y gây ra.ỏ ạ ạ ỉ ả

Hình 2.2. Nguy c  n ơ g ườ i th  hàn có nguy c  b  đi n gi t ợ ơ ị ệ ậ

Hình 2.3 Các lo i b c x  phát sinh trong quá trình hàn, c t ạ ứ ạ ắ

+ Đ i v i thi t b :ố ớ ế ị

­      Có th  b  ch m ch p m ch đi n d n đ n cháy các k t c u máy.ể ị ạ ậ ạ ệ ẫ ế ế ấ

­      Các thi t b  ch a khí hàn và các thi t b  ch u áp l c cao có th  b  n ế ị ứ ế ị ị ự ể ị ổ

­      Các thi t b  luôn có nguy c  b  làm vi c quá t i c aế ị ơ ị ệ ả ủ  máy hàn

1.3. K  thu t an toàn trong hànỹ ậ

1.3.1.An toàn trong hàn đi n:ệ

K  thu t an toàn nh m tránh ánh sáng h  quang và kim lo i l ng:ỹ ậ ằ ồ ạ ỏ

Lúc làm vi c ph i trang b  đ y đ  d ng c  b o h  lao đ ng, m t n  hàn, mũ,ệ ả ị ầ ủ ụ ụ ả ộ ộ ặ ạ  găng tay và giày da, qu n áo b tầ ạ

Xung quanh n i làm vi c không đ  các ch t d  cháy, n  khi làm vi c trên caoơ ệ ể ấ ễ ổ ệ  

ph i có bi n pháp tránh cho kim lo i l ng r i xu ng gây nguy hi m cho ngả ệ ạ ỏ ơ ố ể ­

i khác ho c gây cháy

Khi làm vi c trên cao ph i dùng các t m ch n h  quang che xung quanh đ ,ệ ả ấ ắ ồ ồ  

h  quang s  không  nh hồ ẽ ả ưởng đ n ngế ười xung quanh

 Hình 2.4 Trang b  b o h  th  hàn ị ả ộ ợ

1.3.2.K  thu t an toàn nh m tránh b  đi n gi tỹ ậ ằ ị ệ ậ

V  ngoài c aỏ ủ  máy hàn và c u dao ph i ti p đ t t t, tránh hầ ả ế ấ ố ưởng đi n.ệ

+ Khi đóng c t c u dao ph i đeo găng tay da khô và nghiêng v  m t bên tránhắ ầ ả ề ộ  

h  quang phát sinh   c u đao đi n.ồ ở ầ ệ

+ Tay c m c a kìm hàn, các d ng c  b o h  khô đ c bi t là gi y b o h ầ ủ ụ ụ ả ộ ặ ệ ầ ả ộ+ Khi làm vi c trong  ng tròn, các thùng ch a b ng kim lo i ph i lót t mệ ố ứ ằ ạ ả ấ  cách đi n dệ ưới chân, tránh cho thân th  ti p xúc vể ế ướ ậi v t hàn

+ Khi làm vi c   n i thi u ánh s ng, ho c ban đêm ph i trang b  đ y đ  hệ ở ơ ế ấ ặ ả ị ầ ủ ệ 

th ng chi u sáng.ố ế

+ N u th y có ngế ấ ườ ị ệi b  đi n gi t ph i l p t c c t ngu n đi n ho c tách ngậ ả ậ ứ ắ ồ ệ ặ ­

i b  đi n gi t ra kh i ngu n đi n, c m không dùng tay kéo ng

gi t.ậ

K  thu t an toàn phòng n , phòng tránh đ c và các nguy c  khác:ỹ ậ ổ ộ ơ

Khi hàn và các thùng ch a l n, qua m t th i gian nh t đ nh ph i ra ngoài đứ ớ ộ ờ ấ ị ả ể 

hô h p khí mấ ưới, tránh b  ng t.ị ạ

Khi hàn các thùng ch a đ ng các ch t d  cháy thì ph i c  r a s ch, đ  khô vàứ ự ấ ễ ả ọ ử ạ ể  bay h t h i d  cháy m i đế ơ ễ ớ ư c hàn.ợ

Khi c o và làm s ch g , x  hàn ph i đeo kính tr ng đ  phòng x  b n vào m t.ạ ạ ỉ ỉ ả ắ ề ỉ ắ ắ+ Ch  làm vi c ph i thông gió t t.ỗ ệ ả ố

+ Khi hàn trên cao ph i đeo dây an toàn.ả

+ Vi c đóng c t, đ u n i máy hàn ph i do th  đi n th c hi n.ệ ắ ấ ố ả ợ ệ ự ệ

+ Khi làm vi c trên cao ph i có ch ng nh n c a y t  đ m b o s c kh e.ệ ả ứ ậ ủ ế ả ả ứ ỏ

+ Khi làm vi c trong các thùng, b  ch a kín ph i có ngệ ể ứ ả ười giám sát, theo dõi

Hình 2.5. Hàn trong thùng kín

1.3.3. An toàn trong hàn khí:

. K  thu t an toàn v i bình sinh khí axetylen:ỹ ậ ớ

­ Trước khi cho ph n  ng sinh khí x y ra c n x  h t không khí ch a trongả ứ ả ầ ả ế ứ  bình đ  đ m b o không có h n h p n ể ả ả ỗ ợ ổ

­ Không s  d ng bình v i năng su t quá m c quy đ nh.ử ụ ớ ấ ứ ị

­ M c nứ ước trong bình luôn ph i ngang v i các van ki m tra.ả ớ ể

­ Khi ng ng tiêu th  khí ph i khóa van trên  ng d n đ n bình ngăn l a t t l i.ừ ụ ả ố ẫ ế ử ạ ạ

­  M i ca làm vi c ph i ki m tra m c nỗ ệ ả ể ự ước 2 l n.ầ

­ Bình sinh khí ph i đ t xa n i có ngu n l a 10m.ả ặ ơ ồ ử

­ Không s  d ng bình trong trử ụ ường h p van an toàn, van x , đ ng h  báoợ ả ồ ồ  

áp su t không t t.ấ ố

­ Thường xuyên ki m tra tình tr ng c a các b  ph n l p trên bình.ể ạ ủ ộ ậ ắ

­  Khi ngh  vi c lâu ph i l y h t bã đ t đèn ph i r a s ch và ph i khôỉ ệ ả ấ ế ấ ả ử ạ ơ  bình

­ Không m  n p bình khi trong bình còn khí.ở ắ

1.3.4.  K  thu t an toàn v i đ t đèn:ỹ ậ ớ ấ

­  Đ t đèn ph i đấ ả ược b o qu n c n th n   n i khô ráo.ả ả ẩ ậ ở ơ

­ Khi v n chuy n c n nh  nhàng tránh va đ p m nh.ậ ể ầ ẹ ậ ạ

­ Không dùng các d ng c  d  phát sinh tia l a đ  m  thùng ch a đ t đèn.ụ ụ ễ ử ể ở ứ ấ

­ Sau khi đã m  thùng n u còn đ t đèn ph i đ y kín b ng n p có đ m caoở ế ấ ả ậ ằ ắ ệ  su

K  thu t an toàn vỹ ậ ưới chai ch a khí Oxy:ứ

­ Ch  đ t chai khí ph i cách xa ngu n l a ít nh t 5 mỗ ặ ả ồ ử ấ

­ Van khóa l y khí ra ph i đấ ả ược m  ch m.ở ậ

­ Không đ  chai oxy g n d u, m , ch t d  cháy.ể ầ ầ ỡ ấ ễ

­ Khi v n chuy n ph i nh  nhàng, tránh va ch m m nh.ậ ể ả ẹ ạ ạ

K  thu t an toàn v i van gi m áp:ỹ ậ ớ ả

­ Không dùng van gi m áp c a lo i khí này l p cho lo i khí khác.ả ủ ạ ắ ạ

­  Van gi m áp không đả ợc dính d u, m ầ ỡ

­ Khi ng ng làm vi c trong th i gian ng n ph i khóa van đừ ệ ờ ắ ả ường d n khíẫ  vào van.

­   Đ ng h , van an toàn, các đ u n i ph i đồ ồ ầ ố ả ược thường xuyên ki m tra.ểHình  nh v  các l i thả ề ỗ ường g p trong hàn và c tặ ắ

Hình 2.6 C n thân v i bình khí và van khí !  ẩ ớ Nh t là lúc di chuy n bình ấ ể

Hình 2.7 Treo dây đúng cách ,c m m t n  sát m t ầ ặ ạ ặ

Hình 2.8. Ki m tra k  d ng c  b o h  hàn: M t n , Giày và găng tay ể ỹ ụ ụ ả ộ ặ ạ

2. Tiêu chu n v  an toàn ánh sáng h  quang , khói b i ẩ ề ồ ụ

2.1. Tiêu chu n v  ánh sáng, ti ng  n ẩ ề ế ồ

Các y u t   nh hế ố ả ư ởng đ n quá trình làm vi c c a ngế ệ ủ ư ời th  hàn:ợ

Ánh sáng: g m ánh sáng c a h  quang, ánh sáng n i làm vi c. V  y u t  ánhồ ủ ồ ơ ệ ề ế ố  sáng ph i đ m b o làm vi c theo yêu c u nh t đ nh nào đó, n u không thả ả ả ệ ầ ấ ị ế ị giác c a ngủ ười th  s  b   nh hợ ẽ ị ả ưởng

­ Nhi t đ : nhi t đ  là y u t  có  nh hệ ộ ệ ộ ế ố ả ư ng không nh  t i ngở ỏ ớ ười th  hàn. Nóợ  bao g m nhi t đồ ệ ộ h  quangồ , nhi t đ  v t hàn,ệ ộ ậ  nhi t đ  môi trệ ộ ường

­ Đi n: Đ i vệ ố ưới th  hàn đi n, do ph i thợ ệ ả ường xuyên ti p xúc v i ngu nế ớ ồ  

đi n nên có th  b  đi n gi t.ệ ể ị ệ ậ  Máy hàn có th  b  rò đi n ể ị ệ

­ Không khí n i làm vi c.ơ ệ

­ Đi u ki n n i làm vi c…ề ệ ơ ệ

2.1.1. Nh ng khái ni m chung Ti ng  n:ữ ệ ế ồ

Ti ng  n là t p h p nh ng âm thanh khác nhau v  cế ồ ậ ợ ữ ề ư ng đ  và t n s  khôngờ ộ ầ ố  

có nh p gâyị  cho con ngư ì c m giác khó ch u.ơ ả ị

V  m t v t lý, âm thanh là dao đ ng sóng c a môi trề ặ ậ ộ ủ ư ng đàn h i gây ra b iờ ồ ở  

s  dao đ ngự ộ  c a các v t th  Không gian trong đó có sóng âm lan truy n g i làủ ậ ể ề ọ  trư ng âm.ờ   áp su t su t  âm  ấ ấ p  là áp su t dấ ư  trong trư ng âm (đ n v  làờ ơ ị  dyn/cm2 hay là bar.)

Cư ng đ  âm ờ ộ I là s  năng lố ư ng sóng âm truy n qua di n tích b  m t 1ợ ề ệ ề ặ  cm2, vuông góc v i phớ ư ng truy n sóng trong m t giây ( đ n v  là erg/cm2.sơ ề ộ ơ ị  

ho c w/cm2).ặ

Cư ng đ  âm và áp su t âm liên h  v i nhau qua bi u th c: (erg/cm2)ờ ộ ấ ệ ớ ể ứ  trong đó ρ là m t đ  c a môi trậ ộ ủ ư ng ( g/cm3)ờ  Trong không gian t  do cự ư ngờ  

đ  âm ộ I t  l  ngh ch v i bình phỷ ệ ị ớ ư ng kho ng cách ơ ả r đ nế  ngu n âm:ồ

Tai chúng ta ti p nh n âm nh  dao đ ng c a áp su t âm. áp su t âm t  l  v iế ậ ờ ộ ủ ấ ấ ỷ ệ ớ  

bi n đ iế ổ  cư ng đ  âm nhờ ộ ưng trong khi cư ng đ  âm ờ ộ I bi n đ i n l n thì ápế ổ ầ  

su t âm bi n đ i ấ ế ổ n l n.ầ

Đ  đánh giá c m giác nghe, ch  nh ng đ c trể ả ỉ ữ ặ ưng v t lý c a âm là chậ ủ ưa 

đ  vì tai chúng taủ  phân bi t c m giác nghe không theo s  tăng tuy t đ i c aệ ả ự ệ ố ủ  

cư ng đ  âm (hay áp su t âm) màờ ộ ấ  theo s  tăng tự ư ng đ i c a nó. ơ ố ủ Cũng vì thế ngư i ta không đánh giá cờ ư ng đ  âm và áp su t âmờ ộ ấ  theo đ n v  tuy t đ i màơ ị ệ ố  theo đ n v  tơ ị ư ng đ i và dùng thang logarit thay cho thang th p phânơ ố ậ  đ  thuể  

h p ph m vi tr  s  đo. Khi đó ta có m c cẹ ạ ị ố ứ ư ng đ  âm đo b ng đêxiben ( kýờ ộ ằ  

hi u dB):ệ

M c không ứ I0 là m c cứ ư ng đ  âm t i thi u mà tai ngờ ộ ố ể ư i c m nh nờ ả ậ  

đư c, tuy nhiênợ  ngư ng nghe đỡ v c thay đ i theo t n s ợ ổ ầ ố

Như v y khi âm thanh có áp l c b ng 2.10­5 N/m2 hay cậ ự ằ ư ng đ  ờ ộ I0 = 10­12 w/m2 thì có m c âm b ng 0 dB.ứ ằ

V n t c lan truy n sóng âm  ậ ố ề c (m/s) có m i quan h  v i t n s  âm ố ệ ớ ầ ố f (Hz), bư c sóng âmớ    , biên đ  λ ộy qua công th c:ứ  

c = λ.f (m/s)

V n t c lan truy n sóng âm ph  thu c vào các tính ch t và m t đ  môiậ ố ề ụ ộ ấ ậ ộ  

trường. í d    nhi t đ  00C v n t c sóng âm trong không khí là 330 m/s, trongụ ở ệ ộ ậ ố  

nước là 1440 m/s, trong thép, nhôm, thu  tinh là 5000 m/s, trong đ ng 3500ỷ ồ  m/s, trong cao su 40 50 m/s.ữ

Dao đ ng âm mà tai nghe độ ư c có t n s  t  16 Hz đ n 20 kHz. Gi iợ ầ ố ừ ế ớ  

h n này   m i ngạ ở ỗ ư iờ  không gi ng nhau, tu  theo l a tu i và c  quan thínhố ỳ ứ ổ ơ  giác

Dao đ ng âm có t n s  dộ ầ ố ư i 16 Hz g i là h  âm tai ngớ ọ ạ ư i không nghe đờ ư cợ  

và dao đ ngộ  âm có t n s  trên 20 kHz g i là siêu âm (tai ngầ ố ọ ư i cũng khôngờ  nghe đư c).ợ

Ngư i ta nh n th y r ng đ  nh y c m c a tai tăng d n khi t n s  âmờ ậ ấ ằ ộ ạ ả ủ ầ ầ ố  tăng lên còn m c ápứ   su t âm và m c to th c t  có tr  s  nhấ ứ ự ế ị ố ư nhau trong ph mạ  

* Ti ng  n có âm s c: ế ồ ắ là lo i ti ng  n có âm đ c trạ ế ồ ặ ưng

 * Ti ng  n theo đ c tínhế ồ ặ : đây là lo i ti ng  n do đ c trạ ế ồ ặ ưng t o ti ng  nạ ế ồ  gây ra trong đó đư c phân ra ngu n t o ti ng  n bao g m các lo i sau:ợ ồ ạ ế ồ ồ ạ

­ Ti ng  n c  h c ế ồ ơ ọ : sinh ra do s  chuy n đ ng c a các chi ti t hay b  ph nự ể ộ ủ ế ộ ậ  máy móc có kh i lố ư ng không cân b ng ví v  ti ng  n c a máy phay, tr c bợ ằ ụ ế ồ ủ ụ ị 

­ Ti ng  n va ch m ế ồ ạ : sinh ra do m t s  quy trình công ngh , ví d : rèn d p,ộ ố ệ ụ ậ  Nghi n đ p…ề ậ

­ Ti ng  n khí đ ng ế ồ ộ : sinh ra khi không khí, h i chuy n đ ng v i v n t c cao,ơ ể ộ ớ ậ ố  

nh  đ ngư ộ  c  ph n l c, máy nén khí, máy h i nơ ả ự ơ ư c ớ  

­   Ti ng   n   ho c   xung ế ổ ặ :  sinh   ra   khi   đ ng   c   đ t   trong   làm   vi c ộ ơ ố ệ

* Ti ng  n theo d i t n sế ồ ả ầ ố: tùy thu c vào t n s  âm, ti ng  n độ ầ ố ế ồ ược ra các 

Trong các phân xưởng có nhi u ngu n gây  n thì m c  n không ph i là m cề ồ ồ ứ ồ ả ứ  

n t ng ngu n c ng l i. M c  n t ng c ng c ng   m t đi m cách đ u nhi u

ngu n đồ ược xác đinh theo công th c sau:ứ

Lt ng = ổ L1 +10 lgn ( dB)

M c  n t ng c ng đứ ồ ổ ộ ư c đo theo thang A c a máy đo ti ng  n g i là m c âmợ ủ ế ồ ọ ứ  dBA.

2.1.3. Rung đ ng:ộ

Khi các máy móc và đ ng c  làm vi c không ch  sinh ra các dao đ ng ộ ơ ệ ỉ ộ

âm tai ta nghe đư c mà còn sinh ra các dao đ ng c  h c dợ ộ ơ ọ ư i d ng rung đ ng ớ ạ ộ

c a các v t th  và các b  m tủ ậ ể ề ặ  xung quanh

Rung đ ng là dao đ ng c  h c c a v t th  đàn h i sinh ra khi tr ng tâm ho c ộ ộ ơ ọ ủ ậ ể ồ ọ ặ

tr c đ iụ ố  x ng c a chúng xê d ch trong không gian ho c do s  thay đ i có tính ứ ủ ị ặ ự ổchu k  hình d ng màỳ ạ  chúng có   tr ng thái tĩnh.ở ạ

Rung đ ng c a m t t n s  vòng nào đ y độ ủ ộ ầ ố ấ ư c đ c trợ ặ ưng b ng 3 thông ằ

s : biên đ  d chố ộ ị  chuy n  , biên đ  c a v n t c   và biên đ  c a gia t c  ể λ ộ ủ ậ ố γ ộ ủ ố β

Trong đó γ0 là ngư ng quy ỡ ư c c a biên đ  v n t c dao đ ng γớ ủ ộ ậ ố ộ 0 = 5.10­8 m/s

Các b  m t dao đ ng bao gi  cũng ti p xúc v i không khí xung quanh nó làm ề ặ ộ ờ ế ớ

l p khôngớ  khí đó b  dao đ ng t o thành sóng âm và gây ra m t áp su t âm.ị ộ ạ ộ ấ3.3.2.  nh hẢ ưởng c a ti ng  n và rung đ ng đ i v i sinh lý con ngủ ế ồ ộ ố ớ ười3.3.2.1 nh hẢ ư ởng c a ti ng  n:ủ ế ồ

ữ ế   n cũng t o ra m t t i tr ng đáng k  lên h  th ng th n kinhồ ạ ộ ả ọ ể ệ ố ầ  

đ c bi t đ i v i nh ng ngặ ệ ố ớ ữ ư i laoờ  đ ng trí óc. Đ i v i âm t n s  2000   4000ộ ố ớ ầ ố ữ  

Hz, tác d ng m t m i s  b t đ u t  80 dB, đ i v iụ ệ ỏ ẻ ắ ầ ừ ố ớ  âm 5000   6000 Hz thì b tữ ắ  

Ti ng  n còn gây ra nh ng thay đ i trong h  th ng tim m ch kèm theo s  r iế ồ ữ ổ ệ ố ạ ự ố  

lo n trạ ư ngơ  l c bình thự ư nờ  c a m ch máu và r i lo n nh p tim. Nh ng ngủ ạ ố ạ ị ữ ư iờ  

Khi ch u tác đ ng c a c a ti ng  n, đ  nh y c m thính giác gi m xu ng,ị ộ ủ ủ ế ồ ộ ạ ả ả ố  ngư ng ngheỡ  tăng lên. Làm vi c lâu trong môi trệ ư ng  n thì sau khi thôi làmờ ồ  

vi c ph i m t m t th i gian dàiệ ả ấ ộ ờ  thính giác m i tr  l i bình thớ ở ạ ư ng. N u tácờ ế  

d ng ti ng  n l p l i nhi u l n, hi n tụ ế ồ ặ ạ ề ầ ệ ư ng m t m iợ ệ ỏ  thính giác khó có khả năng h i ph c hoàn toàn v  tr ng thái bình thồ ụ ề ạ ư ng và sau th i gian dài sờ ờ ẽ phát tri n thành b nh n ng tai ho c đi c. Ti ng  n l n h n cể ệ ặ ặ ế ế ồ ớ ơ ư ng đ  70 dB thìờ ộ  không còn nghe ti ng nói c a ngế ủ ư i v i nhau n a và m i s  thông tin b ngờ ớ ữ ọ ự ằ  

âm thanh c a con ngủ ư i tr  thành vôờ ở  hi u. Nh ng c  th  khác nhau thì tác h iệ ữ ơ ể ạ  

c a ti ng  n cũng khác nhau. Con ngủ ế ồ ư i có kh  năngờ ả  thích nghi v i đi u ki nớ ề ệ  làm vi c có ti ng  n nhệ ế ồ ưng m c đ  thích nghi này ch  gi i h n trongứ ộ ỉ ớ ạ  kho ngả  

Theo hình th c tác đ ng, ngứ ộ ư i ta chia rung đ ng thành hai lo i: rungờ ộ ạ  

đ ng chung vàộ  rung đ ng c c b  Rung đ ng chung gây ra dao đ ng cho toànộ ụ ộ ộ ộ  

c  th , còn rung đ ng c c b  chơ ể ộ ụ ộ ỉ làm cho t ng b  ph n c  th  dao đ ng.ừ ộ ậ ơ ể ộ

Rung đ ng gây r i lo i ch c năng tuy n giáp tr ng, tuy n sinh d cộ ố ạ ứ ế ạ ế ụ  nam, n  Rung đ ngữ ộ   làm cho h  th ng th n kinh s  b  r i lo n, con ngệ ố ầ ẽ ị ố ạ ư iờ  nhanh chóng c m th y m t m i. Rungả ấ ệ ỏ  đ ng cũng gây ra viêm kh p, vôi hóaộ ớ  

 Các bi n pháp phòng ch ng ti ng  n và rung đ ngệ ố ế ồ ộ

Công tác ch ng ti ng  n và rung đ ng c n ph i đố ế ồ ộ ầ ả ược nghiên c u t  mứ ỉ ỉ 

t  khi l p quy ho ch t ng th  m t b ng nhà máy t i khi xây d ng các xừ ậ ạ ổ ể ặ ằ ớ ự ưở  ng

s n xu t, thi t k  quy trình công ngh  và trong quá trình s n xu t.ả ấ ế ế ệ ả ấ

Các bi n pháp c  b n đ  ch ng ti ng  n và rung đ ng bao g m:ệ ơ ả ể ố ế ồ ộ ồ

Bi n pháp chungệ

Khi l p t ng m t b ng nhà máy c n nghiên c u các bi n pháp quyậ ổ ặ ằ ầ ứ ệ  

ho ch xây d ng ch ng ti ng  n và rung đ ng đ  h n ch  s  lan truy n ti ngạ ự ố ế ồ ộ ể ạ ế ự ề ế  

n   ngay   trong   ph m   vi   nhà   máy   ho c   lan   truy n   ra   ngoài   nhà   máy

Gi a các khu nhà   và nhà s n xu t, gi a các khu nhà s n xu t có ti ng  nữ ở ả ấ ữ ả ấ ế ồ  

c n có kho ng cách t i thi u và tr ng các d i cây xanh b o v  đ  ti ng  nầ ả ố ể ồ ả ả ệ ể ế ồ  không vượt m c cho phép.ứ

B  trí m t b ng nhà máy c n chú ý t i hố ặ ằ ầ ớ ư ng gió mùa chính trong nămớ  

nh t là vào mùaấ  hè. Các xư ng gây  n nên b  trí cu i hở ồ ố ố ư ng gió và không nênớ  

t p trung vào m t n i.ậ ộ ơ

C n thi t ph i xây các bu ng làm vi c cách âm v i ngu n t o  n, xâyầ ế ả ồ ệ ớ ồ ạ ồ  

tư ng ch n âm,ờ ắ  ho c đi u khi n t  xa các thi t b  quá  n…ặ ề ể ừ ế ị ồ

Đây là bi n pháp ch ng  n ch  y u bao g m vi c l p ráp có ch tệ ố ồ ủ ế ồ ệ ắ ấ  

lư ng cao các máy mócợ  và đ ng c , s a ch a k p th i các máy móc thi t b ,ộ ơ ử ử ị ờ ế ị  không nên s  d ng các thi t b  đã cũ, l cử ụ ế ị ạ  h u…ậ

Gi m ti ng  n t i n i phát sinh có th  th c hi n theo các bi n phápả ế ồ ạ ơ ể ự ệ ệ  sau:

­  Hi n   đ i   hóa   thi t   b ,   hoàn   thi n   quá   trình   công   ngh   b ng   cách: ệ ạ ế ị ệ ệ ằ

+ T  đ ng hoá quá trình công ngh  và áp d ng h  th ng đi u khi n t  xa.ự ộ ệ ụ ệ ố ề ể ừ+ Thay đ i tính đàn h i và kh i lổ ồ ố ư ng c a các b  ph n máy móc đ  thay đ iợ ủ ộ ậ ể ổ  

t n s  daoầ ố  đ ng riêng c a chúng tránh hi n tộ ủ ệ ư ng c ng hợ ộ ư ng.ở

+ Thay thép b ng ch t d o, tecxtolit, fibrôlit , m  crôm ho c quét m tằ ấ ẻ ạ ặ ặ  các chi ti t b ngế ằ  s n hoăc dùng các h p kim ít vang h n khi va ch m.ơ ợ ơ ạ

+ B c các m t thi t b  ch u rung đ ng b ng các v t li u hút ho c gi mọ ặ ế ị ị ộ ằ ậ ệ ặ ả  rung đ ng có n iộ ộ  ma sát l n nhớ ư bitum, cao su, vòng ph t, amiăng, ch t d o,ớ ấ ẻ  matit đ c bi t.ặ ệ

+ S  d ng b  gi m rung b ng lò xo ho c cao su đ  cách rung đ ng.ử ụ ộ ả ằ ặ ể ộ+ S  d ng các lo i l p ph  c ng ho c m m đ  hút rung đ ng.ử ụ ạ ớ ủ ứ ặ ề ể ộ

­ Quy ho ch th i gian làm vi c c a các x ạ ờ ệ ủ ư ng h p lý: ở ợ

+ B  trí các xố ư ng  n làm vi c vào nh ng bu i ít ngở ồ ệ ữ ổ ư i làm vi c…ờ ệ+ L p đ  th  làm vi c cho công nhân đ  h  có th i gian ngh  ngh i h p lý,ậ ồ ị ệ ể ọ ờ ỉ ơ ợ  làm gi mả  th i gian có m t c a h    nh ng n icó m c  n cao.ờ ặ ủ ọ ở ữ ơ ứ ồ

Bi n pháp gi m ti ng  n trên đệ ả ế ồ ường lan truy n:ề

Ch  y u áp d ng các nguyên t c hút âm và cách âm. Trên hình III.3 môủ ế ụ ắ  

t  s  lan truy nả ự ề   sóng âm trên đư ng đi. Năng lờ ư ng âm lan truy n trongợ ề  không khí thì m t ph n năng lộ ầ ư ng bợ ị ph n x , m t ph n b  v t li u c a k tả ạ ộ ầ ị ậ ệ ủ ế  

c u hút và m t ph n xuyên qua k t c u b c x  vào phòngấ ộ ầ ế ấ ứ ạ  bên c nh.ạ

S  ph n x  và hút năng lự ả ạ ư ng âm phợ ụ thu c vào t n s  và góc t i c aộ ầ ố ớ ủ  sóng âm, vào tính ch t v t lý c a k t c u phân cách nhấ ậ ủ ế ấ ư độ r ng, đ  c ng, bỗ ộ ứ ề dày…

V t li u hút âm đậ ệ ư c phân thành 4 lo i:ợ ạ

+ V t li u có nhi u l  nh ậ ệ ề ỗ ỏ

+ V t li u có nhi u l  nh  đ t sau t mậ ệ ề ỗ ỏ ặ ấ  đ c l ụ ỗ

+ K t c u c ng hế ấ ộ ư ng.ở

+ Nh ng t m hút âm đ n.ữ ấ ơ

V n đ  cách âm d a trên nguyên lý khiấ ề ự  sóng âm truy n t i b  m t k tề ớ ề ặ ế  

c u nào đó thì k tấ ế  c u đó s  tr  thành ngu n âm m i. Công su t ngu n âmấ ẽ ở ồ ớ ấ ồ  

m i y u đi bao nhiêu so v i ngu n âmớ ế ớ ồ  ban đ u thì kh  năng cách âm c a k tầ ả ủ ế  

c u đó càng t t b y nhiêu.ấ ố ấ

Đ  cách âm thông thể ư ng ngờ ư i ta làm v  b c cho đ ng c , máy nénờ ỏ ọ ộ ơ  

và các thi t b  côngế ị  nghi p khác.ệ

V t li u làm v  cách âm thậ ệ ỏ ư ng là b ng kim lo i, g , ch t d o, kính vàờ ằ ạ ỗ ấ ẻ  các v t li u khác.ậ ệ

Đ  gi m dao đ ng truy n t  máy vào v  b c, liên k t gi a chúngể ả ộ ề ừ ỏ ọ ế ữ  không làm c ng, th mứ ậ  chí làm v  hai l p gi a là không khí.ỏ ớ ữ

V  b c nên đ t trên đ m cách ch n đ ng làm b ng v t li u đàn h i.ỏ ọ ặ ệ ấ ộ ằ ậ ệ ồ

Đ  ch ng ti ng  n khí đ ng ngể ố ế ồ ộ ư i ta có th  s  d ng các bu ng tiêu âm,  ngờ ể ử ụ ồ ố  tiêu âm và t m tiêu âm. Trên hình III.4 và hình III.5 gi i thi u c u t o nguyênấ ớ ệ ấ ạ  

lý c a  ng tiêu âm và t mủ ố ấ  tiêu âm

3.3.2.3. Bi n pháp phòng ch ng  n b ng phệ ố ồ ằ ương ti n b o v  cá nhân:ệ ả ệ

C n s  d ng các lo i d ng c  sau:ầ ử ụ ạ ụ ụ

Cái b t tai  ị làm b ng ch t d o, có hình dáng c  đ nh dùng đ  cho vào lằ ấ ẻ ố ị ể ỗ tai, có tác d ngụ  h  th p m c âm   t n s  125   500 Hz, m c h  âm là 10dB,ạ ấ ứ ở ầ ố ữ ứ ạ  

 t n s  2000Hz là 24dB và   t n

ở ầ ố ở ầ  s  4000Hz là 29dB. V i âm có t n s  caoố ớ ầ ố  

h n n a tác d ng h  âm s  gi m.ơ ữ ụ ạ ẽ ả

Cái che tai có tác d ng t t h n nút b t tai. Thụ ố ơ ị ư ng dùng cho công nhânờ  

­ Theo ngu n g c ồ ố : B i kim lo i (Mn, Si, r  s t,  ); b i cát, b i g ; b i đ ngụ ạ ỉ ắ ụ ụ ỗ ụ ộ  

v t: b i lông,ậ ụ  b i xụ ư ng; b i th c v t: b i bông, b i gai; b i hoá ch t (grafit,ơ ụ ự ậ ụ ụ ụ ấ  

b t ph n, b t hàn the, b t xàộ ấ ộ ộ  phòng, vôi  )

­ Theo kích thư c h t b i ớ ạ ụ : B i bay có kích thụ ư c t  0,001 10 àm; các h t tớ ừ ữ ạ ừ 0,1  10 àmữ  g i là mù, các h t t  0,001   0,1 àm g i là khói chúng, chuy nọ ạ ừ ữ ọ ể  

đ ng Brao trong không khí. B iộ ụ  l ng có kích thắ ư c >10 àm thớ ư ng gây tác h iờ ạ  

­ Theo tác h i ạ : B i gây nhi m đ c (Pb, Hg, benzen ); b i gây d   ng; b i gâyụ ễ ộ ụ ị ứ ụ  ung th  ư như nh a đự ư ng, phóng x , các ch t brôm; b i gây x  ph i nhờ ạ ấ ụ ơ ổ ư b iụ  silic, amiăng

3.4.2 Tác h i c a b iạ ủ ụ

B i có tác h i đ n da, m t, c  quan hô h p, c  quan tiêu hoá, các h tụ ạ ế ắ ơ ấ ơ ạ  

b i này bay l  l ngụ ơ ữ  trong không khí, khi b  hít vào ph i chúng s  gây thị ổ ẽ ư ngơ  

t n đổ ư ng hô h p.ờ ấ

Khi chúng ta th  nh  có lông mũi và màng niêm d ch c a đở ờ ị ủ ư ng hô h pờ ấ  nên nh ng h tữ ạ  b i có kích thụ ư c l n h n 5 àm b  gi  l i   h c mũi (t i 90%).ớ ớ ơ ị ữ ạ ở ố ớ  Các h t b i kích thạ ụ ư c (2 5)àmớ ữ   d  dàng theo không khí vào t i ph  qu n,ể ớ ế ả  

ph  nang,   đây b i đế ở ụ ư c các l p th c bào bao vây vàợ ớ ự  tiêu di t kho ng 90%ệ ả  

n a, s  còn l i đ ng   ph i gây nên b nh b i ph i và các b nh khác (b nhữ ố ạ ọ ở ổ ệ ụ ổ ệ ệ  silicose, asbestose, siderose, )

B nh ph i nhi m b i   ệ ổ ễ ụ thư ng g p   nh ng công nhân khai thác chờ ặ ở ữ ế 

bi n, v n chuy nế ậ ể  qu ng đá, kim lo i, than v.v ặ ạ

B nh silicose  ệ là b nh do ph i b  nhi m b i silic   th  đúc, th  khoanệ ổ ị ễ ụ ở ợ ợ  

đá, th  m , th  làmợ ỏ ợ  g m s  và v t li u ch u l a…B nh này chi m 40   70%ố ứ ậ ệ ị ử ệ ế ữ  trong t ng s  các b nh v  ph i. Ngoàiổ ố ệ ề ổ  còn có các b nh asbestose (nhi m b iệ ễ ụ  amiăng), aluminose (b i boxit, đ t sét), siderose (b i s t).ụ ấ ụ ắ

B nh đ− ng hô h p ệ ờ ấ : Bao g m các b nh nh− viêm mũi, viêm h ng,ồ ệ ọ  viêm ph  qu n, viêmế ả  teo mũi do b i crôm, asen…ụ

B nh ngoài da ệ : b i có th  dính bám vào da làm viêm da, làm b t kín cácụ ể ị  

l  chân lông vàỗ   nh hả ư ng đ n bài ti t, b i có th  b t các l  c a tuy n nh nở ế ế ụ ể ị ỗ ủ ế ờ  gây ra m n, l  loét   da, viêm m t,ụ ở ở ắ  gi m th  l c, m ng th t…ả ị ự ộ ị