SKKN Sử dụng tình huống pháp luật trong giảng dạy môn giáo dục công dân lớp 12 ở trường THPT đã được sở giáo dục công nhận. Để khơi dậy hứng thú học tập của học sinh và nâng cao chất lượng của bộ môn thì việc sử dụng các tình huống pháp luật được xem là một phương pháp có hiệu quả để giúp học sinh nhận thấy được tính thực tiễn của môn học.
Trang 1CHƯƠNG I: TỔNG QUAN
I Cơ sở lí luận về tình huống và dạy học tình huống
1 Khái niệm tình huống
Theo từ điển Tiếng Việt: “ Tình huống là toàn thể những sự việc xảy ra tạimột địa điểm, trong một thời gian cụ thể, buộc người ta phải suy nghĩ, hànhđộng, đối phó, tìm cách giải quyết”
Theo từ điển tâm lý học, NXB khoa học xã hội, Hà Nội (2000): “ Tìnhhuống là hệ thống các sự kiện bên ngoài có quan hệ với chủ thể, có tác dụngthúc đẩy chủ thể đó Trong quan hệ không gian, tình huống xảy ra bên ngoàinhận thức của chủ thể Trong quan hệ thời gian, tình huống xảy ra trước so vớihành động của chủ thể Trong quan hệ chức năng, tình huống là sự độc lập củacác sự kiện đối với chủ thể ở thời điểm mà người đó thực hiện hành động”
2 Khái niệm về dạy học tình huống
Trong thực tế cuộc sống có rất nhiều tình huống xảy ra xung quanh chúng
ta Một tình huống trở thành tình huống dạy học khi được lựa chọn, gắn với ýđịnh nào đó của giáo viên nhằm đạt được một mục tiêu giáo dục cụ thể
Dạy học tình huống không phải là phương pháp dạy học mới mẻ, phươngpháp này đã được phát minh và sử dụng từ năm 1870 bởi giáo sư người MỹChristopher Columbus Langdell Sử dụng tình huống để dạy học đã tạo ra sựtương tác lớn giữa người dạy và người học Tình huống kết thúc vấn đề này cóthể được sử dụng để mở đầu cho vấn đề khác, việc khai thác các tình huống cóthể tiến hành thường xuyên, liên tục nên dạy học tình huống dần dần được sửdụng phổ biến trong các hoạt động giáo dục
Dạy học tình huống được đánh giá là phương pháp có hiệu quả cao trongviệc giúp học sinh dễ học, dễ hiểu những vấn đề lý luận trừu tượng Việc gắn lýthuyết với thực tiễn thông qua các tình huống giúp học sinh có cái nhìn sâu hơn
về vấn đề đang được giáo viên hướng dẫn nghiên cứu, từ đó thấy được sự gắnkết giữa học tập lý thuyết và vận dụng vào thực tế cuộc sống Học sinh cần tiếnhành nhiều thao tác tư duy khi học tập theo phương pháp này nên có thể nâng
Trang 2cao tính tích cực, chủ động của người học Vì vậy, sử dụng tình huống để dạyhọc được nhiều giáo viên quan tâm, lựa chọn trong quá trình giảng dạy.
II Phương pháp tiếp cận tạo ra sáng kiến
- Các phương pháp nghiên cứu lý luận: Đọc sách, giáo trình, nghiên cứuphân tích các văn bản, tài liệu và tổng kết lý thuyết
- Các phương pháp nghiên cứu cụ thể: Phương pháp nghiên cứu các tìnhhuống diễn ra trong thực tế, khảo sát, đưa câu hỏi điều tra, xử lý kết quả bằngthống kê toán học
III Mục tiêu
- Giúp Giáo viên biên soạn và sử dụng các tình huống pháp luật để giảiquyết các vấn đề thực tiễn trong giảng dạy GDCD 12 nhằm đáp ứng yêu cầu đổimới phương pháp dạy học theo định hướng phát triển năng lực học sinh, nângcao chất lượng dạy học bộ môn, khắc phục tình trạng dạy học theo kiểu giáođiều, thụ động, giáo viên đọc cho học sinh chép những kiến thức có sẵn
- Nắm rõ thực trạng những tồn tại và nguyên nhân về tình hình học tập mônGiáo dục công dân 12 của học sinh Từ đó có những định hướng cho việc hìnhthành và phát triển năng lực thực tiễn, thái độ, hành vi đúng đắn cho học sinh
Trang 3CHƯƠNG II: MÔ TẢ SÁNG KIẾN
I NÊU VẤN ĐỀ CỦA SÁNG KIẾN:
1 Thực trạng của vấn đề
Đổi mới căn bản, toàn diện Giáo dục và Đào tạo, đáp ứng yêu cầu côngnghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế của đất nước đang nhiệm vụ trọngtâm của nghành giáo dục nói chung và các thầy cô giảng dạy nói riêng Nhữngchuyển biến trong nhận thức của Đảng, Nhà nước và của ngành giáo dục đã tạo
ra sự thay đổi trong cách thức tổ chức, hoạt động của các nhà trường cũng nhưhoạt động dạy và học của giáo viên, học sinh Quá trình dạy và học của giáoviên, học sinh đã chuyển từ việc trang bị kiến thức là chủ yếu sang thực hiện kếthợp học đi đôi với hành, gắn lý luận với thực tiễn Việc làm này không chỉ giúptrang bị cho học sinh những tri thức cơ bản, cần thiết mà còn góp phần vào việchình thành, phát triển năng lực, phẩm chất của người học Từ đây có đượcnhững thế hệ học sinh, những công dân tương lai của đất nước có khả năng sángtạo, hợp tác, có ý thức tôn trọng và thực hiện pháp luật…Muốn vậy, Chúng tacần phải phát huy có hiệu quả việc giảng dạy, học tập ở tất cả các môn học, ở tất
cả các cấp học, đặc biệt là môn giáo dục công dân
Giáo dục công dân là bộ môn khoa học đặc thù, cung cấp cho học sinhnhững kiến thức lý luận chung của chủ nghĩa Mác – Lê Nin, hiểu biết về cácchuẩn mực đạo đức của cộng đồng, cũng như các vấn đề kinh tế, chính trị, xãhội…của đất nước Việc lựa chọn môn học này là một trong số các môn thiTHPT quốc gia đã thể hiện sự kì vọng của Đảng, Nhà nước và của toàn xã hội ởvai trò của bộ môn này trong việc giáo dục ý thức biết quan tâm đến các vấn đềchung của đất nước, địa phương Đồng thời thực hiện trách nhiệm của công dânđối với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và xây dựng thànhcông chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam Chương trình môn giáo dục công dân lớp 12chủ yếu cung cấp cho học sinh một số những kiến thức chung về pháp luật ViệtNam, cách thức công dân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình…từ đó hìnhthành năng lực, tư duy phê phán, biết đánh giá việc thực hiện pháp luật của bản
Trang 4thân cũng như của những người xung quanh Tuy nhiên, trong những năm quaviệc giảng dạy kiến thức pháp luật trong chương trình của môn giáo dục côngdân còn gặp nhiều khó khăn Giáo viên còn sử dụng phổ biến cách dạy họctruyền thống, chưa đưa được các vấn đề thực tế vào trong giảng dạy, cũng nhưchưa định hướng được cho học sinh cách vận dụng kiến thức vào cuộc sống.Một bộ phận không nhỏ phụ huynh, học sinh vẫn chưa coi trọng việc học tậpmôn này Học sinh chủ yếu tập trung học các môn tổ hợp xét tuyển đại học nêngiành ít thời gian học tập, tìm hiểu kỹ kiến thức trong chương trình Cơ sở vậtchất của nhiều trường chưa đáp ứng yêu cầu dạy và học của giáo viên, họcsinh…
Trường THPT là một trường thuộc huyện miền núi huyện trong nhữngnăm gần đây nhà trường luôn quan tâm đầu tư xây dựng cơ sở vật chất cho việcdạy và học Tuy nhiên công tác giáo dục ở đây còn nhiều vướng mắc, trở ngại.Phần lớn các em học sinh là người dân tộc thiểu số, nhiều em sinh sống ở vùngđặc biệt khó khăn, nhà cách xa trường, giao thông đi lại chưa thuận tiện nên kiếnthức về pháp luật của các em còn hạn chế do đó khi gặp phải một số tình huốngdiễn ra hàng ngày như: Vi phạm luật giao thông, sử dụng rượu bia và các chấtkích thích, nghỉ học kết hôn sớm, sử dụng mạng xã hội chưa đúng cách… Các
em thường tỏ ra lúng túng, chưa biết cách xử lý hoặc không nhận thức được đâu
là việc làm đúng pháp luật Để khơi dậy hứng thú học tập của học sinh và nângcao chất lượng của bộ môn thì việc sử dụng các tình huống pháp luật được xem
là một phương pháp có hiệu quả để giúp học sinh nhận thấy được tính thực tiễncủa môn học
Bảng ý kiến của 260 học sinh khối 12 về vai trò của môn GDCD
Trang 5Từ năm 2017, môn giáo dục công dân đã được vào kỳ thi THPT quốc gia
để xét tốt nghiệp, là cơ sở để xét tuyển vào một số ngành ở các trường đại họcvới hình thức trắc nghiệm khách quan Việc làm này đã xác định một vị thế mớicho môn giáo dục công dân, một môn học đã từng được coi là môn phụ, thậmchí chỉ là tài liệu tham khảo Do đó việc nâng cao chất lượng học tập môn giáodục công dân luôn được Ban giám hiệu nhà trường THPT quan tâm và chútrọng, thậm chí kết quả học tập bộ môn này còn được xem là một trong nhữngtiêu chí đánh giá quan trọng trình độ nhận thức, ý thức của học sinh
Việc trở thành một môn thi THPT quốc gia đã tác động lớn đến bộ phậngiáo viên giảng dạy bộ môn này Đội ngũ giáo viên của nhà trường đã tích cựcchủ động, nghiên cứu, kết hợp nhiều phương pháp giảng dạy để có thể truyềnthụ được khối lượng kiến thức trong chương trình một cách đơn giản, dễ hiểu,
dễ thuộc đến học sinh của mình Những tri thức trừu tượng, khó hiểu, nặng nềtrở nên phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh đã khuyến khích học sinhhọc tập một cách hăng say, chủ động Nhiều chuyên đề được giáo viên thiết kế,truyền thụ tới học sinh bằng các hình thức như dạy học trên internet hay xâydựng hệ thống ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm khách quan, các chuyên đề dạyhọc Năm học 2019 – 2020 trường THPT có tổng số 853 học sinh với 21 lớp, 2giáo viên được phân công giảng dạy bộ môn GDCD trong đó có 1 giáo viênđang nghỉ chế độ thai sản từ tháng 09/2019 đến tháng 02/2020 Số lượng lớpnhiều chỉ có 1 giáo viên trực tiếp giảng dạy cả ba khối lớp điều này cũng gây rakhó khăn trong việc giảng dạy và giáo dục học sinh của giáo viên
Từ khi môn giáo dục công dân được đưa vào thành môn thi THPT quốcgia các em học sinh của nhà trường đã có sự thay đổi trong cách nghĩ và cáchhọc, nhiều em học sinh đã có ý thức vươn lên tích cực trong học tập Kết quả thiTHPT quốc gia và thi học sinh giỏi của nhà trường đối với bộ môn có sự tiến bộ
rõ rệt Tuy nhiên, trong thời gian vừa qua tình trạng học sinh không chú tâmhọc, tìm hiểu, giành thời gian nghe giảng trên lớp, học bài cũ và tìm hiểu bàimới trước ở nhà còn phổ biến Kiến thức pháp luật rất gần gũi với học sinh nêntạo tâm lí chủ quan ở phía học sinh Một số học sinh học tốt thì cho rằng không
Trang 6cần học nhiều vì không phải xét điểm đại học Bộ phận học sinh học kém thì chorằng không cần học cũng đủ điểm đỗ tốt nghiệp Vì vậy kết quả học tập của bộmôn không cao, không phản ánh thực chất trình độ nhận thức của học sinh Đóchính là một trong những trở ngại trong việc giảng dạy và học tập môn giáo dụccông dân
Bảng số liệu minh chứng về thái độ của học sinh đối với môn học:
STT Nội dung
Không đồng ý
Lưỡng lự Đồng ý
Tần số
Tỉ lệ
%
Tần số
Tỉ lệ
%
Tần số
kiến trong giờ học 50 19,2 80 29,8 131 51
4 Làm việc riêng trong
6 Cảm thấy vui vẻ thoải
mái trong giờ học
3 Nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế
- Về phía học sinh: Một bộ phận học sinh không thích học giáo dục côngdân vì ngay từ lớp 10 các em đã học kiến thức triết học Đây là phần kiến thứckhó, tính lý luận cao, chưa phù hợp với khả năng nhận thức của các em, vì vậy
Trang 7đã làm nảy sinh tâm lí chán nản, chán học Học sinh lớp 12 do áp lực thi cử lớnnên cũng không học môn này nhiều vì cho rằng đây là môn dễ nhất trong cácmôn thi, học ít nhưng không sợ bị điểm kém Học sinh đầu tư nhiều thời gian,công sức để học các môn xét điểm đại học Kiến thức môn học trong chươngtrình lớp 12 rất gần gũi nên các em cho rằng chỉ cần phán đoán là có thể làmđúng Học sinh cũng có suy nghĩ là học giỏi môn này cũng không nhận được sựtán dương của bạn bè, thầy cô, bố mẹ Xuất phát từ những nguyên nhân này nênhọc sinh không có hứng thú học tập, mỗi giờ học trôi qua chỉ khiến các em thấynặng nề, vô nghĩa.
- Về phía gia đình: Nhiều phụ huynh học sinh đã nhận thấy vai trò quantrọng của môn giáo dục công dân đối với việc giáo dục con Phụ huynh đã liên
hệ chặt chẽ với giáo viên bộ môn để biết được ý thức học tập của con Tuynhiên, có nhiều phụ huynh không khuyến khích con học môn này vì cho rằngviệc học môn này là không cần thiết Phụ huynh gây áp lực lên giáo viên khigiáo viên bày tỏ mong muốn phụ huynh nhắc nhở, kèm cặp học sinh học tập bộmôn…
Trên đây là một số những nguyên nhân dẫn đến việc học sinh chưa cóhứng thú học tập môn giáo dục công dân ở trường THPT Hương Cần Vì vậy,việc sử dụng các tình huống để giảng dạy phần công dân với pháp luật là mộtbiện pháp cần được áp dụng thường xuyên, có hiệu quả trong hệ thống cáctrường THPT
Bảng số liệu khi tôi tiến hành đặt câu hỏi cho 260 học sinh khối 12 khinói về Nguyên nhân khiến các em chưa có hứng thú đối với môn học
ST
T
Nội dung
Không đồng ý
Lưỡng lự Đồng ý
Tần số
Tỉ lệ
%
Tần số
Tỉ lệ
%
Tần số
Tỉ lệ
%
1 Nội dung môn học còn 180 69,2 50 19,2 30 11,6
Trang 8trừu tượng, khó tiếp thu
4 Tính cấp thiết cần tạo ra Sáng kiến.
- Giáo dục công dân nói chung, nội dung kiến thức pháp luật nói riêng
đóng vai trò rất quan trọng trong việc hình thành, phát triển nhân cách, địnhhướng, hành vi đúng đắn cho học sinh Đặc biệt, trong thời đại 4.0 khi mà khoahọc- công nghệ trở thành phương tiện đắc lực cho hoạt động dạy và học thì việc
áp dụng các phương pháp dạy học tích cực (trong đó có phương pháp dạy họctình huống) là việc làm không thể thiếu đối với giáo viên dạy môn Giáo dụccông dân
- Việc giảng dạy môn Giáo dục công dân trong các trường THPT nhữngnăm gần đây đã gặt hái được rất nhiều thành công Tuy nhiên, việc dạy học ởmột số nơi vẫn dựa theo các phương pháp truyền thống một chiều khiến học sinhtrở nên thụ động trong việc lĩnh hội kiến thức Những hạn chế về tất cả các mặt
từ nội dung, đến phương pháp cũng như hình thức tổ chức này đã ảnh hưởngphần nào đến chất lượng cũng như hứng thú cả học sinh đối với môn học
- Dạy học tình huống là một phương pháp dạy học tích cực nhiều ưu điểm
mà phương pháp này mang lại như : gắn kiến thức sách vở với thực tiễn, hỗ trợ
học sinh có thể giải quyết các tình huống pháp luật gặp phải hàng ngày, làm tăng
hứng thú học tập cho học sinh Do đó việc sử dụng các tình huống vào giảng dạymôn GDCD 12 là việc làm cần thiết
Từ thực tiễn giảng dạy tại trường, tôi xin mạnh dạn lựa chọn đề tài: “Sử dụng tình huống pháp luật trong giảng dạy môn giáo dục công dân lớp 12 ở
Trang 9trường THPT.” làm đề tài sáng kiến kinh nghiệm của mình Sáng kiến kinh
nghiệm này được thực hiện dựa trên việc nghiên cứu, kế thừa, phát triển kết quảcác công trình nghiên cứu có liên quan Kết hợp việc vận dụng, khảo nghiệm tạitrường THPT thì trong nội dung sáng kiến kinh nghiệm này, tôi sẽ đi sâu vàoviệc hướng dẫn cách xây dựng, lựa chọn, sử dụng tình huống pháp luật để nângcao hiệu quả giảng dạy, học tập của giáo viên và học sinh ở trường THPT
II GIẢI PHÁP ĐỂ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN
Tình huống chính là những câu chuyện thật được đưa từ đời sống vàotrong trường học để đạt được mục tiêu gắn kết lý luận và thực tiễn Học sinhđược nghe, tìm hiểu, phân tích, so sánh các tình huống được giáo viên nêu rahay tự liên hệ đến những tình huống mà mình đã gặp trong cuộc sống, học tập.Việc sử dụng các tình huống có thật hay giả định mà như thật đã làm cho bàihọc trở nên gần gũi với học sinh Học sinh được trải nghiệm các tình huống đểlàm phong phú thêm các kiến thức xã hội cũng như có câu trả lời cho các tìnhhuống trước đó mình đã gặp và có thể đưa ra những lựa chọn đúng trong bàikiểm tra Tình huống hay, phù hợp sẽ quyết định đến việc giáo viên có đạtđược mục tiêu khi thiết kế bài giảng hay không, học sinh có hiểu và vận dụngđược kiến thức hay không Vì vậy, việc xây dựng, lựa chọn, sử dụng các tìnhhuống pháp luật cần phải xác định rõ mục đích khi xây dựng, sử dụng các tìnhhuống
1 Mục đích xây dựng, lựa chọn, khai thác các tình huống pháp luật
Xác định mục đích của việc xây dựng, lựa chọn, khai thác các tình huốngpháp luật sẽ giúp giáo viên có câu trả lời cho những hoạt động mà mình định tổchức như: Vì sao nội dung này nên sử dụng tình huống, tình huống đã ngắn gọnhay chưa, tình huống có đề cập đến nội dung bài học hay chưa…?
Qua việc nghiên cứu, áp dụng thử nghiệm, tôi thường sử dụng các tình huốngpháp luật để :
- Mở đầu bài học, giới thiệu các đơn vị kiến thức
Trang 10- Dẫn chứng, làm sáng tỏ các đơn vị kiến thức.
- Xây dựng các bài tập và đề thi trắc nghiệm khách quan
- Hướng dẫn, tổ chức cho học sinh tham gia vào một số phương pháp dạyhọc tích cực
- Khuyến khích học sinh sưu tầm hoặc tái hiện lại các tình huống có thật
- Tổ chức kiếm tra, đánh giá các tiêu chí như : kiến thức, thái độ, kỹ năngcủa học sinh
2 Nguyên tắc xây dựng, lựa chọn, khai thác tình huống pháp luật :
Để đạt được hiệu quả cao nhất khi sử dụng tình huống để dạy học cáckiến thức pháp luật thì cần tuân theo một số nguyên tắc nhất định sau
- Tình huống phải gần gũi với cuộc sống, hoạt động học tập của học sinh:Giáo viên nên lựa chọn các tình huống có thật để đưa vào nội dung bài học hoặclàm chất liệu cho việc xây dựng các tình huống giả định Các tình huống được
sử dụng có tính thời sự, học sinh đã được xem trên ti vi, đọc báo hoặc tìnhhuống đã xảy ra ở địa phương mà học sinh đang sinh sống là sự lựa chọn hợp lí
Sử dụng các tình huống như vậy sẽ giúp học sinh có nhận thức nhanh và đúng
về các sự kiện đang diễn ra, nhờ đó học sinh dễ lĩnh hội nội dung kiến thứctrong sách giáo khoa
- Tình huống phải ngắn gọn, đi vào trọng tâm của nội dung bài học, phùhợp với mục đích của giáo viên khi sử dụng Tùy vào định hướng của giáo viên,tình huống được nêu ra là học sinh có thể trả lời ngay hoặc phải suy nghĩ, phântích kĩ càng
- Việc sử dụng các tình huống được trích dẫn từ các tài liệu đã được công bốcần phải tuân theo các quy định của hiến pháp và pháp luật Việt Nam
3 Cách thức sử dụng các tình huống pháp luật để dạy học
- Sử dụng các tình huống pháp luật để mở đầu bài học, giới thiệu các đơn vịkiến thức Việc sử dụng các tình huống pháp luật để giới thiệu bài học hay từngđơn vị kiến thức được giáo viên sử dụng rất nhiều Thông thường, giáo viên sẽnêu ra một tình huống pháp luật có nội dung liên quan đến nội dung chính củabài học hoặc của đơn vị kiến thức sắp tìm hiểu Sử dụng khéo léo, có nghệ thuật
Trang 11các tình huống sẽ khiến học sinh nhớ lâu hoặc khi cần tái hiện kiến thức thì họcsinh sẽ nhớ đến tình huống được giáo viên giới thiệu là có thể hình dung lạiđược nội dung bài Tình huống mở đầu nên cần ngắn gọn, xúc tích, không dài,không ngắn quá mà có thể hàm chứa được nội dung cơ bản của bài.
Khi chuẩn bị tìm hiểu về quyền bình đẳng trong hôn nhân và gia đình – Bài 4:Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực của đời sống xã hội, giáoviên có thể đưa tình huống như sau : Anh T là võ sư nổi tiếng biết mình là trụcột kinh tế trong gia đình nên anh rất coi thường vợ Trong một lần cãi vã anh đãthẳng tay đánh vợ mặc dù vợ anh mới sinh con
Khi chuẩn bị tìm hiểu quyền bất khả xâm phạm về thân thể của công dân
Bài 6: Công dân với các quyền tự do cơ bản, giáo viên có thể sử dụng tìnhhuống như sau: Bà H có nợ anh L một số tiền lớn đã nhiều năm nhưng bà Hkhông chịu trả, bực mình anh H đã rủ P và K đóng giả là người mua gà nhằmtiếp cận bắt cóc con gái bà H để đòi nợ
sao? Hành động này đã xâm phạm đến quyền tự do cơ bản nào của công dân?
- Sử dụng tình huống pháp luật để minh họa, làm rõ các đơn vị kiến thức
Để minh họa, làm rõ phần kiến thức đã được nêu ra hoặc học sinh chưa hiểu kĩthì cần sử dụng các tình huống sát với nội dung các kiến thức đó Phần đáp áncủa tình huống chính là nội dung cần đề cập đến Minh họa về quyền bình đẳngtrong lao động
Bài 4 : Quyền bình đẳng của công dân trong một số lĩnh vực của đời sống
xã hội, có thể sử dụng tình huống sau: K và Đ tốt nghiệp đại học cùng đượctuyển dụng vào vị trí nhân viên phòng kinh doanh công ty Z, Giám đốc thấy Đ
có ngoại hình xinh xắn hơn nên đã cho Đ lên chức phó phòng kinh doanh, còn Kphải xuống phòng tạp vụ làm công việc phô tô tài liệu
Câu hỏi: Việc làm của giám đốc công ty Z đã vi phạm nội dung nào về
quyền bình đẳng trong lao động?
Minh họa về quyền tự do ngôn luận của công dân, có thể sử dụng tình huống sau
Trang 12Tại cuộc họp tổ dân phố S, ông H đã đứng lên trình bày quan điểm của mình vềviệc sử dụng số tiền đã đóng góp để xây nhà văn hóa Ông X – tổ trưởng tổ dânphố đã yêu cầu ông H ngồi xuống vì cho rằng phát biểu của ông H là không cótính chất góp ý, xây dựng Bà M thấy vậy nên không góp ý kiến nữa.
Câu hỏi: Trong tình huống trên ai là người đã vi phạm quyền tự do ngôn
luận của công dân?
- Sử dụng tình huống pháp luật để lôi cuốn học sinh tham gia vào một sốphương pháp dạy học tích cực
Phương pháp dạy học tích cực đòi hỏi có sự tham gia chủ động của học sinh, vìvậy việc sử dụng các tình huống sẽ khuyến khích học sinh tham gia trực tiếp vàotình huống, đóng vai những nhân vật có trong tình huống và tìm cách giải quyếtvấn đề theo cách suy nghĩ của mình Đối với phương pháp này giáo viên phảithường xuyên bao quát lớp, quan sát giúp đỡ học sinh Để trường hợp học sinhchưa hiểu được nội dung tình huống giáo viên có thể hướng dẫn các em hiểuđúng và có sự chuẩn bị chu đáo Trong thể hiện tình huống, chú ý hướng dẫnhọc sinh của mình sử dụng câu từ giản dị, gần gũi nhưng lại văn minh, lịch sự,trang phục của học sinh thể hiện đóng vai không quá cầu kỳ, gây mất thời gian,ảnh hưởng đến hiệu quả giờ dạy Giáo viên tạo ra không khí vui vẻ, thoải mái,nhẹ nhàng trong giờ học sẽ giúp học sinh cảm thấy tự tin, chủ động tìm hiểu vàlĩnh hội kiến thức từ đó xóa bỏ trong các em tâm lý môn giáo dục công dân làmôn “ khô khan, cứng nhắc”
Để học sinh tích cực tham gia vào giải quyết vấn đề có liên quan đếnquyền được pháp luật bảo đảm an toàn, bí mật thư tín, điện thoại, điện tín thìgiáo viên có thể nêu ra một tình huống giả định như sau:
An viết một bức thư gửi cho Mai nhưng An rất ngại và không dám trựctiếp gửi lá thư đó cho Mai An đã nhờ Ngọc chuyển thư giúp mình Ngọc vì tò
mò nên đã bóc lá thư đó ra xem cùng với các bạn cùng bàn
Giáo viên phân vai cho học sinh trong lớp, lựa chọn 4 học sinh đóng vaiNgọc, An, Mai, bạn cùng bàn với Ngọc
Trang 13Sau đó giáo viên có thể nêu yêu cầu như sau: Các em hãy tham gia vào tìnhhuống nêu trên, giải thích cho Ngọc vì sao không nên hành động như vậy?
- Khuyến khích học sinh sưu tầm hoặc tái hiện lại các tình huống có thật Giáo dục công dân là bộ môn khá gần gũi với thực tế, những tin tức, bài báo,câu chuyện mà các em được xem, nghe trên các phương tiện thông tin đại chúngđều hoàn toàn có thể trở thành các tài liệu học tập bổ ích cho học sinh Quanhững tình huống có thật đó các em phân biệt được đâu là những hành động nên
và không nên làm trong cuộc sống hàng này cũng như trên các trang mạng xãhội mà các em tham gia Những vấn đề “nóng” mà dư luận hiện nay đang quantâm giáo viên có thể đưa ra một số chủ đề về nhà cho các em như : Sưu tầmnhững tình huống liên quan đến kiến thức các loại vi phạm pháp luật và tráchnhiệm pháp lý ở bài 2 – Thực hiện Pháp luật Tình huống pháp luật từ câuchuyện nhóm người mặt đen, tay cầm đầu gà đi xin ăn hoặc tình huống dịchbệnh covid – 19 và các câu chuyện liên quan như khẩu trang tăng giá, tungnhững tin đồn sai sự thật gây hoang mang dư luận Hãy sưu tầm những trườnghợp vi phạm pháp luật từ tình huống trên? Xác định hành vi vi phạm pháp luật
Một số ví dụ về câu hỏi trắc nghiệm ở cấp độ vận dụng và vận dụng cao:
Câu 1 Biết G lấy ảnh của mình sau đó cắt ghép khuôn mặt vào những hình ảnh
khiêu dâm T vô cùng tức giận ,T đã phóng xe máy vào nhà G tìm khắp cácphòng không thấy ai ở nhà T bỏ về ra đến cổng gặp mẹ G ,T túm cổ áo mẹ Gdọa nếu tìm được G sẽ giết chết G, sau đó T lên mạng xã hội dùng những lời nói
lăng mạ xỉ nhục cả nhà G Trong trường hợp này, T không vi phạm quyền nào
dưới đây của công dân?
Trang 14A Bất khả xâm phạm về chỗ ở.
B Bất khả xâm phạm về thân thể
C Được bảo vệ danh dự, nhân phẩm.
D Được bảo hộ về tính mạng, sức khỏe.
Câu 2 Anh S được cấp giấy phép mở đại lý cung cấp vật liệu xây dựng Do làm
ăn thua lỗ, anh S thường xuyên nộp thuế không đúng thời hạn nên bị cơ quanchức năng đình chỉ hoạt động kinh doanh Anh S phải chịu trách nhiệm pháp línào dưới đây?
A Hành chính B Kỉ luật C Dân sự D Hình sự Câu 3 Nghi ngờ chị C nhân viên văn phòng biết việc mình sử dụng bằng đại
học giả, ông B giám đốc công ty X kí quyết định thuyên chuyển chị C về công
ty con ở địa phương Tại đây, anh K sắp xếp chị C vào làm việc ở kho sản xuấtthuốc nổ Anh L (Chồng chị C) bức xúc lên gặp ông B mắng chửi thậm tệ, rồi bịông B cho người bắt nhốt vào phòng Theo em những ai dưới đây vi phạmquyền bình đẳng trong lao động?
A Chị C và anh L B Chị C và ông B
C Ông B và anh K D Ông B và anh L
Câu 4 Do không làm chủ được tốc độ khi điều khiển xe gắn máy nên ông L đã
va chạm vào anh P công nhân đang điều khiển xe đạp ngược đường một chiềukhiến anh bị xây xát nhẹ Tức giận vì ông L không xin lỗi còn lớn tiếng chửibới, anh P kể chuyện này với anh rể tên T Vô tình biết được ông L làm chungcông ty với anh P bạn thân mình, anh T bí mật rủ anh P cầm theo hung khí tìmông L trả thù Bị ông L lớn tiếng chửi mắng anh P đã đâm ông L trọng thươngphải nhập viện điều trị 3 tháng Những ai dưới đây phải chịu trách nhiệm hìnhsự?
A Anh P và anh T B Ông L và anh P
C Ông L, anh P và anh T D Ông L và anh T
Câu 5 Vợ chồng anh H dự định đi Hà Nội khám bệnh, do vợ bị say xe nên
trước khi đi anh H đã đến gặp lái xe A và đặt ghế đầu cho vợ và được A đồng ýnhưng khi lên xe ghế mà anh đặt anh X phụ xe đã dành ghế đó cho người yêu
Trang 15của mình Anh H rất bức xúc nên đã chửi bới lái xe và phụ xe không giữ lời, anh
A đã túm cổ áo đe dọa và xô ngã anh H Những ai dưới đây vi phạm quyền đượcpháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe của công dân?
A Vợ chồng anh H B Anh A, X C Anh H, A, X D Anh A
4 Ưu, nhược điểm của việc sử dụng tình huống pháp luật trong giảng dạy môn giáo dục công dân lớp 12
- Ưu điểm:
+ Giáo viên dễ dàng dẫn dắt học sinh đi vào tìm hiểu nội dung của bài học, tiếthọc Học sinh hứng thú với nội dung bài học có các kiến thức gần gũi với cuộcsống
+ Giáo viên đánh giá học sinh một cách dễ dàng hơn thông qua cách học sinh xử
lí các tình huống, lựa chọn các đáp án đúng ở bài tập trắc nghiệm khách quan.+ Học sinh dễ ghi nhớ và tái hiện kiến thức khi nhớ về tình huống đã được biếtđến, trải nghiệm thông qua hoạt động giảng dạy của giáo viên
+ Giáo viên dễ dàng tổ chức học sinh phối hợp với nhau để thực hiện các nhiệm
vụ học tập
+ Học sinh có thể rèn được kĩ năng làm bài tập trắc nghiệm khách quan khithường xuyên làm các bài trắc nghiệm có liên quan đến từng đơn vị kiến thức.+ Học sinh tiếp thu kiến thức nhanh chóng, tích cực tham gia vào bài học, gạt bỏtâm lí sợ sai, xấu hổ
- Nhược điểm:
+ Giáo viên phải có kĩ năng xây dựng, lựa chọn các tình huống phù hợp với nộidung của bài, với mục đích của mình Giáo viên không có kinh nghiệm hoặcnghiên cứu chưa kĩ về tình huống định lồng ghép trong bài sẽ làm mất nhiều thờigian, làm loãng trọng tâm của tiết học