Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp tại trường cao đẳng nghề việt nam hàn quốc thành phố hà nội

Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp tại trường cao đẳng nghề việt nam hàn quốc thành phố hà nội 1.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1. 1. Định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo Chúng ta đã biết thế kỉ 21 hiện nay là thế kỉ của tri thức, của khoa học công nghệ. Sự phát triển đó đòi hỏi nền giáo dục nước ta phải đổi mới mạnh mẽ. Một trong những vấn đề ưu tiên hàng đầu là phát triển nguồn nhân lực, yếu tố này quyết định đối với sự phát triển của kinh tế xã hội của mỗi quốc gia. Nước ta đang đứng trước những xu thế của thời đại cũng như những yêu cầu mới của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đó là sự toàn cầu hóa đất nước với công nghệ cao đang dần tiếp cận nền kinh tế tri thức. Những yếu tố này đã đặt ra cho sự nghiệp giáo dục nhiệm vụ phải đổi mới như để đào tạo ra nguồn nhân lực có thể đáp ứng được những yêu cầu của thời đại. Một trong những đổi mới cần thiết là sự thay đổi về phương pháp, phương tiện trong giáo dục, đặc biệt là trong dạy nghề cần được quan tâm và chú trọng. Theo quan điểm định hướng về đổi mới phương pháp dạy học của Đảng và Nhà nước cùng với xu thế phát triển của xã hội, việc cải tiến phương pháp dạy học hiện nay là tăng cường tính hiệu quả của hoạt động dạy học và tăng khả năng vận dụng vào thực tế cho người học, hướng tới mục tiêu học tập hiện đại. Trong luật giáo dục 2005 nêu rõ: “Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” và “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” 7, tr8, 9.

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Tạ Văn Bằng

DẠY HỌC MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP TẠI TRƯỜNG

CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM-HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHUYÊN SÂU: SƯ PHẠM KỸ THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ

Hà Nội - 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Tạ Văn Bằng

DẠY HỌC MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP TẠI TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM-HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT

CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CHUYÊN SÂU: SƯ PHẠM KỸ THUẬT CƠ ĐIỆN TỬ

Người hướng dẫn khoa học: TS Phạm Văn Trường

LỜI CẢM ƠN

Với tình cảm chân thành tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn tới các thầy, cô giáo trong Viện Sư Phạm Kỹ Thuật, Phòng sau đại học, Ban Giám hiệu Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt tác giả xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tời Thầy giáo hướng dẫn

TS.Phạm Văn Trường đã tận tình chỉ dẫn giúp đỡ trong quá trình tác giả

nghiên cứu và hoàn thiện luận văn

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành tới Ban Giám hiệu, lãnh đạo các phòng,khoa, các thầy cô giáo, các em học sinh, sinh viên trong Khoa Cơ điện tử Trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội đã tạo điều kiện giúp đỡ tác giả trong quá trình học tập cũng như nghiên cứu để hoàn thiện luận văn này

Xin chân thành cảm ơn toàn thể đồng nghiệp, bạn bè và gia đình đã quan tâm, động viên giúp đỡ tác giả về tinh thần và vật chất trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài

Mặc dù đã nhận được rất nhiều sự giúp đỡ và bằng sự lỗ lực của bản thân, song trong quá trình nghiên cứu và thực hiện luận văn sẽ không tránh khỏi những thiếu sót.Tác giả rất mong nhận được sự đóng góp, bổ sung của Hội đồng bảo vệ luận văn cùng quý độc giả để đề tài được hoàn thiện hơn

Tác giả

Tạ Văn Bằng

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan những nội dung trong luận văn này là do sự tìm hiểu và

nghiên cứu của bản thân Trong luận văn có sử dụng kết quả nghiên cứu hoặc ý

tưởng của các tác giả khác đều được trích dẫn nguồn gốc cụ thể

Luận văn này cho đến thời điểm này chưa được bảo vệ tại bất kì Hội đồng bảo

vệ luận văn thạc sĩ nào và chưa được công bố trên bất kì một phương tiện thông

tin nào

Tôi xin hoàn thành chịu trách nhiệm về nội dung của luận văn này

Hà nội, Ngày Tháng Năm

Tác giả

Tạ Văn Bằng

Mục Lục

LỜI CẢM ƠN 2

LỜI CAM ĐOAN 3

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 7

DANH MỤC CÁC HÌNH VÀ SƠ ĐỒ 8

MỞ ĐẦU 9

1.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 9

1 1 Định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo 9

1 2 Chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển GD&ĐT và đối với đào tạo nghề 10

1 3 Thực tế giảng dạy và nghiên cứu 11

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU 12

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU 12

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU 12

5 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC 12

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU 13

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 13

8 NỘI DUNG LUẬN VĂN 13

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC TÍCH HỢP 14

1.1 TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA VẤN ĐỀ 14

1.1.1.Những nghiên cứu ngoài nước 14

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước 15

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN 17

1.2.1 Tích hợp 17

1.2.2.Dạy học 18

1.2.3 Dạy học theo quan điểm tích hợp 19

1.3 DẠY HỌC KĨ THUẬT THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 23

1.3.1 Những nguyên tắc thực hiện dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp 23

1.3.2 Dạy học kĩ thuật theo quan điểm tích hợp 24

1.3.3 Ưu điểm của dạy học kĩ thuật theo quan điểm tích hợp 28

1.4.THỰC TRẠNG CỦA ĐÀO TẠO MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 30

1.4.1 Thực trạng dạy học mô đun PLC ở trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội 30

1.4.2 Nhận thức của giáo viên về quan điểm dạy học tích hợp 34

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1 39

CHƯƠNG 2: THIẾT KẾ DẠY HỌC MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP CHO SINH VIÊN NGHỀ CƠ ĐIỆN TỬ Ở TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ VIỆT NAM – HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI 41

2.1 MỤC TIÊU, NỘI DUNG, CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN PLC 41

2.1.1 Mục tiêu, nội dung chương trình mô đun PLC 41

2.1.2 Đặc điểm của mô đun PLC 44

2.2 QUY TRÌNH XÂY DỰNG BÀI DẠY TÍCH HỢP LÝ THUYẾT VỚI THỰC HÀNH MÔ ĐUN PLC 46

2.2.1 Quy trình xây dựng bài dạy tích hợp 46

2.2.2.Nội dung các bước 47

2.3 XÂY DỰNG NỘI DUNG LÝ THUYẾT VÀ THỰC HÀNH MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP 49

2.4 XÂY DỰNG MỘT SỐ BÀI GIẢNG TÍCH HỢP CỦA MÔ ĐUN PLC CHO SINH VIÊN NGHỀ CƠ ĐIỆN TỬ Ở TRƯỜNG CĐN VIỆT NAM –

HÀN QUỐC THÀNH PHỐ HÀ NỘI .51

2.5 NHẬN XÉT 81

KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 82

CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ ĐÁNH GIÁ 83

3.1 MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ VÀ NỘI DUNG CỦA THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM VÀ ĐÁNH GIÁ 83

3.1.1 Mục đích thực nghiệm sư phạm và đánh giá 83

3.1.2 Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm và đánh giá 83

3.1.3 Nội dung thực nghiệm sư phạm và đánh giá 84

3.2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM 84

3.2.1 Đối tượng thực nghiệm 84

3.2.2 Chuẩn bị thực nghiệm 85

3.2.3 Phương pháp thực nghiệm 85

3.3 ĐÁNH GIÁ VÀ XỬ LÝ KẾT QUẢ THỰC NGHIỆM 85

3.3.1 Kết quả định tính 85

3.3.2 Đánh giá định lượng 86

KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 91

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 92

1.KẾT LUẬN 92

2.KIẾN NGHỊ 93

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 96

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

1 BLĐTB&XH Bộ lao động thương binh và xã hội

3 DHKT Dạy học kỹ thuật

6 GD&ĐT Giáo dục và đào tạo

7 HSSV Học sinh – Sinh viên

8 KTCN Kỹ thuật công nghiệp

Hình 2.3 Sơ đồ mạch khí nén trên mô hình 63

Hình 2.5 Sơ đồ mạch điều khiển trên mô hình 65 Hình 2.6 Lưu đồ thuận toán mạch điều khiển xy lanh khí

3 pha quay thuận nghịch

83

MỞ ĐẦU

1.LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

1 1 Định hướng chiến lược phát triển giáo dục đào tạo

Chúng ta đã biết thế kỉ 21 hiện nay là thế kỉ của tri thức, của khoa học công nghệ Sự phát triển đó đòi hỏi nền giáo dục nước ta phải đổi mới mạnh mẽ Một trong những vấn đề ưu tiên hàng đầu là phát triển nguồn nhân lực, yếu tố này quyết định đối với sự phát triển của kinh tế xã hội của mỗi quốc gia Nước

ta đang đứng trước những xu thế của thời đại cũng như những yêu cầu mới của công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đó là sự toàn cầu hóa đất nước với công nghệ cao đang dần tiếp cận nền kinh tế tri thức Những yếu tố này đã đặt ra cho

sự nghiệp giáo dục nhiệm vụ phải đổi mới như để đào tạo ra nguồn nhân lực có thể đáp ứng được những yêu cầu của thời đại Một trong những đổi mới cần thiết là sự thay đổi về phương pháp, phương tiện trong giáo dục, đặc biệt là trong dạy nghề cần được quan tâm và chú trọng

Theo quan điểm định hướng về đổi mới phương pháp dạy học của Đảng và Nhà nước cùng với xu thế phát triển của xã hội, việc cải tiến phương pháp dạy học hiện nay là tăng cường tính hiệu quả của hoạt động dạy học và tăng khả năng vận dụng vào thực tế cho người học, hướng tới mục tiêu học tập hiện đại Trong luật giáo dục 2005 nêu rõ: “Mục tiêu của giáo dục là đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khỏe, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” và “Phương pháp giáo dục phải phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên” [7, tr8, 9]

1 2 Chủ trương của Đảng và Nhà nước về phát triển GD&ĐT và đối với đào tạo nghề

Trong khi, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2020 trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Để đáp ứng được nhu cầu phát triển vấn đề đào tạo nguồn nhân lực cần phải được đặt lên hàng đầu Bởi lẽ, nhu cầu về lao động nghề ở các quốc gia phát triển và đang phát triển là rất lớn Vì thế, mỗi quốc gia trong đó có Việt Nam cần phải hình thành hệ thống đào tạo nghề tích hợp để đáp ứng nhu cầu đó

Chiến lược phát triển dạy nghề giai đoạn 2011 -2020 do Bộ LĐ-TBXH xây dựng đặt ra mục tiêu tổng quát đến năm 2020 là tạo ra sự đột phá về chất lượng dạy nghề theo hướng tiếp cận trình độ khu vực và thế giới, tăng qui mô đào tạo nghề, gắn kết với doanh nghiệp…Nhu cầu nhân lực qua đào tạo ngày càng tăng cả về số lượng và chất lượng, điều đó tạo nên sức ép rất lớn đối với giáo dục Nếu không đổi mới phương pháp dạy học để nâng cao chất lượng đào tạo nghề thì không thể đáp ứng mục tiêu đề ra

Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã đặt ra nhiệm vụ về giáo dục đến năm 2015 là: Phát triển, nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, chất lượng nguồn nhân lực; phát triển khoa học, công nghệ và kinh tế tri thức [4] Mục tiêu dạy nghề là “ đào tạo nhân lực kỹ thuật trực tiếp trong sản xuất, dịch

vụ có năng lực thực hành nghề tương xứng với trình độ đào tạo, có đạo đức lương tâm nghề nghiệp, ý thức kỷ luật, tác phong công nghiệp, có sức khỏe nằm tạo điều kiện cho người học nghề sau khi tốt nghiệp có khả năng tìm việc làm,

tự tạo việc làm hoặc học lên trình độ cao hơn, đáp ứng yêu cầu sự nghiệp công nghiệp hóa hiện đại hóa đất nước” [8]

Điều 19, Điều 26 Luật dạy nghề 2006 về phương pháp dạy học “phương pháp dạy nghề phải kết hợp rèn luyện năng lực thực hành nghề với trang bị kiến thức chuyên môn và phát huy tính tích cực, tự giác, năng động, khả năng làm việc độc lập/tổ chức làm việc theo nhóm” [8]

Ngày 04 tháng 01 năm 2007, Bộ trưởng Bộ Lao động Thương binh và xã hội đã ký Quyết định số 01/2007/QĐ-BLĐTB&XH về việc Ban hành Quy định

về chương trình khung trình độ trung cấp nghề, chương trình khung trình độ cao đẳng nghề kèm theo các văn bản hướng dẫn xây dựng chương trình khung cho các nghề đào tạo [1]

Ngày 26 tháng 04 năm 2011 của Bộ Lao động -Thương binh và Xã hội, Ban hành kèm theo Thông tư số 11/2011/TT-BLĐTBXH về việc ban hành chương trình khung trình độ cao đẳng nghề cho nghề “ Cơ điện tử” bao gồm số lượng môn học, mô đun là 52, trong đó có 06 môn học chung; Các môn học, mô đun đào nghề bắt buộc là (cụ thể: Các môn học, mô đun kỹ thuật cơ sở là 14; Các môn học, mô đun chuyên môn nghề là 32)

Căn cứ vào quyết định số 06/2008/QĐ-BLĐTB&XH của Bộ Lao động thương binh và xã hội ngày 04 tháng 11 năm 2008 đã ban hành 3 mẫu giáo án cho các trường dạy nghề đó là: Giáo án lý thuyết, giáo án thực hành, giáo án tích hợp Cho phép các trường tùy vào nội dung của mô đun học, bài học mà lựa chọn loại giáo án thực hiện sao cho phù hợp nhất

1 3 Thực tế giảng dạy và nghiên cứu

Chương trình dạy nghề hiện nay phần lớn vẫn được thế kế thành các mô đun được phối kết hợp giữa lý thuyết và thực hành Nhưng việc triển khai đào tạo theo chương trình khung mới tại các cơ sở đào tạo nghề gặp khó khăn khi thực hiện giảng dạy các môn học/mô đun, nguyên nhân chính là thiếu các tài liệu hướng dẫn cụ thể, chi tiết cho việc tổ chức dạy học theo quan điểm tích hợp, tổng cục dạy nghề đã tổ chức rất nhiều cuộc hội thảo và các lớp tập huấn

về dạy học tích hợp cho các cơ sở đào tạo nghề trong cả nước và kĩ năng xây dựng, phát triển chương trình đào tạo theo quan điểm tích hợp, nhưng trong khuôn khổ thời gian ngắn, khó khăn trên chưa được giải quyết được, giáo viên của các cơ sở đào tạo nghề vẫn lúng túng khi triển khai giảng dạy theo quan điểm tích hợp

Để đáp ứng được các yêu cầu càng cao của thị trường lao động trong giai đoạn hội nhập, Khoa Điện tử Trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội luôn coi trọng vấn đề nâng cao chất lượng dạy học, nâng cao khả năng vận dụng các phương pháp dạy học mới, tiên tiến vào quá trình dạy học, đặc biệt là dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp, là một mô đun điển hình trong việc ứng dụng phương pháp dạy học mới, giúp sinh viên luôn được cập nhật kiến thức mới, rèn luyện và nâng cao năng lực kĩ thuật Vì vậy để đáp ứng được các mục tiêu trên tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu: “Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp tại trường Cao đẳng nghề Việt Nam- Hàn Quốc thành phố Hà Nội”cho luận văn tốt nghiệp

2 MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU

Xây dựng và triển khai bài giảng mô đun PLC theo quan điểm tích hợp nhằm nâng cao chất lượng của quá trình dạy và học

3 KHÁCH THỂ VÀ ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

- Khách thể nghiên cứu: Quá trình dạy và học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp cho sinh viên trường cao đẳng nghề

- Đối tượng nghiên cứu: Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp cho sinh viên năm thứ hai trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội

4 PHẠM VI NGHIÊN CỨU

Vận dụng quan điểm dạy học tích hợp để xây dựng một số bài giảng của mô đun PLC cho sinh viên trường cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố

Hà Nội

5 GIẢ THUYẾT KHOA HỌC

Dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp một cách hợp lý thì sẽ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo sinh viênnghề Cơ điện tử tại Trường Cao đẳng nghề Việt Nam-Hàn Quốc thành phố Hà Nội

6 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

- Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn của việc vận dụng quan điểm tích hơp trong dạy học mô đun PLC cho sinh viên trường cao đẳng nghề

- Xây dựng bài giảng tích hợp trong mô đun PLC cho sinh viên trường cao đẳng nghề

- Dạy thực nghiệm bài giảng để đánh giá tính khả thi và hiệu quả của việc vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp

7 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Để thực hiện các nhiệm vụ trên, đề tài sử dụng kết hợp một số phương pháp nghiên cứu sau:

- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết

- Phương pháp khảo sát thực tiễn dạy học

- Phương pháp thực nghiệm sư phạm

8 NỘI DUNG LUẬN VĂN

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và phụ lục, cấu trúc nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiến dạy học tích hợp

Chương 2: Thiết kế dạy học mô đun PLC theo quan điểm tích hợp cho sinh viên nghề Cơ điện tử Trường Cao đẳng nghề Việt Nam- Hàn Quốc thành phố Hà Nội Chương 3: Thực nghiệm sư phạm và đánh giá

CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN DẠY HỌC TÍCH HỢP 1.1 TỔNG QUAN VỀ LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU CỦA VẤN ĐỀ

1.1.1.Những nghiên cứu ngoài nước

Ứng dụng quan điểm tích hợp vào dạy học là xu thế chung của các nước trong khu vực và trên thế giới Tích hợp trong dạy học đã trở thành một trào lưu

sư phạm hiện đại bên cạnh các trào lưu sư phạm theo mục tiêu, giải quyết các vấn đề, hợp đồng…

Tháng 9 năm 1968, Hội đồng liên quốc gia về giảng dạy khoa học, với sự bảo trợ của UNESCO, đã tổ chức tại Varna (Bungari) “Hội nghị tích hợp việc giảng dạy các khoa học” để đưa ra các lí do phải dạy học tích hợp các khoa học, dạy học tích hợp là gì, cách thức dạy học tích hợp và những triển vọng của dạy học tích hợp, trong đó có nêu ra rằng: Tích hợp không chỉ diễn ra ở nội dung mà còn tích hợp cả ở phương pháp lẫn các kĩ năng, kĩ xảo cần hình thành ở người học Tích hợp không chỉ ở một ngành học nào mà là liên ngành.Tích hợp không chỉ ở một bậc học nào mà ở tất cả các bậc học

Ngoài ra, tích hợp là một trong những xu hương mới của lí luận dạy học

và đang được nhiều nước trên thế giới quan tâm thực hiện Nó cũng là xu hướng dạy học chung của nhiều quốc gia có trình độ dạy học tiên tiến như Pháp, Trung Quốc, Philipin Tại Philipin trong chương trình cải cách giáo dục của một số nước, quan điểm tích hợp được ghi rõ trong chương trình như là một yêu cầu bắt buộc

Điều đó cho thấy tích hợp là một trong những quan điểm xây dựng chương trình dạy học của nhiều nước như Pháp, Mỹ, Anh… Ví dụ đầu những năm 90 của thế kỷ XX, tài liệu giới thiệu về chương trình của Hoa Kì đã giành hẳn một mục bàn về vấn đề tích hợp nội dung giáo dục trong chương trình giáo dục nhằm đáp ứng mong muốn làm cho chương trình thích ứng yêu cầu của xã hội, làm cho chương trình trở lên có ý nghĩa

Tại một số nước Phương Tây cũng đã xuất hiện những công trình nghiên cứu nghiêm túc về quan điểm dạy học tích hợp Nhà sư phạm Xavier Roegiers người Pháp đã tổng hợp thành tài liệu “Khoa sư phạm tích hợp hay làm thế nào

để phát triển các năng lực ở nhà trường” [22] Trong cuốn sách này tác giả đã phân tích những căn cứ để dẫn tới việc tích hợp dạy học, từ lý thuyết về các quá trình học tập, lý thuyết về quá trình dạy học ( các trào lưu sư phạm), các phương pháp xây dựng chương trình dạy học theo quan điểm tích hợp tới định nghĩa, mục tiêu của khoa sư phạm tích hợp, ảnh hưởng của cách tiếp cận này tới việc xây dựng chương trình giáo dục, tới thiết kế mô hình giáo trình và việc đánh giá kết quả của sinh viên…

1.1.2 Những nghiên cứu trong nước

Các đề tài luận án Tiến sĩ và luận văn Thạc sĩ về vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học kỹ thuật, công nghệ cũng đã được nghiên cứu triển khai như :

“Cải tiến phương pháp nghề tiện trong các trường chuyên nghiệp và dạy nghề tại thành phố Hồ Chí Minh” luận án Tiến sĩ (2005) của Nguyễn Trần Nghĩa,

“Dạy học công nghệ tiện CNC theo quan điểm tích hợp”-luận văn cao học (2002) của Nguyễn Công Cát, “Vận dụng quan điểm tích hợp vào dạy học nghề điện trong các trường dạy nghề của tỉnh Bà Rịa -Vũng Tàu”-luận văn cao học (2003) của Nguyễn Xuân Cường, “Nghiên cứu hoàn thiện nội dung chương trình môn KTCN trong chương trình đào tạo chuyên ngành Vật Lý – KTCN ở trường Cao đẳng sư phạm theo quan điểm tích hợp”– luận văn cao học (2004) của Trần Thị Mai Hương Các luận án, luận văn này đã đề xuất vận dụng quan điểm tích hợp để xây dựng chương trình đào tạo các nghề cụ thể nhằm giảm bớt những nội dung trùng lặp trong các chương trình đào tạo để có thêm thời gian cho giảng dạy các kiến thức mới của môn học, tăng thời gian cho thực hành nghề, giảm sự giảng dạy lặp lại kiến thức sinh viên đã học để tránh gây nên sự nhàm chán của người học

Tác giả Chu Thị Phương (1985), đã nghiên cứu vận dụng quan điểm tích hợp

thể hiện trong SGK và nêu giải pháp cho giáo viên vận dụng các phương pháp giáo dục tích hợp để khai thác ý tưởng SGK Có nhiều tác giả tiêu biểu quan tâm đến vấn đề này như: Trần Bá Hoành, Nguyễn Thị Minh Phương, Cao Thị Thặng, Nguyễn Văn Đường, Nguyễn Trọng Hoàng, Trương Dĩnh… các tác giả

đã phân tích khái niệm, bản chất của dạy học theo quan điểm tích hợp, các xu thế và giải pháp vận dụng quan điểm tích hợp trong xây dựng chương trình các môn học và vận dụng quan điểm này vào dạy học các môn học cụ thể

Việc nghiên cứu, vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học ở các trường nghề đã có tác giả như Nguyễn Trần Nghĩa nghiên cứu ứng dụng vào dạy học nghề tiện Trong luận án tiến sĩ với đề tài “Cải tiến phương pháp dạy học nghề tiện trong các trường chuyên nghiệp và dạy nghề tại thành phố Hồ Chí Minh” [16], tác giả đã nghiên cứu, vận dụng nhiều phương pháp trong đó ông khai thác vận dụng quan điểm tích hợp theo xu hướng tích hợp nội dung chương trình môn học nghề tiện nhằm tạo ra khoảng thời gian cần thiết để cập nhật kiến thức công nghệ mới (công nghệ CNC) nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả trong dạy học nghề tiện, tránh được sự lặp lại kiến thức, đáp ứng được nguồn nhân lực trong cơ chế thị trường Nguyễn Công Cát trong luận văn thạc sĩ của mình với đề tài “dạy học công nghệ tiện CNC theo quan điểm tích hợp” tác giả cũng

đi theo xu hướng tích hợp nội dung nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa quỹ thời gian cố định với khối lượng kiến thức ngày càn tăng nhanh góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nghề tiện Tác giả Trịnh Xuân Bình với đề tài luận văn thạc

sĩ “Xây dựng nội dung các bài dạy thực hành PLC S7 – 300 theo định hướng tích hợp cho sinh viên chuyên ngành điện Trường Cao đẳng nghề cơ khí nông nghiệp” [13] Tác giả Trần Thị Thơm (2010) với đề tài luận văn thạc sĩ “Dạy học mô đun vi điều khiển ở Trường Cao đẳng nghề cơ khí nông nghiệp theo quan điểm tích hợp”[20], tác giả đã phân tích nội dung chương trình hiện hành của mô đun vi điều khiển và đưa ra lí do mô đun vi điều khiển nên xây dựng và giảng day dưới dạng tích hợp giữa lý thuyết với thực hành để hiểu được lý thuyết hơn thông qua thực hành và qua thực hành để rèn luyện kỹ năng nghề

nghiệp và hiểu hơn các vấn đề trừu tượng của lý thuyết đồng thời đảm bảo tính thống nhất giữa lý thuyết với thực hành, học được và làm được nội dung mới học trong khoảng thời gian học Tác giả Nguyễn Thị Hồng Hạnh (2012) với đề tài luận văn thạc sĩ “ Dạy học môn trang bị điện ở trường Cao đẳng nghềVĩnh Phúc theo quan điểm tích hợp” [14] tác giả đã phân tích nội dung chương trình hiện hành của môn trang bị điện xây dựng và giảng dạy dưới dạng tích hợp giữa

lý thuyết với thực hành để hiểu được lý thuyết hơn thông qua thực hành…

Có thể nói nhiều công trình nghiên cứu phương pháp dạy học môn công nghệ ở trường phổ thông và đã có những công trình nghiên cứu về đổi mới phương pháp dạy học ở các trường, các cơ sở đào tạo nghề nhằm nâng cao hiệu quả học tập, rèn luyện cho học sinh sinh viên phương pháp học tập mô đun, tạo cho học sinh sinh viên phương pháp học tập tích cực, tự lực góp phần nâng cao chất lượng dạy học Các tác giả đã đề xuất vận dụng các phương pháp dạy học khác nhau vào các nội dung khác nhau của chương trình mô đun Đề tài nghiên cứu này mang tính cấp thiết, góp phần tăng năng lực nhận thức và rèn luyện kỹ năng cho sinh viên, qua đó nâng cao chất lượng dạy học cho mô đun PLC, góp phần tham gia vào chiến lược đổi mới phương pháp dạy học của các trường dạy nghề

1.2 MỘT SỐ KHÁI NIỆM CƠ BẢN

Theo từ điển tiếng Anh-Anh (Oxford Advanced Learner’s Dictionary), từ Integration có nghĩa là kết hợp những phần, những bộ phận với nhau trong một tổng thể.Những phần, những bộ phận này có thể khác nhau nhưng tích hợp với

nhau.Theo từ điển Bách khoa khoa học giáo dục Cộng Hòa Liên Bang Đức, nghĩa chung của từ Integartion có hai khía cạnh:

- Quá trình xác lập lại cái chung, cái toàn thể, cái thống nhất từ những cái riêng lẻ

- Trạng thái mà cái toàn thể được tạo ra từ những cái riêng lẻ

Theo từ điển tiếng Anh thông dụng” Integration” có nghĩa là sự kết hợp của nhiều thành tố để tạo ra một thể thống nhất, trọn vẹn và hoàn chỉnh

Theo từ điển tiếng Việt tích hợp là “sự hợp nhất, sự hòa nhận, sự kết hợp” [11]

Theo từ điển giáo dục học thì tích hợp là “hành động liên kết các đối tượng nghiên cứu, giảng dạy, học tập của cùng một lĩnh vực hoặc vài lĩnh vực khác nhau trong cùng một kế hoạch giảng dạy” Kế hoạch giảng dạy ở đây cần được hiểu trong một phạm vi rộng, từ kết hoạch giảng dạy của một chương trình đến

kế hoạch giảng dạy của một môn học/ mô đun, kế hoạch giảng dạy của bài học [11, tr 383].Theo Dương Tiến Sỹ [ 19, tr 21]: “Tích hợp là sự kết hợp một cách hữu cơ, có hệ thống các kiến thức

1.2.2.Dạy học

1.2.2.1.Khái niệm về quá trình dạy học

Dạy học là một quá trình xã hội bao gồm và gắn liền với hoạt động dạy

và hoạt động học Trong đó học sinh tự giác tích cực, chủ động, tự tổ chức, tự điều khiển và điều chỉnh hoạt động nhận thức của mình dưới sự điều khiển chỉ đạo, tổ chức, hướng dẫn của giáo viên nhằm thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ dạy học

1.2.2.2 Đặc trưng của hoạt động dạy học

– Thể hiện vai trò của giáo viên

– Là hoạt động có mục đích rõ ràng

– Có nội dung, chương trình kế hoạch cụ thể

– Diễn ra trong một môi trường nhất định (lớp học, xưởng thực hành…) – Sử dụng các phương tiện đa dạng (thiết bị, tài liệu…)

– Đa dạng về hoạt động: Nhận thức, trí tuệ, vận động, thao tác…

– Kết quả hoạt động dạy được đánh giá thông qua kết quả hoạt động học tập

1.2.3 Dạy học theo quan điểm tích hợp

Khái niệm dạy học tích hợp là phương pháp giảng dạy kết hợp một hoặc nhiều môn học nhằm làm sáng tỏ cho môn học mà giáo viên thấy sự cần thiết trong việc giảng dạy Có thể hiểu một cách đơn giản hơn, dạy học tích hợp là vừa dạy nội dung lý thuyết và thực hành trong cùng một bài dạy

1.2.3.1 Bản chất của dạy học tích hợp

Kế thừa và phát triển những thành tựu mà các lý thuyết về quá trình học tập và các trào lưu sư phạm của thế giới đã đạt được, sư phạm tích hợp đề cập tới ba vấn đề lớn của nhà trường:

Vấn đề thứ nhất: Đó là cách thức học tập, học như thế nào? Sư phạm tích hợp cho rằng học sinh cần học cách sử dụng kiến thức của mình vào những tình huống có ý nghĩa, nghĩa là lĩnh hội các năng lực song song với lĩnh hội kiến thức đơn thuần.Tình huống có ý nghĩa đối với học sinh là những tình huống gần gũi với học sinh hoặc gần với tình huống mà học sinh sẽ gặp Trong sách giáo khoa, các tình huống có ý nghĩa biểu hiện bằng tranh ảnh, bằng lời hoặc bằng sự kết hợp của hình ảnh, lời,các thí nghiệm, trò chơi

Tình huống tích hợp là tình huống có ý nghĩa phức hợp, rất gần với các tình huống tự nhiên mà học sinh sẽ gặp, trong đó có cả thông tin cốt yếu và thông tin nhiễu và có vận dụng các kiến thức, kĩ năng đã học từ trước

Vấn đề thứ hai: Sư phạm tích hợp nhấn mạnh đồng thời việc phát triển các mục tiêu học tập riêng lẻ, cần tích hợp trong quá trình học tập này trong tình huống có ý nghĩa đối với học sinh Về các tình huống có vấn đề, đóng góp của

sư phạm tích hợp là nhấn mạnh tính liên môn của tình huống có vấn đề Tình huống có vấn đề là tình huống có ý nghĩa chứ không phải là cái cơ để học tập Giáo viên có vai trò tổ chức các hoạt động học tập trong các tình huống có ý

số quá trình học tập là những quá trình học tập thể, đồng thời vẫn tạo điều kiện

để mỗi học sinh phát triển theo nhịp độ của mình Sư phạm tích hợp cũng chủ trương giao nhiệm vụ cho học sinh thực hiện nhằm đào tạo các em thành những người công dân có trách nhiệm, nhấn mạnh nhiều đến năng lực cần phát triển hơn là nhấn mạnh khâu tổ chức lớp Sư phạm tích hợp cố gắng giải quyết vấn đề: Làm thế nào để phát triển các năng lực ở nhà trường

Vấn đề thứ ba: Sư phạm tích hợp đưa ra bốn quan điểm về vai trò của mỗi môn học và tương tác giữa các môn học

– Một là: Duy trì các môn học riêng

– Hai là: Quan điểm đa môn: Chủ trương đề xuất những đề tài có thể nghiên cứu ở các môn học khác nhau, các môn học này vẫn duy trì riêng

rẽ

– Ba là: Quan điểm liên môn: Chủ trương đề xuất những tình huống chỉ có thể tiếp cận một cách hợp lý qua sự soi sáng của nhiều môn học

– Bốn là: Quan điểm xuyên môn: Chủ trương chủ yếu phát triển kĩ năng

mà học sinh có thể sử dụng trong tất cả các tình huống (tìm, xử lý, thông báo thông tin…) Đó là các kĩ năng xuyên môn

Như vậy, dạy học theo quan điểm tích hợp hình thành được kĩ năng chuyên môn: Giúp học sinh tiếp thu kiến thức đồng thời rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo trong đào tạo nghề Từ đó sẽ áp dụng được một cách triệt để lý thuyết vào thực hành, giúp học sinh nắm vững kiến thức chuyên môn cũng như áp dụng lý thuyết vào thực hành nghề của mình Có thể nói, dạy học theo quan điểm tích hợp sẽ cho kết quả khả quan giữa học và hành đối với đối tượng học sinh, sinh viên ở các trường, cơ sở đào tạo nghề, đáp ứng được mục đích, yêu cầu của các nhà trường, cơ sở dạy nghề cho đối tượng học nghề và thành thạo nghề

1.2.3.2 Mục đích của dạy học tích hợp

Chương trình dạy nghề truyền thống phần lớn là theo quan điểm tiếp cận nội dung Chương trình dạy nghề được thiết kế thành các môn học lý thuyết và môn

thực hành tách rời nhau Bên cạnh những ưu điểm nổi trội của loại chương trình này nó có những hạn chế sau:

- Quá nặng về phân tích lý thuyết, ít định hướng thực tiễn và hành động

- Thiếu và yếu trong phát triển kỹ năng quan hệ qua lại giữa các cá nhân (kỹ năng giao tiếp);

- Lý thuyết và thực hành tách rời nhau, ít có mối quan hệ

- Không giúp người học làm việc tốt trong các nhóm

- Nội dung trùng lặp, học có tính dự trữ

- Không phù hợp với xu thế học tập suốt đời

Cùng với xu hướng cách tân về giáo dục nghề nghiệp ở Việt Nam, từ những năm 90 chương trình thiết kế theo quan điểm kết hợp môn học và mô đun kỹ năng hành nghề Các mô đun được xây dựng theo quan điểm hướng đến năng lực thực hiện Mô đun là một đơn vị học tập có tính trọn vẹn, tích hợp lý thuyết

và thực hành mà sau khi học xong người học có năng lực thực hiện được một nhiệm vụ nghề nghiệp

Mô đun đào tạo là một đơn vị học tập tích hợp tất cả các thành phần kiến thức liên quan trong các môn lý thuyết với các kỹ năng để hình thành năng lực thực hiện Như vậy dạy học các mô đun thực chất là dạy học tích hợp nội dung để nhằm hướng đến các mục đích sau:

- Định hướng vấn đề cần giải quyết

- Năng lực thực hiện công việc

- Định hướng cuộc sống thật, hoạt động nghề nghiệp thật, giải quyết những vấn đề liên quan đến cuộc sống và nghề nghiệp

- Phát triển năng lực thực hiện ở học sinh

- Giảm được sự trùng lặp kiến thức kỹ năng giữa các môn học

1.2.3.3 Đặc điểm của dạy học theo quan điểm tích hợp

Dạy học theo quan điểm tích hợp mang đầy đủ các đặc điểm của các phương pháp dạy học cụ thể là:

- Tính đa chức năng, đa phương án (tính linh hoạt cao)

- Tính tiêu chuẩn hóa

- Tính tổng hợp và tích hợp

- Tính cụ thể và trừu tượng

- Tính kinh tế

1.2.3.4 Yêu cầu của dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp

Khi dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp phải đảm bảo các đặc điểm của dạy học theo quan điểm tích hợp, cụ thể như sau:

- Dạy học kỹ thuật phải đảm bảo tính khoa học ứng dụng và thực tiễn: Khoa học và công nghệ ra đời do yêu cầu của thực tiễn Yêu cầu phục vụ thực tiễn càng cao thì khoa học càng phát triển Kỹ thuật công nghệ chính là lĩnh vực nghiên cứu các giải pháp đưa khoa học và phục vụ cuộc sống con người

- Dạy học kỹ thuật phải quan tâm tới tính đa chức năng, đa phương án của các giải pháp kỹ thuật (tính linh hoạt cao) Khả năng thực hiện nhiều chức năng của thiết bị, ví dụ như máy tiện CNC với chức năng tự động hóa cao, nhiều loại dao cùng gá trên ổ chứa dao, máy có thể thực hiện được nhiều nguyên công trên cùng một lần gá

- Dạy học kỹ thuật phải chú ý tính tiêu chuẩn hóa: Giáo dục HSSV tuân thủ các tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình thao tác thực hành và khả năng chuyển giao, sử dụng vào bài thực hành sản xuất theo đúng quy trình

- Dạy học kỹ thuật phải khai thác được tính tổng hợp và tích hợp của kỹ thuật: Vận dụng kiến thức chung của nhiều môn khoa học khác nhau kết hợp với các kiến thức đó để giải quyết một vấn đề kỹ thuật

- Dạy học kỹ thuật phải chú ý tới tính cụ thể và trừu tượng của kiến thức: Trong quá trình dạy học, xuất phát từ cái cụ thể hay trừu tượng mà có PPDH thích hợp, để hình thành và phát triển tư duy HSSV bằng cách trực quan hóa, sử dụng các phương tiện dạy học Đặc điểm này rất cần thiết trong dạy mô đun PLC

- Dạy học kỹ thuật phải dạy cả tính kinh tế: Là đặc điểm quan trọng bởi vì

nó đáp ứng yêu cầu cuộc sống Muốn phát triển thì hàng hóa phải đảm bảo chất lượng và hạ giá thành Dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp đòi hỏi giáo viên phải nghiên cứu kỹ nội dung của các mô đun khác cần tích hợp vào mô đun cần dạy hoặc giữa các nội dung của mô đun tích hợp để có PPDH hợp lý Đây là một đặc điểm quan trọng của dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp

Trong dạy học theo quan điểm tích hợp, thực hiện phối hợp, lắp ghép nội dung đào tạo, tiết kiệm thời gian đào tạo nhưng vẫn hình thành các kỹ năng một cách vững chắc.Dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị kỹ các phương tiện nghe nhìn hoặc các phương tiện trực quan khác phục vụ cho bài dạy Đặc biệt nếu sử dụng tích hợp lý thuyết với thực hành thì các thiết bị thực hành phải đầy đủ, tin cậy thì mới triển khai được bài dạy

1.3 DẠY HỌC KĨ THUẬT THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

1.3.1 Những nguyên tắc thực hiện dạy học kỹ thuật theo quan điểm tích hợp

Khi thực hiện bài dạy kỹ thuật theo quan điểm tích hợp phải đảm bảo được một

số nguyên tắc sau:

- Mỗi bài dạy phải là một chỉnh thể thống nhất, trọn vẹn và hoàn chỉnh về nội dung thực hiện được các mục tiêu của mô đun bao gồm cả kiến thức và

kỹ năng cơ sở (đại cương)

- Giáo viên chỉ đóng vai trò tổ chức, cố vấn, hướng dẫn HSSV cách vận dụng lý thuyết vào giải quyết các vấn đề cụ thể trong thực hành và trong cuộc sống

- Quan điểm tích hợp phải được xác định rõ ràng từ khi xây dựng mục tiêu đến nội dung chương trình mô đun và cấu trúc bài dạy, rồi đến PPDH và

HSSV tạo khả năng vừa củng cố, vừa vận dụng tổng hợp các kiến thức đã học ở các mô đun vào từng bài hoặc mô đun cụ thể

- Dạy học theo quan điểm tích hợp phải thỏa mãn các nguyên tắc sư phạm của quá trình dạy học đó là:

 Kết hợp tính giáo dục với hình thành kiến thức, kỹ năng và phát triển tư duy kỹ thuật cho SV;

 Kết hợp tính khoa học với tính vừa sức

 Kết hợp tính lý luận với tính thực tiễn;

 Kết hợp củng cố và phát triển năng lực;

 Kết hợp hoạt động của thầy với hoạt động của trò…

- Dạy học tích hợp phải đảm bảo tiết kiệm được thời gian, tăng thời gian và hiệu quả thực hành nghề, nâng cao được chất lượng đào tạo nghề theo mục tiêu đào tạo đã đề ra

- Cấu trúc của bài dạy tích hợp phải mềm dẻo, linh hoạt, tạo được sự liên thông giữa các loại hình đào tạo

1.3.2 Dạy học kĩ thuật theo quan điểm tích hợp

1.3.2.1.Các điều kiện cơ bản để tiến hành tổ chức dạy học theo quan điểm tích hợp

a Về chương trình đào tạo

Mục tiêu quan trọng nhất của các chương trình đào tạo nghề là hình thành các kỹ năng hành nghề (năng lực thực hiện) cho người học Theo xu thế hiện nay các chương trình dạy nghề đều được xây dựng trên cơ sở tổ hợp các năng lực cần có của người lao động trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh Phương pháp được dùng phổ biến để xây dựng chương trình là phương pháp phân tích nghề hoặc phân tích chức năng của từng nghề cụ thể Theo các phương pháp này thì các chương trình đào tạo nghề thường được kết cấu theo các mô đun học tập Mô đun theo định nghĩa của Luật dạy nghề là đơn

vị học tập được tích hợp giữa kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và thái độ nghề nghiệp một cách hoàn chỉnh nhằm giúp người học nghề có năng

lực thực hành trọn vẹn một số công việc của một nghề.Như vậy, theo định nghĩa này thì mục tiêu đào tạo trong các mô đun là hình thành các kỹ năng nghề Điều này, cũng đồng nghĩa với việc các nội dung giảng dạy trong mô đun phải được xây dựng theo hướng “tiếp cận theo kỹ năng” hay nói cách khác là “theo năng lực thực hiện” Trong lý luận cũng như trong thực tiễn, để hình thành được năng lực thực hành (kỹ năng) hay năng lực thực hiện thì người học cần phải được hướng dẫn theo một trình tự hợp lý, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, kết hợp (tích hợp) được cả kiến thức chuyên môn và

kỹ năng thực hành trong quá trình học tập Thông thường nó được thể hiện thông qua một trình tự thực hiện hay một quy trình công nghệ để hình thành

kỹ năng cần có Như vậy, điều kiện để dạy học nghề theo quan điểm tích hợp là: Chương trình phải được cấu trúc theo các mô đun năng lực thực hiện Trong thực thế, từ năm 2006 đến nay Bộ Lao động Thương binh – Xã hội

đã ban hành được hơn 200 bộ chương trình khung cho từng nghề, nhưng số chương trình khung đáp ứng đầy đủ các yêu cầu tổ chức dạy nghề theo quan điểm tích hợp theo từng bước công việc còn chưa nhiều Do vậy, các cơ sở dạy nghề nói chung và trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội nói riêng khi triển khai tổ chức dạy học tích hợp cũng gặp nhiều khó khăn

b.Về cơ sở vật chất

Bản chất của tổ chức dạy học tích hợp là tổ chức dạy học kết hợp giữa dạy lý thuyết và dạy thực hành trong cùng một không gian (trong cùng một địa điểm tổ chức và học) và trong cùng một thời gian (cùng tiến hành trong thời gian dạy từng kỹ năng) Điều này, có nghĩa là khi dạy một kỹ năng nào

đó phần kiến thức chuyên môn liên quan đến đâu sẽ được dạy đến đó, sau đó dạy thực hành ngay kỹ năng đó, cả hai hoạt động này được thực hiện tại cùng một địa điểm gọi là phòng dạy học tích hợp) Như vậy, phòng dạy học

tích hợp sẽ có những đặc điểm khác so với phòng chuyên dạy học lý thuyết hoặc phòng chuyên dạy thực hành Cụ thể như sau:

– Phải đáp ứng điều kiện dạy được cả lý thuyết và thực hành: Hiện tại chưa có chuẩn quy định về loại phòng này Tuy nhiên, do đặc điểm của việc tổ chức dạy học tích hợp cho nên phòng học phải có chỗ để học lý thuyết đồng thời cũng phải có chỗ để bố trí máy móc thiết bị thực hành Vì vậy, diện tích phòng dạy học tích hợp phải đủ lớn để kê bàn ghế học lý thuyết, lắp đặt các thiết bị hỗ trợ giảng dạy, lý thuyết, lắp đặt đủ các thiết bị thực hành cho học sinh…

– Số phòng học, trang thiết bị giảng dạy cho mỗi nghề sẽ tăng: Do không còn phòng lý thuyết dùng chung cho tất cả các trường nghề trong trường nữa, các nghề đều phải bố trí phòng riêng và chuyên môn hóa cho từng lớp học Nếu theo cách tổ chức dạy lý thuyết riêng, thực hành riêng thì trung bình một nghề có 3 lớp (mỗi lớp 35 học sinh) sẽ chỉ cần 1 phòng lý thuyết chung và 3 phòng thực hành nghề Cũng như vậy, nếu tổ chức dạy tích hợp thì phải cần tới 6 phòng (mỗi phòng không quá 18 người) dạy được cả lý thuyết và thực hành

Với những yêu cầu trên, hiện tại có nhiều cơ sở dạy nghề chưa đáp ứng được

về cơ sở vật chất trong việc tổ chức giảng dạy tích hợp

c.Về đội ngũ giáo viên

Ta đã biết thực chất của dạy tích hợp là dạy kết hợp cả lý thuyết và thực hành,

do vậy giáo viên phải đảm bảo dạy được cả lý thuyết và thực hành nghề Theo thống kê, hiện nay số giáo viên trong các cơ sở dạy nghề có đủ điều kiện này chỉ chiếm 40%, đây là thách thức rất lớn đối với các cơ sở dạy nghề khi chuyển sang tổ chức dạy học tích hợp

1.3.2.2 Những thay đổi và điều kiện trong dạy học kĩ thuật theo quan điểm tích hợp

Để dạy học kĩ thuật theo quan điểm tích hợp trong quá trình dạy học cần phải thay đổi tương ứng các yếu tố sau:

- Chương trình: Chương trình đào tạo được xây dựng mới theo hướng mô đun hóa và định hướng đầu ra là năng lực hành nghề

- Phương pháp: Các PPDH được áp dụng theo định hướng hành động, tích hợp giữa truyền thụ kiến thức (lý thuyết) với hình thành

và rèn luyện kĩ năng (thực hành), nhằm tạo điều kiện cho người học chủ động tham gia và hình thành cho mình năng lực thực hành nghề

- Phương tiện: Phương tiện dạy học bao gồm cả học liệu được thiết

kế, phát triển phù hợp cho và theo các gói mô đun đào tạo

- Cơ sở vật chất và địa điểm học tập: Thay vì hai địa điểm là phòng học lý thuyết và xưởng học thực hành như truyền thống, địa điểm học tập mới đảm bảo đủ điều kiện cho cả phần học kiến thức (lý thuyết) lẫn luyện kĩ năng (thực hành)

- Giáo viên: Mẫu hình giáo viên vừa dạy được lý thuyết vừa dạy được thực hành là cần thiết để triển khai dạy học tích hợp

- Đánh giá: Đánh giá kết quả học tập nhằm xác nhận/ công nhận các năng lực mà người học đã đạt được thông qua đánh giá sự thực hiện cũng như mức độ đạt được các mục tiêu điều kiện như kiến thức, kĩ năng và thái độ

Các yếu tố sư phạm trên tương tác và cần được chú ý trong tất cả các giai đoạn của quá trình dạy học Chúng được thể hiện theo quy trình sau:

PHÂN TÍCH (Nhu cầu, việc làm, công việc, năng lực)

THIẾT KẾ (Phương thức, mục tiêu, thực hiện, kế hoạch )

PHÁT TRIỂN (Mô đun, giáo án, học liệu, phương tiện)

TRIỂN KHAI (Kế hoạch, thực hiện, đánh giá, hồ sơ)

ĐÁNH GIÁ (Đánh giá tổng hợp, phân tích, hoàn thiện)

Hình 1.1: Các giai đoạn của quá trình dạy học

1.3.3 Ưu điểm của dạy học kĩ thuật theo quan điểm tích hợp

1.3.3.1 Ưu điểm

- Dạy học theo quan điểm tích hợp làm cho quá trình học tập có ý nghĩa thực tiễn hơn Trong môn học tích hợp, các quá trình học tập không cô lập với cuộc sống hàng ngày, mà được tiến hành trong quan hệ với các tình huống

cụ thể mà SV sẽ gặp sau này, những tình huống có ý nghĩa đối với SV Không còn hai thế giới riêng biệt, thế giới nhà trường và thế giới cuộc sống

- Dạy học theo quan điểm tích hợp sẽ tăng cường hiệu quả của quá trình dạy học Giáo viên có điều kiện vận dụng sự tương tác của các khái niệm, các

nguyên lý, các định luật và phương pháp nghiên cứu của các nhà khoa học khác nhau để hình thành và củng cố chúng SV có điều kiện vận dụng chúng nhiều hơn, liên tục hơn vào các tình huống đa dạng của các lĩnh vực khoa học khác nhau Dạy học tích hợp làm cho bài học năng động hơn, đa dạng và phong phú hơn so với các bài học đơn điệu của một khoa học riêng lẻ Do đó nó làm tăng hứng thú của SV đối với môn học

- Dạy sử dụng kiến thức khi xử lý tình huống Tích hợp nhằm nêu bật cách

sử dụng kiến thức mà SV đã lĩnh hội được Việc học tập tích hợp còn làm cho SV trở thành công dân có trách nhiệm, người lao động có năng lực, người tự lập

- Lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học, nhằm đáp ứng thách thức lớn của xã hội là đảm bảo cho mỗi SV khả năng huy động có hiệu quả những kiến thức và năng lực của mình để giải quyết một cách hữu ích một tình huống xuất hiện và có thể đối mặt với một khó khăn bất ngờ, một tình huống chưa từng gặp

- Tránh được những kiến thức, kỹ năng, nội dung trùng lặp, đồng thời có những nội dung, kỹ năng, năng lực mà theo mô đun riêng rẽ không có được Do đó tiết kiệm được thời gian cho người học, có được quỹ thời gian cho giáo viên thực hiện các mục tiêu khác như mục tiêu giáo dục, mục tiêu hướng nghiệp…

- Các kiến thức gắn liền với kinh nghiệm sống của SV, do đó sự phát triển của các khái niệm khoa học không cô lập với cuộc sống và phát triển tuần

tự phù hợp với sự phát triển tâm lý của SV Các nội dung dạy học không lạc hậu do thường xuyên được cập nhật với cuộc sống Điều này chỉ có được khi thực hiện quan điểm tích hợp, tinh giảm các nội dung trùng lặp để đưa vào các nội dung cập nhật

- Ở những mô đun tích hợp, sinh viên có điều kiện để phát triển những kỹ năng chuyên môn

- Quan điểm dạy học tích hợp khi được quán triệt cả trong khâu kiểm tra đánh giá sẽ giúp SV vận dụng được tổng hợp các kiến thức, tạo thói quen cho SV về phương pháp tư duy tổng hợp để giải quyết vấn đề

1.3.3.2 Nhược điểm

- Dạy học theo quan điểm tích hợp kém hiệu quả đối với những môn học

có nội dung thực hành ít hoặc các chuẩn đánh giá không được quy định

rõ ràng;

- Khả năng phát triển lâu dài cũng như tạo nên tính thích ứng cao của học sinh với sự phát triển của khoa học và công nghệ bị hạn chế bởi thời gian đào tạo và cấu trúc lô gic của quá trình đào tạo;

- Người thiết kế quá trình dạy học theo quan điểm tích hợp phải suy nghĩ

về chương trình đầy đủ, về sách giáo khoa, cách đánh giá kết quả học tập của SV Đây là một việc làm khó khăn, việc xây dựng chương trình

và SGK phải do tập thể các tác giả của các mô đun xây dựng, phải có căn cứ theo những mục tiêu đã đặt ra, trong đó có mục tiêu tích hợp nội dung và phả vượt khỏi tầm nhìn mô đun thì mới có thể đạt được kết quả Người dạy chưa chuẩn bị đầy đủ, do đó cần phải tác động vào việc đào tạo giáo viên để họ có thể đáp ứng các mục tiêu, nhiệm vụ đề ra

Về mặt tâm lý: Việc xây dựng chương trình và SGK theo quan điểm tích hợp đối lập với thối quen nhất định của nhà trường không những

về phương diện chuyên môn mà cả về phương diện cá nhân giáo viên, phương diện quản lý nhà trường, tâm lý SV và phu huynh

1.4.THỰC TRẠNG CỦA ĐÀO TẠO MÔ ĐUN PLC THEO QUAN ĐIỂM TÍCH HỢP

1.4.1 Thực trạng dạy học mô đun PLC ở trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội

Trường CĐN Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội trực thuộc Ủy ban nhân dan thành phố Hà Nội.Trường được thành lập trên khuôn khổ của Dự án

này, theo quyết định số 1965/QĐ- LĐTBXH ngày 20/12/2013.Trường đầu tiên

và duy nhất được chính phủ Hàn Quốc đầu tư và hợp tác trên địa bàn TPHN(tính đến thời điểm này) Trường tọa lạc tại vị trí phía Bắc của Thủ đô, gần các khu công nghiệp như: Khu công nghiệp Bắc Thăng Long; khu công nghiệp Nội Bài; Khu công nghiệp Quang Minh; khu công nghiệp Quế Võ; Khu công nghiệp Yên Phong và cạnh hệ thống các công ty trên địa bàn huyện Đông Anh Hệ thống giao thông rất thuận tiện

– Các khoa chuyên môn gồm 6 khoa sau: Khoa Cơ bản; Khoa Cơ khí; Khoa Công nghệ ô tô; Khoa Điện; Khoa Điện tử; Khoa Công nghệ thông tin

– Các Trung tâm trực thuộc trường: Trung tâm ngoại ngữ - tin học; Trung tâm bồi dưỡng và Đào tạo xuất khẩu lao động

Được sự trang bị về cơ sở vật chất của Chính phủ VN, của TP Hà Nội và

sự giúp đỡ của CP Hàn Quốc về Máy móc, trang thiết bị, chương trình, giáo

trình và đào tạo đội ngũ giáo viên; Nhà trường được thành lập và đào tạo các nghề theo chuẩn Hàn Quốc

Cắt gọt kim loại (Tiện, phay bào, CNC,…)

Chuyên ngành Cắt gọt kim loại - Khoa cơ khí-Trường CĐN Việt Nam Hàn Quốc –TP Hà Nội là một trong những chuyên ngành được đầu tư trọng điểm và đồng bộ với các thiết bị hiện đại do Hàn quốc trang bị: các trung tâm gia công CNC, các tổ hợp máy, các máy chuyên dụng hiện đại…

Công nghệ Hàn (TIG MIG MAG…)

Chuyên ngành Công nghệ Hàn- Khoa cơ khí- một trong những chuyên ngành được đầu tư đồng bộ với các thiết bị hiện đại do Hàn quốc trang bị có thể Điều chỉnh thông số hàn chính xác bằng bộ vi điều khiển (MCU), bộ vi xử lý tín hiệu số (DSP);

Học viên được học đầy đủ các phương pháp hàn và các vị trí hàn trong không

gian theo tiêu chuẩn: TCVN; AWS (Mỹ); EN (châu Âu) và ISO (Quốc tế)

Công nghệ Ô tô

Hiện nay ngành cơ khí ô tô đang được chính phủ chọn là một trong những ngành công nghiệp mũi nhọn của Việt Nam để đầu tư phát triển Trên toàn quốc đang có các doanh nghiệp chế tạo-lắp ráp - liên doanh giữa Việt Nam

và các hãng xe nổi tiếng thế giới như: Toyota, Ford, Huyndai, Daewoo Thậm chí ngay cả các hãng xe hạng sang như bmw, audi hay mecerdes cũng đã có nhà máy lắp ráp tại nước ta… nhu cầu lao động trong ngành cơ khí ô tô sẽ tăng nhanh đặc biệt là nguồn nhân lực có trình độ kỹ cao

Điện công nghiệp

Nghề Điện công nghiệp là nghề trọng điểm quốc gia và là một trong các nghề được ưu tiên hàng đầu tại trường Cao đẳng nghề Việt Nam – Hàn Quốc thành phố Hà Nội.Nghề Điện công nghiệp giữ vai trò quan trọng trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; giữ vai trò ổn định và phát triển

hệ thống truyền tải điện phục vụ hoạt động sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, thương mại dịch vụ và dân sinh.Nghề Điện công nghiệp có nhiều cấp độ đào

tạo, mang đến những kiến thức, kỹ năng từ đơn giản đến phức tạp, đáp ứng đầyđủ các yêu cầu của người học

Cơ điện tử

Cơ điện tử là một chuyên ngành mới được hình thành trong thời gian gần đây Các hệ thống công nghệ trước đây chủ yếu hoạt động trên các kết cấu cơ khí thuần túy kết với với các mạch điện tử điều khiển đơn giản Sự phát triển mạnh mẽ của công nghiệp sản xuất đòi hỏi có một công nghệ cao uyển chuyển, linh hoạt, thông minh hơn các công nghệ trước đây, chính vì vậy cơ điện tử ra đời

Điện tử công nghiệp

Ngày nay cùng với sự phát triển nhanh chóng về công nghệ thông tin, các thiết bị điện tử, các thiết bị vi xử lý được sử dụng trong công nghiệp ngày càng tăng nên công việc thiết kế, chế tạo vận hành, bảo trì và nâng cấp các hệ thống sản xuất tiên tiến đòi hỏi phải có đủ các cán bộ có trình độ cao, có kiến thức liên ngành Chính vì vậy theo dự báo của các chuyên gia thì nhu cầu nhân lực cho ngành điện tử công nghiệp đang có chiều hướng ngày càng gia tăng và đặc biệt

là vài năm tới

Nghề điện tử công nghiệp của trường CĐN Việt Nam – Hàn Quốc TP Hà Nội là một trong những nghề được đầu tư trọng điểm và đồng bộ với trang thiết

bị hiện đại do Hàn Quốc trang bị với các chương trình, giáo trình 100% của trường Đại học Bách khoa Hàn Quốc chuyển giao

Sau khi học xong nghề điện tử công nghiệp người học có thể:

– Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động, tính chất, ứng dụng của các linh kiện điện tử, đặc biệt là các linh kiện điện tử chuyên dung trong lĩnh vực công nghiệp.Trình bày được cấu tạo, nguyên lý hoạt động ứng dụng của các mạch điện tử cơ bản, các mạch điện chuyên biệt dùng trong ngành điện tử công nghiệp

– Phân tích được nguyên lý hoạt động của các mạch điện, thiết bị điện tử

mạch điện thay thế, mạch điện ứng dụng nhằm đáp ứng công việc sửa chữa hay cải tiến chế độ làm việc của thiết bị điện tử công nghiệp ngoài ra sinh viên cũng đạt được các kỹ năng, ứng dụng được tin học trong công tác văn phòng vào hoạt động nghề, đọc được các bản vẽ kỹ thuật, bản vẽ chi tiết,

sơ đồ lắp, sơ đồnguyên lý, vận hành được các thiết bị điện, điện tử trong các dây truyền công nghiệp, lắp đặt bảo trì sửa chữa được các thiết bị điện

tử theo yêu cầu công việc sử dụng được các phần mềm ứng dụng phục vụ cho chuyên ngành và quản lý quản lý tổ chức sản xuất Có khả năng tổ chức làm việc theo nhóm, sáng tạo ứng dụng khoa học kỹ thuật công nghệ cao giải quyết các tình huống phức tạp trong thực tế sản xuất, kinh doanh,

có tác phong công nghiệp tuân thủ nghiêm ngặt quy trình, quy phạm và kỉ luật lao động

1.4.2 Nhận thức của giáo viên về quan điểm dạy học tích hợp

1.4.2.1 Đặt vấn đề

Khái niệm Tích hợp được hiểu là một mặt của quá trình vận động phát triển tới sự thống nhất, toàn vẹn trong các phần tử, trong các bộ phận khác nhau được liên kết thành một hệ thống nhất, là quá trình xác định mối liên kết giữa các thành phần khác để thành một chỉnh thể trong hệ thống mới, trong đó các phần tử có liên hệ với nhau chặt chẽ hơn Việc xây dựng chương trình, nội dung

mô đun tích hợp giữa hai môn lý thuyết và thực hành phải đảm bảo nguyên tắc dạy học, phải có cấu trúc mềm dẻo, linh hoạt, tạo được sự liên thông giữa các loại hình đào tạo Tránh được khối lượng nội dung kiến thức, kỹ năng trùng lặp

và sự tiếp thu của HSSV không liên tục dẫn đến hiệu quả chưa cao Do đó cần nghiên cứu, kết hợp, xây dựng cấu trúc nội dung để nâng cao hiệu quả và rút ngắn thời gian đào tạo Qua đó có thể cập nhật thêm vào chương trình các nội dung kiến thức chuyêtn môn mới, phù hợp với công nghệ sản xuất tiên tiến mà không ảnh hưởng đến khung chương trình đào tạo theo quy định, đồng thời tránh được hiện tượng trùng lặp trong lúc học tách rời lý thuyết với thực hành

cũng như làm tăng hiệu quả về chất lượng đào tạo khi kiến thức lý thuyết được phối hợp dạy học thực hành, có tác dụng bổ sung kiến thức đúng lúc trong khi đang thực hành Vì vậy, việc thực hiện quan điểm tích hợp giúp cho việc hình thành và phát triển năng lực của HSSV

1.4.2.2 Quan điểm dạy học tích hợp lý thuyết nghề với thực hành nghề

Dạy học lý thuyết nghề là quá trình cung cấp các kiến thức cơ bản, kỹ thuật của nghề với những quy trình công nghệ tiến tiến, những kinh nghiệm của nghề theo từng giai đoạn, sau đó HSSV xuống xưởng thực tập theo từng giai đoạn để hình thành kỹ năng theo các công nghệ đó Hai quá trình dạy học này thường bổ sung cho nhau, thống nhất với nhau, được tổ chức thực hiện xen kẽ thay đổi và kế thừa nhau Không những thế chúng còn có tính phân hóa cao do

sự đa dạng, phong phú của các yêu cầu đặc trưng của hàng trăm nghề đào tạo khác Chính vì vậy đã có nhiều quan điểm, cải tiến phương pháp dạy nghề nhằm mục đích nâng cao hiệu quả hoạt động dạy và hoạt động học trong dạy nghề Đó

là hình thức tổ chức quá trình dạy học cần được áp dụng trong các trường dạy nghề thông qua hoạt động dạy lý thuyết và hoạt động dạy thực hành Với phương pháp này học sinh sẽ nắm bắt, áp dụng kiến thức vào ngay khi thực hành, do vậy kiến thức không bị lãng quên Phương pháp này mang lại cho người học không khí học tập tốt hơn, kích lện tính tích cực và sự tìm tòi sáng tạo của học sinh giúp họ hiểu biết kịp thời đảm bảo nguyên tắc Học đi đôi với hành” Học sinh dễ thao tác, rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp một cách nhanh chóng, bảo đảm thời gian Với quan điểm dạy học này người học sẽ nắm đồng thời lý thuyết và thực hành,có khả năng tư duy tốt và phát huy tính sáng tạo trong khi học tập để hoàn thiện đầy đủ kiến thức, kỹ năng theo mục tiêu đề

ra Đó cũng chính là quan điểm tích hợp giữa lý thuyết với thực hành mà đề tài

đề cập tới

Hiện nay trong dạy nghề đã có nhiều xu hướng thự hiện thống nhất quá trình dạy lý thuyết chuyên môn nghề với dạy thực hành như theo quan điểm tích hợp

bằng phương pháp MES (Mô đun kỹ năng hành nghề) hoặc DACUM (Development of A Curriculum - Phát triển chương trình đào tạo) Các quan điểm dạy học này được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phân tích tỉ mỉ toàn

bộ các công việc trong quy trình công nghệ của mỗi nghề để thiết kế một nội dung đào tạo theo từng công việc của quy trình công nghệ sao cho phù hợp với nhu cầu người sử dụng lao động cũng như trình độ khả năng của người học Cách dạy ngày có các ưu điểm, nhược điểm sau:

 Ưu điểm:

- Nhanh chóng, kịp thời bổ sung kiến thức kỹ năng nghề cho phù hợp với sự biến đổi của tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ;

- Mục tiêu đào tạo, cấu trúc nội dung đa dạng, thời gian đào tạo ngắn;

- Nội dung đào tạo được tích hợp giữa lý thuyết và thực hành;

- Nâng cao tính mềm dẻo, linh hoạt của quá trình đào tạo nghề;

- Hiệu quả kinh tế cao vì hầu hết các kỹ năng nghề đều có thể sử dụng ngay trên những khái niệm khoa học kỹ thuật cơ bản cho một nghề diện rộng để tạo khả năng phát triển lâu dài cũng như tạo nên tính thích ứng cao của học sinh với sự biến đổi của khoa học và công nghệ bị hạn chế bởi thời gian đào tạo và cấu trúc lô gic của quá trình đào tạo

- Việc kiểm tra đánh giá nhận thức của học sinh sinh viên hạn chế, vì vậy quá trình tiếp nhận thông tin phản hồi và tự điều chỉnh của GV và HS hiệu quả cao

- Khó đảm bảo tính hệ thống cảu các bộ môn khoa học có liên quan, do vậy ảnh hưởng đến khả năng phát triển tư duy kỹ thuật của học sinh

Để tìm hiểu nhận thức của GV về dạy học mô đun PLC theo hướng tích hợp, tác giả tiến hành phương pháp hỏi đáp, tác giả sử dụng các câu hỏi như sau:

– Anh (chị) có biết quan điểm dạy học tích hợp được áp dụng trong các trường dạy nghề không?

– Anh (chị) có thường xuyên tìm hiểu các nội dung có liên quan giữa các phân môn trong cùng một chủ điểm học tập không?

– Khi dạy mô đun PLC anh (chị) có sử dụng triệt để các phương pháp dạy học tích hợp không và có dạy theo tích hợp không?

Để lấy ý kiến của giáo viên ở một số trường dạy nghề thuộc địa bàn Tác giả rút

ra một số kết luận như sau:

– Có nhiều giáo viên cho rằng dạy học tích hợp là một xu thế dạy học tích cực mới, hiện đại và cần phải được áp dụng rộng rãi trong nhà trường, nhất

là dạy học tích hợp mô đun PLC bởi lẽ dạy học tích hợp sẽ làm giảm lượng kiến thức chồng chéo lên nhau giữa các phân môn, phát huy được tính tích cực chủ động của học sinh cung cấp được nhiều kiến thức phục vụ thực tiễn cuộc sống

– Với một hiểu biết như trên, nhiều giáo viên đã có ý thức tìm hiểu, xây dựng những kế hoạch dạy học mô đun PLC cho phù hợp, áp dụng các PPDH mới cho tiết dạy của mình để mỗi giờ học đều đặt được kết quả như mong muốn

Tuy vậy, đối với nhiều giáo viên chưa hiểu rõ về dạy học tích hợp còn gặp nhiều khó khăn, trình độ, nghiệp vụ còn hạn chế thì hầu hết họ thường làm theo sự chỉ dẫn của giáo trình và các tài liệu hướng dẫn giảng dạy khác, dạy bài nào biết bài đó, môn nào biết môn đó, với mỗi tiết học chỉ cần xây dựng mục tiêu theo đúng nội dung bài học đó đưa ra mà chưa chú ý đến nhưng mối quan hệ, những nội dung có liên quan của các bài học khác Thậm chí còn có giáo viên cho rằng dạy học tích hợp gây ra sự lẫn lộn về mục tiêu, ví dụ như mục tiêu của giờ dạy lý thuyết lẫn với mục tiêu của giờ thực hành hoặc ngược lại… Việc không có thói quen nhìn các đơn vị kiến thức, các bài học

trong chương trình kể cả nội dung và phương pháp trong mối quan hệ nhiều chiều và hệ thống làm cho tính hỗ trợ của các mảng kiến thức và kĩ năng của các bài học, phần học trong mô đun chưa được thể hiện rõ và việc vận dụng kiến thức của học sinh còn chưa linh hoạt

Thực tế cho thấy, việc dạy học tích hợp mô đun PLC nói chung hay tích hợp các nội dung, kĩ năng các phân môn khác vào mô đun PLC phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động tổ chức của giáo viên Nếu như chương trình môn học đã thể hiện rõ nội dung tích hợp thì nhiều giáo viên vẫn chưa có kĩ năng vận dụng phương pháp dạy học tích hợp, do đó giờ học theo quan điểm tích hợp vẫn chưa thực sự diễn ra Song nếu nội dung chương trình của mô đun chỉ thể hiện một phần tích hợp nhưng giáo viên biết vận dụng phương pháp dạy học tích hợp thì vẫn có thể đạt được mục đích của giờ dạy học tích hợp và khi đã hiểu rõ bản chất của dạy học tích hợp là như thế nào thì tất nhiên không thể có sự lẫn lộn các mục tiêu của các giờ học như quan niệm của một vài giáo viên

Dạy học tích hợp là xu thế chung của các nước phát triển trên thế giới bởi tính khả thi của nó Để việc dạy học nói chung và dạy học mô đun PLC nói riêng đạt hiệu quả, là giáo viên cần phải:

– Có thói quen nhìn một cách hệ thống các mảng kiến thức – kĩ năng – phương pháp dạy học Đối với mô đun PLC cần thiết phải nắm vững các kiến thức có liên quan với nhau giữa các mô đun (Kĩ thuật cảm biến, mạch điện tử, Điều khiển điện khí nén, Điều khiển thủy lực, Điện cơ bản…) – Đối với từng bài học và mối quan hệ giữa các phân môn, cần phải có cái nhìn linh hoạt các mảng kiến thức – kĩ năng HS đã, đang và sẽ học để xác định rõ mục tiêu và nhiệm vụ cho từng phần học, từ đó lựa chọn PPDH tích hợp để tổ chức quá trình tiếp cận bài học của học sinh sao cho bản đặc thù và yêu cầu riêng của từng phân môn, vừa đảm bảo mục đích chung của

mô đun

– Mặt khác, giáo viên cũng cần chủ động thiết kế các bài học theo hướng tích hợp làm cho các giờ học nhẹ nhàng, tránh sự nhàm trán cho học sinh

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Với mục tiêu là đến năm 2020, dạy nghề đáp ứng được nhu cầu của thị trường lao động cả về số lượng, chất lượng, cơ cấu nghề và trình độ đào tạo; chất lượng đào tạo của một số nghề đạt trình độ các nước phát triển trong khu vực ASEAN và trên thế giới; hình thành đội ngũ lao động lành nghề, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia; phổ cập nghề cho người lao động, góp phần thực hiện chuyển dịch cơ cấu lao động, nâng cao thu nhập, giảm nghèo vững chắc , đảm bảo an sinh xã hội thì giáo dục phải có sự đổi mới toàn diện

và đồng bộ (mục tiêu, nội dung chương trình, cơ sở vật chất, PPDH…) trong những giải pháp đó giải pháp cải tiến PPDH đang là vấn đề được nghành giáo dục quan tâm

Việc sử dụng PPDH truyền thống có thể khả năng phát huy được tính tích cực, sáng tạo của SV nếu GV có lòng say mê nghề nghiệp và SV có hứng thú học tập Tuy nhiên, với sự phát triên của khoa học công nghệ như hiện nay, khối lượng kiến thức cần phải dạy cho SV ngày càng nhiều và đa dạng Do đó nhà trường cần phải tích cực tìm kiếm các giải pháp đáp ứng được yêu cầu này của thực tiễn Trong các giải pháp đó thì giải pháp cải tiến PPDH theo xu hướng dạy học hiện đại trong đó có dạy học theo quan điểm tích hợp để nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục là một trong những hướng cần quan tâm nghiên cứu

Vận dụng quan điểm tích hợp trong dạy học không những làm cho người học có tri thức bao quát, tổng hợp về thế giới quan, thấy rõ mối liên hệ thống nhất của nhiều đối tượng nghiên cứu trong những chỉ chỉnh thể khác nhau, đồng thời giúp SV có điều kiện tiếp cận với những vấn đề mới đưa vào nhà trường trước sự phát triên của khoa học công nghệ Dạy học theo quan điểm tích hợp là một hướng nghiên cứu nhằm khắc phục những sự trùng lặp kiến thức giữa các môn học hoặc trong cùng môn học làm lãng phí thời gian đào tạo, đồng thời đảm bảo tính chỉnh thể của kiến thức cần đào tạo cho SV Mâu thuẫn giữa khối lượng kiến thức cần đào tạo ngày càng tăng với thời gian đào tạo hạn chế là