Quản lý nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh lào cai

Nghị quyế ương 5 khóa X đã nêu rõ công tác tư tưởng, lý luận và báo chí là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Ðảng, Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, Ngh

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ HIÊN

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ TRÊN ĐỊA BÀN

TỈNH LÀO CAI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

TS MAI ĐẮC BIÊN

HÀ NỘI - 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Mai Đắc Biên Các số liệu thống kê, kết quả nghiên cứu là trung thực, bảo đảm tính khách quan, khoa học và chưa từng được công bố trong bất cứ công trình nghiên cứu nào

Các số liệu, tài liệu tham khảo sử dụng trong luận văn đều có chú thích nguồn gốc xuất xứ rõ ràng

Hà Nội, ngày 12 tháng 02 năm 2019

Tác giả

Trần Thị Hiên

LỜI CẢM ƠN

Trong suốt quá trình thực hiện đề tài “Quản lý nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai” tác giả luận văn đã nhận được rất nhiều sự quan tâm,

giúp đỡ và động viên của quý thầy cô, gia đình, đồng nghiệp và bạn bè

Trước tiên tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo Sau đại học - Học viện Hành chính Quốc gia

Tác giả luận văn xin bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với thầy TS Mai Đắc Biên, người đã tận tình hướng dẫn và giúp đỡ em hoàn thành luận văn này

Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Lào Cai

đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi được tham dự khóa học và trong quá trình thu thập tài liệu để hoàn thành luận văn cùng các cơ quan chuyên môn: Sở Thông tin và Truyền thông tỉnh Lào Cai, Báo Lào Cai, Đài Phát thanh - Truyền hình tỉnh Lào Cai, phòng Thông tin - Báo chí - Xuất bản

Cuối cùng tác giả luận văn luôn ghi nhớ sâu sắc những tình cảm quan tâm của gia đình, đồng nghiệp, bạn bè đã động viên, khích lệ và giúp đỡ trong suốt quá trình học tập và nghiên cứu

Trân trọng cảm ơn!

Hà Nội, ngày 12 tháng 02 năm 2019

Tác giả

Trần Thị Hiên

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI BÁO CHÍ 8

1.1 Một số khái niệm, đặc điểm về quản lý nhà nước về báo chí 8

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước 8

1.1.2 Quản lý nhà nước có các đặc điểm sau đây 9

1.2 Chức năng của báo chí 10

1.2.1 Khái niệm về báo chí 10

1.2.2 Chức năng của báo chí 13

1.3 Vai trò của quản lý nhà nước về báo chí 16

1.3.1 Cơ sở pháp luật về báo chí 16

1.3.2 Khái niệm quản lý nhà nước về báo chí 18

1.3.3 Vai trò và vị trí của quản lý nhà nước đối với báo chí 20

1.4 Nội dung quản lý nhà nước về báo chí 22

1.4.1 Nội dung quản lý chung 22

1.4.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với báo chí của tỉnh 28

1.4.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với một số hoạt động bị cấm của báo chí 29

Tiểu kết chương 1 31

Chương 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI HIỆN NAY 33

2.1 Đặc điểm tình hình và hoạt động báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai 33

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai 33

2.1.2 Hoạt động báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai 36

2.2 Hoạt động báo chí 40

2.3 Quản lý nhà nước về báo chí 44

2.3.1 Kết quả đạt được 46

2.3.2 Những hạn chế, bất cập trong quản lý báo chí và nguyên nhân 64

Tiểu kết chương 2 73

Chương 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI 74

3.1 Nhóm giải pháp về tuyên truyền và nhận thức 74

3.2 Nhóm giải pháp về tổ chức, nhân sự 79

3.3 Nhóm giải pháp về nội dung quản lý báo chí 84

3.4 Nhóm giải pháp quản lý về cơ chế, chính sách 89

Tiểu kết chương 3 91

KẾT LUẬN 92

TÀI LIỆU THAM KHẢO 94

PHỤ LỤC 99

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU TRONG LUẬN VĂN

Bảng 2.1: Khung nhuận bút đối với tác phẩm báo in, báo điện tử 49 Bảng 2.2: Khung nhuận bút đối với tác phẩm báo nói, báo hình 50 Bảng 2.3: Khung nhuận bút đối với các bản tin 50 Bảng 2.4: Khung nhuận bút đối với Cổng thông tin điện tử tỉnh Lào Cai và tương đương 51 Bảng 2.5 Đánh giá về công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương của 56 Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước về lĩnh vực báo chí 56 Bảng 2.6 Đánh giá về chất lượng các buổi giao ban báo chí của tỉnh Lào Cai trong thời gian qua 57

Bảng 2.7 Tổng hợp chi ngân sách cơ quan Sở Thông tin và Truyền thông Lào

Cai (2015-2017) 63

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Báo chí là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp đồng thời là diễn đàn của nhân dân, phản ánh toàn diện, mọi mặt của xã

hội Kể từ tờ báo cách mạng đầu tiên (Tờ “Thanh Niên” do lãnh tụ Nguyễn Ái

Quốc - Hồ Chí Minh sáng lập ngày 21-6-1925) cho đến nay, trong suốt chặng

đường gần một thế kỷ xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, báo chí Việt Nam luôn đồng hành cùng sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc, đã và đang hoàn thành tốt sứ mệnh vẻ vang được Đảng và nhân dân giao phó

Sau hơn 30 năm đổi mới, cùng với kinh tế, nền báo chí cách mạng Việt Nam đã không ngừng phát triển và đạt được những thành tựu quan trọng Báo chí đã bám sát đời sống xã hội, cung cấp những thông tin đa chiều, sâu sắc; tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước hiệu quả Vai trò của báo chí ngày càng nâng cao trong đời sống xã hội, đặc biệt là trong quá trình đấu tranh chống tham nhũng, quan liêu, lãng phí Trước tình hình đó, ngày 17/10/1997, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã ban hành Chỉ thị 22-CT/TW về việc tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản Đây chính là động lực để kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa X thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí ngày 12/6/1999 Điều này cho thấy, Nhà nước ta đã thể hiện sự cố gắng trong quá trình quản lý hoạt động báo chí phù hợp với điều kiện, tình hình mới

Thực tiễn báo chí Việt Nam đa dạng và sinh động với những ưu điểm và những yếu kém, sai lầm, yêu cầu cần tăng cường hơn nữa vai trò lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước Trong giai đoạn hiện nay, trước biến động phức tạp, mau lẹ của tình hình thế giới, sự phát triển của khoa học công nghệ, nhất là công nghệ thông tin, tạo ra nhiều thời cơ, đồng thời cũng đặt ra những khó khăn, thách thức không nhỏ đối với báo chí Cách thức thu nhận, trao đổi thông tin (mạng Internet toàn cầu, các website, blog cá nhân, sự tương tác nhiều chiều trong thông

tin); các trào lưu, các khuynh hướng tư tưởng xâm nhập, tác động vào nước ta ngày càng mạnh mẽ Lợi dụng tình hình đó, các phần tử cơ hội, thế lực phản động, thù địch chống phá quyết liệt Đảng, Nhà nước ta trên nhiều mặt, nhất là trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa, báo chí, thực hiện âm mưu "diễn biến hòa bình" ngày càng thâm độc, tinh vi hơn Do vậy, việc lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý báo chí; việc tiến hành các hoạt động báo chí ngày càng phải đáp ứng yêu cầu cao hơn, khó khăn, phức tạp hơn so với trước đây Có như vậy, báo chí mới đi đúng hướng, xứng đáng là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước, các tổ chức đoàn thể xã hội, và là diễn đàn của nhân dân

Trong suốt tiến trình cách mạng Việt Nam, dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng Việt Nam luôn phấn đấu hoàn thành

sứ mạng của mình Đảng ta luôn coi báo chí là phương tiện hữu hiệu để tiến hành giáo dục chính trị, lãnh đạo công tác tư tưởng, vũ khí sắc bén trong đấu tranh giai cấp, đấu tranh giải phóng dân tộc, là cầu nối giữa Đảng với nhân dân, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Nghị quyế

ương 5 khóa X đã nêu rõ công tác tư tưởng, lý luận và báo chí là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong toàn bộ hoạt động của Ðảng, Nghị quyết Đại hội XI của Đảng, Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) “một số vấn đề cấp bách

về xây dựng Đảng hiện nay”, Nghị quyết Trung ương 9 (khóa XI) cùng nhiều văn bản của Đảng, Nhà nước đều khẳng định tầm quan trọng của công tác tư tưởng - văn hóa nói chung, công tác báo chí nói riêng; trong đó, đặc biệt nhấn mạnh đến việc nâng cao hiệu quả công tác lãnh đạo của Đảng và quản lý của nhà nước đối với báo chí

Cùng với sự phát triển của báo chí cả nước, thời gian qua báo chí Lào Cai

có nhiều đổi mới nội dung và hình thức, góp phần tích cực trong công tác tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh đến với đông đảo nhân dân các dân tộc trong tỉnh Báo Lào Cai cũng góp phần quan trọng đấu tranh chống lại âm mưu “Diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch; đấu tranh phòng, chống

tham nhũng, lãng phí và và tiêu cực trong xã hội góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội

Đối với Lào Cai, một tỉnh vùng cao biên giới, nằm chính giữa vùng Đông Bắc và vùng Tây Bắc của Việt Nam, giáp với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc), với

25 dân tộc cùng nhau chung sống Lào Cai có vị trí địa lý, kinh tế, chính trị quan trọng nằm trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, là "cầu nối" của Việt Nam và các nước ASEAN với thị trường tỉnh Vân Nam và Tây Nam Trung Quốc, đồng thời có vị trí trọng yếu về quốc phòng, an ninh của Quân khu II và trên toàn tuyến biên giới phía Bắc của Việt Nam Hoạt động báo chí tại Lào Cai diễn ra khá sôi động với nhiều cơ quan báo chí từ tỉnh đến cơ sở, như: Báo in, báo phát thanh, báo truyền hình, báo điện tử…Hệ thống báo chí ở đây đã tích cực quảng bá hình ảnh Lào Cai, góp phần phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh

Tuy nhiên, khi mà sự phát triển không đi cùng với việc nâng cao năng lực quản lý phù hợp đã làm cho hoạt động báo chí của cả nước nói chung và trên địa bàn Lào Cai nói riêng còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập như: số lượng cơ quan báo chí nhiều nhưng chất lượng chưa tương xứng; còn chồng chéo về tôn chỉ, mục đích, nội dung, đối tượng phục vụ; công tác quản lý báo chí chưa thường xuyên sâu sát, còn để xảy ra những sai phạm trong hoạt động báo chí; nội dung

và phương thức tuyên truyền nhiều khi còn xơ cứng, chưa hoặc không thật sự phù hợp đối tượng; nội dung thông tin nhiều khi thiếu toàn diện, xa rời thực tiễn, chưa thật sự thuyết phục Thiếu tính tổng kết, phân tích, phát hiện, đề xuất phương hướng giải quyết những vấn đề quan trọng Trong khi đó, dưới góc độ Nhà nước thì các công cụ quản lý về báo chí mà chủ yếu là pháp luật chưa hoàn thiện, không phù hợp với thực tiễn phát triển sinh động trong lĩnh vực báo chí thời gian gần đây

Tất cả những vấn đề nêu trên đã đặt ra nhu cầu cần phải có những giải pháp hữu hiệu để nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước cả về phương diện pháp

lý lẫn thực tiễn Với lý do trên, tôi đã lựa chọn vấn đề “Quản lý nhà nước về

báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai” để nghiên cứu làm luận văn tốt nghiệp cao

học của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài

Riêng ở lĩnh vực quản lý Nhà nước về báo chí, đã có một số tác giả và nhóm tác giả đi sâu nghiên cứu một cách tổng thể hoặc trên một số vấn đề cốt lõi trong quản lý báo chí Điển hình là cuốn “Quản lý và phát triển báo chí - xuất bản” của Lê Thanh Bình (2004), “Tăng cường lãnh đạo, quản lý tạo điều kiện để báo chí nước ta phát triển mạnh mẽ, vững chắc trong thời gian tới” do Ban Tuyên giáo Trung ương xuất bản (2007), “Lãnh đạo và quản lý hoạt động báo chí ở Việt Nam hiện nay” của Học viện báo chí và tuyên truyền do Hoàng Chí Bảo chủ biên (2010), Nhiều tác giả, C Mác, Lê-nin, Hồ Chí Minh, bàn về báo chí; Nxb Chính trị - Hành chính; H 2011, “Công tác lãnh đạo, quản lý báo chí trong 25 năm tiến hành sự nghiệp đổi mới” do Nguyễn Thế Kỷ chủ biên (2012), Nguyễn Văn Dững,

Cơ sở lí luận báo chí; Nxb Lao Động; H 2012, “Báo chí dưới góc nhìn thực tiễn” của Nguyễn Thế Kỷ (2013), Tổ chức hoạt động cơ quan báo chí: Thực tiễn và xu

hướng phát triển của Nguyễn Quang Hòa (2016); Luận văn “Quản lý nhà nước

về báo chí trên địa bàn tỉnh Thái Bình hiện nay” của Hoàng Văn Duyệt (2014);

"Quản lý nhà nước về báo chí ở Việt nam hiện nay" Luận án tiến sỹ của Nguyễn Thị Mai Anh (2016); "Vai trò của báo in trong thực hiện chức năng giám sát và phản biện xã hội ở Việt Nam hiện nay" của Nguyễn Quang Vinh (2017)

Ngoài ra trên các tạp chí chuyên ngành cũng có một số bài viết tiêu biểu đề cập đến lĩnh vực quản lý báo chí như: “Hoạt động báo chí, xuất bản và công tác quản lý nhà nước về báo chí, xuất bản hiện nay” (2008) của tác giả Đỗ Quý

Doãn, Tạp chí Cộng sản; “Tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với báo chí địa phương” (2013) của tác giả Nguyễn Quang Vinh, Tạp chí Người làm báo

điện tử; “Tăng cường công tác quản lý báo chí trong giai đoạn hiện nay” (2014)

của tác giả Nguyễn Quang Vinh, Tạp chí Cộng sản điện tử; "Quy hoạch phát

triển và quản lý báo chí đến năm 2025 - Quan điểm, mục tiêu, biện pháp thực

hiện" (2015) của tác giả Nguyễn Thế Kỷ, Tạp chí Tuyên giáo; “Vai trò lãnh đạo

của Đảng đối với công tác báo chí và truyền thông trong tình hình mới” (2017)

của tác giả Võ Văn Thưởng, Tạp chí Cộng sản; "Quy hoạch, sắp xếp lại hệ

thống báo chí đáp ứng yêu cầu phát triển, đảm bảo thiết thực, hiệu quả" (2017)

của tác giả Trương Minh Tuấn; "Tiếp tục đổi mới tư duy chỉ đạo, quản lý báo

chí theo hướng chủ động, kịp thời, thuyết phục, hiệu quả" (năm 2017) của tác

giả Nguyễn Văn Linh, Tạp chí Tuyên giáo;

Các công trình, bài viết đã khẳng định rõ vai trò, tầm quan trọng của công tác lãnh đạo, quản lý báo chí; nêu lên thực trạng của công tác này và gợi mở những định hướng, giải pháp, nhiệm vụ cơ bản để ngày càng hoàn thiện lĩnh vực này Tuy nhiên, nhìn chung các công trình nêu trên chỉ dừng lại ở mức độ nghiên cứu khái quát trên phạm vi toàn quốc, chưa có nhiều nghiên cứu chuyên sâu về quản lý báo chí trong một địa phương cụ thể

Đối với Lào Cai, mấy năm gần đây đã có một vài đề án nghiên cứu về báo

chí như: Đề án Nâng cao chất lượng, hiệu quả tuyên truyền trên báo, giai đoạn

2014 - 2016" của tác giả Ngô Văn Hinh; “Phát triển báo chí tỉnh Lào Cai giai đoạn 2015 - 2020” của tác giả Trần Xuân Huệ những đề án trên chủ yếu là

nghiên cứu đề xuất về sự phát triển của báo chí trong tỉnh, chứ chưa có đề tài đề cập sâu công tác quản lý Nhà nước về báo chí Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu trên giúp tác giả luận văn tiếp cận, hệ thống hóa những kiến thức lý luận cho việc nghiên cứu về công tác quản lý Nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai

3 Mục đích, nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Luận văn nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề quản lý nhà nước đối với báo chí về thực trạng hoạt động và công tác quản lý nhà nước đối với báo chí của tỉnh Lào Cai, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với báo chí trên địa bàn tỉnh

3.2 Nhiệm vụ

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận để làm rõ vai trò của báo chí, chức năng, nhiệm vụ của báo chí; khái niệm, nội dung, cơ chế, nguyên tắc quản lý Nhà nước về báo chí

- Thực trạng hoạt động báo chí và công tác quản lý báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai, làm rõ những ưu điểm, hạn chế; nguyên nhân của những hạn chế đồng thời phát hiện những vấn đề cần giải quyết trong thời gian tới

- Đề xuất, kiến nghị các giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý Nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai

4 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu:

Công tác quản lý nhà nước về báo chí nói chung và trên địa bàn tỉnh Lào Cai nói riêng trong giai đoạn hiện nay

4.2 Phạm vi nghiên cứu:

- Hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước tỉnh Lào Cai trong quản lý báo chí của địa phương và Trung ương đóng trên địa bàn tỉnh.; đánh giá việc phối hợp trong công tác lãnh đạo, quản lý báo chí của các cơ quan liên quan

- Thời gian nghiên cứu: khảo sát, điều tra, đánh giá công tác báo chí và quản lý báo chí trên địa bàn tỉnh từ năm 2010 đến hết tháng 9 năm 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận: Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở của phép biện

chứng duy vật, duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về báo chí và quản lý báo chí:

- Phương pháp nghiên cứu: Tác giả sử dụng tổng hợp các phương pháp hệ

thống hóa, thống kê, tổng hợp, phân tích, khảo sát thực tiễn; điều tra xã hội học

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Luận văn làm rõ thêm cơ sở khoa học về quản lý báo chí; khảo sát, đánh giá một cách hệ thống về thực trạng hoạt động báo chí và quản lý nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong thời gian qua

- Từ đó đề xuất một số kiến nghị và giải pháp cơ bản nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về báo chí trên địa bàn tỉnh; định hướng hoạt động cho báo chí của địa phương

- Đây sẽ là nguồn tư liệu tham khảo và là ý tưởng đề xuất quan trọng cho các cơ quan, tổ chức hoạt động liên quan đến lĩnh vực này

7 Kết cấu luận văn:

Ngoài phần mở đầu, danh mục các từ viết tắt, danh mục tài liệu tham khảo, kết luận, Luận văn được kết cấu thành 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận của quản lý nhà nước đối với báo chí

Chương 2 Thực trạng hoạt động báo chí và công tác quản lý nhà nước về

báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai hiện nay

Chương 3 Một số giải pháp nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về

báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI BÁO CHÍ

1.1 Một số khái niệm, đặc điểm về quản lý nhà nước về báo chí

1.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước:

Quản lý nhà nước là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể là các cơ quan nhà nước lên đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu dự kiến [ 32] Khái niệm quản lý nhà nước chỉ xuất hiện và tồn tại cùng với sự ra đời và tồn tại của nhà nước Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước là hoạt động tổ chức, điều hành của cả bộ máy nhà nước, là sự tác động, tổ chức của quyền lực nhà nước trên các phương diện lập pháp, hành pháp và tư pháp Theo cách hiểu này, quản lý nhà nước là hoạt động của cả ba hệ thống cơ quan nhà nước: cơ quan lập pháp, cơ quan hành pháp, cơ quan tư pháp Hay có thể hiểu là cơ chế “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý và nhân dân lao động làm chủ”

Quản lý nhà nước còn được biết là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với xã hội và hành vi hoạt động của con người theo pháp luật Để đạt được những mục tiêu, yêu cầu và nhiệm vụ quản lý nhà nước đã đề ra Mục tiêu của quản lý nhà nước là phục vụ nhân dân, duy trì

sự ổn định và phát triển bền vững trong xã hội

Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước chủ yếu là quá trình tổ chức, điều hành của hệ thống cơ quan hành chính nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành

vi hoạt động của con người theo pháp luật nhằm đạt được những mục tiêu yêu cầu nhiệm vụ quản lý nhà nước Đồng thời, các cơ quan nhà nước nói chung còn thực hiện các hoạt động có tính chất chấp hành, điều hành, tính chất hành chính nhà nước nhằm xây dựng tổ chức bộ máy và củng cố chế độ công tác nội bộ của mình, chẳng hạn ra quyết định thành lập, chia tách, sát nhập các đơn vị tổ chức thuộc bộ máy của mình; đề bạt, khen thưởng, kỷ luật cán bộ, công chức, ban hành quy chế làm việc nội bộ… Quản lý nhà nước theo nghĩa hẹp còn đồng nghĩa với khái niệm quản lý hành chính nhà nước Như vậy, có thể đưa ra khái

niệm quản lý nhà nước như sau: Quản lý nhà nước là quá trình tổ chức, điều

hành các cơ quan Nhà nước để tác động đến các đối tượng quản lý là các cơ quan, tổ chức Nhà nước, các tổ chức xã hội và con người để đạt được những mục tiêu, yêu cầu và nhiệm vụ quản lý nhà nước đã đề ra

1.1.2 Quản lý nhà nước có các đặc điểm sau đây:

- Chủ thể quản lý nhà nước là các cơ quan, công chức trong bộ máy nhà nước được trao quyền lực công gồm: quyền lập pháp, quyền hành pháp và quyền

tư pháp Những cơ quan Nhà nước này do nhà nước lập ra để thực hiện quyền lực nhà nước, như Quốc hội, Chính phủ, Chủ tịch nước, Hội đồng nhân dân các cấp, Ủy ban nhân dân các cấp, Bộ Công an, Bộ quốc phòng, Tòa án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân và các cơ quan nhà nước khác Mỗi cơ quan nhà nước theo sự phân công, phân nhiệm của nhà nước quản lý, lãnh đạo điều hành một lĩnh vực nhất định để thực hiện nhiệm vụ của mình, phối hợp với các cơ quan khác làm cho bộ máy nhà nước được vận hành một cách hiệu quả

- Đối tượng quản lý của nhà nước là tất cả các cơ quan, tổ chức, cá nhân, sống và hoạt động trong phạm vi lãnh thổ quốc gia

Các cơ quan, tổ chức nhà nước, chính trị, tổ chức xã hội, tổ chức nghề nghiệp, cá nhân sinh sống trong phạm vi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đều chị sự quản lý, điều hành của nhà nước Phạm vi lãnh thổ được quy định bao gồm vùng trời, vùng đất, vùng biển thuộc chủ quyền Việt Nam Những đối tượng này phải tổ chức, hoạt động theo những quy định của pháp luật do nhà nước ban hành và dưới sự kiểm tra, giám sát của nhà nước, của nhân dân để bảo đảm việc tổ chức hoạt động đó phải đúng pháp luật, vì lợi ích của mình và của toàn cộng đồng

- Quản lý nhà nước có tính toàn diện trên tất cả các lĩnh vực của đời sống

xã hội: chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh, quốc phòng, ngoại giao… Nhà nước thông qua các cơ quan nhà nước quản lý, lãnh đạo, định hướng trên mọi mặt đời sống xã hội Những lĩnh vực đó là nhu cầu, đòi hỏi của xã hội

và con người, cần được nhà nước quan tâm tổ chức, thực thiện, quản lý Những

lĩnh vực quản lý của nhà nước rất đa dạng và phức tạp, có những lĩnh vực chỉ có nhà nước mới có thể tổ chức, thực hiện và quản lý được một cách hiệu quả như chính trị, quốc phòng, ngoại giao, an ninh trật tự xã hội Sự quản lý nhà nước trên các lĩnh vực này có tính chặt chẽ, khoa học cao, tuân thủ triệt để các quy định của pháp luật, đồng thời có tính linh hoạt để phù hợp với những diễn biến của tình hình trong nước và quốc tế Nếu sự quản lý bị buông lỏng hoặc không phù hợp sẽ dẫn đến tình trạng trì trệ trong sự phát triển đất nước hoặc bất ổn về chính trị, kinh tế, an ninh, quốc phòng

1.2 Chức năng của báo chí

1.2.1 Khái niệm về báo chí

Báo chí là loại hình hoạt động thông tin chính trị - xã hội, ra đời do nhu cầu thông tin - giao tiếp, giải trí và nhận thức của con người Báo chí là một bộ phận của truyền thông đại chúng nhưng là bộ phận chiếm vị trí trung tâm, vai trò nền tảng và có khả năng quyết định tính chất, khuynh hướng, chi phối năng lực

và hiệu quả tác động của thông tin đại chúng

Theo các nhà nghiên cứu nói chung, báo chí là một mặt của đời sống xã hội, từ khi ra đời đến nay đã tồn tại song hành cùng quá trình phát triển của loài người Với khả năng tác động mang tính rộng lớn, toàn diện, nhanh chóng và mạnh mẽ vào xã hội, hoạt động của báo chí có vai trò quan trọng trong xã hội,

có nhiều cách tiếp cận khác nhau trong các xã hội có thể chế chính trị khác nhau

và có nhiều quan niệm khác nhau về báo chí cũng như vai trò của báo chí Tuy nhiên, có một số cách tiếp cận chủ yếu sau đây:

- Tiếp cận từ góc độ chức năng, báo chí là phương tiện thông tin thời sự,

cung cấp thông tin hằng ngày cho công chúng xã hội Báo chí là một bộ phận của truyền thông đại chúng, nhưng là bộ phận chiếm vị trí trung tâm Báo chí trong trường hợp này được dùng, được hiểu theo nghĩa rộng, bao gồm báo in, báo chí phát thanh, báo chí truyền hình, báo mạng điện tử (“phát hành” trên mạng internet) và hãng thông tấn

- Xét trong mối quan hệ với các loại hình truyền thông đại chúng khác (như

sách, điện ảnh, quảng cáo…), thì báo chí là một bộ phận chiếm vị trí trung tâm Đây được hiểu là báo chí theo nghĩa hẹp bao gồm báo, tạp chí, bản tin thời sự và các sản phẩm in ấn xuất bản định kỳ

- Xét theo quan điểm của các giai cấp, các nhà kinh điển:

Giai cấp tư sản cho rằng báo chí là phương tiện thông tin, thông tin sự kiện khách quan độc lập và không phụ thuộc vào chính trị, không “can dự” vào cuộc đấu tranh giai cấp Báo chí độc lập với chính trị, là “quyền lực thứ tư” (giám sát quyền lập pháp, hành pháp, tư pháp) Về hình thức, báo chí tư sản luôn tuyên bố hướng đến đại chúng Ngược lại với quan niệm của giai cấp tư sản, giai cấp vô sản lại thẳng thắn nhìn nhận, công khai thừa nhận tính đảng, tính chính trị, tính nhân dân của báo chí

C.Mác và Ph.Ăngghen đã phát hiện vai trò đặc biệt, năng lực xã hội của báo chí và sử dụng báo chí vào việc truyền bá tư tưởng lý luận cách mạng V.I.Lênin cũng cho rằng đối với mỗi đảng cách mạng, việc xuất bản tờ báo là dấu mốc quan trọng đầu tiên Người khẳng định: tờ báo “không những là người tuyên truyền tập thể và cổ động tập thể mà còn là người tổ chức tập thể” Kế thừa quan điểm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh trong nhiều bài viết, bài nói luôn khẳng định báo chí là một bộ phận của sự nghiệp cách mạng, là vũ khí sắc bén

để chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội: “Tờ báo Đảng như những lớp huấn luyện giản đơn, thiết thực và rộng khắp Nó dạy bảo chúng ta những điều cần biết làm về tuyên truyền, tổ chức, lãnh đạo và công tác Hàng ngày nó giúp nâng cao trình độ chính trị và năng suất công tác của chúng ta…” [ 25, tr.298]

- Trong các văn bản của Đảng và Nhà nước ta như: Nghị quyết Trung ương 5 (khóa X) về “công tác tư tưởng, lý luận và báo chí trước yêu cầu mới”

nhấn mạnh quan điểm: Báo chí là tiếng nói của Đảng, Nhà nước, của tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn của nhân dân, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng, sự quản lí của Nhà nước và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật; phải

bảo đảm tính tư tưởng, tính chân thật, tính nhân dân, tính chiến đấu và tính đa dạng của hoạt động báo chí [ 2, tr.15] Nghị quyết Đại hội XI của Đảng cũng chỉ rõ: "Chú trọng nâng cao tính tư tưởng, phát huy mạnh mẽ chức năng thông tin, giáo dục, tổ chức và phản biện xã hội của các phương tiện thông tin đại chúng vì

lợi ích của nhân dân và đất nước"

+ Tại Điều 4 Luật Báo chí năm 2016 đã nêu rõ vai trò, chức năng của báo chí, báo chí được xem là diễn đàn của nhân dân: "Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị

- xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân" [34, tr.2] Trên cơ sở Công ước quốc tế

và Hiến pháp năm 2013, Điều 13 Luật Báo chí năm 2016 đã quy định về quyền

tự do ngôn luận, tự do báo chí của công dân, trong đó quy định cụ thể về trách nhiệm của Nhà nước đối với quyền tự do của báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí của công dân: (1) Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để công dân thực hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí và để báo chí phát huy đúng vai trò của mình; (2) Báo chí, nhà báo hoạt động trong khuôn khổ pháp luật và được nhà nước bảo hộ Không ai được lạm dụng quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luận trên báo chí để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức và công dân; (3) Báo chí không bị kiểm duyệt trước khi in, truyền dẫn và phát sóng Tuy nhiên, một số quy định bảo đảm quyền còn chưa cụ thể; việc lợi dụng quyền tự do báo chí để xâm hại đến quyền, lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức vẫn diễn ra; quy định về quyền tiếp cận thông tin còn thiếu, chưa rõ ràng dẫn đến còn những hạn chế trong việc cung cấp thông tin cho báo chí

Điều 3 Luật Báo chí năm 2016 [ 34, tr.2-3] nêu cụ thể các loại hình báo chí

ở Việt Nam bao gồm: báo in (báo, tạp chí), báo nói (sử dụng tiếng nói, âm thanh

được truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tầng kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau), báo hình (sử dụng hình ảnh chủ yếu, kết hợp tiếng nói, âm thanh, chữ viết

được truyền dẫn, phát sóng trên các hạ tầng kỹ thuật ứng dụng công nghệ khác nhau), báo điện tử (được truyền dẫn trên môi trường mạng, gồm báo điện tử và tạp chí điện tử)

Từ nội dung của Điều 3, Luật Báo chí nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Việt Nam năm 2016, chúng ta có thể đưa ra khái niệm báo chí như sau: Báo

chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử, có tính định hướng tư tưởng đối với công chúng

1.2.2 Chức năng của báo chí

Căn cứ vào Khoản 1 Điều 4 Luật báo chí năm 2016, báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam có chức năng là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức

xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân Từ quy định

trên, có thể khái quát những chức năng cơ bản của báo chí như sau:

- Chức năng là phương tiện thông tin, giao tiếp xã hội:

Đây là chức năng rất quan trọng của báo chí Thông qua phương tiện báo chí, bao gồm báo viết, báo hình, báo nói, báo điện tử, cung cấp những thông tin thời sự đến với công chúng, đồng thời tiếp nhận và phản ánh luồng thông tin phản hồi từ công chúng, xã hội Xã hội càng phát triển thì nhu cầu thông tin của công chúng ngày càng cao Công chúng cần được biết, được thấy, được nghe một cách nhanh nhất, trung thực nhất những hoạt động của Đảng, của cơ quan nhà nước, của tổ chức đoàn thể…về mọi mặt đời sống xã hội trong nước và quốc

tế Những thông tin đó là đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của nhà nước, hoạt đông của các cơ quan nhà nước, tổ chức, đoàn thể, của các cá nhân Thông tin không chỉ phản ánh đời sống chính trị mà còn phản ánh đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội, những sự việc tích cực và cả những sự việc tiêu cực trong đời sống của đát nước, của quốc tế Những thông tin bao gồm cả

những hoạt động mang tính quốc tế, như nhoạt động của các nhà nước trên thế giới, các nguyên thủ quốc gia, các tổ chức, cơ quan, cá nhân nước ngoài Những thoong tin đem lại sự hiểu biết, sự giao lưu của công chúng Do đó, báo chí cùng phải nỗ lực không ngừng để mang đến cho công chúng những thông tin nhanh nhạy, kịp thời, đồng thời phải đảm bảo tính chân thực, chính xác, tạo động lực thúc đẩy sự phát triển xã hội

- Chức năng tuyên truyền, giáo dục tư tưởng - chính trị:

Thực hiện chức năng này, báo chí truyền bá hệ tư tưởng mà mình là cơ quan đại diện, nhằm định hướng, không ngừng nâng cao nhận thức chính trị, tính tự giác của quần chúng Báo chí nước ta là công cụ tuyên truyền của Đảng, của nhà nước, vì vậy, một trong những nhiệm vụ hàng đầu của báo chí là tuyên tuyền, giáo dục cho quần chúng nhân dân nắm vững, hiểu rõ, thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với các tầng lớp nhân dân, tạo dựng các phong trào rộng lớn trong toàn xã hội, nhằm thực hiện thắng lợi các mục tiêu mà Đảng

và Nhà nước đã đề ra, đó là xây dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa Dân giàu, nước mạnh, xã hội dân chủ, công bằng, văn minh Giáo dục cho nhân dân lòng yêu nước sâu sắc, tinh thần dũng cảm đấu tranh bảo vệ tổ quốc, xây dựng và phát triển đất nước theo con đường chủ nghĩa xã hội Quần chúng nhân dân năm vững và chấp hành pháp luật, xây dựng nhà nước pháp quyền, tôn trọng quyền con người, quyền công dân, nền dân chủ xã hội chủ nghĩa

- Chức năng văn hóa, giáo dục:

Với khả năng thông tin phong phú và tác động rộng lớn của mình, báo chí góp phần to lớn trong việc truyền thụ, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc, mở rộng sự giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại Đồng thời, báo chí cũng là một phương tiện quan trọng trong việc nâng cao dân trí, tham gia tích cực vào sự nghiệp giáo dục và đào tạo các thế hệ con người Các chương trình giáo dục pháp luật, phổ biến kiến thức, thành tựu khoa học công nghệ, giáo dục kỹ năng sống… được đăng, phát hàng ngày trên báo chí góp

phần phát triển nguồn nhân lực phục vụ nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, cung cấp tri thức toàn diện cho cộng đồng, góp phần xây dựng và phát triển đất nước trong thời đại hội nhập sâu rộng Nhân dân biết hưởng thụ và bảo vệ phát triển nền văn hóa dân tộc Việt với những tinh hoa có bề dầy hàng nghìn năm như tiếng nói, chữ viết, các di sản văn hóa, nền thơ ca, tình đoàn kết giữa các dân tộc Việt Nam và đoàn kết quốc tế Sự hiểu biết, giữ gìn văn hóa đó là một nguồn lực tạo nên sức mạnh to lớn cho đất nước đứng vững trước những khó khăn, thách thức trong hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước

- Chức năng giám sát, phản biện xã hội:

Với chức năng này, báo chí là diễn đàn trong hoạch định chính sách kinh tế

- xã hội, là phương tiện để các tầng lớp nhân dân tham gia đóng góp ý kiến trong quá trình dân chủ xây dựng chính sách của Đảng và Nhà nước Đồng thời, báo chí cũng khai thác và phát huy trí tuệ của toàn xã hội vào việc theo dõi, đánh giá, thẩm định về tính hợp lý, hợp pháp, khả năng thực thi và tính hiệu quả của các chủ trương, chính sách Báo chí thực sự là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân, truyền tải những monh muốn, nguyện vọng của toàn dân đến các cơ quan của Đảng và Nhà nước Báo chí là công cụ giám sát, phản biện xã hội đối với những chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, góp phần đấu tranh chống tiêu cực, tham nhũng trong các cơ quan của Đảng và Nhà nước

- Chức năng kinh doanh - dịch vụ:

Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, báo chí ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế Theo GS.TS Tạ Ngọc Tấn: “hơn 70% thông tin kinh tế được lấy từ báo chí” [24, tr.286] Báo chí là phương tiện thông tin, quảng bá thương hiệu và hàng hóa bằng các sản phẩm quảng cáo và bằng chính các thông tin trong các tác phẩm báo chí phản ánh những thành công, tiến bộ của doanh nghiệp Đồng thời, báo chí cũng là phương tiện tổ chức các sự kiện nhằm thông tin, quảng bá, khuyếch trương thương hiệu của các tổ chức, doanh nghiệp

- Chức năng giải trí:

Với chức năng này, báo chí như là một món ăn tinh thần đáp ứng nhu cầu giải trí đa dạng của công chúng với đặc điểm tâm lý, lứa tuổi, trình độ nhận thức khác nhau Báo chí là một kho lưu trữ, truyền tải, phổ biến các tác phẩm văn học, nghệ thuật, âm nhạc, điện ảnh, điêu khắc, các chương trình trò chơi, hoạt động thể thao, lễ hội… đến với công chúng, làm cho công chúng gần hơn với báo chí Thông qua đó, báo chí chuyển tải thông tin một cách nhẹ nhàng, thấm thía, hiệu quả hơn

Các chức năng trên đây của báo chí có mối quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau Việc định danh các chức năng này xét đến cùng chỉ có ý nghĩa tương đối Bởi lẽ, trong thực tiễn, nhu cầu của công chúng với báo chí ngày cao, càng phong phú, đòi hỏi báo chí cũng phải không ngừng phát triển để đáp ứng nhu cầu đó Điều này càng chứng tỏ vai trò quan trọng, sự chi phối của báo chí với đời sống xã hội

1.3 Vai trò của quản lý nhà nước về báo chí

1.3.1 Cơ sở pháp luật về báo chí

Đảng, Nhà nước ta đã có những bước chuyển quan trọng trong đổi mới tư duy, phong cách và phương thức lãnh đạo, quản lý đối với công tác báo chí Chỉ thị số 63- CT/TW, ngày 25/7/1990 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác báo chí, xuất bản của Ban Bí thư Trung ương Đảng (khóa VI) đã cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội VI của Đảng và được coi là văn kiện quan trọng đầu tiên nêu rõ nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với báo chí

Trước yêu cầu mới của sự nghiệp báo chí, ngày 31/3/1992, Ban Bí thư Trung ương Đảng ra Chỉ thị số 08-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo và quản lý nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác báo chí, xuất bản; Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VII) ra Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 18/2/1995

về một số định hướng lớn trong công tác tư tưởng, trong đó yêu cầu phải nâng cao chất lượng, hiệu quả của báo chí; coi trọng công tác bồi dưỡng cán bộ, nhất

là cán bộ phụ trách báo chí, nắm vững và chủ động thực hiện đúng đắn, sáng tạo

các định hướng chính trị, tư tưởng của Đảng; đấu tranh có hiệu quả chống tham nhũng, tiêu cực, chống âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch Mười năm sau khi tiến hành công cuộc đổi mới, báo chí đã đạt được những thành tựu quan trọng nhưng cũng còn nhiều hạn chế Để khắc phục tình trạng

đó, ngày 17/10/1997 Bộ Chính trị (khóa VIII) ban hành Chỉ thị số 22-CT/TW về tiếp tục đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xác định các quan điểm và định hướng lớn tăng cường thể chế hóa đường lối, nghị quyết của Đảng thành chính sách, pháp luật của Nhà nước trên lĩnh vực báo chí, xuất bản Đồng thời, yêu cầu các cơ quan lãnh đạo, quản lý báo chí nhận rõ và chủ động khắc phục các yếu kém, khuyết điểm

Trong những năm qua, hệ thống văn bản pháp luật về báo chí được bổ sung và từng bước hoàn thiện, cụ thể như: Luật Báo chí năm 1989, Luật Sửa đổi,

bổ sung một số điều của Luật Báo chí năm 1999; Nghị định số 51/2002/NĐ-CP ngày 26/4/2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí; Quyết định số 52/2008/QĐ-BTTTT ngày 02/12/2008 của Bộ Thông tin và Truyền thông về việc ban hành Quy chế xác định nguồn tin trên báo chí; Thông tư số 13/2008/TT-BTTTT ngày 31/12/2008 của Bộ Thông tin và Truyền thông hướng dẫn việc thành lập và hoạt động của cơ quan đại diện, phóng viên thường trú trong nước của các cơ quan báo chí; Thông tư số 21/2011/TT-BTTTT ngày 13/7/2011 của Bộ Thông tin và Truyền thông sửa đổi, bổ sung một số quy định của Thông tư số 13/2008/TT-BTTTT ngày 31 tháng 12 năm 2008; Nghị định số 97/2008/NĐ-CP ngày 28/8/2008 của Chính phủ về quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin điện tử trên internet; Nghị định số 28/2009/ NĐ-CP ngày 20/03/2009 của Chính phủ quy định xử phạt hành chính trong quản lý, cung cấp, sử dụng dịch vụ internet và thông tin điện tử trên internet; Luật Báo chí năm 2016; Nghị định số 09/2017/NĐ-CP ngày 09/02/2017 của Chính phủ ban hành Quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí của các cơ quan hành chính nhà nước; Quy hoạch truyền dẫn, phát sóng phát thanh, truyền hình đến năm 2020; đề án

Quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025; Nghị định số 18/2014/NĐ-CP ngày 14/3/2014 của Chính phủ quy định về chế độ nhuận bút trong lĩnh vực báo chí, xuất bản; Nghị định số 06/2016/NĐ-CP ngày 18/01/2016 của Chính phủ quản lý, cung cấp và sử dụng dịch vụ phát thanh, truyền hình; Nghị định số 08/2017/NĐ-CP ngày 08/02/2017 của Chính phủ quy định về lưu chiểu điện tử đối với loại hình báo nói, báo hình và báo điện tử độc lập với cơ quan báo chí

Như vậy, thực hiện sự lãnh đạo của Đảng, các cơ quan làm công tác tham mưu của Đảng và quản lý của Nhà nước về báo chí đã xây dựng, ban hành một khối lượng khá lớn các văn bản quy phạm pháp luật phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý báo chí Đây là cơ sở pháp lý quan trọng, bảo đảm cho các cơ quan báo chí, xuất bản hoạt động theo đúng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; tuân thủ đúng tôn chỉ, mục đích

1.3.2 Khái niệm quản lý nhà nước về báo chí

Quản lý nhà nước về báo chí có thể phân chia thành hai cấp độ: quản lý vi mô

và quản lý vĩ mô Quản lý vi mô là quản lý tòa soạn báo chí Ở cấp độ này, có thể gọi là quản trị tòa soạn báo chí Quản lý vĩ mô là quản lý nhà nước về báo chí trong những vấn đề về xây dựng thể chế, phương hướng, kế hoạch để phát triển báo chí Tất cả các cấp độ quản lý trên đây đều phải dựa trên những quan điểm, nguyên tắc nhất định, đó là quản lý báo chí ở nước ta đều phải đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện và triệt để của Đảng Do đó, viêc nắm vững, quán triệt những quan điểm của Đảng và Nhà nước ta về báo chí và quản lý nhà nước về báo chí là một yêu cầu có ý nghĩa cơ bản và cấp thiết

Phương thức quản lý nhà nước về báo chí: Bao gồm các hoạt động lập quy

của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền nhằm đề ra các chính sách, pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội và hành vi của công dân liên quan đến báo chí và hoạt động báo chí; quản lý nhà nước đối với hoạt động báo chí trong bộ máy hành chính; hoạt động điều hành của Nhà nước nhằm tổ chức, phối hợp các cơ quan

trong hoạt động báo chí Quản lý nhà nước đối với báo chí còn bao gồm cả các hoạt động kiểm tra, giám sát của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền

Quản lý nhà nước về báo chí cũng như bất kỳ dạng quản lý công vụ của bộ máy hành pháp, mang tính quyền lực, tính tổ chức cao, được điều chỉnh bằng pháp luật, vừa mang tính phổ biến, vừa mang tính đặc thù quản lý tư tưởng, văn hóa Bởi vì, lao động báo chí có tính chất riêng, mang tính tổng hợp và sáng tạo cao, có sự gắn kết chặt chẽ giữa cá nhân và tập thể; đòi hỏi có phông kiến thức rộng trên nhiều lĩnh vực song cũng cần có kiến thức chuyên sâu về vấn đề phụ trách Và, cao hơn hết, lao động báo chí phải thể hiện được quan điểm, tư tưởng của Đảng Không chỉ đơn thuần cung cấp thông tin, báo chí cần định hướng, hình thành dư luận xã hội theo xu hướng tích cực, góp phần thống nhất về tư tưởng chính trị, cổ vũ các nhân tố mới, đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực trong xã hội, bảo vệ Đảng, bảo vệ con đường đi lên chủ nghĩa xã hội mà Đảng

và nhân dân ta đã lựa chọn

Chủ thể quản lý nhà nước về báo chí: Điều 7 Luật Báo chí 2016 [34, tr.3]

quy định cơ quan quản lý nhà nước về báo chí bao gồm: Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về báo chí Bộ Thông tin và Truyền thông chịu trách nhiệm trước Chính phủ thực hiện quản lý nhà nước về báo chí Các bộ, cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Thông tin

và Truyền thông thực hiện quản lý nhà nước về báo chí Uỷ ban nhân dân tỉnh trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm quản lý nhà nước về báo chí địa phương

Điều 8 Nghị định số 24/2014/NĐ-CP, ngày 4 tháng 4 năm 2014 của Chính phủ quy định tổ chức các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương Theo đó, Sở Thông tin và truyền thông tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về: Báo chí; xuất bản; bưu chính; viễn thông; tần số vô tuyến điện; công nghệ thông tin; điện tử; phát thanh và truyền hình; thông tin đối ngoại; bản tin thông tấn; thông tin cơ sở;

hạ tầng thông tin truyền thông; quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng,

trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin

Đối tượng quản lý nhà nước về báo chí: Căn cứ theo Điều 2 Luật Báo chí

năm 2016 thì đối tượng quản lý nhà nước đối với báo chí là cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và có liên quan đến hoạt động báo chí tại nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;

Phạm vi quản lý nhà nước về báo chí: Căn cứ theo Điều 6 Luật Báo chí

năm 2016 quy định về nội dung quản lý nhà nước về báo chí, có thể xác định phạm vi quản lý bao gồm mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia và có liên quan đến hoạt động báo chí; mọi hoạt động có liên quan đến báo chí

Như vậy, có thể đưa ra khái niệm quản lý nhà nước về báo chí như sau:

quản lý nhà nước về báo chí là sự tác động có tổ chức, có định hướng của chủ thể là các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đối với báo chí lên đối tượng quản

lý là các cơ quan báo chí nhằm đạt mục tiêu xây dựng và phát triển báo chí theo định hướng của Nhà nước

1.3.3 Vai trò và vị trí của quản lý nhà nước đối với báo chí

Những năm gần đây báo chí chuyển mình vươn lên để thật sự là "phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của cơ quan Ðảng, cơ quan nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội

- nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội - nghề nghiệp; là diễn đàn của Nhân dân" Một số tiêu cực trong báo chí những năm qua tuy nghiêm trọng song không thể làm biến dạng nền báo chí cách mạng Hệ thống báo chí nước ta, gồm báo hình, báo nói, báo in và báo điện tử, với đội ngũ hùng hậu Riêng năm 2016,

có hơn 18 nghìn nhà báo được cấp thẻ hành nghề cùng hàng chục nghìn cán bộ, nhân viên kỹ thuật và nghiệp vụ hoạt động trong 857 cơ quan báo chí in, 125 cơ quan báo chí điện tử, 66 đài phát thanh và truyền hình với 182 kênh quảng bá,

82 kênh trả tiền,…Ở đó, số đông nhà báo là tác giả chính trực và phần lớn cơ quan báo chí đều nghiêm túc tuân thủ định hướng của Ðảng và pháp luật của

Nhà nước, các hoạt động luôn được tiến hành minh bạch, đúng tôn chỉ mục đích

Đất nước ta cũng đang đứng trước rất nhiều những khó khăn, thử thách Trên thế giới, chiến tranh, xung đột dân tộc, tôn giáo, tranh chấp về biên giới lãnh thổ, biển đảo, hoạt động khủng bố tiếp tục diễn ra ở nhiều nơi với tính chất rất phức tạp; các mâu thuẫn lớn của thời đại và cuộc đấu tranh tư tưởng vẫn rất gay gắt Ở trong nước, những biến đổi mạnh mẽ của cơ cấu giai cấp, xã hội,

sự đa dạng về lợi ích kinh tế, sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các vùng, phân hoá giàu, nghèo giữa các tầng lớp dân cư, các tiêu cực và tệ nạn xã hội (quan liêu, tham nhũng, lãng phí ); nguy cơ “tự diễn biến” trong một bộ phận cán bộ, đảng viên tạo ra những khó khăn và thách thức lớn đối với sự ổn định, phát triển đất nước, đối với công tác tư tưởng nói chung và báo chí nói riêng

- Cuộc đấu tranh chống âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch trên mặt trận tư tưởng - văn hóa, mặt trận báo chí với những chiêu bài “tự do ngôn luận”, “tự do báo chí”, “tự do Internet”, cổ súy cho báo chí tư nhân cũng ngày càng phức tạp Các thế lực thù địch đã xây dựng và huy động triệt để sức mạnh của hệ thống phương tiện truyền thông đồ sộ gồm đủ loại hình: báo in, báo điện tử, phát thanh, xuất bản Chúng rất coi trọng các phương tiện truyền thông đại chúng và tuyên truyề ỉ tai”, kích động; sử dụng trên 40 đài phát thanh và truyền hình, gần 400 tờ báo và tạp chí tiếng Việt (trong

đó có 10 tờ rất phản động), 66 nhà xuất bản để tuyên truyền chống Việt Nam; đưa một số lượng lớn tài liệu, sách báo, truyền đơn, băng hình, băng nhạc, có nội dung phản động, đồ ệt Nam; chỉ đạo bọn “bồi bút”, cơ hội viết nhiều bài xuyên tạc, bôi nhọ tình hình Việt Nam

Với vai trò, vị trí chủ lực trong cuộc đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, văn hóa, báo chí là vũ khí tư tưởng sắc bén, là công cụ chính trị của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức, đoàn thể xã hội, là phương tiện của nhân dân để định hướng

dư luận, giáo dục chính trị tư tưởng, văn hóa, đạo đức cho quần chúng nhân dân Báo chí là mặt trận đấu tranh tư tưởng với các thế lực thù địch, phản động, góp phần giữ vững độc lập , xây dựng và phát triển đất nước, phát huy dân chủ nhân dân Do đó, để báo chí phat huy được vị trí vai trò của mình, phát triển theo đúng

đường lối lãnh đạo của Đảng và Nhà nước, phục vụ nhân dân, quản lý nhà nước về báo chí có vị trí, vai trò rất quan trọng Bằng hoạt động quản lý của mình mang tính nhà nước, các cơ quan nhà nước hoạch định kế hoạch xây dựng và phát triển báo chí, định hướng xây dựng tôn chỉ, mục đích cho các hoạt động báo chí, xây dựng

cơ sở vật chất, nền tảng và hành lang pháp lý cho hoạt động của báo chí, thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm của cơ quan, tổ chức, các nhân có liên quan đến hoạt động báo chí Quản lý nhà nước về báo chí giúp cho hoạt động báo chí thực hiện được

nhiệm vụ của mình, đó là: định hướng tư tưởng, dư luận; làm phong phú đời

sống văn hóa, tinh thần của quần chúng nhân dân, của xã hội; tạo động lực cho phát triển kinh tế; giáo dục cho nhân dân đường lối chủ trương chính sách của đảng, pháp luật của nhà nước; khơi dậy tinh thần yêu nước, chủ nghĩa anh hùng cách mạng, phát huy nhân rộng gương người tốt việc tốt v.v

1.4 Nội dung quản lý nhà nước về báo chí

1.4.1 Nội dung quản lý chung

Tại Điều 6 Luật Báo chí quy định nội dung quản lý nhà nước về báo chí bao gồm: Xây dựng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo chí; Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báo chí; Tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí; Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ người làm báo của các cơ quan báo chí và cán bộ quản lý báo chí; Tổ chức quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí; Cấp, thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động báo chí và thẻ nhà báo; Quản lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của cơ quan báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài và hoạt động của báo chí nước ngoài tại Việt Nam; Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý hệ thống lưu chiểu báo chí quốc gia; Chỉ đạo, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống

kê và công tác khen thưởng, kỷ luật trong hoạt động báo chí; Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về báo chí [ 34, tr.3]

Thứ nhất, việc xây dựng và chỉ đạo thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế

hoạch phát triển sự nghiệp báo chí; tức là căn cứ vào tình hình thực tiễn, yêu cầu phát triển của Quốc gia, của địa phương để xây dựng định hướng cho sự phát triển của các loại hình báo chí Ở nước ta, trong những năm qua, nhằm cụ thể

hóa Chiến lược Phát triển thông tin Quốc gia đến năm 2010 (ban hành theo

Quyết định số 219/2005/QĐ-TTg, ngày 9/9/2005 của Thủ tướng Chính phủ),

Chính phủ, Bộ Thông tin và Truyền thông đã ban hành các quy hoạch phát triển

sự nghiệp báo chí, như: Quy hoạch hệ thống báo in, tạp chí in đến năm 2020; Quy hoạch truyền dẫn phát sóng phát thanh, truyền hình đến năm 2020 Bộ Thông tin và Truyền thông đã có Đề án quy hoạch phát triển báo chí Việt Nam đến năm 2025: sắp xếp hệ thống báo chí, gắn với đổi mới mô hình, nâng cao hiệu quả lãnh đạo, quản lý báo chí để phát triển báo chí theo hướng chất lượng, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thông tin đa dạng của nhân dân, phù hợp với từng đối tượng, vùng, miền Xây dựng một số cơ quan báo chí chủ lực, đa phương tiện làm nòng cốt, có vai trò định hướng thông tin báo chí, thông tin trên Internet; khắc phục tình trạng chồng chéo, đầu tư dàn trải, buông lỏng quản lý, hoạt động

xa rời tôn chỉ, mục đích, thông tin sai sự thật…Bên cạnh đó, Đề án Quy hoạch

hệ thống báo chí đối ngoại đến năm 2020, định hướng đến năm 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt theo Quyết định 2434/QĐ-TTg, ngày 13/12/2016

Thứ hai, ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về

báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báo chí Đây là một nhiệm vụ rất quan trọng của cơ quan quản lý nhà nước góp phần thúc đẩy sự phát triển của báo chí, giúp cho các cơ quan báo chí và đội ngũ những người làm báo có hàng lang pháp lý để hoạt động, thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích đề ra

Thứ ba, tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí

Thông tin cho báo chí là việc cơ quan quản lý nhà nước bằng những hình thức khác nhau (họp báo, giao ban, phát hành tài liệu…) để cung cấp thông tin cho báo chí, đồng thời định hướng báo chí những trọng tâm cần tuyên truyền Quản

lý thông tin của báo chí là việc kiểm tra, giám sát thông tin của báo chí căn cứ trên các quy định của pháp luật Cả hai nội dung quy trình này đều hướng tới một mục đích chung là giúp báo chí thực hiện tốt hơn vai trò, nhiệm vụ của mình đối với xã hội và hoàn toàn không phải là sự “kiểm duyệt” báo chí như luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch

Thứ tư, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức

nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ báo chí Đây là nhiệm vụ được Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm Bởi vì, báo chí là phương tiện thông tin, công cụ tuyên truyền, vũ khí tư tưởng quan trọng của Đảng và Nhà nước và đội ngũ cán bộ báo chí chính là những chiến sỹ xung kích trên mặt trận tư tưởng - văn hóa Để làm tốt vai trò tiên phong đó, đội ngũ cán bộ báo chí cần phải thường xuyên được đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao về nhận thức, bản lĩnh chính trị, về nghiệp vụ và đạo đức nghề nghiệp Vấn đề này đã được Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Việt Nam (khóa VIII) nhấn mạnh trong Chỉ thị số 22-CT/TW, ngày 17-10-1997 “về đổi mới và tăng cường sự lãnh đạo, quản lý công tác báo chí, xuất bản” Để khắc phục những hạn chế, yếu kém trong công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, phóng viên, nhân viên các cơ quan báo chí, Bộ Chính trị đề ra nhiệm vụ: “Khẩn trương quy hoạch và sắp xếp lại hệ thống trường lớp, nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng phóng viên, biên tập viên, chú trọng đội ngũ cốt cán, các tổng biên tập, phó tổng biên tập, giám đốc, phó giám đốc” Bộ Chính trị cũng nhấn mạnh:

“Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ báo chí chủ yếu là trong nước dưới sự chỉ đạo thống nhất của Đảng và sự quản lý chặt chẽ của Nhà nước Không mở các khoa, lớp báo chí, xuất bản ở các trường đại học dân lập, tư thục… xây dựng bộ giáo trình chuẩn để đào tạo cán bộ báo chí, xuất bản” [9, tr.4] Thực hiện định hướng của Đảng, hiện nay, nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ báo chí được nhiều bộ, ngành và các cơ sở đào tạo phối hợp thực hiện; trong đó, trực tiếp và thường xuyên là Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin và Truyền thông, Hội Nhà báo Việt Nam, Bộ Giáo dục - Đào tạo, Học viện Chính trị, Học viện Hành chính

Quốc gia, Học viện Báo chí - Tuyên truyền, Trường Đại học Khoa học Xã hội - Nhân văn Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh

Thứ năm, tổ chức, quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực

báo chí Báo chí thế giới nói chung, báo chí Việt Nam nói riêng, từ khi ra đời đã gắn bó hữu cơ với thành tựu của khoa học, công nghệ Trong giai đoạn hiện nay, báo chí đã tích hợp mọi công nghệ tiên tiến nhất, tiến tới truyền thông đa phương tiện, phục vụ tốt hơn nhu cầu của công chúng Vì vậy, việc quản lý nhà nước về khoa học công nghệ trong lĩnh vực báo chí là rất cần thiết Với từng loại hình báo chí, quản lý nhà nước ở lĩnh vực này có những đặc thù khác nhau Đặc biệt, với mục tiêu xây dựng một số cơ quan báo chí chủ lực, đa phương tiện mà Đảng, Nhà nước đã xác định, việc đầu tư, hiện đại hóa kỹ thuật công nghệ, máy móc, thiết bị của các cơ quan báo chí, nâng cao năng lực chiếm lĩnh công chúng

và thị trường thông tin đa dạng hóa là vấn đề cần được nhận thức và thực hiện nghiêm túc, hiệu quả

Thứ sáu, là nhóm các hoạt động về cấp, thu hồi giấy phép hoạt động báo

chí, thẻ nhà báo; công tác lưu chiểu báo chí và thanh tra báo chí

Theo các quy định của Luật Báo chí và văn bản hướng dẫn thi hành, Bộ Thông tin và Truyền thông là cơ quan cấp giấy phép hoạt động báo chí, chịu trách nhiệm kiểm tra đầy đủ các điều kiện của tổ chức xin phép hoạt động báo chí trước khi cấp giấy phép Một tổ chức được cấp phép hoạt động báo chí khi đáp ứng đủ các điều kiện: Xác định loại hình báo chí; tôn chỉ, Mục đích phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của cơ quan chủ quản; đối tượng phục vụ; chương trình, thời gian, thời lượng, phương thức truyền dẫn, phát sóng (đối với báo nói, báo hình); tên miền, nơi đặt máy chủ và đơn vị cung cấp dịch vụ kết nối (đối với báo điện tử); Có phương án về tổ chức và nhân sự bảo đảm hoạt động của cơ quan báo chí; có người đủ tiêu chuẩn để đảm nhiệm chức vụ người đứng đầu cơ quan báo chí; Có tên và hình thức trình bày tên cơ quan báo chí; tên và hình thức trình bày tên ấn phẩm báo chí; tên và biểu tượng kênh phát thanh, kênh truyền

hình; tên và hình thức trình bày tên chuyên trang của báo điện tử; Có trụ sở và

các Điều kiện cơ sở vật chất, kỹ thuật; phương án tài chính; có các giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn, an ninh thông tin; đối với báo điện tử phải có ít nhất một tên miền “.vn” đã đăng ký phù hợp với tên báo chí và sử dụng hệ thống máy chủ đặt tại Việt Nam; đối với báo nói, báo hình phải có phương án, kế hoạch thuê hoặc sử dụng hạ tầng truyền dẫn, phát sóng; Phù hợp với quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt

Về lưu chiểu đối với báo chí trung ương và báo chí in tại Hà Nội, cơ quan báo chí phải nộp năm bản cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở trung ương chậm nhất là 08 giờ sáng của ngày phát hành; Đối với báo chí in tại địa phương,

cơ quan báo chí phải nộp hai bản cho cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương chậm nhất là 08 giờ sáng của ngày phát hành, đồng thời nộp năm bản cho

cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở trung ương qua hệ thống bưu chính; Cơ quan báo nói, báo hình có trách nhiệm lưu giữ toàn bộ chương trình đã truyền dẫn, phát sóng, thông tin về nguồn tín hiệu sử dụng để chuyển tiếp sóng phát thanh - truyền hình trung ương trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày truyền dẫn, phát sóng; cung cấp tín hiệu truyền dẫn, phát sóng theo yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền để phục vụ công tác lưu chiểu điện tử; Cơ quan báo điện tử phải thực hiện chế độ lưu trữ nguyên vẹn nội dung thông tin đăng, phát trong thời hạn 03 tháng

kể từ ngày đăng, phát để phục vụ công tác kiểm tra của cơ quan quản lý nhà nước

Về thanh tra báo chí, do Thanh tra chuyên ngành thông tin, truyền thông thực hiện Nội dung hoạt động thanh tra, gồm: thanh tra việc chấp hành pháp luật về hoạt động báo chí; hướng dẫn giải quyết khiếu nại về hoạt động báo chí; kiến nghị các biện pháp bảo đảm việc thi hành pháp luật về hoạt động báo chí và hoàn thiện pháp luật, chính sách báo chí ; đề nghị xử lý vi phạm trong lĩnh vực báo chí Đối tượng thanh tra là hoạt động báo chí của các tổ chức, cơ quan báo chí, nhà báo và cá nhân

Thứ bảy, Quản lý hợp tác quốc tế về báo chí, quản lý hoạt động của cơ

quan báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài và hoạt động của báo chí nước ngoài tại Việt Nam

Các cơ quan báo chí Nhà báo Việt Nam hoạt động báo chí ở nước ngoài cũng như báo chí nước ngoài hoạt động ở Việt Nam đều chịu sự quản lý của nhà nước về hoạt động của mình Mọi hoạt động của các cơ quan báo chí này phải bảo đảm các nguyên tắc trong báo chí như không được dùng báo chí làm phương tiện gây nguy hại đến an ninh quốc phòng, trật tự an ninh, chính trị, kinh

tế, văn hóa của nước sở tại Đưa tin, bài đúng sự thật, tôn trọng quyền con người, quyền công dân và các giá trị văn hóa tiến bộ…

Thứ tám, Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý hệ thống lưu chiểu báo chí

quốc gia, Điều 53, Luật Báo chí năm 2016 quy định Bộ Thông tin và Truyền thông tổ chức kiểm tra báo chí lưu chiểu Ủy ban nhân dân cấp tỉnh tổ chức kiểm tra báo chí lưu chiểu tại địa phương Trường hợp phát hiện báo chí vi phạm quy định của pháp luật, Bộ Thông tin và Truyền thông, Ủy ban nhân dân tỉnh áp dụng các biện pháp xử lý theo quy định tại Điều 59 của Luật này

Thứ chín, Chỉ đạo, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công

tác khen thưởng, kỷ luật trong hoạt động báo chí Cơ quan báo chí; cơ quan chủ quản báo chí; người đứng đầu cơ quan báo chí, nhà báo, người hoạt động nghiệp

vụ báo chí; tổ chức, cá nhân khác có các hành vi vi phạm pháp luật về báo chí, thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm bị xử lý kỷ luật, xử phạt hành chính hoặc

bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật Bộ Thông tin và Truyền thông có thẩm quyền xử lý các vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí của tổ chức, cá nhân trong cả nước; Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương có thẩm quyền xử lý các vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí của tổ chức, cá nhân ở địa phương

Thứ mười, Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về báo chí

Về thanh tra báo chí, do Thanh tra chuyên ngành thông tin, truyền thông thực hiện Nội dung hoạt động thanh tra, gồm: thanh tra việc chấp hành pháp luật về hoạt động báo chí; hướng dẫn giải quyết khiếu nại về hoạt động báo chí; kiến nghị các biện pháp bảo đảm việc thi hành pháp luật về hoạt động báo chí và

hoàn thiện pháp luật, chính sách báo chí Đối tượng thanh tra là hoạt động báo chí của các tổ chức, cơ quan báo chí, nhà báo và cá nhân

1.4.2 Nội dung quản lý nhà nước đối với báo chí của tỉnh

Điều 10 Nghị định số 51/2002/NĐ-CP của Chính phủ quy định: Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương là cơ quan quản lý nhà nước về báo chí ở địa phương Nhiệm vụ và quyền hạn của Ủy ban nhân dân tỉnh trong quản lý nhà nước về báo chí bao gồm: Xây dựng dự án quy hoạch phát triển báo chí địa phương; Kiểm tra việc thực hiện pháp luật, chính sách, chế độ về báo chí đối với cơ quan báo chí của địa phương; Thực hiện quản lý nhà nước đối với báo chí Trung ương và báo chí địa phương khác hoạt động tại địa phương mình theo ủy quyền của Bộ Văn hóa - Thông tin; Tổ chức thanh tra, hoặc phối hợp kiểm tra, xử lý vi phạm đối với các hoạt động báo chí, việc nhập khẩu và lưu hành báo chí nước ngoài tại địa phương mình theo quy định của pháp luật Tham mưu, giúp Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước về: Báo chí; xuất bản; bưu chính; viễn thông; tần số vô tuyến điện; công nghệ thông tin; điện tử; phát thanh và truyền hình; thông tin đối ngoại; bản tin thông tấn; thông tin cơ sở; hạ tầng thông tin truyền thông; quảng cáo trên báo chí, trên môi trường mạng, trên xuất bản phẩm và quảng cáo tích hợp trên các sản phẩm, dịch vụ bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin

Đối với cơ quan chủ quản báo chí, Điều 6 Nghị định số 51/2002/NĐ-CP ngày 26/4/2002 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật báo chí Quy định những nhiệm vụ cụ thể trong việc bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức lãnh đạo cơ quan báo chí; thực hiện chế độ kiểm tra hoạt động của cơ quan báo chí; trách nhiệm cấp kinh phí ban đầu, trụ sở, đầu tư trang thiết bị, phương tiện nghiệp vụ, trợ giá cho cơ quan báo chí trong trường hợp báo chí do thực hiện nhiệm vụ thông tin, tuyên truyền phải bán dưới giá thành, hoặc được cấp kinh phí hoạt động (đối với đài phát thanh, đài truyền hình) Cũng tại Điều 6 Nghị định số 51/2002/NĐ-CP của Chính phủ có riêng một khoản quy định trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan chủ quản báo

chí trong chỉ đạo, theo dõi hoạt động của cơ quan báo chí; chịu trách nhiệm trước pháp luật trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình đối với các sai phạm của

cơ quan báo chí trực thuộc

1.4.3 Nội dung quản lý nhà nước đối với một số hoạt động bị cấm của báo chí

Trong rất nhiều nội dung của công tác quản lý báo chí, quản lý nhà nước đối với một số hành vi, hoạt động bị cấm của báo chí là nội dung quan trọng và đòi hỏi các cơ quan quản lý nhà nước về báo chí quan tâm, sát sao, kiểm duyệt chặt chẽ, thường xuyên thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm nhanh chóng phát hiện vi phạm, kịp thời khắc phục, không để xảy ra hậu quả nghiêm trọng Những hành vi, hoạt động bị cấm được quy định cụ thể tại Điều 9 Luật báo chí năm

2016 [ 34,tr.4] Cụ thể :

1 Đăng, phát thông tin chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt

Nam có nội dung:

a) Xuyên tạc, phỉ báng, phủ nhận chính quyền nhân dân;

b) Bịa đặt, gây hoang mang trong Nhân dân;

c) Gây chiến tranh tâm lý

2 Đăng, phát thông tin có nội dung:

a) Gây chia rẽ giữa các tầng lớp nhân dân, giữa Nhân dân với chính quyền nhân dân, với lực lượng vũ trang nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;

b) Gây hằn thù, kỳ thị, chia rẽ, ly khai dân tộc, xâm phạm quyền bình đẳng trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam;

c) Gây chia rẽ người theo tôn giáo với người không theo tôn giáo, giữa người theo các tôn giáo khác nhau, chia rẽ các tín đồ tôn giáo với chính quyền nhân dân, với tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; xúc phạm niềm tin tín ngưỡng, tôn giáo;

d) Phá hoại việc thực hiện chính sách đoàn kết quốc tế

3 Đăng, phát thông tin có nội dung kích động chiến tranh nhằm chống lại độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

4 Xuyên tạc lịch sử; phủ nhận thành tựu cách mạng; xúc phạm dân tộc, anh hùng dân tộc

5 Tiết lộ thông tin thuộc danh Mục bí mật nhà nước, bí mật đời tư của cá nhân và bí mật khác theo quy định của pháp luật

6 Thông tin cổ súy các hủ tục, mê tín, dị đoan; thông tin về những chuyện thần bí gây hoang mang trong xã hội, ảnh hưởng xấu đến trật tự, an toàn xã hội

và sức khỏe của cộng đồng

7 Kích động bạo lực; tuyên truyền lối sống đồi trụy; miêu tả tỉ mỉ những hành động dâm ô, hành vi tội ác; thông tin không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam

8 Thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan,

tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; quy kết tội danh khi chưa có bản án của Tòa án

9 Thông tin ảnh hưởng đến sự phát triển bình thường về thể chất và tinh thần của trẻ em

10 In, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, tác phẩm báo

chí, nội dung thông tin trong tác phẩm báo chí đã bị đình chỉ phát hành, thu hồi,

tịch thu, cấm lưu hành, gỡ bỏ, tiêu hủy hoặc nội dung thông tin mà cơ quan báo chí đã có cải chính

11 Cản trở việc in, phát hành, truyền dẫn, phát sóng sản phẩm báo chí, sản phẩm thông tin có tính chất báo chí hợp pháp tới công chúng

12 Đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phóng viên; phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo, phóng viên hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật

13 Đăng, phát trên sản phẩm thông tin có tính chất báo chí thông tin quy định tại các Khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9 và 10 của Điều 9 Luật báo chí

Tiểu kết chương 1

Trong suốt những chặng đường vẻ vang của cách mạng Việt Nam, báo chí giữ vị trí quan trọng góp phần tuyên truyền, giác ngộ quần chúng, là ngọn đuốc tập hợp quần chúng nhân dân đi theo cách mạng; đồng thời là vũ khí sắc bén trong cuộc đấu tranh với các lực lượng phản cách mạng Nhận thức sâu sắc vai trò của báo chí, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm phát triển, đi đôi với quản

lý tốt lĩnh vực này giúp cho báo chí hoàn thành tốt sứ mệnh mà Đảng và nhân dân giao phó Những năm gần đây, với sự phát triển nhanh chóng của báo chí, bên cạnh nhiều ưu điểm, cũng làm nảy sinh không ít những bất cập, hạn chế Vì vậy, việc thường xuyên rà soát, ban hành hệ thống các văn bản điều chỉnh về lĩnh vực báo chí luôn được Đảng, Nhà nước, các bộ, ngành liên quan quan tâm Đặc biệt, từ khi thành lập Bộ Thông tin và Truyền thông, việc tham mưu, chỉ đạo công tác quản lý nhà nước về báo chí đã có sự chuyển biến rõ nét hơn, hệ thống các văn bản phục vụ công tác lành đạo, quản lý báo chí ngày càng được hoàn thiện, đáp ứng tốt hơn yêu cầu lãnh đạo và quản lý báo chí trong tình mới Tại chương một, tác giả của luận văn đã tập trung nghiên cứu, làm sáng tỏ những nội dung quan trọng như khái niệm, đặc điểm của quản lý nhà nước ; khái niệm báo chí, quản lý nhà nước về báo chí ; phương thức, chủ thể, đối tượng và phạm vi quản lý nhà nước về báo chí Đặc biệt, tác giả đã đi sâu phân tích nội dung quản lý nhà nước về báo chí theo quy định tại Điều 6 luật báo chí năm

2016 Những nội dung đó là: Xây dựng, chỉ đạo và tổ chức thực hiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển báo chí; Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về báo chí; xây dựng chế độ, chính sách về báo chí; Tổ chức thông tin cho báo chí; quản lý thông tin của báo chí; Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chính trị, nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ người làm báo của các cơ quan báo chí và cán bộ quản lý báo chí; Tổ chức quản lý hoạt động khoa học, công nghệ trong lĩnh vực báo chí; Cấp, thu hồi các loại giấy phép trong hoạt động báo chí và thẻ nhà báo; Quản lý hợp tác quốc tế về báo

chí, quản lý hoạt động của cơ quan báo chí Việt Nam liên quan đến nước ngoài

và hoạt động của báo chí nước ngoài tại Việt Nam; Kiểm tra báo chí lưu chiểu; quản lý hệ thống lưu chiểu báo chí quốc gia; Chỉ đạo, thực hiện chế độ thông tin, báo cáo, thống kê và công tác khen thưởng, kỷ luật trong hoạt động báo chí; Thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm pháp luật về báo chí Ngoài ra, tác giả cũng

đã trình bày nội dung quản lý nhà nước đối với những hành vi, hoạt động bị nghiêm cấm trong báo chí và hoạt động báo chí như: Đăng, phát thông tin chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Chương 2 THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG BÁO CHÍ

VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ BÁO CHÍ

TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH LÀO CAI HIỆN NAY

2.1 Đặc điểm tình hình và hoạt động báo chí trên địa bàn tỉnh Lào Cai

2.1.1 Đặc điểm kinh tế - xã hội tỉnh Lào Cai

Lào Cai là tỉnh vùng cao, biên giới có vị trí địa lý quan trọng trên tuyến hành lang kinh tế Côn Minh - Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, là “cầu nối” của Việt Nam, các nước ASEAN với thị trường Vân Nam và miền Tây Nam Trung Quốc, Lào Cai có lợi thế nổi bật về thu hút đầu tư và thương mại Với vị trí địa

lý như vậy tạo cho địa phương có những lợi thế phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế Là tỉnh có nhiều thành phần dân tộc đa dạng, bản sắc văn hóa riêng biệt, di sản văn hóa phong phú và đa dạng, thiên nhiên ban tặng nhiều danh lam thắng cảnh như: Sa Pa, Bắc Hà Đây chính là nguồn tài nguyên thông tin vô giá cho hoạt động báo chí khai thác và phát triển, vừa là động lực thúc đẩy phát triển thị trường thông tin báo chí, vừa là yếu tố đảm bảo tính riêng biệt, tạo nên một thị trường báo chí mang những nét riêng mà các địa phương khác không có

Lào Cai từ một tỉnh nghèo của cả nước vươn lên tỉnh phát triển trung bình

và tiến tới trở thành tỉnh phát triển của khu vực Tây Bắc vào năm 2020 Tốc độ tăng trưởng kinh tế luôn đạt trên 10%; GRDP bình quân đầu người gần 40 triệu đồng/người/năm; chỉ số năng lực cạnh tranh CPI luôn ở tốp 10 tỉnh dẫn đầu các địa phương trong cả nước; cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng hướng: giảm tỷ trọng ngành nông lâm nghiệp, tăng tỷ trọng ngành công nghiệp - xây dựng và dịch vụ Kim ngạch xuất nhập khẩu tăng nhanh qua các năm Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn tăng trưởng cao, năm 2016 đạt trên 6.241 tỷ đồng Diện mạo kinh tế xã hội từ thành thị đến nông thôn có những thay đổi rõ nét; đời sống của