Xét xử vụ án hành chính từ thực tiễn tòa án nhân dân thành phố hà nội tt

Sự thay đổi mô hình các cấp xét xử của Tòa án; thay đổi cơ sở pháp lý cơ bản từ Pháp lệnh giải quyết các vụ án hành chính thành Luật tố tụng hành chính năm 2010, đặc biệt là lần sửa đổi

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

…… …/…… …

BỘ NỘI VỤ …/…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN TRUNG THÙY NGHIÊN

XÉT XỬ VỤ ÁN HÀNH CHÍNH - TỪ THỰC TIỄN TÒA ÁN NHÂN DÂN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chuyên ngành: Luật Hiền pháp và luật Hành chính

Mã số: 8 38 01 02

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP

VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI, NĂM 2018

Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

Địa điểm: Tầng 2, Nhà A, Học viện Hành chính Quốc gia

Số: 77 – Đường Nguyễn Chí Thanh – Quận Đống Đa – Thành phố

Hà Nội

Thời gian: ………

Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên website Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính quốc gia

PHẦN MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết và lý do chọn đề tài

Những năm qua, hoạt động xét xử án hành chính trên cả nước đã bắt đầu trở nên phổ biến, có sự tăng dần về số vụ và tính chất phức tạp so với giai đoạn trước Tuy nhiên, cũng bởi tính chất mới mẻ và phức tạp nên xét xử án hành chính hiện nay tồn tại nhiều khó khăn, vướng mắc công tác xét xử Sự thay đổi mô hình các cấp xét xử của Tòa án; thay đổi cơ sở pháp lý cơ bản từ Pháp lệnh giải quyết các

vụ án hành chính thành Luật tố tụng hành chính (năm 2010), đặc biệt là lần sửa đổi năm 2015, làm phát sinh rất nhiều nghĩa vụ và trách nhiệm mới đối với hệ thống tòa án.Trong khi đó, số lượng khiếu kiện hành chính trên cả nước không ngừng gia tăng; đặc biệt ở cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương luôn là cấp

Xuất phát từ những lý do trên, tôi chọn đề tài: “Xét xử vụ án hành

chính từ thực tiễn Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội” làm luận văn thạc

sĩ của mình

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Tới nay, liên quan tới mảng đề tài này đã có rất nhiều tác phẩm và công trình nghiên cứu cá nhân có chất lượng, trở thành cơ sở khoa học cả về lý luận và thực tiễn Tuy nhiên, nghiên cứu sâu về đề tài xét xử án hành chính tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh vẫn chưa vẫn chưa được khai thác và quan tâm đúng mức Vì vậy việc lựa chọn đề tài “Xét xử án hành chính từ thực tiễn Tòa

án nhân dân thành phố Hà Nội” trên tinh thần kế thừa những nghiên cứu trước đó nhưng có hướng tiếp cận cụ thể, không trùng khớp với các công trình đã được công bố

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu:

Phân tích hệ thống pháp luật hiện hành về hoạt động tố tụng hành chính, đánh giá hoạt động xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội để chỉ ra những khó khăn, hạn chế và đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao hiệu quả công tác xét xử vụ án hành chính tại Tòa án

nhân dân Hà Nội nói riêng, Tòa án nhân dân cấp tỉnh trên cả nước nói chung

Nhiệm vụ nghiên cứu:

- Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận cùng quy định của pháp luật hiện hành về tố tụng hành chính làm căn cứ soi chiếu thực tiễn xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội

- Phân tích, đánh giá thực trạng xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội (giai đoạn 2013 đến hết 2017), chỉ ra những thành công, hạn chế

- Rút ra các vấn đề trọng tâm, nêu giải pháp hoàn thiện

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu

Tình hình xét xử vụ án hành chính của Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội, đánh giá trên cơ sở phân tích, hệ thống hóa cơ sở lý luận và hệ thống văn

bản pháp luật hiện hành về lĩnh vực tố tụng hành chính

Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: nghiên cứu công tác xét xử vụ án hành chính tại Tòa

Hành chính Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội

- Về thời gian: tình hình xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân

thành phố Hà Nội trong giai đoạn 5 năm: từ năm 2013 đến hết năm 2017

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp luận duy vật biện chứng của chủ nghĩa Mac – Lenin

- Phương pháp quan sát thực tế;

- Phương pháp nghiên cứu tài liệu, hồ sơ, bản án;

- Phương pháp phân tích, thống kê, tổng hợp số liệu; đánh giá, so sánh

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Luận văn đã đề cập và hệ thống hóa các vấn đề lý luận trong hoạt động Xét xử vụ án hành Trên cơ sở thực tiễn xét xử vụ án hành chính tại TAND Thành phố Hà Nội, luận văn đưa ra đề xuất, giải pháp hữu ích, góp phần hoàn thiện, nâng cao chất lượng hoạt động xét xử vụ án hành chính trên

phạm vi cả nước nói chung và tại TAND Thành phố Hà Nội nói riêng Kết quả nghiên cứu của luận văn có thể làm tài liệu tham khảo trong hoạt động

nghiên cứu khoa học

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Những vấn đề lý luận về xét xử vụ án hành chính

Chương 2: Thực trạng xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

Chương 3: Phương hướng và giải pháp hoàn thiện hoạt động xét xử vụ

án hành chính từ thực tiễn tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬNVỀ XÉT XỬ VỤ ÁN HÀNH CHÍNH 1.1 Những khái niệm cơ bản về xét xử vụ án hành chính

1.1.1 Vụ án hành chính

Vụ án hành chính là vụ việc tranh chấp hành chính được Tòa án có thẩm quyền thụ lý theo yêu cầu khởi kiện của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính mà chủ thể khiếu kiện cho rằng việc thực hiện quyết định hành chính, hành vi hành chính đó gây ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của họ

Một vụ việc được coi là vụ án hành chính khi và chỉ khi có yêu cầu khởi kiện của cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính và khiếu kiện này được Tòa án thụ lý

1.1.2 Xét xử vụ án hành chính

Xét xử là hoạt động xem xét, đánh giá bản chất pháp lý của vụ việc nhằm đưa ra một phán xét về tính chất, mức độ pháp lý của vụ việc, từ đó nhân danh Nhà nước đưa ra một phán quyết tương ứng với bản chất, mức độ trái hay không trái pháp luật của vụ việc

Xét xử vụ án hành chính là việc phán xét của Tòa án về tính hợp pháp của các quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc do cơ quan hành chính nhà nước ban hành bị khiếu kiện trên cơ sở Luật Tố tụng Hành chính

Xét xử vụ án hành chính có những đặc thù riêng xuất phát từ chủ thể và đối tượng của tranh chấp hành chính, vì vậy việc xét xử vụ án hành chính có nhiều điểm khác biệt:

các quyết định

Thứ hai, xét xử vụ án hành chính là mảng công tác đặc thù trong các loại

xét xử của Tòa án hiện nay khi có chủ thể bị xét xử là cơ quan hành chính nhà nước, cán bộ, công chức, người được trao thẩm quyền quản lý hành chính Trong khi đó, nhóm chủ thể này có quyền nhân danh nhà nước ban hành các văn bản pháp luật để đặt ra các quy phạm hoặc mệnh lệnh cụ thể buộc đối tượng bị quản lý có liên quan phải thực hiện

chính ở nước ta có nhiều điểm khác biệt Nếu tại nhiều quốc gia, việc xét xử hành chính tuân theo quy trình, thủ tục tố tụng dân sự, thì tại Việt Nam, xét

xử án hành chính được dựa trên những quy định của pháp luật Tố tụng Hành

các quy đị

Thứ tư, khác với tố tụng dân sự, trong tố tụng hành chính không có thủ

tục “hòa giải” mà thay vào đó là thủ tục “đối thoại”

Thứ năm, việc xét xử vụ án hành chính không làm mất hiệu lực của

quyết định hành chính, hành vi hành chính hay bản án hành chính đã có hiệu lực thi hành trừ trường hợp áp dụng biện pháp khẩn cấp

- Tòa án nhân dân;

- Viện Kiểm sát nhân dân

Những người tiến hành tố tụng, gồm:

- Chánh án Tòa án nhân dân, Thẩm phán, Thư ký Tòa án;

- Viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân, Kiểm sát viên;

- Kiểm tra viên, Thẩm tra viên;

- Hội thẩm nhân dân tham gia phiên tòa xét xử sơ thẩm (trừ trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn)

Đương sự

Luật Tố tụng Hành chính (2015) quy định: “Đương sựbao gồm người

khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan” Cụ thể:

Người khởi kiện là cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án hành chính

đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh; danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội, danh sách cử tri bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, danh sách cử tri trưng cầu ý dân (gọi chung làdanh

sách cử tri)

Người bị kiện là cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyết định hành chính, hành vi

hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về

quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, danh sách cử tri bị khởi kiện

Người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan là cơ quan, tổ chức, cá nhân tuy

không khởi kiện, không bị kiện, nhưng việc giải quyết vụ án hành chính có liên quan đến quyền lợi, nghĩa vụ của họ nên họ tự mình hoặc đương sự khác

đề nghị và được Tòa án chấp nhận hoặc được Tòa án đưa vào tham gia tố

tụng với tư cách là người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan

Đương sự đủ điều kiện tham xét xử án hành chính là người có đầy đủ năng lực pháp luật và năng lực hành vi Tố tụng Hành chính hoặc có người đại

diện hợp pháp theo quy định pháp luật

Một số chủ thể khác phát sinh trong các trường hợp cụ thể như:

Người đại diện của đương sự, áp dụng cho các trường hợp đương sự là

người chưa thành niên hoặc có hạn chế về năng lực hành vi

Người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, thường là các

luật sư; trợ giúp viên pháp lý hoặc người tham gia trợ giúp pháp lý theo quy định của Luật trợ giúp pháp lý

Người làm chứng: là người biết các tình tiết liên quan tới nội dung vụ

án được Tòa án triệu tập tham gia tố tụng Người mất năng lực hành vi dân sự không thể là người làm chứng

Người giám định: Là người có kiến thức, kinh nghiệm cần thiết theo quy

định của pháp luật về lĩnh vực có đối tượng cần giám định được các bên đương sự thỏa thuận lựa chọn hoặc được Tòa án trưng cầu để giám định đối tượng theo yêu cầu của các bên đương sự

Người phiên dịch: Trong trường hợp người tham gia tố tụng không sử dụng

được tiếng Việt Người phiên dịch phải được các bên đương sự thỏa thuận lựa chọn và được Tòa án chấp nhận hoặc được Tòa án yêu cầu đề phiên dịch

1.2.2 Đối tượng của xét xử vụ án hành chính

Căn cứ Luật Tố tụng Hành chính, đối tượng xét xử vụ án hành chính gồm quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc

Quyết định hành chính bị kiện là văn bản do cơ quan hành chính nhà

nước, tổ chức, người có thẩm quyền ban hành, quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể mà quyết định đó làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Hành vi hành chính là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước, của

người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước, thực hiện hoặc không thực hiện công vụ theo quy định của pháp luật mà hành vi đó gây ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân

Quyết định kỷ luật buộc thôi việc là quyết định bằng văn bản của

người đứng đầu cơ quan, tổ chức để áp dụng hình thức kỷ luật buộc thôi việc

đối với công chức thuộc quyền quản lý của mình

Quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh

là quyết định được ban hành bởi Hội đồng cạnh tranh hoặc Bộ trưởng Bộ công thương về việc xem xét lại một phần hoặc toàn bộ nội dung quyết định

xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh hoặc Thủ trưởng cơ quan quản lý cạnh tranh

1.2.3 Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh

Thẩm quyền của Tòa án nhân dân cấp tỉnh được quy định tại Điều 32

Luật Tố tụng Hành chính (2015) Theo Luật Tố tụng Hành chính (2015), đối

với quyết định hành chính, hành vi hành chính của Ủy ban nhân dân cấp huyện, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện thì thẩm quyền giải quyết theo thủ tục sơ thẩm thuộc về Tòa án nhân dân cấp tỉnh (chứ không thuộc thẩm quyền của Tòa án cấp huyện như quy định của Luật Tố tụng Hành chính năm 2010) Quy định này có ý nghĩa trong việc thúc đẩy dân chủ, công khai, minh bạch nền hành chính, tạo điều kiện để thẩm phán thực hiện tốt nguyên tắc độc lập và chỉ tuân theo pháp luật

1.3 Vai trò của xét xử vụ án hành chính

Xét xử vụ án hành chính có nhiều ưu điểm hơn giải quyết khiếu nại hành chính trong việc bảo đảm tính công bằng, dân chủ trong mối quan hệ công dân – nhà nước,tăng cường sự kiểm soát để nâng cao hiệu quả, đảm bảo tính pháp chế trong hoạt động quản lý nhà nước

Thứ nhất, xét xử vụ án hành chính là phương thức bảo vệ và đảm bảo các quyền, lợi ích của công dân

Thứ

1.4 Các yếu tố đảm bảo hoạt động xét xử vụ án hành chính

Các yếu tố chung bảo đảm cho xét xử vụ án hành chính bao gồm: cách thức tổ chức bộ máy nhà nước và việc phân quyền cho hệ thống Tòa án; hệ thống pháp luật tố tụng hiện hành và hệ thống pháp luật trong lĩnh vực quản

lý hành chính nhà nước

Các yếu tố riêng bảo đảm cho xét xử vụ án hành chính bao gồm: yếu tố nhân lực, tài chính, sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước trong quá trình giải quyết vụ án

cơ quan xét xử độc lập, để đảm bảo việc giải quyết khiếu kiện hành chính được khách quan và công tâm hơn so với giải quyết khiến nại của cơ quan hành chính nhà nước Bên cạnh đó, xét xử vụ án hành chính còn là phương thức bảo đảm pháp chế và kỷ luật trong nền hành chính nhà nước, là phương thức kiểm tra, giám sát hữu hiệu đối với các cơ quan hành chính và công chức nhà nước nhằm ngăn ngừa hiện tượng làm quyền, lộng quyền, trốn tránh trách nhiệm Hoạt động này góp phần loại trừ những hiện tượng tiêu cực, cửa quyền, quan liệu trong bộ máy hành chính, giúp xây dựng nền hành chính trong sạch, năng động, chuyên nghiệp và ngày càng hiện đại, hoạt động hiệu quả hơn trong việc phục vụ người dân, đồng thời tạo dựng lòng tin vững vàng của người dân trong hoạt động quản lý của nhà nước

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG XÉT XỬ VỤ ÁN HÀNH CHÍNH TẠI TÒA ÁN

NHÂN DÂNTHÀNH PHỐ HÀ NỘI 2.1 Đặc điểm kinh tế, chính trị trên địa bàn và Quá trình phát triển của Tòa hành chính Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

Hà Nội là thủ đô của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội; là nơi đặt trụ sở của các cơ quan trung ương Đảng và Nhà nước, các tổ chức chính trị xã hội, các cơ quan đại diện ngoại giao, tổ chức quốc tế và nơi diễn ra các hoạt động đối nội, đối ngoại quan trọng nhất của đất nước Song song cùng sự sôi động của nền kinh tế và quá trình đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, Hà Nội cũng đang phải đối mặt với nhiều khó khăn nảy sinh từ cơ chế chính sách, quy mô, cấp độ, tính phức tạp trong quản lý giữa các địa phương, trên địa bàn phát sinh nhiều tranh chấp, khiếu kiện trên mọi lĩnh vực đời sống Các vụ án được giải quyết tại tòa án ngày càng gia tăng về số lượng cũng như độ phức tạp, đòi hỏi toàn ngành Tòa

án trên địa bàn thành phố không ngừng hoàn thiện, nâng cao chất lượng giải quyết vụ án hành chính để đảm bảo kỷ luật, kỷ cương quản lý hành chính nhà nước trên địa bàn cũng như bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân Tòa Hành chính thuộc Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội là Tòa chuyên trách xét xử sơ thẩm những vụ án hành chính theo quy định của pháp luật Tố tụng Hành chính; xét xử phúc thẩm những vụ án hành chính mà bản

án, quyết định sơ thẩm chưa có hiệu lực pháp luật của Tòa án cấp dưới bị kháng cáo, kháng nghị theo quy định của pháp luật tố tụng Tòa Hành chính thuộc Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội có vai trò quan trọng của mình trong việc bảo đảm tôn trọng quyền công dân, quyền con người, tạo ra một cơ chế kiểm tra, giám sát quyền lực Nhà nước rõ nét Với chức năng xét xử hành chính, giải quyết các tranh chấp phát sinh trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước giữa công dân với cơ quan hành chính nhà nước, Tòa Hành chính

đã góp phần thúc đẩy các cơ quan hành chính nhà nước, cán bộ, công chức nhà nước phải tự nâng cao năng lực quản lý, trình độ chuyện môn và ý thức trách nhiệm, đồng thời có những thay đổi phù hợp trong thủ tục cũng như phương thức điều hành, quản lý xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho công dân thực hiện đầy đủ các quyền tự do dân chủ của mình

2.2 Tình hình xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 -2017

2.2.1 Cơ sở pháp lý của xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội

Cho đến nay, hoạt động xét xử của Tòa Hành chính thuộc Tòa án nhân

dân Thành phố Hà Nội được thực hiện dựa trên các văn bản chủ đạo sau:

Luật Tố tụng Hành chính (năm 2015)

Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị về Chiến lược cải cách tư pháp đến năm 2020

Các nghị quyết của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân Tối cao, như:

- Nghị quyết số 02/2011/NQ-HĐTP hướng dẫn thi hành Luật Tố tụng Hành chính của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao (sửa đổi một

số khoản tại Nghị quyết số 01/2015/NQ-HĐTP);

- Nghị quyết số 01/2015/NQ-HĐTP sửa đổi Nghị quyết HĐTP hướng dẫn thi hành quy định của Luật Tố tụng Hành chính của Hội

02/2011/NQ-đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao;

- Nghị quyết số 02/2017/NQ-HĐTP về biểu mẫu trong Tố tụng Hành

chính của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao;

Bên cạnh các căn cứ pháp lý điều chỉnh trực tiếp hoạt động Tố tụng Hành chính trong giải quyết vụ án hành chính, tòa án trong quá trình xét xử còn cần phải căn cứ vào các quy phạm pháp luật có tính chuyên môn, riêng

biệt như luật đất đai, tài chính, lao động, dân sự,… để được đưa ra khởi kiện

2.2.2 Kết quả xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội giai đoạn từ năm 2013 tới năm 2017

Theo báo cáo tổng kết từ năm 2013 tới năm 2017 của Tòa án Nhân dân Thành phố Hà Nội, số vụ án được tòa thụ lý, giải quyết, xét xử như sau: Năm

2013, Tòa thụ lý 219 vụ việc, xét xử sơ thẩm 10 vụ, xét xử phúc thẩm 187 vụ Năm 2014, Tòa thụ lý 152 vụ việc, xét xử sơ thẩm 14 vụ, xét xử phúc thẩm

121 vụ Năm 2015, Tòa thụ lý 121 vụ việc, xét xử sơ thẩm 9 vụ, xét xử phúc thẩm 72 vụ Năm 2016, Tòa thụ lý 166 vụ việc, xét xử sơ thẩm 50 vụ, xét xử phúc thẩm 86 vụ Năm 2017, Tòa thụ lý 467 vụ việc, xét xử sơ thẩm 73 vụ, xét xử phúc thẩm 111 vụ Đặc điểm người khởi kiện đa số là cá nhân (94% - 100%), đối tượng bị khiếu kiện chủ yếu là cơ quan, tổ chức (90% - 95%) Không có vụ án nào trong quá trình xét xử phải áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời Một phần ba số vụ án có sự tham gia của người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự và có sự tham gia của Viện kiểm sát

So sánh tương quan với các xét xử khác, số vụ án hành chính chiếm tỉ lệ thấp trên tổng số vụ án được thụ lý và xét xử, tuy nhiên là án khó, số án tồn đọng chiếm tỉ lệ cao Khiếu kiện trong lĩnh vực quản lý nhà nước về đất đai

và trật tự xây dựng đô thị, thường chiếm trung bình từ 85% trong tổng số khiếu kiện hành chính hàng năm Đây là 2 trong số những lĩnh vực khiếu kiện

có tính chất phức tạp do hệ thống quy phạm pháp luật chưa thực sự đồng bộ,

có nhiều thay đổi về luật cũng như các Nghị định của Chính phủ

2.2.3 Đánh giá kết quả xét xử vụ án hành chính tại Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội giai đoạn 2013 – 2017

2.2.3.1 Những ưu điểm đã đạt được

Từ thực trạng xét xử vụ án hành chính trên địa Thành phố Hà Nội giai

đoạn 2013 - 2017, có thể thấy, cùng với chiến lược cải cách tư pháp, đổi mới

hoạt động trong lĩnh vực xét xử, Tòa Hành chính Tòa án nhân dân thành phố

Hà Nội đã có những bước tiến căn bản nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng xét xử Qua các năm, số lượng án hành chính được thụ lý và đưa ra xét xử ngày càng gia tăng nhanh chóng, đặc biệt sau giai đoạn sửa đổi luật Tố tụng hành chính, năm 2016 và 2017 Số lượng vụ án bị hủy, sửa có tỉ lệ giảm dần Các phiên tòa xét xử có sự tham gia của Viện kiểm sát, Người bảo vệ quyền,

lợi ích hợp pháp cho đương sự chiếm trên 30% Tòa Hành chính Tòa án nhân dân Thành phố Hà Nội cũng có sự phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Quản lý hành chính, Viện kiểm sát trong quá trình xác minh thu thập chứng cứ; hạn chế án quá hạn, tạm đình chỉ do lỗi chủ quan của thẩm phán Đồng thời công tác đối thoại, tranh tụng tiếp tục được đẩy mạnh Hoạt động xét xử đúng quy trình, nghiêm minh, đảm bảo cho người tham gia tố tụng thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ của mình Chính vì vậy, hoạt động xét xử nói chung và xét

xử vụ án hành chính nói riêng đã và đang có những đóng góp tích cực trong việc giữ vừng ổn định chính trị, thúc đẩy phát triển, kinh tế, văn hóa xã hội trên địa bàn thành phố Hà Nội

Vấn đề xác định đối tượng khởi kiện

Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính là quyết định hành chính mang tính cá biệt do cơ quan hành chính có thẩm quyền ban hành hoặc hành

vi hành chính của công chức nhà nước thực hiện quyền quản lý nhà nước áp dụng đối với cá nhân, cơ quan, tổ chức được cho là xâm phạm tới quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, cơ quan, tổ chức đó Mặc dù Luật đã có quy định (Điều 30 Luật Tố tụng Hành chính năm 2015) về xác định đối tượng khởi kiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án, và Điều 1 Nghị quyết 02/2011/NQ-HĐTP ngày 29/7/2011, được sửa đổi, bổ sung trong Nghị quyết 01/2015/NQ-HĐTP ngày 15/01/2015 của Hội đồng thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao về Hướng dẫn thi hành một số quy định của Luật Tố tụng Hành chính đã có hướng dẫn cụ thể hơn về vấn đề này Tuy nhiên như vậy vẫn chưa đủ chi tiết vì thực tế áp dụng rất phức tạp, không chỉ người khởi kiện mà bản thân cơ quan tiến hành tố tụng cũng có sự nhầm lẫn trong việc xác định đối tượng khởi kiện Đặc biệt, trong lĩnh vực đất đai, sự nhầm lẫn này diễn ra khá phổ biến

Vấn đề xác minh, thu thập chứng cứ

Trên thực tế vấn đề thu thập chứng cứ trong vụ án hành chính luôn gặp