Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của đoàn thanh niên cộng sản hồ chí minh khối các cơ quan trung ương

Cùng với tuổi trẻ cả nước, trong những năm qua, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương đã có nhiều chủ trương, biện pháp tăng cường công tác tuyên truyền, giáo

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN QUYẾT THẮNG

PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

KHỐI CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

HÀ NỘI - 2020

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN QUYẾT THẮNG

PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH

KHỐI CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

CHUYÊN NGÀNH: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính MÃ SỐ: 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS VŨ ĐỨC ĐÁN

HÀ NỘI - 2/2020

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn “Phổ biến, giáo dục pháp luật cho

thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương” là công trình nghiên cứu khoa học của riêng tôi

Các thông tin, số liệu thống kê và kết luận nghiên cứu được trích dẫn và trình bày trong luận văn đảm bảo chính xác, trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình khoa học nào

Hà Nội, tháng 02 năm 2020

HỌC VIÊN

TRẦN QUYẾT THẮNG

MỤC LỤC DANH MỤC BẢNG VIẾT TẮT……… …… MỞ ĐẦU……… ………1 CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH……… ……9

1.1 Khái niệm, đặc điểm, vị trí, vai trò của phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh ……….….9 1.2 Chủ thể, nội dung, hình thức và mục tiêu của tổ chức Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh trong phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên 21 1.3 Những yếu tố ảnh hưởng và các điều kiện đảm bảo để Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

……… ……… ………… 29

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HỒ CHÍ MINH KHỐI CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG ……… …35

2.1 Khái quát chung về Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương ……… ……… ………… …… 35 2.2 Tình hình phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương ……… 46 2.3 Đánh giá kết quả phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương…… … 66

CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM, GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN CỦA ĐOÀN TNCS HỒ CHÍ MINH KHỐI CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG ……… 74

3.1 Quan điểm bảo đảm phổ biến giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương ………… 74 3.2 Giải pháp bảo đảm hiệu quả phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương 78

KẾT LUẬN ……… ………… 99 DANH MỤC THAM KHẢO ……… …… 101

DANH MỤC BẢNG VIẾT TẮT

Ký hiệu, chữ viết tắt Được hiểu là

PBGDPL : Phổ biến giáo dục pháp luật

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền, phổ biến giáo dục pháp luật (PBGDPL) cho các tầng lớp nhân dân là một hoạt động mang tính tất yếu PBGDPL là công cụ để pháp luật đến với cuộc sống và là cầu nối quan trọng để chuyển tải các quy định của hệ thống pháp luật hiện hành tới mọi người trong xã hội Hiệu quả của hoạt động này sẽ góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, ý thức công dân, giúp cho họ có hành vi đúng đắn cũng như hình thành thói quen tuân thủ pháp luật trong thực tiễn đời sống xã hội Xuất phát từ tầm quan trọng của hoạt động PBGDPL trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, trong những năm qua Đảng và Nhà nước ta luôn chú trọng tới việc đẩy mạnh

và nâng cao hiệu quả của hoạt động PBGDPL

Đoàn Thanh niên Cộng sản (TNCS) Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị -

xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ

Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đoàn là đội dự bị tin cậy của Đảng, lực lượng xung kích cách mạng, trường học xã hội chủ nghĩa của thanh niên, đại diện và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, chính đáng của tuổi trẻ; phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh; là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào và các tổ chức của thanh niên Việt Nam

Với tư cách là thành viên của hệ thống chính trị, tổ chức Đoàn hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; tăng cường phối hợp với các

cơ quan nhà nước, các đoàn thể và tổ chức xã hội, các tập thể và gia đình chăm lo, giáo dục, đào tạo và bảo vệ thanh thiếu nhi; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia vào việc quản lý nhà nước và xã hội Qua thực tiễn hoạt động của mình, bên cạnh các nội dung giáo dục như: chính trị, tư tưởng; đạo đức lối sống; truyền thống, tổ chức Đoàn coi nhiệm vụ tuyên

truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về pháp luật cho thanh niên là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên, là trách nhiệm của mỗi cấp bộ Đoàn, là bộ phận không thể tách rời của công tác giáo dục thanh niên và xây dựng tổ chức Đoàn Trước yêu cầu của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thế hệ trẻ được Đảng, Nhà nước và nhân dân tin tưởng giao phó những nhiệm vụ quan trọng và cũng được đặt ra nhiều yêu cầu, đòi hỏi cần quan tâm hơn nữa nhằm xây dựng, bồi dưỡng đội ngũ thanh niên vừa “hồng” vừa “chuyên”, có ý thức chấp hành pháp luật, có lối sống văn hóa, vì cộng đồng Cùng với tuổi trẻ cả nước, trong những năm qua, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương đã có nhiều chủ trương, biện pháp tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho thanh niên, tham gia có trách nhiệm và hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của các cơ quan Trung ương, đồng thời đóng góp không nhỏ vào công tác Đoàn và phong trào thanh niên cả nước Để công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho thanh niên đạt hiệu quả, Đoàn Khối đã triển khai nhiều chương trình, kế

hoạch cụ thể như: Chương trình “Tuổi trẻ Khối các cơ quan Trung ương tham

gia phổ biến, tuyên truyền nâng cao ý thức pháp luật giai đoạn 2013 - 2017”

và “Tuổi trẻ Khối các cơ quan Trung ương tham gia phổ biến, giáo dục pháp

luật giai đoạn 2018 - 2022”; các chương trình phối hợp với Đoàn thanh niên

Bộ Công an, Ban Thanh niên quân đội, Đoàn Khối Doanh nghiệp Trung ương

và nhiều tỉnh thành Đoàn trong cả nước

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương còn một số vấn đề cần tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện Qua thực tiễn công tác cho thấy ý thức pháp luật của một bộ phận thanh niên ở các cơ quan Trung ương còn chưa đáp ứng yêu cầu, tình trạng thanh niên vi phạm pháp luật, sai

phạm trong quá trình công tác, mắc các tệ nạn xã hội vẫn xảy ra; vai trò của tổ chức Đoàn các cấp trong tham gia PBGDPL có nơi còn chưa được coi trọng đúng mức; nội dung GDPL còn dàn trải, nặng về các quy định của pháp luật

mà chưa hướng đến rèn luyện kỹ năng vận dụng pháp luật để giải quyết các vấn đề thực tiễn Mặt khác, công tác GDPL cho thanh niên của tổ chức Đoàn còn gặp nhiều khó khăn, sự phối hợp với các cơ quan thiếu rõ ràng …đã ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng và tình hiệu quả của công tác này Chính

vì vậy, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương cần không ngừng đổi mới về nội dung, cách thức và có các giải pháp cụ thể, thiết thực hơn nữa trong hoạt động PBGDPL cho thanh niên ở các cơ quan Trung ương Đây là vấn đề hết sức quan trọng và cần thiết nhưng chưa được nghiên cứu một cách cụ thể và thấu đáo trong thời gian qua

Với những lý do trên, đề tài Luận văn “Phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương” được lựa chọn để nghiên cứu nhằm làm rõ thêm cơ sở lý luận, thực

tiễn cho việc PBGDPL cho thanh niên nói chung và thanh niên các cơ quan Trung ương nói riêng

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến luận văn

Nghiên cứu về hoạt động PBGDPL cho các tầng lớp nhân dân nói chung và cho thanh niên nói riêng là một nội dung quan trọng trong mối quan hệ chặt chẽ với công tác xây dựng và thực hiện pháp luật Đã có nhiều công trình nghiên cứu về nội dung này như: Luận án tiễn sĩ luật học của tác giả

Nguyễn Quốc Sửu (2010) “Giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức hành

chính trong điều kiện xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam” Luận án đã nêu ra những vấn đề lý luận cơ bản của PBGDPL, tính tất

yếu của GDPL trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền, vai trò của

GDPL của ngành tư pháp đối với cán bộ, công chức hành chính Luận án tiến

sỹ quản lý hành chính công của tác giả Trần Công Lý (2009) “Giáo dục pháp

luật cho cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay” với việc luận giải cơ sở lý

luận của giáo dục ý thức pháp luật cho cán bộ, công chức và thực trạng việc GDPL hiện nay từ đó đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng giáo dục ý thức pháp luật cho cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay Luận án tiến sĩ của Lê

Đình Khiên (1993) “Nâng cao ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ quản lý

hành chính nhà nước hiện nay” đã luận giải các vấn đề lý luận về ý thức pháp

luật và thực trạng việc PBGDPL trong đối tượng là cán bộ quản lý trong các

cơ quan nhà nước Đồng thời luận án cũng đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho đối tượng này Luận án tiến sĩ của tác giả Trần Thị

Sáu (2012) nghiên cứu “Giáo dục pháp luật cho học sinh trong trường trung

học phổ thông ở Việt Nam” đã nghiên cứu một cách khá toàn diện những vấn

đề lý luận về GDPL cho học sinh trong trường trung học phổ thông; mục đích

và vai trò GDPL cho học sinh, đồng thời đưa ra sáu nhóm giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác này Đề tài nghiên cứu cấp bộ của Viện Nghiên cứu thanh niên do tác giả Đỗ Thị Thu Hằng làm chủ nhiệm (2016) với chủ đề

“Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh” đã

tiếp cận trên cơ sở các điều tra xã hội học về nhu cầu của thanh niên và đưa ra chín nhóm giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Đề tài nghiên cứu của Thành Đoàn Thành phố

Hồ Chí Minh (2018) về “Thực trạng công tác giáo dục pháp luật của Đoàn

TNCS Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn hiện nay” đã nghiên cứu một cách cơ bản những vấn đề lý luận và khảo sát

thực tiễn công tác GDPL của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và đư ra những kết luận, giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện công tác này của Thành Đoàn…

Bên cạnh đó, đã có nhiều cuốn sách được nghiên cứu và xây dựng như:

Cuốn sách của Viện Nghiên cứu Khoa học pháp lý, Bộ Tư pháp, Hà Nội, (XB

1995) “Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về giáo dục pháp luật trong công

cuộc đổi mới”; cuốn sách “Một số vấn đề giáo dục pháp luật ở miền núi và vùng dân tộc thiểu số” của Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1996; Một số vấn

đề về giáo dục pháp luật trong giai đoạn hiện nay, Vụ Phổ biến Giáo dục

Pháp luật, Bộ Tư pháp, Nxb Thanh niên, 1997… cũng là những công trình nghiên cứu khá công phu với nhiều cách tiếp cận khác nhau trong việc luận giải các vấn đề lý luận và thực tiễn trong hoạt động PBGDPL cho các nhóm đối tượng đặc thù và có nhiều giá trị trong tham khảo và triển khai thực tế

Trên đây là một số đề tài nghiên cứu cũng như các bài viết, tài liệu về hoạt động PBGDPL Các công trình nói trên cơ bản đã nêu ra nhiều vấn đề về lý luận và thực tiễn trong hoạt động GDPL, về phương pháp, cách thức tổ chức GDPL, về các giải pháp đẩy mạnh công tác GDPL trong một số lĩnh vực, trên nhiều góc độ, khía cạnh khác nhau nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho một số đối tượng ở những địa bàn cụ thể Tuy nhiên, chưa có công trình nghiên cứu nào về việc PBGDPL cho thanh niên các cơ quan Trung ương, đặc biệt là sự tham gia của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương chưa từng được đề cập trong các công trình nghiên cứu trước đó Vì vậy, việc triển khai nghiên cứu về công tác PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương mang ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

3.1 Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu, làm rõ cơ sở lý luận hoạt động

PBGDPL của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nói chung và thực tiễn triển khai tại Đoàn Khối các cơ quan Trung ương Trên cơ sở đánh giá về thực trạng công tác PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương từ đó đưa ra quan điểm, giải pháp nhằm bảo đảm hiệu quả hoạt

động PBGDPL của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương

cho thanh niên các cơ quan Trung ương trong thời gian tới

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu, hệ thống hóa cơ sở lý luận về công tác GDPL và hoạt động PBGDPL của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

- Nghiên cứu thực trạng PBGDPL cho thanh niên của Đoàn Khối các

cơ quan Trung ương trong những năm qua, làm rõ kết quả tích cực, chỉ ra những hạn chế và nguyên nhân của hạn chế cần khắc phục

- Đề xuất giải pháp đảm bảo hiệu quả hoạt động PBGDPL của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương cho thanh niên trong thời gian tới

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

4.1 Đối tượng nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề

lý luận và thực tiễn PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương

4.2 Phạm vi nghiên cứu: Do điều kiện có hạn và trong phạm vị một

luận văn Thạc sĩ nên phạm vi nghiên cứu của đề tài sẽ tập trung nghiên cứu thực trạng hoạt động PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương từ năm 2012 đến năm 2019

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

Luận văn được xây dựng trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và

tư tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật, tuyên truyền và giáo dục pháp luật Phương pháp luận trong nghiên cứu là phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử và tổng kết đánh giá thực tiễn

Quá trình nghiên cứu, luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cụ thể

- Phương pháp thống kê, phân tích, tổng hợp, so sánh sử dụng trong xử lý các nội dung, số liệu được thu thập, phân tích trong quá trình thực hiện đề tài

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

6.1 Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần làm sáng tỏ thêm về cơ sở lý

luận về PBGDPL cho thanh niên; vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với tư các là một chủ thể quan trọng tham gia hoạt động này Từ thực tế triển khai tại Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương, luận văn đề xuất một số giải pháp bảo đảm hiệu quả công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương trong thời gian tới

6.2 Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn góp phần làm rõ tính đặc thù về tổ

chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương, từ đó nêu bật vai trò và kết quả của Đoàn Khối trong PBGDPL cho thanh niên các cơ quan Trung ương từ năm 2012 đến năm 2019 Các giải pháp của luận văn nêu ra góp phần tích cực vào việc không ngừng phát huy vai trò của tổ chức Đoàn, xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh về mọi mặt; nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho đoàn viên, thanh niên hiện

đang học tập, công tác ở các cơ quan tham mưu chiến lược của Đảng, Chính phủ, Mặt trận và các cơ quan đoàn thể chính trị xã hội ở Trung ương; là tài liệu cho các tổ chức Đoàn trong cả nước tham khảo về công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho đoàn viên, thanh niên

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lý luận về phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

Chương 2 Thực trạng phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương

Chương 3 Quan điểm, giải pháp bảo đảm phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương

1.1.1 Khái niệm về phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Qua tìm hiểu các công trình nghiên cứu trước đây, các học giả và nhà nghiên cứu trong nước đều cơ bản thống nhất khái niệm về PBGDPL Đây là

một từ ghép giữa “phổ biến pháp luật” và “giáo dục pháp luật”

Phổ biến: Theo từ điển Tiếng Việt (NXB Đà Nẵng năm 1997) "Phổ biến là làm cho đông đảo mọi người biết đến một vấn đề, một tri thức bằng cách truyền đạt trực tiếp hay thông quan hình thức nào đó hoặc làm cho mọi người biết đến"

Từ định nghĩa trên, có thể thấy phổ biến pháp luật là cách thức đưa thông tin để đối tượng biết nhằm mục đích tác động đến hành vi Ở góc độ xã hội, phổ biến pháp luật có đối tượng tác động rộng rãi, mang ý nghĩa xã hội

và nhân văn sâu sắc, bởi trong lịch sử đã có lúc pháp luật được ban hành nhưng không được phổ biến công khai mà chỉ được coi là một công cụ để giai cấp thống trị duy trì quyền lực và lợi ích Bên cạnh đó phổ biến pháp luật còn mang tính tác nghiệp, truyền đạt nội dung pháp luật cho các đối tượng cụ thể Ở những mức độ khác nhau, phổ biến pháp luật còn nhằm làm cho các đối tượng cụ thể hiểu đầy đủ nội hàm các quy định của pháp luật để thực hiện pháp luật trên thực tế Phổ biến pháp luật thường được thực hiện thông qua các hội nghị, các cuộc tập huấn, trao đổi, qua các phương tiện truyền thông

Giáo dục: Theo Từ điển Từ và ngữ Hán - Việt "Giáo dục là quá trình hoạt động có ý thức, có mục đích, có kế hoạch, có tổ chức nhằm bồi dưỡng

cho con người những phẩm chất đạo đức và những tri thức cần thiết để người

ta có khả năng tham gia mọi mặt của đời sống xã hội"

So với phổ biến thì giáo dục cũng nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm

và truyền đạt thông tin, song nội dung rộng hơn, yêu cầu về mức độ am hiểu của đối tượng tác động cao hơn, phương thức tiến hành chặt chẽ hơn, đối tượng xác định hơn, mục tiêu là giúp đối tượng nhận thức đúng bản chất, từ đó tạo ý thức và chuyển hóa thành hành động một cách tự giác Xét dưới góc

độ nhất định thì phổ biến chính là các phương thức giáo dục cụ thể

Theo sổ tay hướng dẫn nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật thì:

“Giáo dục pháp luật là một khái niệm rộng bao gồm cả quá trình nâng cao tri thức pháp luật cho đối tượng và bằng nhiều cách (thuyết phục, nêu gương, ám thị ) hình thành tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng, từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng” Theo đó, GDPL là việc truyền bá pháp luật cho đối tượng nhằm nâng cao tri thức, tình cảm, niềm tin pháp luật cho đối tượng từ đó nâng cao ý thức tôn trọng pháp luật, nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của đối tượng

Trong các tài liệu khoa học về pháp luật ở nước ta hiện nay, các tác giả

đã khá thống nhất với khái niệm GDPL: Giáo dục pháp luật là hoạt động có

định hướng, có tổ chức, có chủ định của chủ thể giáo dục tác động lên đối tượng giáo dục một cách có hệ thống và thường xuyên nhằm mục đích hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm pháp lý và hành vi phù hợp với các đòi hỏi của pháp luật hiện hành

Như vậy, PBGDPL hiểu theo nghĩa rộng là là công tác, lĩnh vực hoạt

động, bao gồm tất cả các công đoạn phục vụ cho việc thực hiện PBGDPL (xây dựng chương trình, kế hoạch PBGDPL; triển khai chương trình, kế hoạch PBGDPL thông qua việc áp dụng các hình thức, biện pháp PBGDPL; hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc, sơ kết, tổng kết việc thực hiện chương trình, kế

hoạch PBGDPL) Hiểu theo nghĩa hẹp là: truyền đạt tinh thần, nội dung pháp luật giúp cho đối tượng tác động hiểu và hình thành ở họ tri thức pháp luật, tình cảm, hành vi phù hợp với các đòi hỏi của các quy định pháp luật hiện hành

Trong khái niệm giáo dục pháp luật nói chung nêu trên, đối với từng nhóm đối tượng sẽ có hình thức giáo dục khác nhau như: giáo dục pháp luật cho cán bộ, công chức, viên chức; giáo dục pháp luật cho đồng bào dân tộc thiểu số; giáo dục pháp luật cho công nhân, cho học sinh, sinh viên; giáo dục pháp luật cho nông dân… Mỗi một đối tượng giáo dục pháp luật có chủ thể giáo dục pháp luật, có nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục pháp luật đặc trưng riêng, phù hợp nhằm đảm bảo hiệu quả của công tác giáo dục pháp luật

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội, hoạt động GDPL là một trong 4 mảng nội dung chính trong công tác giáo dục của Đoàn Mục đích cuối cùng của công tác GDPL của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là xây dựng hành vi người đoàn viên, thanh niên phù hợp với pháp luật hiện hành do Nhà nước ban hành Do đó, GDPL của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh với những hình thức, phương pháp khác nhau tác động lên thanh niên một cách có hệ thống nhằm hình thành tri thức, ý thức, tình cảm, niềm tin với

pháp luật Theo Từ điển Tiếng Việt: "Thanh niên là người còn trẻ, đang ở độ

tuổi trưởng thành" Khái niệm “thanh niên” là dùng để chỉ một lớp người

trong xã hội ở một độ tuổi xác định, đang phát triển về cả thể chất, tinh thần

và tư duy, lý tưởng Thanh niên không phải là một giai cấp nhưng bị chi phối bởi những mối quan hệ giai cấp, quan hệ xã hội, lối sống của cộng đồng trong xã hội Bởi vậy, thanh niên đóng vai trò không nhỏ trong xã hội Thanh niên

là nguồn nhân lực có vai trò to lớn trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước, là một trong những yếu tố chủ chốt đối với tương lai của cả quốc gia,

lực lượng này phải trải qua nhiều gian nan, vất vả về cả vật chất và tinh thần để rèn luyện, công hiến và trưởng thành, từ đó đóng góp một phần không nhỏ đối với vận mệnh đất nước Xét từ góc độ pháp lý, Luật Thanh niên được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ban hành năm 2005 và có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2006 quy định như sau: (Điều 1

Luật Thanh niên) “Thanh niên là công dân Việt Nam từ đủ mười sáu tuổi đến

ba mươi tuổi”. Như vậy, khái niệm thanh niên dùng để chỉ một lớp người trong xã hội với độ tuổi từ đủ 16 đến 30 tuổi, đang ở trong giai đoạn chuyển tiếp về nhận thức cũng như tư duy, là lực lượng có vai trò không thể thiếu đối với các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội, an ninh trong đời sống xã hội Với đặc thù lứa tuổi, ở nước ta có một thời gian khá dài tuổi thanh niên được hiểu gần như đồng nhất với tuổi đoàn viên Tuy nhiên, cùng với điều kiện kinh tế, chính trị, xã hội phát triển, thời gian học tập, đào tạo cơ bản của tuổi trẻ dài thêm, cùng với nhiều đặc điểm khác mà chúng ta cho rằng thanh niên là những người trong độ tuổi từ 16 đến 30 Tuy nhiên cần phải phân biệt

rõ tuổi đoàn viên và tuổi thanh niên Theo điều lệ Đoàn thì Đoàn là một tổ chức chính trị xã hội của thanh niên, bao gồm những thanh niên ưu tú trong

độ tuổi 15 đến 30 Hết tuổi đoàn viên theo quy định, người đoàn viên đó vẫn có thể tự nguyện tiếp tục sinh hoạt trong tổ chức Đoàn hoặc tham gia vào Hội liên hiệp thanh niên và các hoạt động khác của Đoàn và phong trào thanh niên đến 35 tuổi

Như vậy, ở nước ta tuổi thanh niên hiện nay là từ 16 tuổi - 30 tuổi Tùy theo môi trường hoạt động, đặc điểm nghề nghiệp, người ta chia thanh niên thành các nhóm đối tượng khác nhau: thanh niên công nhân, thanh niên nông thôn, thanh niên học sinh, sinh viên, thanh niên tri thức, thanh niên các lực lượng vũ trang… Đây là lực lượng xã hội đông đảo, trẻ, khỏe, đang cần được giáo dục, đào tạo để phát triển toàn diện

Từ những phân tích trên đây, PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS

Hồ Chí Minh có thể hiểu một cách khái quát là: Phổ biến, giáo dục pháp luật

cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là hoạt động có định hướng, có

tổ chức, có chủ định nhằm tác động đến thanh niên, hình thành ở thanh niên tri thức pháp luật, tình cảm pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho thanh niên, có hành vi xử sự phù hợp với các đòi hỏi của hệ thống pháp luật hiện hành

1.1.2 Đặc điểm phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Thứ nhất, về đối tượng trong giáo dục pháp luật cho thanh niên là những

cá nhân thanh niên, nhóm thanh niên Việt Nam Đối tượng trong giáo dục pháp luật cho thanh niên cũng giống như đối tượng trong giáo dục pháp luật nói chung, đồng thời, thanh niên có những đặc điểm riêng về tâm lý, lứa tuổi, suy nghĩ và hành động, là những người trẻ về tuổi đời, có tư duy năng động, nhạy bén với cái mới, tích cực tham gia các hoạt động tập thể… Tuy vậy, thanh niên là những người mà vốn sống, vốn hiểu biết xã hội còn ở mức độ nhất định vì chưa tham gia nhiều vào các hoạt động quản lý và các hoạt động pháp luật thực tiễn, nhất là đối với thanh niên là học sinh, sinh viên trong nhà trường, thanh niên là người dân tộc thiểu số khu vực nông thôn, miền núi, do đó cần quan tâm giáo dục pháp luật cho họ Trong khi đó, thanh niên có nhiều mối quan hệ đa dạng, đặt trong nhiều tình huống đòi hỏi phải có cách ứng xử phù hợp với yêu cầu xã hội và pháp luật Vì vậy, những quan điểm, lối sống

và chuẩn mực hành vi cần được giáo dục để định hình và phát triển ổn định Mặt khác, thanh niên chuẩn bị bước vào cuộc sống gia đình, làm cha làm mẹ, rất cần những hiểu biết pháp luật để giáo dục con cái trở thành những công

dân tốt cho xã hội trong tương lai

Trong thanh niên hiện nay, từng đối tượng thanh niên lại có những đặc

thù về giáo dục pháp luật như: thanh niên khối nông thôn, đô thị là những thanh niên sau khi học xong trung học cơ sở hoặc trung học phổ thông thì không đi học tiếp mà ở nhà sản xuất, kinh doanh trên địa bàn đô thị hoặc sản xuất nông, lâm nghiệp tại địa bàn nông thôn Họ thường có nhận thức hạn chế hơn so với các đối tượng thanh niên khác, và giữa thanh niên đô thị với thanh niên nông thôn cũng có khoảng cách nhất định về nhận thức, việc tập trung giáo dục pháp luật thường phải lồng ghép với các hoạt động Đoàn; thanh niên khối trường học đang tham gia học tập tại các trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp, dạy nghề và trung học phổ thông, đối tượng này có nhận thức tốt hơn và điều kiện để giáo dục pháp luật cũng thuận lợi hơn; thanh niên khối cán bộ, công chức, viên chức và lực lượng vũ trang đang công tác tại các

cơ quan, đơn vị, có điều kiện cập nhật kiến thức pháp luật thường xuyên hơn, việc giáo dục pháp luật cũng thuận lợi; thanh niên công nhân trong các doanh nghiệp và thanh niên làm nghề tự do là những thanh niên thường có sự thay đổi về nơi làm việc, địa chỉ cư trú, việc làm, gây khó khăn cho việc tuyên truyền, giáo dục pháp luật

Như vậy, việc giáo dục pháp luật đối với từng đối tượng thanh niên cũng cần có những nội dung, hình thức đảm bảo linh hoạt, đa dạng, theo các yêu cầu, mục tiêu giáo dục pháp luật đề ra, đồng thời phải phù hợp với suy nghĩ, tâm lý, thời gian và công việc của từng nhóm, từng đối tượng thanh niên cụ thể, giúp thanh niên tiếp thu thông tin, kiến thức pháp luật được tốt hơn

Thứ hai, về mục đích phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh nhằm đáp

ứng được yêu cầu, đòi hỏi của xã hội đối với giáo dục pháp luật ở từng giai đoạn, trong các điều kiện lịch sử cụ thể

Đối với thanh niên, Đảng ta luôn xác định đây là lực lượng chiến lược của quốc gia trong quá trình xây dựng và phát triển của đất nước, nhưng đây cũng chính là đối tượng chịu ảnh hưởng lớn bởi những thách thức của quá

trình toàn cầu hóa Tại Nghị quyết hội nghị Ban chấp hành Trung ương Đảng

lần thứ 4 (khóa VII), đã nêu: “thanh niên là lực lượng xung kích trong sự

nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước bước vào thế kỷ 21 có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng, rèn luyện thế hệ thanh niên; Công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng ” Báo cáo văn kiện Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XI

cũng nêu:“đối với thế hệ trẻ, thường xuyên giáo dục chính trị, truyền thống,

lý tưởng, đạo đức và lối sống; tạo điều kiện học tập, lao động, giải trí, phát triển thể lực, trí tuệ, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Đồng thời, Nghị

quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tiếp tục khẳng

định“xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam có ý thức chấp hành pháp luật…”; Trong văn kiện Đại hội XII của Đảng cũng nêu rõ ”Kiên trì giáo dục, nâng

cao nhận thức, ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật của người Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ” Trên cơ sở chủ trương, chính sách nêu trên của Đảng,

tại điều 2 luật Giáo dục cũng nêu rõ: “Mục tiêu giáo dục là đào tạo con người

Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mỹ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Mục đích của giáo dục pháp luật cho thanh niên không ngoài những mục đích của giáo dục pháp luật nói chung song mục đích giáo dục pháp luật cho thanh niên có đặc điểm riêng đó là đối tượng giáo dục là thế hệ công dân trẻ tuổi Giáo dục pháp luật cho thanh niên có ý nghĩa đặc biệt trong việc góp phần

xây dựng thế hệ chủ nhân hôm nay và tương lai của đất nước, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá Xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ của Đoàn, mục đích giáo dục pháp luật cho thanh niên được cụ thể là:

- PBGDPL cho thanh niên nhằm chủ động cung cấp hệ thống tri thức pháp luật đúng đắn, hình thành, mở rộng và từng bước làm sâu sắc hệ thống tri thức pháp luật cho thanh niên về các quy định của pháp luật hiện hành, là

cơ sở để thanh niên hiểu biết pháp luật, thực hiện các hành vi hợp pháp trong đời sống hằng ngày và hình thành ý thức pháp luật đúng đắn

- Giáo dục pháp luật giúp thanh niên nhằm từng bước hình thành tình cảm và niềm tin đối với pháp luật, thúc đẩy các hành vi hợp pháp của thanh niên Điều đó rất quan trọng, vì nếu có tri thức pháp luật mà không có tình cảm tôn trọng và niềm tin vào pháp luật, tin vào các cơ quan bảo vệ pháp luật, thì thanh niên rất dễ có hành vi xử sự sai lệch so với chuẩn mực xã hội, chuẩn mực pháp luật

- Giáo dục pháp luật nhằm hình thành động cơ, hành vi và thói quen,

tính tự giác xử sự theo pháp luật trong thanh niên, góp phần củng cố tình cảm tốt đẹp của thanh niên với pháp luật, khuyến khích thanh niên tìm hiểu và nâng cao hiểu biết của mình với các văn bản pháp luật Điều này có tấc động tích cực tới việc thực hiện pháp luật của thanh niên trong đời sống hằng ngày một cách tự nguyện, tự giác

Việc xác định mục đích, ý nghĩa của giáo dục pháp luật có ý nghĩa hết sức quan trọng trong lý luận và thực tiễn của quá trình giáo dục pháp luật cho thanh niên Sự phân chia mục đích, ý nghĩa đó cũng chỉ mang tính tương đối, giữa chúng có mối quan hệ qua lại trong mối liên hệ thống nhất, từ tri thức pháp luật đến tính tự giác, từ tính tự giác đến tính tích cực, từ tính tích cực đến thói quen xử sự theo pháp luật của thanh niên Ngược lại, khi có thói quen xử sự theo pháp luật thì lòng tin, tình cảm pháp luật lại được củng cố Do đó,

Thứ nhất, PBGDPL cho thanh niên giúp thanh niên có tri thức hiểu biết

pháp luật đúng đắn góp phần chuyển biến hành vi tích cực, tự giác phù hợp với đòi hỏi của pháp luật Chúng ta đều biết pháp luật được xây dựng trên cơ

sở các nguyên tắc đạo đức được cộng đồng và xã hội thừa nhận, do đó việc thực hiện nghiêm túc các quy định của pháp luật là góp phần nhằm bảo vệ và phát triển nền tảng đạo đức xã hội Đối với thanh niên việc GDPL giúp họ có tri thức pháp lý, tình cảm pháp luật đúng đắn và hành vi hợp pháp, tạo tiền đề cho việc sử dụng quyền lực Nhà nước và tăng cường pháp chế Xã hội chủ nghĩa, phát huy dân chủ và quyền của mỗi công dân được pháp luật bảo vệ Hiểu biết pháp luật trong thanh niên cũng là công cụ hữu hiệu nhằm ngăn ngừa hiệu quả các hành vi trái luật, định hướng và nâng cao ý thức cho thanh niên, hướng thanh niên đến những điều tốt đẹp

Thứ hai, PBGDPL cho thanh niên góp phần nâng cao hiệu quả quản lý

Nhà nước và quản lý xã hội Lý luận và thực tiễn cho chúng ta thấy PBGDPL

là công tác quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động của các tổ chức, cá nhân Trong quản lý xã hội pháp luật là phương tiện và công cụ quan trọng hàng đầu trong hệ thống các công cụ điều chỉnh các quan hệ xã hội; trực tiếp được

Nhà nước sử dụng trong quản lý nhà nước và xã hội, định hướng hành vi đúng đắn, phù hợp với trật tự chung, qua đó buộc các chủ thể phải tuân thủ để xã hội duy trì trong vòng trật tự PBGDPL cho thanh niên - những người chủ nhân tương lại của đất nước là phương thức tốt nhất để thanh niên có niềm tin pháp lý, hình thành văn hóa pháp luật trong nhân dân và tạo ra một lớp công dân sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật; từ đó nâng cao hiệu quả quản lý Nhà nước và xã hội của các cơ quan, tổ chức; phát huy hiệu quả nguồn lực con người làm cơ sở để mở rộng hơn nữa các quyền tự do, dân chủ của mỗi cá nhân

Tổ chức Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên, thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam Tổ chức Đoàn hoạt động theo Hiến pháp và pháp luật, theo Điều lệ Đoàn, vừa vận động đoàn viên, thanh niên giúp nhau chăm lo, bảo vệ các lợi ích thiết thực, vừa giáo dục nâng cao trình độ mọi mặt (trong đó có giáo dục pháp luật) cho đoàn viên, thanh niên và tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội Đoàn lấy mục tiêu của Đảng làm mục tiêu của tổ chức mình Do đó, công tác giáo dục của Đoàn nói chung và GDPL cho thanh niên nói riêng luôn là một hoạt động có tầm quan trọng đặc biệt của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Trong Chỉ thị số 32-CT/TW, ngày 09-12-2003 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, nhân dân; Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 26/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt

Đề án “Tăng cường công tác phổ biến giáo dục pháp luật nhằm nâng cao ý

thức pháp luật cho thanh niên giai đoạn 2011 - 2015” và Luật phổ biến, giáo

dục pháp luật năm 2012 cho thấy không ai, không bộ phận xã hội nào nằm ngoài đối tượng cần phải giáo dục pháp luật Cũng trong các văn bản này, Đảng và Nhà nước ta coi nhiệm vụ tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật cho cán bộ và nhân dân là trách nhiệm của Đảng Đoàn Quốc hội, Ban

Một là, vai trò chủ động trong giáo dục pháp luật cho thanh niên Tổ

chức Đoàn các cấp, từ trung ương đến cơ sở, cán bộ đoàn các cấp là chủ thể giáo dục cho thanh niên Với tư cách là chủ thể giáo dục pháp luật, trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình các tổ chức đoàn có vai trò tổ chức phong trào thanh niên học tập tìm hiểu pháp luật, đưa ra nội dung chương trình, hình thức, phương pháp truyền tải tri thức pháp luật tới thanh niên

Hai là, vai trò phối hợp với các cơ quan nhà nước và các tổ chức trong

hệ thống chính trị để thực hiện giáo dục pháp luật cho thanh niên Có thể nói rằng giáo dục pháp luật cho thanh niên là nhiệm vụ là của cả hệ thống chính trị Mỗi một cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị có vị trí, vai trò riêng trong giáo dục pháp luật cho cán bộ, nhân dân nói chung và giáo pháp luật cho thanh niên nói riêng Song, đối tượng của giáo dục pháp luật là thanh niên, là một loại đối tượng tương đối ổn định nhưng đa dạng về hoàn cảnh và điều kiện sống, học tập và làm việc Vì vậy, vai trò thứ nhất nêu trên Đoàn thanh niên không thể đủ điều kiện để đảm nhận toàn bộ hoạt động giáo dục pháp luật cho hàng triệu đoàn viên của mình Hơn nữa giáo dục pháp luật không phải là một cuộc phát động có tính phong trào, mà nó là một quá trình, tham gia vào quá trình này cần có cơ chế vận hành, cần có sự phân công, phân nhiệm cụ thể cho từng tổ chức, cơ quan theo luật định Có như vậy mới tránh được sự chồng chéo, trùng lặp, lãng phí sức người, sức của

và hiệu quả không cao Do đó, để thực hiện tốt vai trò thứ nhất của minh, Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có vai trò phối hợp hoạt động với

các cơ quan nhà nước (đặc biệt là Bộ Tư pháp, Sở Tư pháp và phòng Tư pháp), phối hợp với các tổ chức Mặt trận tổ quốc Việt Nam, các tổ chức công đoàn, Hội Nông dân, Hội Phụ nữ, trong việc cùng xác định nội dung, phương pháp và cùng hoạt động giáo dục pháp luật cho thanh niên Vai trò phối hợp của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với cơ quan,

tổ chức nào tùy thuộc vào mối quan hệ của tổ chức Đoàn với Nhà nước, tùy thuộc vào đoàn viên, thanh niên công tác ở đâu, ngành nghề gì Đoàn viên của Đoàn là thanh niên nông thôn, là sinh viên, là công chức Nhà nước, thì phải phối hợp với các cơ quan, tổ chức chính trị - xã hội ở đó, cấp đó cùng thực hiện giáo dục pháp luật cho thanh niên

Mặt khác, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh hoạt động theo Điều lệ của mình;

do vậy, xuất phát từ chức năng, nhiệm vụ được quy định trong Điều lệ thì vai trò của tổ chức Đoàn trong công tác PBGDPL cho thanh niên được thể hiện ở

ba khía cạnh sau:

Thứ nhất, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là trường học xã hội chủ nghĩa của

thanh niên Việt Nam, trong các nhiệm vụ giáo dục của mình, bên cạnh giáo dục về chính trị, tư tưởng, giáo dục về truyền thống và đạo đức, lối sống còn có nhiệm vụ giáo dục cho đoàn viên thanh niên về ý thức chấp hành pháp luật Đây là nhiệm vụ trọng tâm của tổ chức Đoàn nhằm trang bị kiến thức pháp lý, hình thành ý thức pháp luật cho thanh niên góp phần hình thành nhân cách, rèn luyện hành vi ứng xử phù hợp với pháp luật nhằm thức hiện tốt các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, trách nhiệm của cá nhân với cộng đồng và xã hội; phòng ngừa các hành vi vi phạm pháp luật

Thứ hai, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là tổ chức đại diện cho quyền và lợi

ích hợp pháp của thanh niên Do đó tổ chức Đoàn có trách nhiệm nắm bắt tâm

tư, nguyện vọng, nhu cầu và trợ giúp pháp lý, hướng dẫn, giới thiệu cho thanh niên các quy dịnh pháp luật cần thiết phù hợp với từng nhóm đối tượng đặc

thù Mặt khác, Đoàn có trách nhiệm tạo điều kiện để đảm bảo quyền được tiếp cận thông tin của thanh niên, trong đó có các quyền thông tin về pháp luật, tham gia xây dựng các quy phạm pháp luật có liên quan đến thanh niên; trực tiếp tham gia giám sát và phản biện xã hội về các vấn đề của đất nước Cùng với đó, tổ chức Đoàn có trách nhiệm lắng nghe ý kiến của thanh niên về những vấn đề liên quan đến quyền và nghĩa vụ của thanh niên để kịp thời tham mưu với các cơ quan liên quan xây dựng và sửa đổi những chính sách, pháp luật liên có quan đến quyền và lợi ích chính đáng của thanh niên

Thứ ba, xuất phát từ vai trò của Đoàn là cánh tay phải, lực lượng xung

kích cách mạng, đội dự bị tin cậy của Đảng nên tổ chức Đoàn cũng có trách nhiệm bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước và chế độ Do đó trách nhiệm của tổ chức Đoàn phải tuyên truyền, vận động không chỉ thanh niên mà còn cả xã hội trong việc thực hiện Hiến pháp và pháp luật Từ nhiệm vụ đó, Đoàn hình thành bộ máy cộng tác viên, tuyên truyền viên pháp luật góp phần vào thực hiện tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên đồng thời lan tỏa ra cộng đồng và xã hội

1.2 Chủ thể, nội dung, hình thức và mục tiêu của tổ chức Đoàn

TNCS Hồ Chí Minh trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

1.2.1 Về chủ thể phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Theo khoản 1 Điều 3 Luật phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012 quy

định “Phổ biến giáo dục pháp luật là trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính

trị, trong đó Nhà nước giữ vai trò nòng cốt”, như vậy chủ thể giáo dục pháp

luật cho thanh niên rất đa dạng, bao gồm hệ thống cơ quan Nhà nước, các tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức xã hội, nghề nghiệp có liên quan Thanh niên có thể được tiếp cận kiến thức pháp luật từ các cơ quan truyền thông; được học tập kiến thức pháp luật trong nhà trường; được tuyên

truyền thông qua đội ngũ cán bộ pháp lý, báo cáo viên, tuyên truyền viên Trong các chủ thể đó có chủ thể chuyên nghiệp và chủ thể không chuyên nghiệp Chủ thể chuyên nghiệp giáo dục pháp luật cho thanh niên là những tổ chức hoặc cá nhân mà chức năng, nhiệm vụ chủ yếu, trực tiếp của họ là thực hiện các mục đích, nội dung giáo dục pháp luật cho nhân dân và thanh niên Chủ thể không chuyên nghiệp giáo dục pháp luật cho thanh niên là những tổ chức hoặc cá nhân mà chức năng chính không phải là giáo dục pháp luật, nhưng một trong các nhiệm vụ của họ là thông qua hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ để thực hiện giáo dục pháp luật, như cán bộ Đoàn các cấp, đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, cán bộ, công chức, các cơ quan đoàn thể không chuyên về luật…

Quá trình giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực chất là quan hệ xã hội giữa các chủ thể có trách nhiệm giáo dục pháp luật cho thanh niên, giữa đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp với thanh niên Mối quan hệ này có sự tác động qua lại, song chủ yếu, trực tiếp và thường xuyên nhất là đội ngũ cán bộ Đoàn các cấp - những người thường xuyên gần gũi với thanh niên trong cuộc sống, học tập, lao động và công tác, có điều kiện thuận lợi để thực hiện GDPL cho thanh niên nhằm nâng cao nhận thức, tình cảm, thói quen xử sự theo pháp luật cho thanh niên

Theo Quy chế cán bộ Đoàn do Ban Bí thư Trung ương Đảng ban hành

kèm theo Quyết định 289 QĐ/TW ngày 08/02/2010 tại Điều 1 quy định “cán

bộ Đoàn là những người giữ chức danh bí thư chi đoàn, phó bí thư, bí thư đoàn cấp cơ sở trở lên; những người làm việc trong cơ quan chuyên trách của Đoàn và trực tiếp làm công tác đoàn, hội, đội, phong trào thanh thiếu nhi

từ cấp huyện và tương đương trở lên; trợ lý thanh niên, cán bộ ban thanh niên Quân đội nhân dân” Như vậy, chủ thể giáo dục pháp luật cho thanh

niên trong tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đa số là chủ thể không chuyên

nghiệp, chủ yếu làm công tác tổ chức các phong trào hoạt động toàn diện trong thanh niên, nhưng đồng thời có một nhiệm vụ quan trọng là tuyên truyền, giáo dục mọi mặt và giáo dục pháp luật cho thanh niên thông qua các hoạt động thường xuyên, các cuộc họp, hội nghị, sinh hoạt chi đoàn…từ đó góp phần thực hiện các mục tiêu của giáo dục pháp luật

1.2.2 Về nội dung phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Nội dung của PBGDPL là yêu tố quan trọng dẫn đến sự hình thành ở đối tượng giáo dục hệ thống tri thức pháp luật, tình cảm, lòng tin và hiệu quả của nó là hành vi phù hợp với yêu cầu của pháp luật Nội dung của PBGDPL được xác định trên cơ sở mục đích, nhiệm vụ cũng như xuất phát từ nhu cầu, đặc điểm của đối tượng giáo dục pháp luật; việc xác định đúng nội dung sẽ bảo đảm giáo dục pháp luật đạt hiệu quả Theo quy định tại Điều 10 của Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2012, nội dung của PBGDPL bao gồm:

- Quy định của Hiến pháp và văn bản quy phạm pháp luật, trọng tâm là các quy định của pháp luật về dân sự, hình sự, hôn nhân và gia đình, bình đẳng giới, đất đai, xây dựng, bảo vệ môi trường, lao động, giáo dục, y tế, quốc phòng, an ninh, giao thông, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, quyền hạn và trách nhiệm của cơ quan Nhà nước, cán bộ, công chức, các văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành;

- Các điều ước quốc tế mà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

là thành viên, các thỏa thuận quốc tế;

- Ý thức tôn trọng và chấp hành pháp luật; ý thức bảo vệ pháp luật; lợi ích của việc chấp hành pháp luật; gương người tốt, việc tốt trong thực hiện pháp luật

Từ các nội dung nêu trên, có thể thấy phạm vi nội dung của PBGDPL

là rất rộng và đa dạng tùy vào từng lĩnh vực và đối tượng cụ thể Đối với tổ

chức Đoàn, phạm vi giáo dục pháp luật cho thanh niên cung cấp những kiến thức, thông tin pháp luật cụ thể, liên quan trực tiếp đến thanh niên, bao gồm những hiểu biết, thông tin cơ bản về tổ chức bộ máy thực thi pháp luật, cơ chế bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, pháp luật về giao thông, bảo vệ môi trường, phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội… giúp thanh niên ý thức được quyền và nghĩa vụ công dân, những giới hạn của hành vi xử sự hằng ngày, biết bảo vệ những quyền và lợi ích chính đáng, hợp pháp của bản thân và gia đình, đồng thời, có nền tảng tri thức pháp luật để tiếp cận các lĩnh vực của cuộc sống, vận dụng vào thực tế cuộc sống

Căn cứ vào nhu cầu và đặc điểm của đối tượng giáo dục pháp luật, có thể phân định nội dung giáo dục pháp luật cho thanh niên thành ba mức độ:

- Mức độ giáo dục pháp luật phổ cập cho mọi thanh niên về những hiểu biết pháp luật tối thiểu và có những kỹ năng sử dụng pháp luật, biết tự bảo vệ các quyền, lợi ích hợp pháp và thực hiện nghĩa vụ của mình Đây là mức độ diễn ra chủ yếu trong quá trình giáo dục pháp luật cho thanh niên, nhằm đáp ứng yêu cầu quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa

- Mức độ giáo dục pháp luật theo nhu cầu ngành nghề của thanh niên hoạt động trong các lĩnh vực kinh tế kỹ thuật, văn hóa, xã hội, bao gồm một

số luật thực định liên quan trực tiếp đến lĩnh vực hoạt động của thanh niên; thanh niên cần những hiểu biết và kỹ năng sử dụng pháp luật ở mức cao hơn, mang tính nghề nghiệp rõ hơn; về các quyền và nghĩa vụ trong lĩnh vực hoạt động và trình tự giải quyết các tranh chấp liên quan đến lĩnh vực đó Đây là mức

độ giáo dục pháp luật cho từng đối tượng thanh niên đặc thù, cần các chuyên gia tham gia giáo dục pháp luật cho thanh niên

- Mức độ giáo dục chuyên luật là mức độ cao nhất của giáo dục pháp luật, nhằm đào tạo thanh niên thành các luật gia cho hệ thống chính trị và các

tổ chức về pháp luật Kỹ năng của họ chủ yếu là vận dụng các quy phạm pháp luật vào xử lý, giải quyết các vấn đề liên quan đến pháp luật, tham gia hoàn thiện pháp luật Đây là mức độ giáo dục pháp luật cho thanh niên trong các nhà trường có chức năng đào tạo, bồi dưỡng về pháp luật

Từ việc xác định phạm vi và các mức độ về nội dung giáo dục pháp luật, có thể thấy không có một chủ thể nào có thể đáp ứng tất cả các yêu cầu, nội dung giáo dục pháp luật cho mọi đối tượng thanh niên Do đó, cần phối hợp nhiều chủ thể với hình thức, chương trình, mục tiêu khác nhau để hỗ trợ,

bổ sung cho nhau, nhằm đạt mục đích của giáo dục pháp luật cho thanh niên

1.2.3 Về hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Hình thức PBGDPL là yếu tố đặc biệt quan trọng trực tiếp tác động

đến hiệu quả của hoạt động PBGDPL Hình thức giáo dục pháp luật là các

dạng hoạt động cụ thể để tổ chức quá trình giáo dục pháp luật, để thể hiện nội dung giáo dục pháp luật Các nội dung của giáo dục pháp luật không thể

tự đi vào nhận thức, tình cảm của thanh niên, mà phải qua những kênh chuyển tải thông tin, là các dạng hoạt động cụ thể của quá trình giáo dục pháp luật, phù hợp với khả năng tiếp cận của thanh niên Do đó, hiệu quả giáo dục pháp luật không chỉ phụ thuộc vào việc xác định đúng mục đích, nội dung giáo dục pháp luật, mà còn phụ thuộc vào việc xác định đúng hình thức giáo dục pháp luật

Theo Điều 11 của Luật phổ biến giáo dục pháp luật năm 2012 quy định các nhóm hình thức giáo dục pháp luật bao gồm: Họp báo, thông cáo báo chí; phổ biến pháp luật trực tiếp; tư vấn, hướng dẫn tìm hiểu pháp luật; cung cấp thông tin, tài liệu pháp luật; thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, loa truyền thanh, internet, pa-nô, áp-phích, tranh cổ động; đăng tải trên Công báo; đăng tải thông tin pháp luật trên trang thông tin điện tử; niêm yết tại trụ sở, bảng tin của cơ quan, tổ chức, khu dân cư; các cuộ thi

tìm hiểu pháp luật; thông qua công tác xét xử, xử lý vi phạm hành chính, hoạt động tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và hoạt động khác của các cơ quan trong bộ máy nhà nước; thông qua hoạt động trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở; lồng ghép trong hoạt động văn hóa, văn nghệ, sinh hoạt của tổ chức chính trị và các đoàn thể, câu lạc bộ, tủ sách pháp luật

và các thiết chế văn hóa khác ở cơ sở; thông qua chương trình giáo dục pháp luật trong các cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân…

Căn cứ vào đặc điểm đối tượng và yêu cầu về nội dung giáo dục pháp luật, hình thức PBGDPL của tổ chức Đoàn được tiến hành thông qua ba nhóm hình thức chính sau đây:

Thứ nhất, giáo dục pháp luật cho thanh niên là nội dung bắt buộc trong

chương trình cảm tình, lớp tìm hiểu về Đoàn cho thanh niên trước khi kết nạp vào Đoàn; các bài học lý luận chính trị dành cho đoàn viên; hoạt động phổ biến, nói chuyện pháp luật tại các cơ quan, đơn vị, trên địa bàn dân cư; các hội nghị, hội thảo pháp luật của Đoàn; các đội thông tin, cổ động pháp luật; tuyên truyền qua báo chí và phương tiện thông tin đại chúng

Thứ hai, giáo dục pháp luật thông qua các hoạt động tập thể, sinh hoạt

chi đoàn, sinh hoạt câu lạc bộ và sinh hoạt, kỳ họp của tổ chức Đoàn các cấp định kỳ Những hình thức giáo dục pháp luật cụ thể cho thanh niên của tổ chức Đoàn gồm: Sinh hoạt chuyên đề, tổ chức tuyên truyền tập trung về pháp luật; tổ chức diễn đàn, thảo luận, toạ đàm về pháp luật; tổ chức hội nghị nghe các chuyên gia nói chuyện về pháp luật; tổ chức các cuộc thi tìm hiểu pháp luật; xây dựng và phát hành các tài liệu tuyên truyền, giáo dục pháp luật; giáo dục pháp luật thông qua báo chí, thông tin sinh hoạt chi đoàn; thành lập và duy trì hoạt động của các câu lạc bộ pháp luật, trợ giúp pháp lý, tư vấn pháp luật, lồng ghép giáo dục pháp luật vào các hoạt động tập thể của thanh niên

Thứ ba, giáo dục pháp luật cho thanh niên thông qua các hoạt động

thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, hội thảo chuyên đề, góp ý phản biện xã hội, tham gia xây dựng luật và các văn bản quy phạm pháp luật Nội dung này phù hợp với các đối tượng đoàn viên thanh niên là cán bộ, công chức, các cơ quan, doanh nghiệp; đoàn viên thanh niên trong các cơ quan nghiên cứu, giảng dậy…

1.2.4 Mục tiêu của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Hoạt động GDPL gắn bó mật thiết, là nội dung không thể tách rời trong công tác giáo dục của Đoàn Xác định và nhận thức rõ yêu cầu và trách nhiệm đó, trong những năm qua, tổ chức Đoàn luôn quan tâm tăng cường thực hiện công tác PBGDPL cho đoàn viên, thanh niên Điều này đã được thể hiện trong các văn kiện Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh nhiệm kỳ 2012

- 2017 và 2017 - 2022 Trong đó thể hiện rõ mục tiêu chung là: Tham gia tích cực, có trách nhiệm và thúc đẩy các cơ quan nghiên cứu, xây dựng, sửa đổi,

bổ sung một số luật liên quan đến thanh niên Tăng cường cường phổ biến để thanh niên hiểu biết về những luật mới được Quốc hội ban hành góp phần nâng cao nhận thức về pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật, kỹ năng ứng xử pháp luật trong đời sống của thanh thiếu; chủ động phối hợp với các cơ quan chức năng đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội trong đối tượng thanh thiếu nhi Trong đó đảm bảo các mục tiêu cụ thể sau:

- Tăng cường giáo dục ý thức công dân, tinh thần sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật; thực hiện nghiêm quy chế về tác phong, tính tiền phong gương mẫu của người đoàn viên, thanh niên trong việc chấp hành đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; các quy định của cơ quan, đơn vị

- Triển khai các giải pháp tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, hình thành thói quen “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” trong

đoàn viên, thanh niên Lựa chọn nội dung, đổi mới các hình thức tuyên truyền về pháp luật, chính sách liên quan đến thanh niên và công tác thanh niên Chú trọng tuyên truyền, phổ biến kiến thức quốc phòng an ninh, nâng cao trách nhiệm, ý thức bảo vệ chủ quyền đất nước, lợi ích quốc gia, dân tộc trong đoàn viên, thanh niên

- Tham gia triển khai Đề án “Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục

pháp luật nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên giai đoạn

2011 - 2015” và Quyết định số 1402/QĐ-TTg ban hành kế hoạch thực hiện

Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn II (2016-2020) Phối hợp với các ngành trong giáo dục, giúp đỡ, cảm hóa thanh thiếu niên chậm tiến trên địa bàn dân cư, phấn đấu 100% tổ chức Đoàn xã, phường, thị trấn mỗi năm giúp đỡ, hỗ trợ, cảm hoá được ít nhất 1 thanh niên chậm tiến

- Ứng dụng công nghệ thông tin, kỹ thuật số trong triển khai các hoạt động tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

Căn cứ nghị quyết Đại hội Đoàn toàn quốc nhiệm kỳ 2012-2017,

2017-2022, các chương trình, Đề án của Chính phủ, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đề

ra các chỉ tiêu cụ thể như sau:

- Tổ chức tuyên truyền, phổ biến nhằm trang bị kiến thức pháp luật trong các lĩnh vực liên quan đến đời sống, học tập, công việc của thanh thiếu niên, phấn đấu đạt được kết quả:

+ 80% thanh thiếu niên tự do, sinh sống, lao động tại địa bàn cư trú được tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật trong các lĩnh vực liên quan đến quyền, nghĩa vụ và đời sống, công việc của từng đối tượng, từng địa bàn; + 100% thanh thiếu niên trong trường học được phổ biến chính sách, pháp luật trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến đời sống, công việc học tập phù hợp với lứa tuổi của các em;

+ 80% thanh thiếu niên vi phạm pháp luật được tuyên truyền, phổ biến chính sách, pháp luật nhằm nâng cao hiểu biết pháp luật, hạn chế tái vi phạm pháp luật và tạo điều kiện hòa nhập tốt với cộng đồng;

+ 70% thanh niên lao động ở nước ngoài được thông tin, phổ biến các quy định pháp luật Việt Nam và pháp luật nước sở tại trong các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến quyền, nghĩa vụ, đời sống, công việc

- Giảm từ 10% trở lên số người vi phạm pháp luật là thanh thiếu niên, số vụ vi phạm pháp luật có thanh thiếu niên tham gia;

- Nâng cao năng lực của người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh thiếu niên, cán bộ Đoàn thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật: phấn đấu đạt 70% số người được bồi dưỡng, tập huấn cập nhật kiến thức pháp luật mới và nghiệp vụ phổ biến, giáo dục pháp luật

- Xây dựng và ký kết các chương trình phối hợp với các cơ quan, đoàn thể có liên quan để PBGDPL cho thanh thiếu nhi

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng và điều kiện đảm bảo để Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

1.3.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh

- Nhận thức, mức độ quan tâm và chỉ đạo của các cấp ủy Đảng, chính quyền, tổ chức Đoàn và đội ngũ cán bộ Đoàn; các chủ thể khác về tầm quan trọng của công tác PBGDPL cho thanh niên;

- Ý thức của cán bộ Đoàn và đoàn viên, thanh niên trong việc tổ chức và tham gia các hoạt động PBGDPL cho thanh niên;

- Nội dung, phương pháp, hình thức PBGDPL cho thanh niên của tổ chức Đoàn và các chủ thể khác;

- Chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên làm công tác GDPL Chất lượng việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ làm công tác này;

- Các điều kiện đảm bảo về kinh phí, cơ sở vật chất, phương tiện phục vụ cho công tác PBGDPL của Đoàn được đảm bảo đến đâu;

- Công tác chỉ đạo, kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thưởng của tổ chức Đoàn về công tác PBGDPL;

- Công tác phối hợp giữa Đoàn thanh niên với các chủ thể giáo dục khác trong công tác PBGDPL cho thanh niên

1.3.2 Điều kiện đảm bảo để Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thực hiện phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên

PBGDPL là một nội dung quan trọng trong công tác giáo dục của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Hoạt động này thường xuyên chịu sự tác động của các yếu tố về chính trị và pháp lý, về tổ chức, cán bộ, cơ sở vật chất và phương tiện…Những yếu tố này trực tiếp hoặc gián tiếp tác động và chi phối đến hiệu quả của công tác PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Cụ thể như sau:

Thứ nhất, điều kiện đảm bảo về chính trị và pháp lý: Trong 90 năm lãnh

đạo cách mạng đất nước ta, Đảng luôn xác định thanh thiếu niên là lực lượng đóng vai trò quan trọng, là lực lượng xung kích cách mạng trong sự nghiệp xây dựng, phát triển kinh tế-xã hội và bảo vệ Tổ quốc Trong các văn kiện quan trọng của Đảng, lực lượng này luôn được đặt ở vị trí trung tâm trong chiến lược bồi dưỡng, phát huy nhân tố và nguồn lực con người; vì vậy việc chăm lo, bồi dưỡng thế hệ thanh thiếu niên là nhiệm vụ rất quan trọng của cả hệ thống chính trị mà trực tiếp là vai trò của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban chấp hành Trung ương khóa X

về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước tiếp tục xác định “xây dựng

thế hệ thanh niên Việt Nam có ý thức chấp hành pháp luật…” Trong văn kiện

Đại hội XII của Đảng cũng đã nêu: “đổi mới nội dung, phương thức giáo dục

chính trị, tư tưởng, lý tưởng, truyền thống; bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, lòng yêu nước; xây dựng đạo đức, lối sống lành mạnh, ý thức tôn trọng và chấp hành nghiêm chỉnh hiến pháp và pháp luật cho thế hệ trẻ; có cơ chế, chính sách phù hợp, tạo môi trường, điều kiện thuận lợi cho thế hệ trẻ học tập, nghiên cứu, lao động, giải trí, phát triển trí tuệ, kỹ năng, thể lực; khuyến khích, cổ vũ thanh niên nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, xung kích, sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ hiện đại; phát huy vai trò của thế hệ trẻ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; thu hút rộng rãi thanh niên, thiếu niên và nhi đồng tham gia các tổ chức do Đoàn TNCS HCM làm nòng cốt và phụ trách”

Trên cơ sở chủ trương, chính sách nêu trên của Đảng, ngày 11 tháng 9 năm 2009, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 45/NQ-CP về việc thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ bảy Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá X về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá nhằm cụ thể hóa các mục tiêu, nhiệm vụ cụ thể mà Đảng ta đề ra, trong đó có nhiệm vụ tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật cho thanh thiếu niên Để thực hiện có kết quả nhiệm vụ này, Quốc hội khóa 13 đã thông qua Luật phổ biến giáo dục pháp luật 2012 trong đó có quy định vai trò và trách nhiêm của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong công tác PBGDPL, Chính phủ đã

ban hành “Chiến lượng phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2011 -

2020” và Quyết định số 2160/QĐ-TTg ngày 26/11/2010 của Thủ tướng

Chính phủ về ban hành Đề án “Tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp

luật nhằm nâng cao ý thức pháp luật cho thanh thiếu niên” giai đoạn 2011 -

2015, trong đó quy định: “Ban Giám hiệu các trường học, các tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Đội Thiếu niên Tiền phong, Hội Sinh viên của trường học: tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua các hoạt động ngoại khóa, ngoài giờ lên lớp; hội thi, hội trại chủ đề pháp luật; ký cam kết không vi phạm pháp luật, chấp hành nghiêm pháp luật; thí điểm xây dựng câu lạc bộ pháp luật ở trường đại học, cao đẳng, trung cấp, phổ thông trung học; biên soạn tài liệu pháp luật phù hợp với lứa tuổi cho học sinh, sinh viên” Trước đó Quốc hội khóa XI đã ban hành Luật Thanh niên 2005 có hiệu lực từ ngày 01/7/2006 quy định thanh niên có quyền và nghĩa vụ “tham gia tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện chính sách, pháp luật của Nhà nước” (Khoản 3 Điều 6)

Những nội dung nêu trên là sự khẳng định về chính trị, là cơ sở pháp lý quan trọng đảm bảo tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh là một chủ thể tham gia hoạt động PBGDPL Tuy nhiên, có thể khẳng định công tác giáo dục pháp luật cho thanh niên không thể theo phong trào, phát động phong trào mang tính hô hào mà phải hết sức cụ thể, cùng với đó là quy định pháp luật cho các chủ thể trong đó có tổ chức Đoàn phải đầy đủ và rõ ràng làm cơ sở để tổ chức Đoàn xác định được mình cần có điều kiện gì, phải chuẩn bị và phối hợp, phân công, phân nhiệm ra sao trong việc giáo dục pháp luật cho thanh niên Đây vẫn là nội dung còn thiếu và chưa rõ ràng trong các văn bản pháp luật cần được hoàn thiện trong thời gian tới

Thứ hai, điều kiện đảm bảo về tổ chức, cán bộ: Đây là điều kiện đặc biệt

quan trọng trong đảm bảo hiệu quả, chất lượng của hoạt động PBGDPL cho thanh niên Như đã phân tích, đội ngũ cán bộ Đoàn mà trực tiếp là Ban Tuyên giáo các tỉnh, thành Đoàn là lực lượng nòng cốt, trực tiếp và thường xuyên của tổ chức Đoàn tham gia PBGDPL cho thanh niên Do đó, cần thiết phải có đội ngũ cán bộ Đoàn nói chung và cán bộ Đoàn làm công tác tuyên giáo nói

riêng có trình độ, hiểu biết về pháp luật, chú trọng về năng lực hoạt động của đội ngũ cán bộ Đoàn và tổ chức giáo dục, trực tiếp giáo dục pháp luật cho đoàn viên của mình

Cùng với các Nghị quyết của Đảng và Quyết định của Chính phủ về nâng cao chất lượng của đội ngũ cán bộ, công chức công tác trong hệ thống chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng đã ban hành Quyết định số 289-

QĐ/TW ngày 08/02/2010 về “Quy chế cán bộ Đoàn Thanh niên Cộng sản

Hồ Chí Minh” Quy chế này đã góp phần thực hiện tốt các nội dung liên

quan đến công tác đánh giá; quy hoạch, tuyển chọn; đào tạo, bồi dưỡng; bố trí sử dụng; luân chuyển, điều động và thực hiện chính sách đối với cán bộ Đoàn trong những năm vừa qua, bước đầu đảm bảo đội ngũ cán bộ Đoàn có trình độ và hiểu biết pháp luật tham gia PBGDPL cho thanh niên

Thứ ba, điều kiện đảm bảo về kinh phí, cơ sở vật chất cho phổ biến, giáo

dục pháp luật: Để tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện nhiệm vụ PBGDPL của mình bên cạnh việc đảm bảo các điều kiện về chính trị và pháp

lý, tổ chức và cán bộ thì việc đảm bảo về kinh phí và cơ sở vật chất cho hoạt động này cũng hết sức quan trọng và cần thiết Để đảm bảo cho hoạt động này, Chính phủ cùng các bộ, ngành địa phương cũng đã có nhiều văn bản hướng dẫn về tài chính và đảm bảo cơ sở vật chất cho công tác PBGDPL như: Quyết định số 06/2010/QĐ-TTg ngày 25/10/2010 của Thủ tướng Chính phủ về xây dựng, quản lý, khai thác tủ sách pháp luật; Thông tư số 73/2010/TTLT-BTC-BTP ngày 14/5/2010 hướng dẫn việc quản lý và sử dụng kinh phí bảo đảm cho công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; Thông tu số 14/2014/TTLT-BTC-BTP ngày 27/01/2014 quy định việc lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán ngân sách Nhà nước bảo đảm cho công tác PBGDPL và chuẩn tiếp cận pháp luật của người dân tại cơ sở

Những quy định trên đây cũng đã tháo gỡ phần nào những khó khăn, tuy nhiên thực tế những năm qua cho thấy việc đảm bảo kinh phí và cơ sở vật chất cho Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện hoạt động này còn tương đối hạn hẹp cả ở Trung ương Đoàn và các tỉnh, thành Đoàn Đối với các Đoàn cơ

sở nguồn kinh phí này gần như không có trong khi cơ sở vật chất đảm bảo hoạt động còn thiếu phải tiến hành vận động xã hội hóa hoặc các đơn vị chủ động xin hỗ trợ nguồn lực từ các đơn vị khác

Tiểu kết Chương 1

Chương I của luận văn đã làm rõ, hệ thống hóa một số vấn đề lý luận về PBGDPL, đồng thời làm rõ các khái niệm về thanh niên, về PBGDPL cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Bên cạnh đó, Chương 1 cũng đã luận giải những vấn đề về đặc điểm, vị trí, vai trò của công tác giáo dục pháp luật cho thanh niên; làm rõ về chủ thể, nội dung, hình thức và mục tiêu cơ bản của tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trong việc PBGDPL cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay; các yếu tố ảnh hưởng cũng như điều kiện đảm bảo đề tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện tốt vai trò của mình trong công tác PBGDPL cho thanh niên

CHƯƠNG 2

THỰC TRẠNG PHỔ BIẾN, GIÁO DỤC PHÁP LUẬT CHO THANH NIÊN CỦA ĐOÀN THANH NIÊN CỘNG SẢN HÔ CHÍ MINH

KHỐI CÁC CƠ QUAN TRUNG ƯƠNG

2.1 Khái quát chung về Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương

2.1.1 Chức năng, nhiệm vụ, tổ chức bộ máy làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho thanh niên của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương

Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương là tổ chức Đoàn tương đương cấp tỉnh được thành lập theo Quyết định 2340 QĐ/TWĐTN ngày 21/6/2007 của Ban Bí thư Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trên cơ sở tổ chức lại 07 tổ chức Đoàn các Khối (Kinh tế, Tư tưởng, Khoa giáo, Dân vận, Nội chính, Đối ngoại, Khối I) và tiếp nhận Đoàn thanh niên 16 bộ, ngành các cơ quan Trung ương Đến nay, Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương có 57 cơ sở đoàn trực thuộc (trong đó có

30 Đoàn tương đương cấp huyện, 20 Đoàn cơ sở, 7 chi đoàn và 17 tổ chức Đoàn trường học trực thuộc Đoàn thanh niên các bộ, ngành ở Trung ương) Trong toàn Đoàn Khối có 2421 chi đoàn trực thuộc Đoàn cơ sở và 398 Đoàn cấp cơ sở với hơn 100.000 đoàn viên, thanh niên

Ngày 09/3/2010 Ban Thường vụ Trung ương Đoàn đã ban hành Quyết định số 37 QĐ/TWĐTN về chức năng, nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Đoàn Khối các cơ quan Trung ương Trong đó quy định: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Khối các cơ quan Trung ương là tổ chức đoàn cấp tỉnh, trực thuộc Trung ương Đoàn, là lực lượng nòng cốt chính trị trong phong trào thanh niên của Khối các cơ quan Trung ương; có chức năng tham mưu, chỉ đạo, hướng dẫn,