Tổ chức thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy trên dịa bàn thành phố hà nội

Đối tượng nghiên cứu Tổ chức thực hiện pháp luật về phòng chống ma tuý 4.1 Phạm vi nghiêncứu Tập trung nghiên cứu tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn thành

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐINH ANH TUẤN

TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SỸ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

MÃ SỐ: 8 34 0403

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC PGS.TS TRẦN THỊ DIỆU OANH

HÀ NỘI - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý công, đề tài

“Tổ chức thực hiện pháp luật trong phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội” là công trình do chính tôi nghiên cứu và thực hiện dưới sự hướng

dẫn của PGS.TS Trần Thị Diệu Oanh – Học Viện Hành chính Quốc gia Các kết quả nêu trong Luận văn chưa được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Các thông tin, số liệu được sử dụng trong Luận văn là hoàn toàn trung thực, chính xác và có nguồn gốc rõ ràng Tên và nội dung luận văn không trùng lặpvới bất kỳ một công trình nào đã được ông bố trước đây./

Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả Luận văn

Đinh Anh Tuấn

LỜI CẢM ƠN

Luận văn “Tổ chứcthực hiện pháp luật trong phòng, chống ma túy

trên địa bàn thành phố Hà Nội”, là kết quả sự cố gắng, nỗ lực nghiên cứu

của bản thân tôi, sự tận tình chỉ bảo của người hướng dẫn, sự giúp đỡ, tạo điều kiện từ phía cơ quan công tác

Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS.Trần Thị Diệu Quanh – Học viện Hành chính Quốc gia người đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi từ những bước đầu xây dựng đề cương nghiên cứu cho đến khi hoàn thành luận văn

Tôi xin bày tỏ lời cảm ơn tới gia đình, bạn bè, đồng nghiệp đã ủng hộ, động viên, chia sẻ, tạo những điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về thời gian, thông tin, tư liệu

Trong quá trình nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều cố gắng nhưng luận văn của tôi không tránh được những thiếu xót, hạn chế Tôi rất mong nhận được sự góp ý, bổ sung quý báu của các thầy, cô và độc giả

Trân trọng./

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

HĐND: Hội đồng nhân dân LĐTB&XH: Laođộng,Thươngbinhvàxãhội MTTQVN: Mặt trận tổ quốc Việt Nam PCMT: Phòng, chống ma túy

TP Hà Nội: Thành phố Hà Nội UBND: Ủy ban nhân dân VHTT&DL: Văn hóa, thể thao và du lịch

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬTPHÒNG, CHỐNG MA TÚY 7

1.1 Pháp luật phòng, chống ma túy 7

1.2 Tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy 21

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống matúy 30

Tiểu kết chương 1 36

Chương 2 THỰC TRẠNG TÔ CHƯC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 37

2.1.Tình hình vi phạm pháp luật về phòng, chống tội ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội 37

2.2 Phân tích thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội 43

2.3 Đánh giá chung tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội 69

Tiểu kết chương 2 76

Chương 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP BẢO ĐẢM TỔ CHỨC THỰC HIỆN LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI 77

3.1 Quan điểm bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn Thành phố Hà Nội 77

3.2 Giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn Thành phố Hà Nội 82

Tiểu kết chương 3 98

KẾT LUẬN 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 101

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 2.1: Thống kê người nghiện ma túy tại TP Hà Nội từ 2014-2017 38 Bảng phân loại số người nghiện ma túy tại Hà nội 39 Bảng 2.2: Kết quả bắt giữ, xử lý tội phạm ma túy phòng (PC47) của Công an

TP Hà Nội từ năm 2014-2017 66 Bảng 2.3: Kết quả điều tra, xử lý án ma túy của cơ quan điều tra PC47) Công

an TP Hà Nội 67

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đềtài luận văn

Dưới sự lãnh đạo của Đảng, đất nước tađã và đang thực hiện đường lối đổi mới, bước đầu đã gặt hái được một số thành tựu nhất định: kinh tế đất nước luôn tăng trưởng ở mức cao và ổn định, đời sống của nhân dân đã được cải thiện, chính trị ổn định, an ninh quốc phòng đảm bảo, quan hệ ngoại giao được mở rộng, an sinh xã hội ngày càng được năng cao Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu đạt được, dưới những tác động của mặt trái kinh tế thị trường, việc hội nhập, xu hướng toàn cầu hóa đã nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp, nhức nhối trong đời sống xã hội, trong đó tệ nạn ma túy là một trong những vấn đề nhức nhối hàng đầu đang được toàn xã hội quan tâm Ma túy làm gia tăng tội phạm, ảnh ưởng đến kinh tế, chính trị, phá hoại hạnh phúc gia đình, suy thoái sự hát triển của thế hệ trẻ, cầu nối cho căn bệnh lây nhiễm trong đó có căn bệnh thế kỉHIV/AIDS

Với vai trò của pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, thời gian qua Nhà nước đã tập trung xây dựng và ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật Trong đó, việc ban hành các văn bản pháp luật về phòng, chống tệ nạn xã hội nói chung và phòng, chống ma túy nói riêng được Đảng, Nhà nước quan tâm sát sao Luật phòng,chống ma túy được Quốc hội thông qua ngày 09/12/2000 là văn bản pháp luật quan trọng nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội trong cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy Tuy nhiên, việc đảm bảo hiệu quả thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy là một vấn đề vô cùng khó khăn và phức tạp trong đời sống xã hội hiện nay

Hà Nội - Thủ đô của nước Việt Nam, là thành phố lớn của quốc gia, là đầu mối giao thông đi các tỉnh trong cả nước và quốc tế, do đó có nhiều thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội Tuy nhiên, những năm qua trước tác động

của tình hình tội phạmvà tệ nạn ma túy ở trong nước, khu vực và trên thế giới,

Hà Nội đã trở thành địa bàn trọng điểm phức tạp về ma túy Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo với quyết tâm cao của các cấp ủy đảng, chính quyền thành phố, sự vào cuộc tích cực của các ban, ngành, đoàn thể và sự tham gia tích cực của quần chúng nhân dân,công tác phòng, chống ma túy

Thành phố Hà Nộinhững năm qua đã được triển khai quyết liệt và đã thu được những kết quả đáng khích lệ Tuy vậy, trên thực tế tình hình tội phạm và tệ nạn ma túy vẫn diễn biến phức tạp, hiệu quả công tác phòng, chống ma túy vẫn chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ đặt ra Một trong những nguyên nhân của tình hình trên đó là việc thực hiện pháp luật trong lĩnh vực phòng, chống ma túy vẫn còn có những hạn chế, hiệu quả chưa cao, pháp luật về phòng, chống ma túy chưa thực sự đi vào cuộc sống

Để góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy nhằm ngăn chặn, tiến tới đẩy lùi tệ nạn ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội, là một cán bộ Công an công tác tạiCông an thành phố Hà Nộitôi lựa chọn nghiên

cứu đề tài luận văn tốt nghiệp: “Tổ chức thực hiện pháp luậtphòng, chống ma

túy trên địa bàn thành phố Hà Nội”

2 Tình hình nghiêncứu liên quan đến đề tài luận văn

Ở Việt Nam, đặc biệt là từ khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, vấn

đề thực hiện pháp luật và bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật trên các lĩnh vực của đời sống, xã hội đang được đặt ra là nhiệm vụ cấp bách của các cơ quan nhà nước, các tổ chức và mọi công dân Tuy nhiên, việc xem xét thực hiện pháp luật và hiệu quả thực hiện pháp luật là một vấn đề phức tạp,cho nên

số lượng những công trình nghiên cứu khoa học về đề tài này còn ít Qua nghiên cứu, tham khảo nhiều tài liệu đã công bố, tác giả thấy rằng hầu hết các công trình nghiên cứu, bài viết, bài trao đổi chỉ đề cập đến lĩnh vực phòng, chống ma túy ở các khía cạnh khácnhau

Một số công trình nghiên cứu có liên quan tổ chức thực hiện pháp luật

phòng, chống ma túy

- Luận án tiến sĩ “Hiệu quả pháp luật phòng, chống ma túy trong các

trường đại học, cao đẳng, trung cấp chuyên nghiệp ở Việt Nam” (năm 2012)

của tác giả Nguyễn Thị Hoàng Lan

- Công trình nghiên cứu khoa học “Nghiên cứu thực trạng việc thực hiện

pháp luật, phòng chống ma túy trong các trường Đại học, Cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh An Giang từ năm 2003-2008” (năm

2010) của tác giả Trần Khánh Mai

- Luận văn thạc sĩ Luật học Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về tội tổ chức và sử dụng trái phép chất ma tuý trong luât hình sự Việt Nam của tác giả Hoàng Thị Thu Trang năm 2012

- Bài Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma tuý trong học sinh, sinh viên tỉnh Quảng Bình của Thương tá, TS Hoàng Giang Nam đăng trên báo Công an tỉnh Quảng Bình năm 2017

Ngoài các công trình nghiên cứu có liên quan nên trên, qua tra cứu, tác giả nhận thấy: chưa có một công trình nghiên cứu nào đề cập đến thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy một cách có hệ thống từ cả khía cạnh lý luận lẫn thực tiễn; đặc biệt là việc nghiên cứu trong phạm vi thực tiễn tại địa bàn thành phố Hà Nội Do đó, tác giả hi vọng, Luận văn sẽ là công trình nghiên cứu một cách có hệ thống trên cả phương diện lý luận và thực tiễn về việc thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy, có giá trị tham khảo về mặt lý luận, cũng như góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội nói riêng, trên phạm vi cả nước nói chung, góp phần ngăn chặn, đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống xã hội

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

3.1 Mục đích

Nghiên cứu làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và thực tiễn về tổ chứcthực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội, đề xuất

và luận giải các quan niệm và giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội nhằm ngăn chặn và đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống xã hội

3.2 Nhiệm vụ

Để thực hiện được mục đích trên, Luận văn có các nhiệm vụ sau:

- Một là, phân tích, làm rõ cơ sở lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy, bao gồm khái niệm, đặc điểm, nội dung, các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện pháp luật phòng, chống ma tuý;

- Hai là, phân tích, đánh giá thực trang tổ chức thực hiện pháp luật

phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội, chỉ ra các kết quả, ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân;

- Ba là, đề xuất một số quan điểm và giải pháp bảo đảm tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội

4 Đối tượng và phạm vi nghiêncứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Tổ chức thực hiện pháp luật về phòng chống ma tuý

4.1 Phạm vi nghiêncứu

Tập trung nghiên cứu tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội của Công an thành phố Hà Nội, cơ quan chuyên trách phòng, chống ma tuý và sự chỉ đạo, phối hợp với các chủ thể có trách nhiệm trong lĩnh vực này Phạm vi nghiên cứu được giới hạn từ năm

2014 đến năm 2017

5 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được nghiên cứu dựa trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về pháp luật, về công tác đấu tranh phòng, chống ma túy

Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu cụ thể: Kết hợp nghiên

cứu giữa lý luận và thực tiễn, sử dụng các phương pháp khảo sát thực tế, thống kê số liệu, phân tích, tổng hợp, chứng minh, đối chiếu so sánh các tài liệu, số liệu để đánh giá kết quả việc thực hiện, từ đó phân tích nguyên nhân

và đề xuất các giải pháp

6 Ý nghĩa của Luận văn

- Luận văn góp phần bổ sung, làm sáng tỏ lý luận về thực hiện pháp luật

Trên cơ sở phân tích thực trạng thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy trên địa bàn thành phố Hà Nội, những kết quả đạt được và những khó khăn, hạn chế, bất cập, luận văn góp phần làm sáng tỏ những vấn đề về lý luận và thực tiễn thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy, qua đó nâng cao nhận thức của xã hội đối với công tác phòng, chống ma túy, nhất là nhận thức về vị trí, vai trò và ý nghĩa thực hiện pháp luật trong phòng, chống ma túy, phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo trong thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy của các cơ quan bảo vệ pháp luật và ý nghĩa chấp hành pháp luật của các

tổ chức, công dân đối với công tác phòng, chống ma túy

- Luận văn có thể là tài liệu tham khảo cho các cơ sở đào tạo, nghiên cứu

về thực hiện pháp luật nói chungvà thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy nói riêng

7 Bố cục của luận văn

Ngoài lời Cam đoan, Danh mục từ viết tắt, Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, Luận văn bố cục gồm 03 chương với nội dung như sau:

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT PHÒNG, CHỐNG MA TÚY

Chương 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Chương 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP VỀ BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HÀ NỘI

- Khái niệm về ma túy

Cho đến nay, trên thế giới không có một khái niệm thống nhất về “ma túy”hay “chất ma túy” Ma y là từ Hán Việt, trong đó “ma” được hiểu là tê

mê và “túy” là say sưa Theo đó, ma túy là chất có tác dụng gây trạng thái ngây ngất, đờ đẫn, tê liệt, dùng quen thành nghiện, hay nói cách khác, ma túy

là chất gây nghiện

Theo từ điển tiếng Việt, ma túy là tên gọi chung của những chất có tác dụng gây trạng thái ngây ngất, đờ đẫn, dùng quen thành nghiện; ma túy là những chất mà người dùng nó một thời gian sẽ gây nghiện hay nói cách khác

là trạng thái phụ thuộc vàonó.[55]

Tổ chức Y tế thế giới (WHO) định nghĩa “ma túy” là các chất khi xâm nhập vào cơ thể sẽ phá hủy các cơ quan nội tạng Đến năm 1982, WHO đã phát triển định nghĩa “ma tuý” theo nghĩa rộng, là mọi thực thể hoá học hoặc

là những thực thể hỗn hợp, khác với tất cả những cái được đòi hỏi để duy trì một sức khoẻ bình thường, việc sử dụng những cái đó sẽ làm biến đổi chức năng sinh học và có thể cả cấu trúc của vật Liên Hợp Quốc cũng đã đưa ra định nghĩa “ma túy” là các chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi xâm nhập vào cơ thể làm thay đổi trạng thái tâm sinh lý của người sử dụng Tuy nhiên, các định nghĩa của Tổ chức Y tế thế giới hay của Liên Hợp Quốc đều mang tính khái quát, bao hàm tất cả các chất làm biến đổi về mặt tâm sinh lý

của conngười

Do sự gây hại rất lớn của ma túy đối với xã hội, vì vây, trong Bộ luật hình sự Việt nam (BLHS sửa đổi 2009, 2015) quy địnhmatúycóthể hiểu là các chất bao gồm: nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao coca, lá, hoa, quả cây cần sa, quả thuốc phiện khô, quả thuốc phiện tươi, heroine, cocaine, các chất matúy khác ở thể lỏng hay thể rắn Tiếp đến, tại Khoản 1,Điều 2, Luật Phòng, chống

ma túy năm 2000 (sửa đổi năm 2008) đưa ra khái niệm về chất ma túy nhưsau:

“Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các

danh mục do Chính phủ ban hành”

Theo đó, Khoản 2 và Khoản 3 Điều 2 Luật Phòng, chống ma túy năm

2000 (sửa đổi năm 2008) quy định: “chất gây nghiện” là chất kích thích hoặc

ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng và “chất hướng thần” là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện với người sử dụng

Như vậy, ma túy là những chất đã được khoa học xác định vàcó tên gọi riêng Danh mục các chất ma túy, tiền chất ma túy được quy định tại Nghị định của Chính phủ (Nghị định số 67/2001/NĐ-CP; Nghị định số 133/2003/NĐCP; Nghị định số 82/2013/NĐ-CP) Việc xác định là chất ma túy, tiền chất được tiến hành qua trưng cầu giám định

Từ các khái niệm của quốc tế và Việt Nam về ma túy, có thể đưa ra một khái niệm chung như sau: Ma túy là các chấtcó nguồn gốc tự nhiên hoặc

tổng hợp, khi đưa vào cơ thể con người, nó có tác dụng làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của con người Nếu lạm dụng ma túy, con người sẽ lệ thuộc vào nó, khi đó gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng và cộng đồng

-Căn cứ nguồn gốc của ma túy và cơ chế tác động dược lý, các chuyên

gia của Liên hợp quốc đã thống nhất phân chia ma túy thành năm nhómsau:

+ Nhóm 1: ma túy là các chất từ cây thuốc phiện (opiates);

+ Nhóm 2: ma túy là các chất làm từ cần sa (canabis);

+ Nhóm 3: ma túy là các chất gây kích thích (sitimulants);

+ Nhóm 4: ma túy là các chất gây ức chế (depressants);

+ Nhóm 5: ma túy là các chất gây ảo giác (hallucinorens)

Khái niệm phòng, chống ma túy

Ma túy và tội phạm về ma túy đang là hiểm họa của toàn cầu, gây tác hại cho sức khỏe, làm suy thoái nòi giống, phẩm giá con người, phá hoại hạnh phúc gia đình, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Chính vì vậy, đấu tranh phòng và chống tội phạm về ma túy là nhiệm vụ

đã và đang được tất cả các nhà nước trên thế giới quan tâm, lo lắng Mỗi một quốc gia đều nỗ lực quan tâm đến việc hoạch định các chính sách và đưa ra nhiều biện pháp nhằm phòng ngừa, đấu tranh để từng bước đẩy lùi loại tội

phạm đặc biệt nguy hiểm này

Đấu tranh phòng, chống tệ nạn và tội phạm ma túy là nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước Đây là cuộc đấu tranh gay gay, quyết liệt, lâu dài, đòi hỏi sự bền bỉ, kiên trì, huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chínhtrị và toàn xãhội

Khái niệm phòng, chống ma túy được quy định Luật phòng, chống ma

túy năm 2000(sửa đổi năm 2008): “PCMT là phòng ngừa, ngăn chặn, đấu

tranh chống tệ nạn ma tuý và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý” Trong đó:

- Tệ nạn ma túy là tình trạng nghiện ma túy, tội phạm về ma túy và các hành vi trái phép khác về ma túy (khoản 8 Điều2);

- Các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý bao gồm các hoạt động nghiên cứu, giám định, sản xuất, vận chuyển, bảo quản, tàng trữ, mua bán, phân phối, sử dụng, xử lý, trao đổi, nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh các chất

ma túy, tiền chất và thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, được cơ quan quản

lý nhà nước có thẩm quyền cho phép theo quy định của pháp luật (khoản9);

- Kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý là việc cho phép, theo dõi, kiểm tra, giám sát các hoạt động quy định tại khoản 9 Điều này và phòng ngừa, ngăn chặn việc lợi dụng các hoạt động đó vào mục đích khác (khoản10)

- Phòng ngừa, ngăn chặn, đấutranh:

+ Phòng ngừa bao gồm “đề phòng” và “ngăn ngừa” Đề phòng là chuẩn

bị trước để sẵn sàng đối phó, ngăn ngừa, hoặc hạn chế những thiệt hại có thể xảy ra Ngăn ngừa là làm cho cái xấu, cái không hay đang có khả năng xảy ra

sẽ không xảy ra được Phòng ngừa là chuẩn bị trước, bằng cách này hay bằng cách kháckhông để cho cái xấu, cái không hay nào đó xảy ra

+ Phòng ngừa ma túy là bất cứ hoạt động nào nhắm đến việc giảm bớt hoặc giảm thiểu việc sử dụng ma túy và những hậu quả tai hại của nó

+ Ngăn chặn tệ nạn ma túy là hoạt động nhằm ngăn ngừa, chặn đứng những tác hại, ảnh hưởng xấu của tệ nạn ma túy; ngăn chặn sự phát triển của

tệ nạn ma túy trong cộng đồng, xã hội, bao gồm ngăn chặn các hoạt động bất hợp pháp liên quan đến việc trồng các cây có chứa ma túy; các hoạt động sản xuất, chế biến, mua bán, vận chuyển và sử dụng trái phép chất ma túy; ngăn chặn sự gia tăng số người nghiện, tái nghiện (ngăn chặn nguồn cung về matúy)

+ Đấu tranh chống tệ nạn ma túy là hoạt động nhằm tiến tới việc ngăn chặn, đẩy lùi và tiến tới xóa bỏ tệ nạn ma túy; xóa bỏ các tụ điểm phức tạp về

ma túy; xóa bỏ việc buôn bán, sử dụng trái phép ma túy với mục đích hướng đến là xóa bỏ tệ nạn ma túy ra khỏi cộng đồng, xã hội

Khái niệm pháp luật về phòng, chống ma túy

Pháp luật là hệ thống các quy tắc xử sự có tính bắt buộc chung do Nhà nước đặt ra hoặc thừa nhận, thể hiện ý chí nhà nước của giai cấp thống trị trên

cơ sở ghi nhận các nhu cầu về lợi ích của toàn xã hội, được đảm bảo thực

hiện bằng Nhà nước nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội với mục đích trật tự

và ổn định xã hội, vì sự phát triển bền vững của xã hội [40, tr.228]

Pháp luật phòng, chống ma túy là một bộ phận cấu thành trong hệ thống pháp luật của Nhà nước Việt Nam Ngay từ khi mới thành lập nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa, Nhà nước đã rất quan tâm đến công tác phòng, chống ma túy, coi phòng, chống ma túy là một trong những nhiệm vụ cơ bản của Nhà nước Những quy định về ngăn chặn, đấu tranh loại trừ ma túy ra khỏi đời sống xã hội dần được hình thành và đến nay đã trở thành hệ thống những quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy Trong văn bản quy phạm pháp luật cao nhất của Nhà nước là Hiến pháp năm 2013 quy định: “nghiêm cấm sản

xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc phiện và các chất ma túy khác Nhà nước quy định chế độ bắt buộc cai nghiện và chữa các bệnh xã hội nguy hiểm ”

Đặc biệt, tình hình ma túy và các tội phạm và ma túy diễn biến ngày càng phức tạp hơn, những quy định trong Bộ luật Hình sự năm 1985 không đáp ứng được yêu cầu của cuộc đấu tranh này Sau nhiều lần (các năm: 1991,

1992, 1997, 1999) được điều chỉnh, bổ sung; ngày 27/11/2015 BLHS được Quốc hội thông qua giữ nguyên các tội về ma túy quy định trong BLHS được Quốc hội thông qua ngày 21/12/1999 và được sửa đổi bổ sung vào ngày 19/6/2009 nhưng có khác là chia tách các Điều 194, Điều 200 trong BLHS năm 2009 thành các tội riêng biệt Cụ thể là Điều 194 trong BLHS năm 2009 được chia tách thành 04 (bốn)tội quy định trong BLHS năm 2015 đó là: Điều 249: Tội tang trữ trái phép chất ma túy Điều 250: Tội vận chuyển trái phép chất ma túy Điều 251: Tội mua bán trái phép chất ma túy Điều 252: Tội chiếm đoạt chất ma túy Điều 200 trong BLHS năm 2009 chia tách thành 02 (hai) tội quy định trong BLHS năm 2015, đó là Điều 257; Tội Cưỡng bức người khác sử dụng trái phép chất ma túy Điều 253: Tội lôi kéo người khác

sử dụng trái phép chất ma túy Các tội về ma túy được quy định trong BLHS

sửa đổi cũng như quy định trong BLHS được Quốc hội thông qua ngày 27/11/2015 là quá trình phản ánh quá trình diễn biến của tội phạm về ma túy

và cũng thể hiện ý chí của Nhà nước Việt Nam đấu tranh với loại tội phạm ma túy

Mặt khác, ngày 09/12/2000, Quốc hội khóa X, kỳ họp thứ 8 đã thông qua Luật phòng, chống ma túy gồm 8 chương, 56 điều, quy định về phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh phòng chống tệ nạn ma túy, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy; quy định trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống ma túy Luật phòng, chống ma túy năm

2000 là nền tảng pháp lý vững chắc cho công tác đấu tranh phòng, chống ma túy hiện nay và trong thời gian tới, thể hiện quan điểm của Đảng và Nhà nước quyết tâm phòng, chống ma túy–hiểm họa chung của nhân loại Các quy định của Luật phòng, chống ma túy năm 2000 còn được quy định cụ thể, chi tiết và được hướng dẫn thi hành trong các văn bản dưới luật (các Nghị định, Thông

tư, Thông tư liên tịch) Các văn bản này cụ thể hóa chi tiết các quy định của Luật, góp phần xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật vềphòng, chống

ma túy

Cùng với những diễn biến phức tạp của ma túy và tệ nạn ma túy, hệ thống pháp luật về ma túy và tệ nạn ma túy không ngừng được sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện Mặt khác, để các quy định pháp luật trên đi vào cuộc sống

và phát huy hiệu lực, Đảng và Nhà nước đã có nhiều văn bản để chỉ đạo công tác phòng, chống ma túy, không những về chủ trương mà cả bằng những hành động cụ thể: các Chỉ thị của Bộ Chính trị; Nghị quyết của Chính phủ , đồng thời đầu tư kinh phí,thành lập Ban chủ nhiệm chương trìnhquốc gia

06 và sau này là Ủy ban Quốc gia phòng chống AIDS, tệ nạn ma túy và mại dâm, thành lập lực lượng chuyên tráchphòng, chống ma túy

Như vậy, pháp luật về phòng, chống ma túy là tổng thể những quy phạm

pháp luật để điều chỉnh các hoạt động về phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống tệ nạn ma túy, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan tới ma túy, quy định trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trongphòng, chống ma túy

1.1.1.2 Đặc điểm cơ bản của pháp luật về phòng, chống ma túy

Pháp luật về phòng, chống ma túy có những đặc điểm cơ bản sau:

- Thứ nhất, pháp luật phòng, chống ma túy có tính đa dạng về chủ thể

Chủ thể quan hệ pháp luật phòng, chống ma túy có phạm vi rất rộng, mọi cá nhân, tổ chức có năng lực chủ thể theo quy định của pháp luật tham gia vào các quan hệ pháp luậtphòng, chống ma túy đều trở thành chủ thể quan hệ pháp luật phòng, chống ma túy Cá nhân bao gồm: Công dân, người nước ngoài, người Việt Nam ở nuớc ngoài Các tổ chức bao gồm các tổ chức nhà nuớc và các tổ chức phi nhà nước Cụ thể là các cơ quan nhà nước, nhà nước nói chung, các tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế Ngoài ra, gia đình cũng được coi là chủ thể của quan hệ pháp luật phòng, chống ma túy

- Thứ hai,phương pháp điều chỉnh của pháp luật về phòng, chống ma

tuý chủ yếu là phương pháp quyền lực và phương pháp hành chính - mệnh lệnh.Các quy phạm pháp luật phòng, chống ma tuý chủ yếu tập trung ở các ngành luật: Luật Hình sự, Luật phòng, chống ma túy, Luật Xử lý vi phạm hành chính Phương pháp điều chỉnh của Luật Hình sự là phương pháp quyền uy, phương pháp điều chỉnh của Luật Xử lý vi phạm hành chính và Luật Phòng, chống matuý là phương pháp hành chính - mệnh lệnh

- Thứ ba, các chế tài được sử dụng trong pháp luật về phòng, chống ma

túychủ yếu là chế tài hành chính, chế tài hình sự và thể tính nghiêm khắc rất cao, phản ứng gay gắt của nhà nuớc đối với các hành vi vi phạm pháp luật

-Thứ tư, pháp luật phòng, chống ma túy thể hiện tính nhân văn, cộng

đồng, nhân loại sâusắc

1.1.2 Nội dung của pháp luật về phòng, chống ma túy

Từ khái niệm pháp luật về phòng, chống ma túy, nội dung của pháp luật về phòng, chống ma túybao gồm:

Trong những năm qua, Việt Nam đã từng bước xây dựng và hoàn thiện

hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy, nhằm ngăn chặn, đầy lùi và xóa

bỏ tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống xã hội Nội dung chủ yếu của pháp luật về phòng, chống ma túy được khái quát cụ thể như sau:

1.1.2.1 Quy định về chất ma túy và tiền chất dùng vào việc sản xuất ma túy

Quy định về chất ma tuý và tiền chất dùng vào việc sản xuất ma tuý ở các văn bản pháp luật: Luật Hình sự, Luật phòng, chống ma túy và các Nghị định của Chính phủ Các chất ma tuý được quy định trong Luật Hình sự gồm nhựa thuốc phiện,nhựa cần sa hoặc cao côca, hêrôin, côcain, lá, hoa, quả cây cần sa hoặc lá cây côca, quả thuốc phiện khô, quả thuốc phiện tươi, các chất

ma tuý khác ở thể rắn, các chất ma tuý khác ở thể lỏng Luật phòng, chống ma túy không liệt kê các chất ma tuý như Luật Hình sự mà đưa ra khái niệm chất

ma tuý theo hướng khái quát, chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần, tuy nhiên chỉ những chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành thì mới được coi là chất ma tuý Đối với tiền chất ma tuý dùng vào việc sản xuất ma tuý, Luật hình sự chỉ đưa cụm từ “ tiền chất” chứ không quy định các tiền chất cụ thể như trong Luật phòng, chống ma túy Theo Luật phòng, chống ma túy thì tiền chất là các hoá

chất không thể thiếu được trong quá trình điều chế, sản xuất chất ma tuý, được quy định trong danh mục do Chính phủ banhành

1.1.2.2 Quy định về trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trong phòng, chống ma túy

Những quy định về trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chứctrong phòng, chống ma túy được quy định trong Luật phòng, chống ma túy (gồm 9 điều từ Điều 6 đến Điều 14), trong đó: Luật quy định rõ cá nhân phải

có trách nhiệm với chính bản thân mình, đối với gia đình mình và đối với xã hội Đối với chính bản thân mình, mỗi cá nhân phải có trách nhiệm bảo vệ sức khoẻ của mình không được sử dụng trái phép chất ma tuý dưới bất kỳ hình thức nào; thực hiện đúng chỉ định của thầy thuốc về sử dụng thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần để chữa bệnh Đối với gia đình mình phải có trách nhiệm giáo dục các thành viên trong gia đình, kể cả thân nhân và tác hại của

ma tuý và thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy; quản

lý chặt chẽ, ngăn chặn các thành viên trong gia đình tham gia tệ nạn ma tuý Đối với xã hội, cá nhân có trách nhiệm cả trong phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh với tệ nạn ma tuý và cả trong công tác cai nghiện

Đối với gia đình, do gia đình có vị trí đặc biệt quan trọng trong việc phòng ngừa, ngăn chặn các thành viên trong gia đình tham gia tệ nạn ma tuý, Luật quy định gia đình là một chủ thể có những trách nhiệm nhất định như: Giáo dục, quản lý chặt chẽ, đấu tranh ngăn chặn thành viên trong gia đình tham gia tệ nạn ma tuý; đấu tranh với các hành vi trái phép về ma tuý của thân nhân và của người khác; tham gia hỗ trợ hoạt động cai nghiện ma tuý tại các

cơ sở cai nghiện và tại gia đình cộng đồng; đóng góp một phần kinh phí cho việc cai nghiện của các thành viên trong gia đình mình Tuy nhiên, Luật không quy định áp dụng chế tài đối với gia đình, vì vai trò của gia đình chỉ có thể được phát huy trên cơsởnhậnthức đầy đủ về tác hại của ma tuý đối với từng thành viên trong gia đình, không phải trên cơ sở chế tài nghiêmkhắc

Đối với cơ quan, tổ chức Luật quy định, cơ quan tổ chức cũng có trách nhiệm như đối với cá nhân và gia đình có trách nhiệm phát hiện, cung cấp nhanh chóng các thông tin về tệ nạn ma tuý Riêng đối với cơ quan Nhà nước phải xem xét và giải quyết kịp thời những thông tin, tố giác về tệ nạn ma tuý; tham gia triệt phá cây có chứa do chính quyền địa phương tổ chức Luật còn quy định trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các thành viên, Nhà trường và các cơ sở giáo dục, đơn vị vũ trang Đặc biệt, Điều 13 của Luật đã quy định rõ cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm ma tuý thuộc lực lượng công an nhân dân và cơ quan này có đặc quyền, được áp dung các biện pháp nghiệp vụ trinh sát cần thiết để phát hiện tội phạm về ma tuý, bảo vệ người tố giác, người làm chứng và người bị hại trong các vụ án về matuý

1.1.2.3 Quy định về về kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến matúy

Luật phòng, chống ma túy dành một chương (Chương III) quy định kiểm soát chặt chẽ đối với việc nghiên cứu, giám định, sản xuất, vận chuyển, bảo quản, tồn trữ, tàng trữ, mua bán, phân phối, trao đổi, sử dụng, xử lý nhập khẩu, xuất khẩu, quá cảnh chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần (nội dung này phải phùhợpvới yêu cầu của 3 Công ước của Liên hiệp quốc về phòng,chốngmatuý năm 1961, năm 1971 và năm1998)

Luật không quy định cho một cơ quan chuyên trách kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý vì các hoạt động này thuộc các chuyên ngành khác nhau, nếu giao cho một cơ quan thực hiện việc kiểm soát thì khó đảm bảo hiệu quả do không đủ trình độ nghiệp vụ cũng như kinh phí để bao quát hết các vấn đề về ma túy Vì vậy, Luật quy định theo hướng:

-Bộ Y tế có thẩm quyền kiểm soát chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần sử dụng trong lĩnh vực y tế, phân tích, kiểm nghiệm

và nghiên cứu khoahọc;

- Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công thương) có thẩm quyền kiểm soát

chất ma túy, tiền chất sử dụng trong lĩnh vực sảnxuất;

- Bộ Công an có thẩm quyền kiểm soát chất ma tuý, tiền chất vào, ra hoặc quá cảnh lãnh thổ Việt Nam và trong các hoạt động để phục vụ trong lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma tuý (giám định, nghiên cứu, huấnluyện)

1.1.2.4 Quy định về trách nhiệm pháp lý đối với những hành vi vi phạm pháp luật vềphòng, chống ma túy

- Luật phòng, chống ma túy quy định các hành vi bị cấm: tại Điều 3 của

Luật quy định liệt kê một loạt các hành vi bị nghiêm cấm liên quan đến matuý

Mục đích của quy định nhằm ngăn chặn, đẩy lùi và loại trừ tệ nạn ma túy

ra khỏi đời sống xã hội Các tổ chức, cá nhân nếu thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm này sẽ phải gánh chịu những hậu quả pháp lý nghiêm trọng theo quy định của Bộ luật Hình sự và Pháp luật Xử lý vi phạm hànhchính

- Chương XVIII Bộ luật Hình sự năm 1999 quy định các tội phạm về ma tuý gồm 10 Điều tương ứng với 10 tội danh khác nhau So với Chương VIIA(phần tội phạm) Bộ luật hình sự năm 1985, thì Bộ luật Hình sự năm

1999 quy định ít hơn 4 Điều (Bộ luật hình sự năm 1985 có 14 Điều) nhưng các hành vi phạm tội về ma tuý vẫn bị xử lý không sót một hành vinào

Các tội phạm về ma tuý quy định tại Chương XVIII của Bộ luật hình sự năm 1999 có đặc điểm chung nhất là bất cứ hành vi phạm tội nào cũng trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến ma tuý Cũng chính vì vậy, Chương XVIII

có tên gọi “Các tội phạm về ma tuý” Tuy nhiên, do tính nguy hiểm cho xã hội của tội phạm ma tuý cáo hơn so với các tội phạm khác được quy định trong Bộ luật Hình sự (trừ các tội xâm phạm an ninh quốc gia) nên mức hình phạt của tội các tội phạm ma tuý rất nghiêm khắc: trong số 10 tội thì có 3 tội

có mức cao nhất của khung hình phạt là tử hình (khoản 4 Điều 193, khoản 4 Điều 194 và khoản 4 Điều 197); có 2 tội có mức cao nhất của khung hình phạt

là chung thân (khoản 4 Điều 195, khoản 4 Điều 200 và khoản 4 Điều 201); có

12 trường hợp là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng (khoản 3, khoản 4 Điều 193, khoản 3, khoản 4 Điều 194, khoản 3, khoản 4 Điều 195, khoản 3, khoản 4 Điều 197, khoản 3, khoản 4 Điều 200 và khoản 3, khoản 4 Điều 201); có 8 trường hợp là tội phạm rất nghiêm trọng (khoản 2 Điều 193, khoản 2 Điều

194, khoản 2 Điều 195, khoản 2 Điều 196, khoản 2 Điều 197, khoản 2 Điều

198, khoản 2 Điều 200 và khoản 2 Điều 201); có 10 trường hợp là tội phạm nghiêm trọng (khoản 2 Điều 192, khoản 1 Điều 193, khoản 1 Điều 194, khoản

1 Điều 195, khoản 1 Điều 196, khoản 1 Điều 197, khoản 1 Điều 198, khoản 2 Điều 199, khoản 1 Điều 200 và khoản 1 Điều 201); chỉ có 2 trường hợp là tội phạm ít nghiêm trọng (khoản 1 Điều 192 và khoản 1 Điều 199).Bộ luật Hình

sự 2015, tại chương XX các tôi phạm về ma tuý cũng được quy định với những quy định hành vi từ tội trồng cây thuốc phiện, cây coca, cây cần sa , tội sản xuất trái phép chất ma tuý, tội tàng trữ, tội vận chuyển trái phép mua bán, chiếm đoạt, tổ chức sử dụng trái phép chất ma tuý, tội chứa chấp việc sử dụng trái phép chất ma tuý, tội cưỡng bức, tội lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma tuý và tội vi phạm các quy định về quản lý sử dụng chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần từ điều 247 đến điều 259 của BLHS 2015 với những hình phạt rất nghiêm khắc

Việc Quốc hội quy định một Chương các tội phạm về ma tuý đã đáp ứng yêu cầu bức xúc của tình hình đấu tranh phòng, chống ma túy đang xảy ra Nắm chắc những đặc điểm của các tội phạm về ma tuý không chỉ giúp cho các các cơ quan tiến hành tố tụng và người tiến hành tố tụng có phương pháp phù hợp trong việc áp dụng các quy định của Bộ luật hình sự vào việc điều tra, truy tố, xét xử các vụ án về ma tuý, mà còn có tác dụng vận động nhân dân tham gia vào cuộc đấu tranh phòng chống tệ nạn ma tuý trong tình hình hiện nay, góp phần chặn đứng và đẩy lùi tệ nạnnày

Bên cạnh các quy định của Bộ luật Hình sự về các hình phạt đối với các

hành vi phạm tội về ma túy, pháp luật Việt Nam còn có các quy định về xử lý hành chính đối với một số hành vi vi phạm trong công tác phòng, chống ma túy

Các hành vi bị xử lý vi phạm hành chính chủ yếu được áp dụng đối với một số hành vi mà tính chất, mức độ vi phạm chưa đến mức phải xử lý hình

sự theo các quy định của Bộ luật hình sự

Các quy định về xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy được quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 (thay thế cho Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002, sửa đổi bổ sung năm 2007, 2008) và các Nghị định do Chính phủ ban hành baogồm các biện pháp xử phạt vi phạm hành chính được quy định trong Nghị định số 167/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng và chữa cháy; phòng, chống bạo lực gia đình (gọi tắt là Nghị định 167/2013/NĐ-CP) và các biện pháp xử lý vi phạm hành chính, baogồm:

+ Biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn: đối với Người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên có nơi cư trú ổn định [44]

+ Biện pháp đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc: Đối tượng áp dụng biện phápvàocơsởcainghiệnbắtbuộclàngườinghiệnmatúytừđủ18tuổitrở lên đãbị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện hoặc chưabịápdụngbiệnphápnàynhưngkhôngcónơicư trúổnđịnh[44]

Bên cạnh một số biện pháp xử lý vi phạm hành chính điển hình nêu trên, phụ thuộc vào tính chất, mức độ của hành vi vi phạm pháp luật về phòng, chống ma túy, chủ thể thực hiện hành vi còn bị áp dụng các biện pháp xử lý khác theo quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012

1.1.2.5 Quy định về cai nghiện matúy

Cai nghiện ma tuý được quy định trong Luật phòng, chống ma túy và Nghị định của Chính phủ Cai nghiện ma tuý là một trong những nội dung

quan trọng nhất của Luật Việc cai nghiện ma tuý theo tinh thần của Luật là Nhà nước có chính sách khuyến khích việc tự nguyện cai nghiện ma tuý song song với việc áp dụng chế độ cai nghiện đối với người nghiện ma tuý, đồng thời tổ chức các cơ sở cai nghiện ma tuý bắt buộc và khuyến khích cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức thực hiện các hình thức cai nghiện ma tuý tại gia đình và cộng đồng bên cạnh đó khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước và nước ngoài hỗ trợ các hoạt động cai nghiện ma tuý

Đặc biệt, Luật giao cho ngành LĐTB&XH quản lý công tác cai nghiện

ma tuý vì quản lý ma tuý là vấn đề mang tính xã hội cao và người nghiện ma túy chưa phải là tội phạm, nên không nhất thiết phải giao cho lực lượng công

an quản lý Trong quá trình thực hiện, ngành LĐTB&XH phải có sựphối hợp chặt chẽ với các cơ quan công an, y tế và các cơ quan hữu quankhác

Điều 28 quy định thời gian cai nghiện bắt buộc là từ một năm đến hai năm vì khi nghiện ma tuý, người nghiện ma tuý sẽ mắc các rối loạn về thể chất và tâm lý, thường kèm theo các triệu chứng tâm thần Do đó, muốn cai nghiện cho họ thì trước hết phải điều trị rối loạn tâm lý va các triệu chứng rối loạn tâm thần Việc điều trị này phải có thời gian dài mới có hiệu quả và phải trải qua các giaiđoạn:

+ Cắt cơn giải độc, điều trị các bệnh phối hợp: tốn khoảng 03 tháng; + Điều trị phục hồi tâm lý, sức khoẻ: mất khoảng 09 tháng;

+ Lao động trị liệu, học nghề, chuẩn bị tái hoà nhập cộng đồng, chống tái nghiện: thường là 12 tháng

Điều 28 của Luật phòng, chống ma túy giao thẩm quyền cho Chủ tịch Uỷ ban nhân dân cấp huyệnra quyết định bắt buộc cai nghiện Hiện nay, theo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 giao Toà án nhân dân cấp huyện ra quyết định áp dụng biện pháp cai nghiện bắt buộc

Qua nghiên cứu nội dung pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma tuý,

có thể đưa ra một số kết luận về pháp luật phòng, chống ma túy như sau:

- Pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma túy là một bộ phận cấu thành trong hệ thống pháp luật của Nhà nước Việt Nam, là tổng thể những quy phạm pháp luật để điều chỉnh các hoạt động về phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống tệ nạn ma túy, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan tới ma túy, quy định trách nhiệm của cá nhân, gia đình, cơ quan, tổ chức trongphòng, chống ma túy;

- Pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma tuý là sự thể chế hóa tư tưởng, quan điểm chỉ đạo, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam về công tác phòng, chống matuý;

- Pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma túy có quy định trách nhiệm của gia đình trong phòng, chống ma túy (quy định trong Luật phòng, chống

ma túy) Đây là một đăc điểm mang tính đặc thù của Pháp luật Việt Nam về phòng, chống ma túy

1.2 Tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy

Các văn bản quy phạm pháp luật đã được ban hành cần được thực hiện trong cuộc sống thì chúng mới có ý nghĩa Mục đích của việc ban hành văn bản pháp luật chỉ đạt được khi các văn bản quy phạm pháp luật do Nhà nước đặt ra được các tổ chức và cá nhân trong xã hội thực hiện một cách chính xác, đầy đủ Do vậy, vấn đề không chỉ là xây dựng và ban hành thật nhiều các văn bản pháp luật, điều quan trọng là phải thực hiện pháp luật, làm cho những yêu cầu, quy định của chúng trở thành hiện thực

Việc thực hiện chính xác, đầy đủ pháp luật xã hội chủ nghĩa là mối quan tâm không chỉ từ phía Nhà nước xã hội chủ nghĩa mà từ cả mỗi người dân trong xã hội Họ tự giác thực hiện pháp luật và đòi hỏi pháp luật phải được các tổ chức, các cá nhân khác tôn trọng, thực hiện chính xác và đầy đủ

Tổ chức thực hiện pháp luật là một trong những vấn đề lý luận cơ bản,

có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong khoa học pháp lý cũng như trong hoạt động thực tiễn Thấm nhuần quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng Nhà nước pháp quyền Xã hội Chủ nghĩa, Nhà nước của dân, do dân và vì dân, Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm về vấn đề tăng cường pháp chế, coi trọng việc thực hiện pháp luật tổ chức thực hiện pháp luật Nghiên cứu các văn kiện Đại hội Đảng, nhất là từ Nghị quyết Đảng lần thứ VI đến nay, trong các văn kiện đều đề cập đến nhiệm vụ xây dựng pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luật và tăng cường pháp chế, như: Pháp luật được chấp hành nghiêm chỉnh, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật Trong điều kiện Đảng cầm quyền, mọi cán bộ bất cứ cương vị nào đều phải sống và làm việc theo pháp luật, gương mẫu tôn trọng pháp luật, không cho phép bất cứ ai dựa vào quyền thế để làm trái pháp luật, mọi hành

vi vi phạm đều phải xử lý hay: “Tăng cường pháp chế, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội Chủ nghĩa Việt Nam Quản lý xã hội bằng pháp luật, đồng thời coi trọng giáo dục nâng cao đạo đức”, hoặc: “Phát huy dân chủ đi đôi với giữ vững kỷ cương, tăng cường pháp chế, quản lý xã hội bằng pháp luật, tuyên truyền, giáo dục toàn dân, nâng cao ý thức chấp hành luật”.Các quan điểm trên của Đảng về pháp luật, quản lý xã hội bằng pháp luậtvà tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa đã được thể chế hóa trong hệ thống Hiến Pháp, pháp luật, mà sự thể chế hóa quan trọng và tập trung nhất được thể hiện trong Hiến phápsửa đổi 2013

Nhà nước quản lý xã hội bằng pháp luật, không ngừng tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, các cơ quan nhà nước, tổ chức kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và mọi công dân phải nghiêm chỉnh chấp hành Hiến Pháp, pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm, các vi phạm Hiến pháp và pháp luật Mọi hành động xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tập thể và của công dân đều bị xử lý theo pháp luật [37] Như vậy, có thể nói một trong những vấn đề quan trọng trong quản lý xã

hội là phải đưa các quy định pháp luật vào cuộc sống, biến những quy định pháp luật thành hiện thực trong điều chỉnh các quan hệ xã hội, hay nói cách khác là phải thực hiện pháp luật

Thực hiện pháp luật là hành vi (hành động hoặc không hành động) của con người phù hợp với những quy định của pháp luật Nói khác đi, tất cả những hoạt động nào của con người, của các tổ chức mà thực hiện phù hợp với quy định của pháp luật thì đều được coi là biểu hiện của việc thực hiện các quy phạm pháp luật

Dưới góc độ, pháp lý, thực hiện pháp luật là hành vi hợp pháp Hành vi đókhông trái mà phù hợp với quy định của pháp luật và có lợi cho xã hội, cho Nhà nước, cho cá nhân Hành vi hợp pháp có thể được thực hiện trên cơ sở nhận thức của chủ thể là cần thiết phải xử sự theo đúng quy định của pháp luật Cũng có thể chúng được thực hiện do chủ thể bị ảnh hưởng của những người xung quanh chứ bản thân người thực hiện hành vi đó chưa hoặc không nhận thức đầy đủ là tại saophải làm như vậy Còn có thể có những hành vi hợp pháp được thực hiện do kết quả của việc áp dụng những biện pháp cưỡng chế của nhà nước hoặc do sợ bị áp dụng những biện pháp đó Thực hiện pháp luật

có thể là hành vi của mỗi cá nhân nhưng cũng có thể là hoạt động của các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hộicác tổ chức kinhtế

Có thể hiểu Tổ chức thực hiện pháp luật là quá trình hoạt động có mục

đích của các chủ thể có thẩm quyền làm cho những quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy đi vào thực tế đời sống nhằm mục đích phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh có hiệu quả với tệ nạn matúy

Đặc điểm tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy:

- Tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma tuý do các chủ thể có thẩm quyền thực hiện để triển khai các quy định pháp luật về phòng, chống

ma tuý vào thực thế cuộc sống Hoạt động này do nhiều chủ thể có thẩm

quyền thực hiệnquyết định đến hiệu quả công tác phòng, chống ma tuý

- Quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước đóng vai trò cực kỳ quan

trọng đối với tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy: Quan điểm chủ trương của Đảng, Nhà nước được thể chế hoá trong hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy trong quá trình xây dựng luật Tuy nhiên, do tính chất đặc biệt nguy hiểm của tệ nạn ma tuý nên Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm đến công tác phòng, chống ma túy nói chung và thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy nói riêng nên sau khi các văn bản pháp luật phòng, chống ma túy được ban hành, Đảng, Nhà nước còn ban hành các văn bản thể hiện quan điểm, chủ trương định hướng cho công tác tổ chức triển khai thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy để đưa pháp luật phòng, chống ma túy đi vào cuộc sống Quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước đóng vai trò chỉ

đạo, định hướng cho thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy

- Nội dung của pháp luật phòng, chống ma túy chủ yếu tập trung quy

định về phòng, ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống tệ nạn ma tuý, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý, trách nhiệm của cá nhân, gia đình,

cơ quan, tổ chức trong phòng, chống ma túy Chính vì vậy, tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy gặp rất nhiều khó khăn so với tổ chức thực hiện pháp luật về các lĩnh vực khác bởi tính chất nguy hiểm của tệ nạn ma tuý

và tính chất quyết liệt của cuộc đấu tranhphòng, chống ma túy

1.2.2 Chủ thể và nội dung tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy

1.2.2.1 Chủ thể tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma tuý

- Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về phòng, chống ma tuý

- Cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma tuý thuộc Công an nhân dân Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ chủ trì phối hợp với các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện việc thống nhất quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

- Các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi,

nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện và phối hợp với các

cơ quan hữu quan trong phòng, chống ma tuý Trong đó bao gồm Bộ Lao động, thương binh và xã hội, Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn, Bộ Quốc Phòng, Bộ Tài chính, Bộ Giáo dục và Đào tạo,

Bộ Thông tin truyền thông, Bộ Văn Hoá, Thể thao và Du lịch

- Cơ quan hải quan, bộ đội biên phòng, cảnh sát biển có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an và chính quyền địa phương để kiểm tra, kiểm soát, phát hiện và xử lý các hành vi mua bán, vận chuyển trái phép chất ma tuý, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần qua biên giới theo quy định của pháp luật

- Uỷ ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống

ma tuý tại địa phương chỉ đạo việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức phòng, chống ma tuý tại địa phương quản lý việc cai nghiện ma tuý và hoà nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma tuý

- Các cơ quan thông tin, tuyên truyền có trách nhiệm phối hợp với cơ quan, tổ chức, đơn vị vũ trang nhân dân tổ chức tuyên truyền, giáo dục để nhân dân nhận thức rõ về tác hại của ma túy; chủ trương, chính sách, pháp luật, biện pháp của nhà nước về phòng, chống ma túy

- Mặt trận tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên, các tổ chức khác trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm trong phòng chống ma túy

+ Tổ chức và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền tuyên truyền, giáo dục nhân dân kiến thức pháp luật về phòng, chống ma túy; xây dựng môi trường xã hội lành mạnh, văn minh

+ Phòng ngừa, ngăn chặn người của tổ chức mình và mọi công dân tham gia tệ nạn ma túy

+ Giám sát hoạt động phòng, chống ma túy ở cơ quan, nhà trường, các

cơ sở giáo dục khác và địa bàn dân cư

- Trách nhiệm của nhà trường và các cơ sở giáo dục trong phòng, chống ma túy

+ Tổ chức chương trình giáo dục về phòng, chống ma túy, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy và lối sống lành mạnh cho học sinh, sinh viên, học viên; quản lý chặt chẽ học sinh, sinh viên, học viên tham gia tệ nạn

ma túy

+ Phối hợp với gia đình, cơ quan, tổ chức và chính quyền địa phương

để quản lý, giáo dục học sinh, sinh viên, học viên về phòng, chống ma túy

1.2.2.2 Nội dung tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma túy

Thứ nhất, công tác quán triệt, chỉ đạo, xây dựng kế hoạch triển khai tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống ma tuý

Đảng và Nhà nước luôn quán triệtnhữngyêucầu, quan điểm, chủ trương, giải pháp để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống ma túy Trong mỗi thời kỳ, giai đoạn khác nhau, những quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước được thể hiện dưới những hình thức, biện pháp, yêu cầu khác nhau nhưng luôn luôn thể hiện sự quyết tâm, kiên định và chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước nhằm ngăn chặn, kiềm chế sự gia tăng tội phạm và đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi xã hội Cụ thể

Ban hành các Chỉ thị (của Bộ Chính trị), Nghị quyết (của Chính phủ),

về tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo trong công tác phòng, chống và kiểm soátmatúy,cụthể:Nghịquyếtsố06-CPngày29/01/1993vềtăngcườngchỉđạo công

tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; Chỉ thị số 06/CT/TW ngày 30/11/1996

về tăng cường công tác lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát

ma túy; Chỉ thị số 21-CT/TW ngày 26/3/2008 về tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới; Chỉ thị số 48-CT/TW ngày 22/10/2010 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phòng, chống tội phạm trong tình hìnhmới

Xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật về phòng, chống ma túy:

Luật phòng, chống ma túy ngày 09/12/2000; Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật phòng, chống ma túy ngày 03/6/2008; Văn bản pháp luật quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành

Thành lập và kiện toàn Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm: Quyết định số 686-TTg ngày 25/8/1997 về

việc thành lập Ủy ban Quốc gia phòng, chống ma túy; Quyết định số 61/2000/QĐ-TTg ngày 05/6/2000 về việc thành lập Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm; Quyết định số 50/2007/QĐ-TTg ngày 12/4/2007 về việc kiện toàn Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mạidâm

Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma túy, mại dâm là tổ chức liên ngành giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo, phối hợp công tác phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma tuý, mại dâm

Xây dựng Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy; Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiếm soát ma túy; Kế hoạch công tác hàng năm về công tác phòng, chống ma túy: Chương trình mục tiêu quốc gia theo

từng giai đoạn (giai đoạn2012-2015 theo Kế hoạch số 07/KH-UBQG-BCA ngày 11/01/2013); Chiến lược Quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030 ban hành kèm theo Quyết định số 1001/QĐ-TTg ngày 27/6/2011 của Thủ tướng Chính phủ; Kế hoạch hàng năm của Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ

nạn ma túy, mại dâm về côngtácphòng, chống ma túy Thứ năm, thành lập

Quỹ phòng, chống ma túy: Quyết định số31/2000/QĐ-TTg ngày 02/3/2000 về

việc thành lập Quỹ phòng, chống ma túy; Quyết định số 114/2004/QĐ-TTg ngày 24/6/2004 sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyết định số 31/2000/QĐ-TTg ngày 02/3/2000; Quyết định số165/2008/QĐ-TTg ngày11/12/2008 về kế hoạch triển khai thực hiện Chỉ thị 21 –CT/TW về tiếp tục tang cường lãnh đạo, chỉ đao công tác phòng, chống và kiểm soát ma tuý trong tình hình mới

Quyết định số 52/2011/QĐ-TTg ngày21/9/2011 về Quy chế phối hợp kiểm soát hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý Quyết định số 110/2008/QĐ-TTg ngày 13/8/2008 về việc thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ phòng, chống

ma túy; Quyết định số 47/2012/QĐ-TTg ngày 01/11/2012 về việc thành lập, quản lý và sử dụng Quỹ phòng, chống tội phạm

Thứ hai,tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma tuý

Tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật về phòng, chống ma tuý

nâng cao ý thức của người dân, làm tốt công tác tuyên truyền Luật phòng, chống ma túy góp phần làm giảm số lượng người nghiên ma túy ở địa phương mỗi người dân cần nâng cao nhận thức về tác hại của các loại ma túy, đề cao tinh thần cảnh giác trước các thủ đoạn của tội phạm ma túy như:Kích thích tính tò mò, khuyến mãi dùng thử rồi nghiện, Lôi kéo ăn chơi, sành điệu của một số gia đình khá giả về kinh tế, sử dụng người nghiện lôi kéo, dụ dỗ người khác cùng nghiện với những chiêu trò thưởng hậu hĩnh, giả tạo lợi dụng hoàn cảnh gia đình khó khăn kiếm tiền để mưu sinh cuộc sống mà lợi dụng họ vào buôn bán, vận chuyển ma túy trái pháp luật

Triển khai đồng bộ các loại hình thông tin, tuyên truyền của hệ thống cơ quan thông tin, tuyên truyền, tổ chức chính trị - xã hội các cấp, chú trọng đổi mới nội dung, duy trì, phát huy loại hình tuyên truyền có hiệu quả Thực hiện

xã hội hóa công tác tuyên truyền.Tiếp tục tuyên truyền trên các phương tiện thông tin báo, đài; đưa tin hàng tuần với nhiều tin, bài tuyên truyền về công tác phòng, chống ma túy, nhất là công tác đấu tranh, triệt xóa các đường dây,

ổ nhóm phạm tội về ma túy Thực hiện tốt Quy chế phối hợp trong xây dựng, cung cấp thông tin giữa các chủ thể có thẩm quyển

Thứ ba, tổ chức các biện pháp phòng, ngừa, ngăn chặn, đấu tranh

chống tệ nạn ma tuý, kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý

Thực hiện các biện pháp nghiệp vụ của các bộ, ngành có được giao

nhiệm vụ theo quy định của pháp luật Đối với ngành công an, tập trung đấu tranh trấn áp các tội phạm ma tuý nắm chắc tình hình điều tra cơ bản, xác định đường dây, ổ nhóm; thường xuyên rà soát địa bàn, nắm chắc di biến động của người nghiện và người sử dụng ma túy; đặc biệt quản lý chặt chẽ, có hiệu quả các đối tượng phạm tội về ma túy, đối tượng trọng điểm; tăng cường lực lượng trên các tuyến; địa bàn trọng điểm, các địa bàn giáp ranh, công cộng tập trung triệt xóa, bóc gỡ các đường dây, ổ nhóm mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy Công tác điều trị nghiện, quản lý sau cai nghiện

ma tuý

Công tác phối hợp giữa các ngành: Công an, Y tế, Nông nghiệp phát triển nông thôn, Hải quan, Bộ đội Biên phòng trong quản lý, kiểm tra, giám sát ngăn chặn hiệu quả việc thất thoát, thẩm lậu tiền chất, hóa chất, dược liệu vào việc sản xuất ma túy tổng hợp, chủ động tổ chức các biện pháp ngăn chặn việc trồng cây thuốc phiện, cần sa, cấp, thu hồi giấy phép nhập khẩu, xuất khẩu tiền chất sử dụng trong các lĩnh vực sản xuất, cấp thu hồi giấy phép nhập khẩu, xuất khẩu thuốc cai nghiện ma tuý, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần, chất ma tuý, tiền chất sử dụng trong lĩnh vực y tế

Thứ tư, kiểm tra thanh tra, xử lý vi phạm pháp luật về phòng, chống ma tuý

Kiểm tra các địa bàn công cộng, khu vực giáp ranh phức tạp, phối hợp

linh hoạt các hoạt động điều tra trinh sát với các biện pháp kỹ thuật nghiệp vụ, phối hợp chặt chẽ giữa biện pháp quản lý hành chính, tuần tra kiểm soát công khai với các biện pháp nghiệp vụ trong đấu tranh, bắt giữ và xử lý tội phạm về

ma túy, phòng ngừa không để hình thành tụ điểm phức tạp, gây bức xúc dư luận

Kiểm tra, thanh tra và xử lý vi phạm về an ninh trật tự, tăng cường kiểm tra, quản lý các loại hình kinh doanh lưu trú (khách sạn, quán Bar, karaoke, nhà trọ), cơ sở kinh doanh dịch vụ nhạy cảm có điều kiện về an ninh trật tự,

ngăn chặn không để tội phạm ma túy lợi dụng tổ chức, chứa chấp sử dụng trái phép chất ma túy

Kiểm tra quản lý nhân, hộ khẩu, đăng ký, khai báo tạm trú, tạm vắng; gắn với công tác phát động phong trào quần chúng, vận động nhân dân ở khu dân cư, tích cực tham gia phát hiện tố giác tội phạm ma túy với cơ quan chức năng để có biện pháp đấu tranh, triệt xóa, giải quyết kịp thời các điểm hoạt động tội phạm, tệ nạn ma túy trên địa bàn ngay từ khi mới hình thành, không

để hoạt động kéo dài gây bức xúc dư luận

Thực hiện kiểm tra, thanh tra, kiểm soát các hoạt động mua bán liên quan đến các loại thuốc, thuốc thú y có chứa hoạt chất gây nghiện, chất hướng thần, tiền chất ma túy được phép nhập khẩu, sản xuất lưu hành tại Việt Nam, phòng ngừa hành vi chiết xuất, sản xuất trái phép chất ma túy

1.3 Các yếu tố ảnh hưởng đến tổ chức thực hiện pháp luật về phòng, chống matúy

1.3.1.Phápluật phòng, chống ma tuý

Là tổng thể các yếu tố tạo nên đời sống pháp luật của xã hội ở từng giai đoạn phát triển nhất định bao gồm hệ thống pháp luật, các quan hệ pháp luật , bản thân pháp luật được sinh ra là để điều chỉnh các quan hệ xã hội, là cơ sở để các chủ thể thực hiện pháp luật Song chính các mặt,khía cạnh khác nhau của các chuẩn mực pháp luật cũng có ảnh hưởng nhất định đến hoạt động thực hiện pháp luật

Một hệ thống pháp luật có chất lượng phải đáp ứng yêu cầu khách quan tức là phản ánh đúng thực tiễn và xu hướng vận động của đời sống xã hội Bên cạnh đó một hệ thống pháp luật chỉ được coi là có chất lượng khi pháp luật vừa có tính khái quát, phổ biến, vừa có khả năng thích ứng với các điều kiện cụ thể để có thể áp dụng pháp luật một cách công bằng và có sức thuyết phục trong hầu hết các trường hợp Một hệ thống pháp luật cũng được coi là

có chất lượng khi mà luôn được hoàn thiện bảo đảm phù hợp với thực tiễn

Hoàn thiện hệ thống pháp luật phòng, chống ma túy, đó là việc đưa cuộc sống vào pháp luật phòng, chống ma túy cho phù hợp, theo kịp với yêu cầu thực tiễn đặt ra, với các điều kiện chính trị của đất nước mà quan trọng nhất là phải phù hợp với đường lối, chính sách của Đảng, phù hợp với tập quán, đạo đức truyền thống và các quy phạm xã hội khác Bên cạnh đó, pháp luật phòng, chống ma túycòn phải phù hợp với các nguyên tắc cơ bản của các điều ước quốc

tế, thông lệ quốc tế mà Việt Nam tham gia, ký kết và phê chuẩn

Như vậy, chất lượng của hệ thống pháp luật có ảnh hưởng rất lớn đến thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy Vì vậy, để bảo đảm hiệu quả thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy, hệ thống pháp luật nói chung, pháp luật

về phòng, chống ma túy nói riêng phải bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, có tính khả thicao

1.3.2 Yếu tố chính trị

Yếu tố chính trị là toàn bộ yếu tố tạo nên đời sống chính trị xã hội ở từng giai đoạn lịch sử nhất định, bao gồm môi trường chính trị, hệ thống các chuẩn mực chính trị, chủ trương, chính sách của Đảng và quá trình tổ chức thực hiện chúng; các quan hệ chính trị và ý thức chính trị, hoạt động của hệ thống chính trị Cùng với đó là nền dân chủ xã hội và bầu không khí chính trị - xã hội Yếu

tố chính trị có ảnh hưởng mạnh mẽ tới các hiệu quả của hoạt động thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật, đặc biệt là các cá nhân, cơ quan nhà nước

có thẩm quyền áp dụng phápluật

Quan điểm, chủ trương, đường lối lãnh đạo của Đảng có ảnh hưởng rất quan trọng tới hoạt động thực hiện pháp luật Ở nước ta, sự vận hành của hệ thống pháp luật trên các phương diện xây dựng và áp dụng pháp luật luôn được đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Đảng ta nhận thức sâu sắc rằng, muốn xây dựng một bộ máy nhà nước trong sạch, vững mạnh vận hành trên cơ sở các nguyên tắc quy định của pháp luật thì vấn đề thực hiện pháp luật một cách nhất quán, nghiêm chỉnh từ phía các cán bộ, đảng viên và nhân dân phải luôn

được đặt lên vị trí hàng đầu Muốn cho pháp luật được tôn trọng và thực hiện nghiêm túc thì cán bộ, đảng viên phải là những người đi trước, gương mẫu thực hiện và có năng lực tổ chức và vận động nhân dân thực hiện đường lối của Đảng, pháp luật của Nhà nước, công tâm, thạo việc, tận tụy với nhân dân, biết phát huy sức dân Vì vậy, Đảng ta luôn quan tâm và chỉ đạo sâu sắc đối với các hoạt động pháp luật, trong đó có thực hiện pháp luật

Trong công tác phòng, chống ma túy, bên cạnh việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống các văn bản pháp luật phòng, chống ma túy, quan điểm, chủ trương của Đảng còn được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau Điều đó cho thấy, tổ chức thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy chịu sự tác động, ảnh hưởng rất lớn từ yếu tố chính trị, đặc biệt là quan điểm, chủ trương và đường lối lãnh đạo củaĐảng

Bên cạnh các hình thức thể hiện nêu trên, quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác phòng, chống ma túy còn được thể hiện thôngqua các hoạt động, chương trình định kỳ sơ kết, tổng kết, đánh giá công tác phòng, chống ma túy và đưa ra nhiệm vụ, giải pháp nhằm ngăn chặn có hiệu quả tội phạm và tệ nạn ma túy

1.3.3 Ý thức pháp luật của chủ thể thực hiện pháp luật

Về mặt lý luận, ý thức pháp luật là yếu tố tự điều chỉnh hành vi hợp pháp của mỗi cá nhân Ý thức pháp luật biểu hiện nhận thức, thái độ, tình cảm cá nhân đối với pháp luật, đối với hành vi hợp pháp hay không hợp pháp Người

có ý thức pháp luật cao là người luôn biết điều chỉnh hành vi của mình phù hợp vớiyêu cầu của pháp luật, có niềm tin vào pháp luật, vào công lý, có thái

độ kiên quyết dám đấu tranh với những hành vi vi phạm pháp luật

Do đó, trong công tác phòng, chống ma túy nếu các cá nhân, tổ chức, đơn

vị đều có ýthức pháp luật, biết điều chỉnh hành vi của mình phù hợp với những quy định củapháp luật thì việc thực hiện pháp luật sẽ đảm bảo mang lại hiệu quả và ngược lại

Nếu các cá nhân trong xã hội có ý thức, chủ động kiềm chế không tiến hành những hành động mà pháp luật phòng, chống ma túy ngăn cấm; thực hiện nghĩa vụ pháp lý của mình bằng những hành động tích cực; thực hiện quyền chủ thể của mình và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng chính xác, đầy đủ các quy định pháp luật về phòng, chống ma túy thì các quy định pháp luật phòng, chống ma túy sẽ bảo đảm được thực hiện một cách có hiệu quả, góp phần không nhỏ vào việc ngăn chặn, đẩy lùi tệ nạn ma túy ra khỏi đời sống xãhội

Ngược lại, nếu các chủ thể thực hiện pháp luật phòng, chống ma túy không có ý thức thực hiện pháp luật thì các mục tiêu của pháp luật phòng, chống ma túy sẽ không thể đạt được, các cá nhân có thẩm quyền áp dụng pháp luật không thực hiện đúng chức trách hoặc lợi dụng thẩm quyền được pháp luật quy định, thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật, cấu kết với các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm pháp luật phòng, chống ma túy thì không những pháp luật không được bảo đảm thực hiện có hiệu quả,mà sẽ làm cho tệ nạn ma túy không những không được ngăn chặn, đầy lùi mà còn gây ra những hậu quả xấuhơn

1.3.4 Yếu tố kinh tế

Yếu tố kinh tế bao gồm tổng thể các điều kiện, hoàn cảnh về kinh tế -

xã hội, hệ thống các chính sách xã hội và việc triển khai thực hiện, áp dụng chúng trong thực tế xã hội Nền kinh tế - xã hội phát triển năng động, bềnvững sẽ là điều kiện thuận lợi cho hoạt động thực hiện pháp luật, tác động tích cực tới việc nâng cao hiệu biết pháp luật, ý thức pháp luật của các tầng lớp xã hội Ngược lại, nền kinh tế - xã hội chậm phát triển, kém năng động và hiệu quả có thể ảnh hưởng tiêu cực tới việc thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật Yếu tố kinh tế là nền tảng của sự nhận thức, hiểu biết pháp luật và thực hiện pháp luật nên tác động mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật

Thực tế hiện nay cho thấy rằng, điều kiện kinh tế - xã hội ảnh hưởng quan trọng đến lợi ích và do đó, tác động đến tư tưởng, quan điểm, thái độ, niềm tincủa các tầng lớp nhân dân đối với pháp luật Khi nền kinh tế - xã hội phát triển, đời sống vật chất của các tầng lớp nhân dân được cải thiện, lợi ích kinh tế đượcđảm bảo thì nhân dân sẽ phấn khởi, tin tưởng vào đường lối kinh

tế, chính sách pháp luật, sự lãnh đạo của Đảng và hoạt động, quản lý điều hành của Nhà nước Khi đó, niềm tin của các chủ thể đối với pháp luật được củng cố, hoạt động thực hiện pháp luật sẽ mang tính tích cực, thuận chiều, phù hợp với các giá trị, chuẩn mực pháp luật hiện hành

Khi kinh tế phát triển, đời sống vật chất, tinh thần được cải thiện, các cán

bộ, các tầng lớp nhân dân có điều kiện thỏa mãn các nhu cầu thông tin pháp luật đa dạng và cập nhật Các chương trình phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ dễ dàng tìm đến được với đông đảo cán bộ và nhân dân; nhu cầu tìm hiểu, trang

bị thông tin, kiến thức pháp luật trở thành nhu cầu tự giác, thường trực trong suy nghĩ và hành động của họ Điều đó giúp cho hoạt động thực hiện pháp luật của các chủ thể mang tính tự giác, tích cực Còn khi kinh tế chậm phát triển, thu nhập thấp, tình trạng thất nghiệp còn gia tăng, lợi ích kinh tế không được đảm bảo, đời sống của cán bộ, nhân dân gặp khó khăn thì tư tưởng sẽ diễn biến phức tạp, các hành vi xấu có nguy cơ nảy sinh, tác động tiêu cực đến việc thực hiện pháp luật Đây là mảnh đất lý tưởng cho sự xuất hiện vi phạm pháp luật, đi ngược lại các giá trị, chuẩn mực phápluật

Thực tế, trong công tác phòng, chống ma túy, yếu tố kinh tế có tác động, ảnh hưởng tương đối rõ rệt Minh chứng qua thực trạng về trồng cây có chứa chất ma túytại các địa bàn dân tộc thiểu số, kinh tế khó khăn, nhận thức nhân dân còn rất nhiều hạn chế; tình trạng người dân các địa bàn này thường xuyên tham gia vào các đường dây vận chuyển ma túy làm cho tệ nạn ma túy diễn biến ngày càng phức tạp, khó lường; bên cạnh đó, một số cán bộ nhà nước, đặc biệt là các cán bộtrực tiếp thực hiện pháp luậtphòng, chống ma túy, đã

tham gia vào đường dây mua bán, vận chuyển của các đối tượng vi phạm pháp luật, để mưu cầu lợi ích cá nhân từ chúng, làm cho tệ nạn ma túy diễn biến ngày càng xấu, mất lòng tin của nhân dân vào nhànước

1.3.5.Yếu tố văn hóa – đờisống

Các yếu tố văn hóa – đời sống bao giờ cũng thuộc về một môi trường văn hóa – xã hội nhất định, gắn liền với một phạm vi không gian – xã hội nhất định, nơi các cá nhân và cộng đồng người tổ chức các hoạt động sống, lao động, sinhhoạt, cùng nhau xây dựng, thừa nhận và chia sẻ các giá trị văn hóa, lối sống, phong tục tập quán

Lối sống đô thị và lối sông nông thôn có ảnh hưởng khác nhau tới hoạt động thực hiện pháp luật Đặc trưng nổi bật của lối sống đô thị là cư dân đô thị có nhiều điều kiện tiếp xúc với các thông tin chính trị - xã hội và tích cực tham gia vào các hoạt động xã hội lớn mà phần nhiều được tổ chức tại đô thị;

đô thịlà nơi thường tập trung nhiều thành phần xã hội có trình độ học vấn tương đối cao Tại các thành phố, phạm vi giao tiếp xã hội về cơ bản tương đối rộng, cường độ giao tiếp cao và mang tính ẩn danh trong giao tiếp Đây là điều kiện thuận lợi cho sự hình thành và phát triển ý thức pháp luật và các hình thức thực hiện phápluật

Lối sống nông thôn là lối sống mang tính cộng đồng rất cao và chặt chẽ, liên kết các thành viên trong làng xã lại với nhau, mỗi người đều hướng tới những người khác Điều đó thể hiện ở mối quan hệ gắn bó, sự quan tâm, giúp

đỡ lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình, dòng họ, lối xóm Tính cộng đồng được coi là điều kiện thuận lợi đối với hoạt động thực hiện pháp luật Bằng ý thức cộng đồng, nó giúp các cán bộ pháp luật dễ dàng hơn trong việc phổ biến, tuyên truyền và thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với đông đảo người dân nông thôn

Dư luận xã hội có tác động mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật

Dư luận xã hội gắn liền với ý chí của cộng đồng, của nhóm xã hội nên nó có