Quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố cao bằng, tỉnh cao bằng

Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, phấn đấu giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng trong công nghiệp, thương mại dịch vụ, việc đầu tư xây

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐINH NGỌC KHÁNH

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI THÀNH PHỐ CAO BẰNG, TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ: QUẢN LÝ CÔNG

HÀ NỘI - 2018

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

ĐINH NGỌC KHÁNH

QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC

TẠI THÀNH PHỐ CAO BẰNG, TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ: QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

Mã số: 60 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LÊ TOÀN THẮNG

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan: Luận văn này là công trình nghiên cứu thực sự của cá nhân, được thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của TS Lê Toàn Thắng Các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và không trùng lặp với các đề tài khác Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2018

Tác giả luận văn

Đinh Ngọc Khánh

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành chương trình đào tạo thạc sĩ Quản lý công tại Học viện Hành chính Quốc gia, bên cạnh sự cố gắng của bản thân tôi đã nhận được sự động viên, hướng dẫn, giảng dạy và nhiều ý kiến đóng góp quý báu của các thày, cô giáo Học viện Hành chính Quốc gia, gia đình, bạn bè và đồng nghiệp trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Đặc biệt, Tôi vô cùng trân trọng, biết ơn sâu sắc đến TS Lê Toàn

Thắng - giáo viên hướng dẫn đã tận tình chỉ bảo, giúp đỡ tôi để hoàn thành

luận văn này

Tôi xin cảm ơn lãnh đạo, bạn bè, đồng nghiệp tại UBND phường Ngọc Xuân, thành phố Cao Bằng và những người thân trong gia đình đã luôn ủng

hộ, giúp đỡ, tạo điều kiện thuận lợi để tôi thu thập tài liệu phục vụ việc phân tích, tổng hợp số liệu cũng như động viên tôi trong suốt quá trình thực hiện Luận văn này

Kính chúc Quý thầy cô và bạn bè sức khỏe, hạnh phúc và thành công!

Xin trân trọng cảm ơn./

Hà Nội, ngày 20 tháng 11 năm 2018

Tác giả luận văn

Đinh Ngọc Khánh

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU SƠ ĐỒ

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN 6

1.1 Tổng quan về chi ngân sách nhà nước cấp huyện 6

1.1.1 Khái niệm chi ngân sách nhà nước cấp huyện 6

1.1.2.Vai trò của chi ngân sách nhà nước cấp huyện 7

1.1.3.Nội dung chi ngân sách nhà nước cấp huyện 9

1.2 Quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện 10

1.2.1.Khái niệm, đặc điểm quản lý chi ngân sách cấp huyện 10

1.2.2.Sự cần thiết phải quản lý chi ngân sách cấp huyện 12

1.2.3.Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện 14

1.2.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện 25

1.2.5 Phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện … ……… 30

1.3 Kinh nghiệm quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện của một số địa phương và bài học rút ra cho thành phố Cao Bằng 32

1.3.1.Kinh nghiệm của một số huyện 32

1.3.2.Những bài học kinh nghiệm rút ra cho thành phố Cao Bằng 37

Tóm tắt chương 1 39

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ CAO BẰNG, TỈNH CAO BẰNG GIAI ĐOẠN 2015 – 2017 40

2.1 Khái quát về tình hình kinh tế - xã hội của thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng 40

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội của thành phố Cao Bằng, tỉnh

Cao Bằng 40

2.1.2 Tình hình tổ chức quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng 43

2.2 Thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng 46

2.2.1 Tình trạng tổ chức bộ máy 46

2.2.2 Nhiệm vụ chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng 49

2.2.3 Thực trạng tổ chức thực hiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng 54

2.3 Đánh giá công tác quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng 66

2.3.1 Những kết quả đạt được 66

2.3.2 Những tồn tại 67

2.3.3 Nguyên nhân của tồn tại 70

Tóm tắt chương 2 73

CHƯƠNG 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC TẠI THÀNH PHỐ CAO BẰNG, TỈNH CAO BẰNG 74

3.1 Phương hướng chung về quản lý ngân sách tại thành phố Cao Bằng 74 3.1.1 Mục tiêu phát triển kinh tế xã hội và nhu cầu về chi tài chính – ngân sách tại thành phố Cao Bằng đến năm 2020 74

3.1.2 Phương hướng hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng 78

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng 79

3.2.1 Hoàn thiện các quá trình lập dự toán, chấp hành và quyết toán chi ngân sách nhà nước 80

3.2.2 Phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Tài chính, KBNN và các cơ quan liên quan trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước và triển khai thành công hệ thống

TABMIS 84

3.2.3 Nâng cao chất lượng quản lý ngân sách của cơ quan Tài chính, KBNN trên địa bàn 85

3.2.4 Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi ngân sách nhà nước 86

3.2.5 Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng, tăng cường đào tạo cán bộ quản lý chi ngân sách Nhà nước trên địa bàn Thành phố 87

3.2.6 Tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục để nâng cao tính tự giác và trách nhiệm của đơn vị sử dụng ngân sách 90

3.2.7 Nâng cao vai trò của Hội đồng nhân dân và chính quyền thành phố 90

3.2.8 Tăng cường thanh tra, kiểm tra công tác quản lý chi NSNN 93

3.3 Kiến nghị 94

3.3.1 Kiến nghị với Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Sở Tài chính tỉnh Cao Bằng 94

3.3.2 Kiến nghị đối với Chính phủ, Bộ Tài chính 95

Tóm tắt chương 3 98

KẾT LUẬN 99

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 100

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU SƠ ĐỒ

Sơ đồ 1.1 Tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN cấp huyện 14

Sơ đồ 1.2 Sơ đồ lập dự toán theo phương pháp từ trên xuống 17

Sơ đồ 1.3 Sơ đồ lập dự toán theo phương pháp từ dưới lên 18

Sơ đồ 1.4 Quy tình lập dự toán chi NSNN cấp huyện 19

Sơ đồ 1.5 Quy trình chấp hành dự toán chi NSNN cấp huyện 20

Bảng 2.1: Tổng hợp chi ngân sách qua các năm 2015 - 2017 44

Bảng 2.2: Bảng cân đối thu chi ngân sách qua các năm 46

Sơ đồ 2.1 Sơ đồ tổ chức bộ máy phòng Tài chính Kế hoạch thành phố 48

Bảng 2.3: Tổng hợp dự toán chi ngân sách 55

Bảng 2.4: Tổng hợp chi ngân sách thành phố Cao Bằng năm 2017 57

Bảng 2.5 Tình hình chấp hành chi NSNN theo dự toán tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng 59

qua các năm 2015 – 2017 59

Bảng 2.6 Tỷ lệ chi thường xuyên và chi đầu tư XDCB trong tổng chi 60

NSNN các năm 2015 – 2017 60

Bảng 2.7: Tổng hợp quyết toán chi ngân sách thành phố Cao Bằng 63

giai đoạn 2015-2017 63 Bảng 2.8: Báo cáo tình hình quyết toán của các đơn vị thụ hưởng NS năm 2017 65

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài luận văn

Ngân sách nhà nước là khâu tài chính tập trung giữ vị trí chủ đạo trong

hệ thống tài chính, là nguồn lực vật chất để Nhà nước duy trì hoạt động của

bộ máy quản lý và thực thi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của Nhà nước Ngân sách Nhà nước là một bộ phận cơ bản trong hệ thống tài chính nhà nước, giữ vai trò quan trọng trong nền kinh tế quốc dân, là công cụ quan trọng để Nhà nước điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế đảm bảo phục vụ tốt nhiệm vụ chính trị, phát triển nền kinh tế ổn định, bền vững lâu dài của đất nước

Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng XHCN và đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước, phấn đấu giảm tỷ trọng nông nghiệp, tăng tỷ trọng trong công nghiệp, thương mại dịch vụ, việc đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng ngày càng được quan tâm như xây dựng các khu công nghiệp, cụm công nghiệp, xây dựng nông thôn mới, kiên cố trạm, trường, đường Trước tình hình đó hàng loạt các vấn đề được đặt ra trong công tác quản lý về nhân sự, quản lý tài nguyên, quản lý giá, quản lý thị trường, quản lý về đầu tư xây dựng cơ bản , trong đó việc Quản lý thực hiện dự toán chi Ngân sách nhà nước nói chung và ngân sách thành phố Cao Bằng nói riêng đang đặt ra rất gay gắt Hơn nữa, quản lý thực hiện dự toán chi ngân sách nhà nước trên địa bàn thành phố Cao Bằng cũng còn không ít hạn chế như công tác xây dựng dự toán chưa sát nhiệm vụ, điều hành dự toán còn nhiều bất cập, công tác kiểm soát chi chưa hiệu quả, công tác kiểm tra còn mang tính hình thức, chưa tạo

đơn vị sử dụng ngân sách chưa được phát huy, tâm lý ỷ lại trông chờ vào ngân sách nhà nước còn phổ biến Điều đó ảnh hưởng không tốt đến việc huy động

và khai thác các nguồn lực cho đầu tư nhằm đạt được các mục tiêu phát triển

và giải quyết được các vấn đề xã hội của thành phố Cao Bằng

Nhận thức được vai trò cấp thiết cần phải hoàn thiện quản lý chi ngân

sách nhà nước trong những năm tới Vì vậy, tôi đã lựa chọn vấn đề: “Quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng” làm đề

tài luận văn thạc sĩ của mình Với mục đích vận dụng những kiến thức lý luận

đã học vào hoạt động thực tiễn tại địa phương, đồng thời thông qua nghiên cứu luận văn, tôi được nâng cao trình độ, kiến thức trong lĩnh vực này

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Ngân sách nhà nước là vấn đề được các nhà quản lý cũng như nhiều nhà nghiên cứu quan tâm Vì vậy, đã có những công trình nghiên cứu về ngân sách nhà nước theo nhiều khía cạnh, góc độ và phạm vi khác nhau, trong đó

có những công trình nghiên cứu với phạm vi quốc gia, có những đề tài nghiên cứu đối với từng địa phương cụ thể Có thể nêu lên một số đề tài, một số công trình nghiên cứu tại Việt Nam như sau:

“Hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình" Luận văn Thạc sĩ kinh tế - Hoàng Mạnh Hà năm 2014

“Hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội” Luận văn Thạc sĩ kinh doanh và quản lý - Lê Thị Kim Thư năm 2015

“Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý chi NSNN tại quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng” Luận văn Thạc sĩ kinh tế Nguyễn Thị Hoàng Oanh (2015), với đề tài

Đóng góp thêm cho vấn đề nghiên cứu này, Luận án tiến sỹ kinh tế: “Đổi

mới quản lý chi NSNN trong điều kiện kinh tế thị trường ở Việt Nam” của

Nguyễn Thị Minh, năm 2009 đã hệ thống hoá và làm rõ thêm được các vấn đề

lý luận về NSNN, chi và quản lý chi NSNN trong nền kinh tế thị trường; mối

quan hệ phân cấp quản lý kinh tế và phân cấp ngân sách, cơ chế quản lý chi NSNN, sự cần thiết phải đổi mới phương thức chi

“Quản lý chi tiêu công” sách chuyên khảo của PGS TS Lê Chi Mai, NXB Chính trị Quốc gia Điểm nổi bật của tác phẩm này là nghiên cứu một cách hệ thống và hoàn thiện công tác quản lý chi tiêu công ở Việt Nam, là tài liệu tham khảo nghiên cứu và học tập rất bổ ích cho chuyên ngành Tài chính công

Các công trình nghiên cứu trên đã đề cập đến nhiều khía cạnh khác nhau

về quản lý ngân sách Nhà nước và chi ngân sách Nhà nước Tuy nhiên chưa có công trình nào nghiên cứu về quản lý chi NSNN một cách toàn diện tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng

Vì lý do đó, tác giả đã lựa chọn đề tài “Quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng” Đây là đề tài không có sự trùng

lặp với các công trình đã công bố, đề cập một cách hệ thống, cụ thể về quản lý chi NSNN tại thành phố Cao Bằng

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn

- Mục đích:

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và phân tích thực trạng quản lý chi NSNN tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng, luận văn đề xuất một số giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN tại thành phố Cao Bằng trong thời gian tới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN trên địa bàn

- Nhiệm vụ:

Vận dụng lý luận về chi ngân sách Nhà nước, quản lý chi NSNN để phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý chi ngân sách Nhà nước tại thành phố Cao Bằng

Phân tích, đánh giá thực trạng quản lý chi NSNN tại thành phố Cao Bằng trong những năm qua để chỉ ra những vấn đề còn tồn tại, hạn chế cần khắc phục

Nghiên cứu đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý chi NSNN tại thành phố Cao Bằng

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu:

Quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Phạm vi nghiên cứu:

- Về không gian: tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng

- Về thời gian: Đề tài giới hạn phạm vi nghiên cứu từ năm 2015 đến

năm 2017 và định hướng đến năm 2020

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận:

Đề tài nghiên cứu dựa trên cơ sở các phương pháp luận truyền thống và

đã được sử dụng rộng rãi trong nghiên cứu khoa học: Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử

- Phương pháp nghiên cứu:

Phương pháp thu thập, phân tích, tổng hợp so sánh, thống kê, phương pháp khái quát hóa vấn đề

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Về mặt lý luận:

Hệ thống hóa các lý luận về quản lý chi NSNN, nêu lên các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý chi NSNN tại thành phố Cao Bằng Đồng thời tổng kết kinh nghiệm một số huyện, tỉnh, rút ra các bài học có thể nghiên cứu áp dụng

ở địa phương

- Về thực tiễn:

Luận văn là công trình khoa học nghiên cứu quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, kết quả của luận văn là hệ thống hóa cơ sở khoa học về ngân sách nhà nước, đặc biệt là quản lý chi ngân sách nhà nước, đánh giá thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng và đề

xuất hệ thống giải pháp và kiến nghị để quản lý chi ngân sách nhà nước tại

thành phố Cao Bằng trong thời gian tới

Với kết quả nghiên cứu, luận văn sẽ trở thành tài liệu tham khảo và có giá trị cho việc quản lý, điều hành ngân sách nhà nước mà đặc biệt là quản lý chi ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo luận văn bao gồm ba chương:

Chương 1: Cơ sở khoa học về quản lý chi ngân sách Nhà nước cấp huyện Chương 2: Thực trạng quản lý chi ngân sách Nhà nước tại thành phố

Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2015-2017

Chương 3: Định hướng và hệ thống giải pháp hoàn thiện quản lý chi

ngân sách nhà nước tại thành phố Cao Bằng, tỉnh Cao Bằng

CHƯƠNG 1:

CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ QUẢN LÝ CHI NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN

1.1 Tổng quan về chi ngân sách nhà nước cấp huyện

1.1.1 Khái niệm chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Theo từ điển Bách khoa toàn thư của Liên Xô (1971) cho rằng: “NSNN

là bảng kê các khoản thu và chi bằng tiền của Nhà nước trong một giai đoạn nhất định; là mọi kế hoạch thu chi bằng tiền của bất kỳ xí nghiệp, cơ quan hoặc cá nhân nào trong một giai đoạn nhất định”

Theo từ điển Bách khoa toàn thư về kinh tế Pháp định nghĩa: “NSNN là văn kiện được nghị viện hoặc hội đồng thảo luận và phê chuẩn mà trong đó các nghiệp vụ tài chính của một tổ chức công (nhà nước, chính quyền, địa phương, đơn vị công…) hoặc tư (doanh nghiệp, hiệp hội…) được dự kiến và cho phép”

Theo từ điển kinh tế thị trường của Trung Quốc định nghĩa: “NSNN là kế hoạch thu, chi tài chính hàng năm của Nhà nước được xét duyệt theo trình tự pháp định”

Theo Khoản 14 Điều 4 Luật NSNN được Quốc Hội nước CHXHCN Việt

Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 9 thông qua ngày 25 tháng 6 năm 2015 thông qua,

có hiệu lực thi hành kể từ năm ngân sách 2017, thể hiện NSNN như sau:

“Ngân sách nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chi của Nhà nước được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước

có thẩm quyền quyết định để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước”

Ngân sách địa phương là các khoản thu ngân sách nhà nước phân cấp cho cấp địa phương hưởng, thu bổ sung từ ngân sách trung ương cho ngân sách địa phương và các khoản chi ngân sách nhà nước thuộc nhiệm vụ chi của cấp địa phương

Ngân sách địa phương bao gồm: ngân sách Tỉnh, thành phố; ngân sách Huyện và ngân sách Xã

Chi NSNN là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách nhằm thực hiện các nhiệm vụ, chức năng của nhà nước theo những nguyên tắc nhất định Chi NSNN huyện là quá trình phân phối và sử dụng quỹ ngân sách huyện nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của nhà nước trên địa bàn huyện Đó là toàn bộ khoản chi của NS cấp huyện có trong dự toán, được cơ quan có thẩm quyền quyết định và thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng nhiệm vụ của chính quyền địa phương cấp huyện và các mục tiêu phát triển KTXH trên địa bàn huyện

1.1.2 Vai trò của chi ngân sách nhà nước cấp huyện

1.1.2.1 Đảm bảo nguồn tài chính

Chi NSNN cấp huyện cung cấp nguồn lực tài chính nhằm đảm bảo duy trì hoạt động của hệ thống chính quyền cấp huyện

Hoạt động của bộ máy chính quyền cấp huyện không chỉ nhằm mục đích thống nhất quản lý các hoạt động của kinh tế diễn ra trên địa bàn huyện mà còn nhằm đảm bảo ổn định về mặt an ninh, chính trị, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn

Điều này đòi hỏi phải có bộ máy chính quyền đủ mạnh, có năng lực về vật chất để xây dựng, củng cố và duy trì hoạt động của bộ máy chính quyền cấp huyện thông qua việc bố trí các khoản chi thường xuyên cho cá đơn vị dự

1.1.2.2 Thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội trên địa bàn huyện

Thông qua bố trí các khoản chi NSNN cấp huyện, đặc biệt chi đầu tư XDCB, chi sự nghiệp, chi chương trình mục tiêu quốc gia sẽ cung cấp nguồn tài chính cho việc thực hiện các mục tiêu phát triển KTXH trên địa bàn Từ đó giúp cuộc sống của người dân trên địa bàn đươc cải thiện Kinh tế phát triển kéo theo thu nhập, cuộc sống của người dân cũng phát triển và tốt hơn

Ngân sách huyện là góp phần thực hiện các chính sách xã hội như: chi giáo dục đào tạo, y tế, trợ cấp cho những người có thu nhập thấp hay hoàn cảnh đặc biệt,… Huyện chỉ có thể điều chỉnh nền kinh tế thành công khi có trong tay nguồn tài chính đảm bảo

1.1.2.3 Thực hiện mục tiêu công, đảm bảo công bằng xã hội

Chi NSNN cấp huyện góp phần quan trọng trong việc thực hiện mục tiêu công đảm bảo công bằng xã hội

Cơ chế thị trường đã tạo ra sự phân hóa và cách biệt rất lớn giữa người

có thu nhập cao với người có thu thấp trong xã hội Để giảm khoảng cách đó, nhà nước sử dụng các hình thức trợ cấp NSNN Các khoản trợ cấp từ NSNN nói chung và ngân sách cấp huyện nói riêng cho các đối tượng có thu nhập thấp, các đối tượng chính sách, xã hội, người nghèo làm tăng thêm thu nhập cho các đối tượng trên, thu hẹp khoảng cách giàu nghèo Bên cạnh đó, thông qua các khoản chi cho đầu tư XDCB, các công trình phúc lợi công cộng, các trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, trợ cấp cho giáo dục, y tế ngân sách cấp huyện có ý nghĩa to lớn trong việc nâng cáo dân trí, tăng cường sức khỏe cho nhân dân, đảm bảo công bằng xã hội

1.1.2.4 Tác động đến việc thực hiện mục tiêu ổn định kinh tế vĩ mô của

Nhà nước

Khi NSNN cấp huyện nói chung và chi NSNN cấp huyện nói riêng sụt giảm thì nó cũng ảnh hưởng đến nền kinh tế của địa phương Khi KTXH của

địa phương bị ảnh hưởng thì kinh tế và an sinh xã hội của nước nhà cũng bị ảnh hưởng Chi NSNN cấp huyện quá thấp hoặc quá nhiều đều làm ảnh hưởng không tốt đến quá trình thực hiện phát triển kinh tế và ổn định an sinh

xã hội Khi nền kinh tế gặp phải những khó khăn do ảnh hưởng của khủng hoảng, suy thoái kinh tế, sản xuất, kinh doanh bị đình trệ, nguồn thu của NSNN sụt giảm, việc gia tăng các khoản chi của Chính phủ, các cấp chính quyền hoặc việc bố trí cơ cấu các khoản chi không hợp lý dẫn tới bội chi NSNN Bội chi NS là yếu tố tác động trực tiếp đến việc thực hiện các chính sách của Nhà nước về tiền tệ, về kinh tế nhằm đạt mục tiêu ổn định kinh tế vĩ

mô, an sinh xã hội

Mặt khác, nhà nước sử dụng chi NSNN như công cụ tài chính để kiềm chế lạm phát, ổn định thị trường, giá cả cũng như giải quyết các nguy cơ tiềm

ẩn về bất ổn định KTXH Muốn thực hiện tốt vai trò này, NSNN phải có quy

mô đủ lớn để Nhà nước thực hiện các chính sách tài khóa phù hợp (nới lỏng hay thắt chặt) kích thích sản xuất, kích cầu để góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, ổn định xã hội

1.1.3 Nội dung chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Một là: Chi đầu tư phát triển kinh tế

Chi đầu tư phát triển được cấp phát chủ yếu từ ngân sách trung ương và một số bộ phận đáng kể của ngân sách địa phương và bao gồm các khoản chi sau đây:

- Chi đầu tư xây dựng cơ bản

- Chi đầu tư và hỗ trợ vốn doanh nghiệp nhà nước

- Chi góp vốn cổ phần, vốn liên doanh vào doanh nghiệp thuộc

các lĩnh vực cần thiết có sự tham gia của nhà nước

- Chi cho các quỹ hỗ trợ đầu tư quốc gia và các quỹ hỗ trợ phát triển

Hai là: Chi tiêu dùng thường xuyên

Là những khoản chi không có trong khu vực đầu tư và có tính chất thường xuyên để tài trợ cho hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm duy trì đời sống quốc gia Bao gồm các khoản:

+ Chi quản lý hành chính

+ Chi cho các hoạt động sự nghiệp: Bao gồm chi cho các hoạt động kinh

tế, giáo dục, y tế, nghiên cứu khoa học, đào tạo, văn hóa, thông tin, thể dục thể thao, trợ cấp chính sách xã hội và bảo hiểm xã hội…

+ Chi cho quốc phòng và an ninh

+ Chi khác

Ba là: Chi trả nợ lãi các khoản do chính quyền địa phương vay

Bốn là: Chi bổ sung quỹ dự trữ tài chính địa phương

Năm là: Chi chuyển nguồn sang năm sau của ngân sách địa phương Sáu là: Chi bổ sung cân đối ngân sách, bổ sung có mục tiêu cho ngân sách cấp dưới

Bảy là: Chi hỗ trợ thực hiện một số nhiệm vụ quy định

1.2 Quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2.1 Khái niệm, đặc điểm quản lý chi ngân sách cấp huyện

1.2.1.1 Khái niệm quản lý chi ngân sách cấp huyện

Quản lý chi NSNN là việc phân phối và sử dụng quỹ NSNN nhằm đảm bảo thực hiện chức năng nhiệm vụ của Nhà nước theo nguyên tắc nhất định Quản lý chi NSNN cấp huyện là quá trình tác động của UBND cấp huyện thông qua việc sử dụng có chủ đích các phương pháp quản lý và các công cụ quản lý để tác động và điều khiển và sử dụng NSNN nhằm thực hiện những mục tiêu về kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện

Thực chất quản lý chi NS huyện là quá trình phân phối lại các nguồn tài chính đã được tập trung vào ngân sách huyện sau khi lập kế hoạch và đưa

chúng vào sử dụng sao cho hiệu quả, tiết kiệm, phù hợp với thực tế địa phương đồng thời vẫn luôn đảm bảo chế độ, tiêu chuẩn định mức của nhà nước phục vụ mục tiêu KTXH

Quá trình quản lý NSNN cấp huyện:

- Quá trình phân phối: là quá trình cấp phát kinh phí từ ngân sách huyện

để hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào sử dụng

- Quá trình sử dụng: là trực tiếp chi tiêu dùng khoản tiền cấp phát ngân sách huyện mà không trải qua việc hình thành các loại quỹ trước khi đưa vào

sử dụng

1.2.1.2 Đặc điểm quản lý chi NSNN cấp huyện

Chi NSNN cấp huyện có những đặc điểm cơ bản giống với chi NSNN, nhằm thực hiện những nhiệm vụ của nhà nước trên phương diện kinh tế - xã hội, chính trị, an ninh nên có những đặc điểm như sau:

- Quản lý chi NSNN vừa đảm bảo hoàn thành mục tiêu kinh tế, vừa đảm bảo mục tiêu chính trị, xã hôi trên địa bàn

- Trên phương diện kinh tế, quản lý chi NSNN cấp huyện phải đảm bảo chi đúng dự toán, chi hiệu quả, tiết kiệm, không lãng phí

- Trên phương diện chính trị - xã hội, quản lý chi NSNN cấp huyện phải tiến hành trên cơ sở những luật lệ, những quy định, thủ tục, định mức nhất định được quy định để các cơ quan cấp trên và xã hội có thể giám sát hành vi

và thái độ của các cơ quan và cán bộ công chức nhà nước trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của mình

- Quản lý chi NSNN cấp huyện là hoạt động mang tính pháp lý: Tất cả các hoạt động trong quản lý chi NSNN như lập dự toán, thực hiện dự toán và quyết toán chi đều phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật

- Quản lý chi NSNN cấp huyện là hoạt động mang tính tổ chức và thống nhất cao Tất cả các hoạt động quản lý đều cần có sự phối hợp làm việc chặt chẽ và thống nhất từ trên xuống dưới: HĐND huyện, UBND huyện, Kho bạc

1.2.2 Sự cần thiết phải quản lý chi ngân sách cấp huyện

1.2.2.1 Xuất phát từ vị trí và vai trò của chi ngân sách cấp huyện

Ngân sách cấp huyện là công cụ định hướng phát triển sản xuất, điều chỉnh, kích thích mọi hoạt động của xã hội đi đúng hướng, đúng chính sách chế độ và tăng cường mục tiêu phát triển KTXH, nâng cao đời sống nhân dân trên địa bàn huyện Ngoài ra ngân sách huyện còn là công cụ định hướng, hình thành cơ cấu kinh tế mới, kích thích sự phát triển sản xuất kinh doanh tạo điều kiện cho kinh tế phát triển ổn định bền vững

Trong quá trình đổi mới kinh tế, kinh tế được phát triển mạnh mẽ, nhiệm

vụ chi của chính quyền cấp huyện không ngừng tăng Chính vì vậy công tác quản lý chi NSNN cấp huyện luôn cần được chú trọng nâng cao, giúp cho quá trình huy động nguồn lực việc phát triển kinh tế một cách hợp lý, hiệu quả, thúc đẩy nhanh quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa nông thôn mà Đảng

và Nhà nước đã đặt ra

Thông qua cách khoản chi ngân sách cấp huyện bố trí các khoản chi tiêu

để đảm bảo tăng cường hiệu quả các hoạt động của chính quyền cấp huyện và cấp xã trực thuộc trên địa bàn Ngoài ra thông qua chi NS cấp huyện sẽ cung cấp kinh phí đầu tư cho cơ sở kết cấu hạ tầng, trên cơ sở đó tạo môi trường và điều kiện thuận lợi cho sự ra đời và phát triển của các thành phần kinh tế Bên cạnh đó giúp giải quyết các vấn đề xã hội: trợ giúp trực tiếp cho những người

có thu nhập thấp hay hoàn cảnh đặc biệt khó khăn như chi trợ cấp XH, các khoản chi phí thực hiện chính sách dân số

Từ những vai trò quan trọng của chi NSNN cấp huyện, đòi hỏi sự đảm bảo yêu cầu thực hiện chi NSNN tại địa bàn phải rất cao, do đó cần phải quản

lý và tiến hành điều chỉnh sao cho phù hợp với thực tiễn từ đó mới tạo được hiệu quả trong quản lý NSNN nói riêng và quản lý nhà nước nói chung

1.2.2.2 Xuất phát từ thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước cấp

huyện ở nước ta

Thời gian qua cùng với sự phát triển của đất nước, nền kinh tế hội nhập, ngân sách huyện có những biến đổi tích cực tạo ra nguồn thu ngày càng lớn, đáp ứng được nhu cầu chi tiêu phong phú và đa dạng cho chính quyền huyện Công tác lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết toán, thanh tra kiểm tra chi NSNN cấp huyện ở nhiều địa phương được cải thiện hơn Nhưng bên cạnh đó, còn có những hạn chế về nhiều mặt: công tác lập dự toán ở một số xã chưa được chính quyền xã và huyện quan tâm đúng mức nên gây ra một số hạn chế trong công tác lập dự toán NSNN gây gián đoạn và hiệu quả kém trong quản

lý NSNN Công tác thực hiện, quyết toán và thanh tra kiểm tra chi NSNN cấp huyện cũng còn bộc lộ nhiều yếu kém, hạn chế dẫn đến quản lý chi NSNN vẫn còn xảy ra tình trạng thất thoát, lãng phí

Chi ngân sách cấp huyện đóng vai trò quan trong việc thực hiện các mục tiêu KTXH, đảm bảo an sinh XH ở các địa phương Xong thực tế công tác quản lý chi NSNN cấp huyện hiện nay còn quá nhiều bất cập đòi hỏi cần có những biện pháp để tăng cường, củng cố công tác quản lý chi NSNN tạo điều kiện cho NSNN cấp huyện đủ mạnh để đáp ứng yêu cầu đổi mới, nhiệm vụ mới trong cuộc sống hiện nay

1.2.3 Nội dung quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

1.2.3.1 Tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Sơ đồ 1.1 Tổ chức bộ máy quản lý chi NSNN cấp huyện

- UBND huyện là cơ quan thực hiện chức năng quản lí hành chính nhà nước, chấp hành nghị quyết của hội đồng nhân dân cùng cấp cũng như các văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên Trong quản lý NSNN, UBND huyện

tổ chức quản lý thống nhất ngân sách huyện và các hoạt động tài chính khác của huyện: Lập dự toán NS cấp huyện, phương án phân bổ NS cấp huyện, quản lý thu - chi NS cấp huyện và quyết toán NS cấp huyện

Kế toán các đơn vị dự toán

thuộc huyện

- KBNN huyện là cơ quan tài chính được Nhà nước giao nhiệm vụ quản

lý quỹ NSNN cấp huyện, do vậy có nhiệm vụ thanh toán mọi khoản chi NS

- Phòng Tài chính – Kế hoach là cơ quan tham mưu giúp UBND huyện trong việc tổng hợp dự toán NS huyện và phương án phân bổ dự toán NS huyện, quản lý thu – chi NS huyện và quyết toán NS huyện

1.2.3.2 Tổ chức thực hiện chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Một là: Công tác lập dự toán chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Lập dự toán ngân sách nhà nước là khâu đầu tiên và là giai đoạn khởi đầu trong một quá trình ngân sách ở mỗi quốc gia, nhằm mục đích phân tích, đánh giá giữa khả năng và nhu cầu các nguồn tài chính của Nhà nước nhằm xác lập các chỉ tiêu thu chi ngân sách nhà nước hằng năm một cách đúng đắn, khoa học và phù hợp với thực tiễn

- Mục đích cơ bản của việc lập dự toán chi ngân sách là nhằm bảo đảm tính đúng đắn ngân sách trong kỳ kế hoạch, có căn cứ khoa học và căn cứ thực tiễn các chi tiêu thu, chi của ngân sách trong kỳ kế hoạch

- Yêu cầu trong quá trình lập dự toán ngân sách phải đảm bảo:

+ Kế hoạch ngân sách nhà nước phải bám sát kế hoạch phát triển KT-XH

và có tác động tích cực đối với việc thực hiện kế hoạch phát triển KT-XH + Kế hoạch chi ngân sách nhà nước phải đảm bảo thực hiện đầy đủ và đúng đắn các quan điểm của chính sách tài chính địa phương trong thời kỳ và yêu cầu của Luật ngân sách nhà nước

+ Căn cứ vào điều kiện, tình hình thực tế và nguồn lực tài chính để lựa chọn hoạt động sắp xếp thứ tự ưu tiên bố trí vốn, thực hiện tiết kiệm, cân đối theo kế hoạch trung hạn

+ Lập dự toán đảm bảo thời gian quy định của Luật NSNN 2015 về cơ sở

Căn cứ lập dự toán chi NSNN

- Các chủ trương, chính sách của Nhà nước, nhiệm vụ phát triển

KT-VH-XH đảm bảo quốc phòng, an ninh của Đảng và chính quyền địa phương trong năm kế hoạch và những năm tiếp theo

- Lập dự toán chi ngân sách nhà nước phải dựa trên chỉ tiêu kế hoạch

phát triển kinh tế - xã hội của huyện trong năm kế hoạch

- Lập ngân sách nhà nước phải dựa trên các chính sách, chế độ, tiêu

chuẩn định mức, văn bản cụ thể của các cơ quan có thẩm quyền về chi tài chính nhà nước

- Khả năng cân đối nguồn kinh phí đáp ứng nhu cầu chi NSNN cấp

huyện kì kế hoạch Khả năng này dựa vào cơ cấu thu NSNN kỳ báo cáo và mức tăng trưởng nguồn thu của kỳ kế hoạch

- Kết quả báo cáo phân tích, đánh giá tình hình quản lý và sử dụng kinh

phí chi NSNN cấp huyện kỳ báo cáo là cơ sở và tài liệu tham khảo cho việc xây dựng dự toán kỳ kế hoạch

Có 2 phương pháp phổ biến được áp dụng trong lập dự toán chi NSNN là phương pháp phân bổ từ trên xuống và phương pháp lập từ cơ sở, tổng hợp từ dưới lên

 Phương pháp phân bổ từ trên xuống: là dự toán được khởi đầu từ các nhà quản lý cấp cao (các cơ quan ở trung ương) Trên cơ sở chiến lược dài hạn, đồng thời dựa vào kinh nghiệm, yêu cầu nhiệm vụ và nguồn số liệu quá khứ liên quan đến dự án tương tự, các nhà quản lý cấp trung ương hoạch định việc sử dụng ngân sách chung cho đơn vị Họ ước tính toàn bộ chi phí cũng như chi phí cho các nhóm công việc lớn của từng dự án Sau đó các thông số này được phân bổ chuyển xuống cho các nhà quản lý cấp thấp hơn Các nhà quản lý cấp thấp tiếp tục tính toán chi phí cho từng công việc cụ thể liên quan Quá trình dự tính chi phí được tiếp tục cho đến cấp quản lý thấp nhất

Sơ đồ 1.2 Sơ đồ lập dự toán theo phương pháp từ trên xuống

 Phương pháp tổng hợp dưới lên: là phương pháp lập dự toán tự xây dựng Mỗi cấp chịu trách nhiệm kiểm soát chi phí sẽ lập ra từ dự toán của mình và trình lên cấp quản lý cấp cao hơn xem xét và ra quyết định Nhà quản

lý cấp cao nhất sẽ kết hợp, tổng hợp số liệu dự toán chi tiết của các cấp dưới với sự bao quát tầm nhìn tổng thể của tổ chức để xây dựng nên bản dự toán có tính cơ sở và thống nhất cao

Đơn vị trực thuộc cấp huyện

Sơ đồ 1.3 Sơ đồ lập dự toán theo phương pháp từ dưới lên

Hướng dẫn lập dự toán ngân sách và thông bao số kiểm tra

Bước (1): UBND cấp tỉnh hướng dẫn giao số kiểm tra dự toán NS cho huyện Bước (2): UBND huyện tổ chức hội nghị triển khai xây dựng dự toán NS

và giao số kiểm tra cho các phòng, ban, ngành, đoàn thể

Bước (5): UBND huyện trình thường trực HĐND huyện, UBND cùng cấp xem xét cho ý kiến về dự toán chi NSNN cấp huyện ngân sách

Quốc Hội

CQCN cấp xã

VPUB cấp xã

Đảng, đoàn thể cấp huyện

CQCN cấp huyện

VPUBND cấp huyện

NS cấp tỉnh

(Sở TC tỉnh)

Đảng, đoàn thể cấp tỉnh

CQCN cấp tỉnh

VPUBND cấp tỉnh

Bộ Tài chính

Bước (6): Căn cứ vào ý kiến thường trực HĐND huyện, UBND cùng cấp hoàn chỉnh lại dự toán và gửi Sở Tài chính

Bước (7): Sở Tài chính tổ chức làm việc về dự toán NS với huyện; tổng hợp và hoàn chỉnh dự toán cấp tỉnh báo cáo UBND cùng cấp

Phân bố và quyết định giao dự toán:

Bước (8): Sở Tài chính giao dự toán NS chính thức cho huyện

Bước (9): UBND huyện chỉnh lại dự toán NS gửi lại đại biểu HĐND cấp huyện trước phiên họp của HĐND huyện về dự toán NS; HĐND huyện thảo luận và quyết định dự toán NS

Bước (10): UBND huyện giao dự toán cho các phòng, ban, ngành, đoàn thể đồng thời gửi Phòng TCKH, KBNN huyện thực hiện công khai dự toán dự toán NS huyện

Sơ đồ 1.4 Quy tình lập dự toán chi NSNN cấp huyện

Hai là: Chấp hành dự toán chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Là thực hiện dự toán ngân sách nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định hay nói cách khác là thực hiện các chỉ tiêu chi tài chính trong dự toán ngân sách nhà nước

- Biến các chỉ tiêu chi ghi trong kế hoạch ngân sách năm từ khả năng, dự

kiến thành hiện thực

- Thông qua chấp hành dự toán chi NSNN có thể tiến hành kiểm tra việc

tuân thủ kỷ luật tài khóa, thực hiện các chính sách, chế độ, tiêu chuẩn, định mức về kinh tế, tài chính của nhà nước, chấp hành đúng dự toán đã đề ra

- Thực hiện các khoản chi sao cho đạt được hiệu quả trong quản lý đồng thời vẫn đảm bảo chi đúng, chi tiết kiệm

Sơ đồ 1.5 Quy trình chấp hành dự toán chi NSNN cấp huyện

UBND huyện

Phòng TCKH huyện

Các đơn vị trực thuộc

KBNN huyện Giao dự toán NS

Gửi thông báo phân

bổ dự toán

Gửi phân bổ dự toán

Kiểm tra, xử lý sai phạm

Phân bổ và giao dự toán chi NS huyện

- Sau khi được Ủy ban nhân dân huyện giao quyết định dự toán ngân sách cho các đơn vị sử dụng ngân sách trực thuộc, phòng TCKH căn cứ vào quy định thông báo phân bổ dự toán ngân sách gửi cho đơn vị trực thuộc đảm bảo đúng dự toán được giao cả về tổng mức, chi tiết theo từng lĩnh vực chi; đồng thời gửi Kho bạc nhà nước thành phố để phối hợp thực hiện Việc phân bổ và giao dự toán phải bảo đảm thời hạn và yêu cầu quy định pháp luật hiện hành

- Phòng TCKH huyện thực hiện kiểm tra dự toán đơn vị dự toán cấp I đã giao cho các đơn vị sử dụng ngân sách Trường hợp phát hiện việc phân bổ không đúng tổng mức và chi tiết theo từng lĩnh vực, nhiệm vụ của dự toán ngân sách đã được giao; không đúng chính sách, chế độ quy định thì yêu cầu đơn vị dự toán cấp I điều chỉnh lại chậm nhất là 10 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được báo cáo phân bổ của đơn vị dự toán ngân sách

Ngoài cơ quan có thẩm quyền giao dự toán ngân sách, không tổ chức hoặc cá nhân nào được thay đổi nhiệm vụ ngân sách đã được giao

Trên cơ sở dự toán năm được giao, các đơn vị sử dụng ngân sách lập nhu cầu chi ngân sách quý (có thể chia ra tháng), chi tiết theo các nhóm mục chi như trên kho bạc Nhà nước và cơ quan tài chính cuối kỳ trước để phối hợp thực hiện chi trả cho đơn vị

- Kiểm soát, đối chiếu các khoản chi so với dự toán NSNN, đảm bảo các khoản chi phải có trong dự toán NSNN được cấp có thẩm quyền giao, số dư tài khoản dự toán của đơn vị còn đủ để chi

- Kiểm tra, kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của các hồ sơ, chứng từ theo quy định đối với từng khoản chi

- Kiểm tra, kiểm soát các khoản chi, đảm bảo đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi NSNN do cơ quan NN có thẩm quyền quy định Đối với các khoản chi chưa có chế độ, tiêu chuẩn định mức chi NSNN, KBNN căn cứ vào

dự toán NSNN đã được cơ quan NN có thẩm quyền giao để kiểm soát

- Tính hợp pháp của con dấu, chữ ký của thủ trưởng đơnvị sử dụng NS

- Thực hiện kiểm tra, đối chiếu số liệu giữa phòng TCKH và KBNN để đảm bảo chi đúng, chi đủ cho đơn vị

- Thực hiện công tác kiểm tra việc sử dụng NS tại các đơn vị định kỳ

Trong quá trình chấp hành ngân sách, nếu có sự thay đổi về nguồn thu và nhiệm vụ chi thì phải thực hiện điều chỉnh dự toán ngân sách theo nguyên tắc:

số tăng thu và số tiết kiệm chi so với dự toán được giao được dùng để giảm bội chi, tăng chi trả nợ, tăng chi đầu tư phát triển, bổ sung quỹ dự trữ tài chính, tăng dự phòng ngân sách Nếu giảm thu so với dự toán được duyệt thì phải sắp xếp lại để giảm một số khoản chi tương ứng Trường hợp số thu, chi biến động lớn so với dự toán cần điều chỉnh tổng thể UBND trình HĐND cùng cấp quyết định điều chỉnh dự toán

Ba là: Công tác quyết toán chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Quyết toán NSNN là phản ánh cuối cùng về tình hình thực hiện thu, chi theo dự toán hàng năm, cũng là sự phản ánh tập trung về tài chính kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế quốc dân và xã hội

Sau khi hoàn tất công tác khóa sổ cuối ngày 31 tháng 12 hàng năm, số liệu trên sổ sách của mỗi đơn vị phải đảm bảo cân đối và khớp đúng với số liệu của KBNN cả về tổng số lẫn chi tiết Báo cáo quyết toán của các đơn vị

dự toán đảm bảo nguyên tắc số chi nhỏ hơn số thu

 Nội dung quyết toán chi ngân sách nhà nước

Quyết toán ngân sách là khâu cuối cùng của một chu trình ngân sách Tổng kết quá trình thực hiện dự toán ngân sách nhằm đánh giá toàn bộ kết quả hoạt động của một năm ngân sách đó rút ra ưu, nhược điểm và bài học kinh nghiệm cần thiết trong việc quản lý ngân sách cấp huyện cho những năm tiếp sau đó

- Quyết toán NSNN phải đảm bảo thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, kiểm

toán, báo cáo kế toán, quyết toán NSNN theo luật định

- Quyết toán NSNN phải đảm bảo các nguyên tắc theo luật định, đảm bảo

số liệu báo cáo quyết toán phải chính xác, trung thực, đầy đủ và kịp thời

 Quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản

Hết năm kế hoạch, chủ đầu tư lập báo cáo quyết toán vốn đầu tư năm theo biểu mẫu quy định trong chế độ kế toán áp dụng cho đơn vị chủ đầu tư

 Quyết toán các khoản chi thường xuyên

- Yêu cầu: Phải lập đầy đủ các loại báo cáo tài chính và gửi kịp thời các

loại báo cáo đó đến các cơ quan có thẩm quyền; Số liệu trong báo cáo quyết toán phải đảm bảo tính trung thực, chính xác

- Hồ sơ: Đối với đơn vị xây dựng dự toán (hay còn gọi là đơn vị sử dụng

ngân sách) cuối mỗi kỳ báo cáo các đơn vị dự toán phải lập các loại báo cáo quyết toán như sau: Bản cân đối tài khoản; Tổng hợp tình hình kinh phí và quyết toán kinh phí đã sử dụng; Chi tiết kinh phí hoạt động đề nghị quyết toán; Bản đối chiếu hạn mức kinh phí

Sau khi hoàn tất khóa sổ cuối ngày 31 tháng 12 hàng năm, số liệu trên sổ sách của mỗi đơn vị phải đảm bảo cân đối và khớp đúng với số liệu của KBNN huyện cả về tổng lẫn chi tiết Báo cáo quyết toán của các đơn vị dự toán đảm bảo nguyên tắc số chi nhỏ hơn số thu Khi đó đơn vị mới được tiến

Đối với cấp huyện, phòng TCKH huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyết toán chi NS trên địa bàn trình UBND xem xét để gửi sở Tài chính, đồng thời UBND huyện trình HĐND huyện phê duyệt Sau khi HĐND phê duyệt, báo cáo quyết toán năm được lập thành 04 bản, 03 gửi cho các cơ quan sau: HĐND, UBND huyện, Sở Tài chính tỉnh và 01 bản lưu ở phòng TCKH huyện Đồng thời gửi KBNN huyện nghị quyết phê chuẩn quyết toán của HĐND huyện

1.2.3.3 Kiểm soát, thanh tra, kiểm tra các khoản chi ngân sách nhà nước

cấp huyện

Thanh tra, kiểm thanh tra thu chi ngân sách nhà nước là việc xem xét, đánh giá, xử lý của cơ quan quản lý nhà nước đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật của nhà nước về công tác chi ngân sách nhà nước, nhằm đảm bảo công tác chi ngân sách nhà nước của các cơ quan, đơn vị có thẩm quyền thực hiện theo đúng quy định của pháp luật, đồng thời có kiến nghị chấn chỉnh hoặc xử lý những sai phạm nếu có

Hoạt động thanh tra chi ngân sách nhằm:

- Phòng ngừa, phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trong quản lý chi ngân sách nhà nước; phát hiện những sơ hở trong cơ chế quản lý, chính sách, pháp luật để kiến nghị với cơ quan nhà nước có thẩm quyền các biện pháp khắc phục;

- Phát huy nhân tố tích cực; góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả của hoạt động chi tiêu ngân sách

- Phát hiện và kết luận được những sai phạm trong việc phân phối quản lý,

sử dụng các nguồn kinh phí ngân sách nhà nước cấp, viện trợ, hoạt động sản xuất kinh doanh dịch vụ, tài sản công và các loại quỹ khác

- Phân tích tìm rõ nguyên nhân, quy trách nhiệm và có những kiến nghị

xử lý cụ thể đối với từng sai phạm

 Nội dung thanh tra, kiểm tra, giám sát chi NSNN huyện:

Thanh tra tài chính thực hiện kiểm tra, thanh tra định kỳ bằng việc thẩm định các báo cáo chi thường xuyên NS hàng quý của các đơn vị sử dụng NSNN cấp huyện Khi thấy dấu hiệu không lành mạnh trong quản lý tài chính của đơn vị nào đó, cơ quan chức năng chuyên trách của ngành hoặc Nhà nước

sẽ tổ chức thanh tra tài chínhđột xuất tại đơn vị

Hoạt động thanh tra kiểm tra các khoản chi NSNN cấp huyện được thực hiện bởi nhiểu cơ quan, trong đó trước hết trách nhiệm thuộc về thủ trưởng các đơn vị dự toán phải thường xuyên tự kiểm tra, đối chiếu với các chính sách, chế độ, chứng từ, báo cáo tại đơn vị mình

Các cơ quan tổ chức đơn vị có trách nhiệm và nghĩa vụ thực hiện công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát NSNN cấp huyện bao gồm:

Một là: Năng lực quản lý của người lãnh đạo và trình độ chuyên môn của đội ngũ cán bộ trong bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước

Năng lực quản lý của người lãnh đạo bộ máy chi ngân sách nhà nước, bao gồm các nội dung sau: năng lực đề ra chiến lược trong hoạt động ngân sách; đưa ra được các kế hoạch triển khai các công việc hợp lý, rõ ràng; tạo nên một cơ cấu tổ chức hợp lý, có hiệu quả, có sự phân định rõ ràng trách nhiệm và quyền hạn giữa các nhân viên, cũng như giữa các khâu, các bộ phận của bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước ở địa phương

Năng lực quản lý của người lãnh đạo có tầm quan trọng đặc biệt đối với công tác quản lý ngân sách nhà nước nói chung và quản lý chi NSNN ở từng địa phương nói riêng Nếu năng lực của người lãnh đạo yếu, bộ máy tổ chức không hợp lý, các chiến lược không phù hợp với thực tế thì việc quản lý chi ngân sách nhà nước sẽ không hiệu quả, dễ gây tình trạng chi vượt quá thu, chi đầu tư giàn trải, phân bổ chi không hợp lý; có thể dẫn đến tình trạng thất thoát, lãng phí ngân sách, không thúc đẩy được sự phát triển của nền kinh tế, đảm bảo các vấn đề xã hội…

Ngoài ra, đối với người lãnh đạo cũng cần tránh bệnh chạy theo thành tích, bệnh cục bộ địa phương, bệnh quan liêu mệnh lệnh, coi thường pháp luật, xem trình tự thủ tục là thứ gò bó quyền lực của mình Đây cũng có thể được coi là một trong những yếu tố làm giảm hiệu quả, thậm chí còn gây những hậu quả như thất thoát, lãng phí, tham nhũng… trong công tác quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện

Năng lực chuyên môn của các bộ phận quản lý chi ngân sách nhà nước ở địa phương lại là yếu tố quyết định hiệu quả chi ngân sách nhà nước Nếu cán

bộ quản lý có năng lực chuyên môn cao sẽ giảm thiểu được sai lệch trong cung cấp thông tin của đối tượng sử dụng vốn ngân sách nhà nước, kiểm soát được toàn bộ nội dung chi, nguyên tắc chi và tuân thủ theo các quy định về quản lý chi ngân sách nhà nước đảm bảo theo dự toán đã đề ra

Bên cạnh năng lực chuyên môn thì đối với cán bộ công chức cũng cần phải tránh bệnh xu nịnh, chiều ý cấp trên, là thói quen xin cho, hạch sách, thiếu ý thức chịu trách nhiệm cá nhân Thậm chí là sa sút về phẩm chất đạo đức như đòi hối lộ, đưa đút lót, thông đồng, móc ngoặc, gian lận… đây là những nhân tố ảnh hưởng không tốt tới quá trình quản lý chi ngân sách nhà nước gây giảm hiệu quả sử dụng vốn ngân sách nhà nước nghiêm trọng

Hai là: Tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước

Tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện và việc vận dụng quy trình nghiệp vụ quản lý vào thực tiễn địa phương: hoạt động quản lý chi ngân sách Nhà nước được triển khai có thuận lợi và hiệu quả hay không phụ thuộc rất lớn vào tổ chức bộ máy quản lý chi ngân sách nhà nước và quy trình nghiệp vụ, trong đó đặc biệt là quy trình nghiệp vụ quản lý

Tổ chức bộ máy và quy trình quản lý, quyền hạn trách nhiệm của từng khâu, từng bộ phận, mối quan hệ của từng bộ phận trong quá trình thực hiện

từ lập, chấp hành, quyết toán và kiểm toán chi ngân sách nhà nước ở địa bàn huyện có tác động rất lớn đến quản lý chi ngân sách nhà nước Tổ chức bộ máy quản lý phù hợp sẽ nâng cao chất lượng quản lý, hạn chế tình trạng sai phạm trong quản lý Quy trình quản lý được bố trí càng khoa học, rõ ràng thì càng góp phần quan trọng làm nâng cao chất lượng của thông tin tới cấp ra quyết định quản lý chi ngân sách nhà nước, giảm các yếu tố sai lệch thông tin

Từ đó nâng cao được hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn địa phương

Ba là: Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn địa phương

Việc ứng dụng công nghệ tin học vào trong cuộc sống ngày nay đã và đang thực sự chứng tỏ vai trò không thể thiếu được của nó Thực tế đã chứng

sách nhà nước nói chung và quản lý chi ngân sách nhà nước ở địa phương nói riêng sẽ giúp tiết kiệm được thời gian xử lý công việc, đảm bảo được tính chính xác, nhanh chóng và thống nhất về mặt dữ liệu, tạo tiền đề cho những quy trình cải cách về mặt nghiệp vụ một cách hiệu quả

Chính vì lẽ đó mà công nghệ tin học là một trong những nhân tố ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước trên địa bàn huyện

1.2.4.2 Các nhân tố khách quan ảnh hưởng đến quản lý chi ngân sách

nhà nước

Một là: Điều kiện tự nhiên

Ở mỗi địa bàn khác nhau thì có điều kiện tự nhiên khác nhau (khí hậu, địa hình, hệ thống sông ngòi…) từ đó ảnh hưởng đến sự phát triển KT-XH của mỗi địa phương Những yếu tố không lường như thiên tai, hạn hán, sạt lở,

lũ lụt tác động trực tiếp hay gián tiếp đến sự phát triển cũng như sự quản lý NSNN nói chung và quản lý chi NS nói riêng, sự biến động đó tác động đến các chính sách kinh tế xã hội ở tầm vi mô và vĩ mô của Nhà nước, các chiến lược kinh tế

Có một số nhân tố khách quan có thể xảy ra đối với các huyện, vì vậy cần có sự xem xét, tính toán, lường trước các rủi ro này để công tác quản lý

NS huyện đạt hiệu quả cao hơn

Hai là: Điều kiện chính trị - kinh tế – xã hội

Quản lý chi ngân sách nhà nước huyện trên địa bàn địa phương đều chịu ảnh hưởng bởi điều kiện chính trị - kinh tế - xã hội Với môi trường chính trị

ổn định, kinh tế phát triển, vốn đầu tư sẽ được cung cấp đầy đủ, đúng tiến độ,

xã hội văn minh tiến bộ, dân trí cao thì việc quản lý NSNN nói chung và quản

lý chi NSNN nói riêng sẽ diễn ra rất thuận tiện và hiệu quả, đảm bảo được mục đích của Nhà nước

Ngược lại nền chính trị xung đột, xã hội kém phát triển, kinh tế mất ổn định, mức tăng trưởng kinh tế chậm, Nhà nước sẽ thắt chặt tín dụng để kìm chế lạm phát, các dự án sẽ bị điều chỉnh cơ cấu vốn đầu tư, chi ngân sách nhà nước giảm Lạm phát cũng làm cho giá cả nguyên vật liệu tăng, làm chi phí công trình tăng điều này có thể hoãn thực hiện dự án vì không đủ vốn đầu tư

để thực hiện Vì vậy, có thể nói các yếu tố về chính trị - kinh tế - xã hội có ảnh hưởng không nhỏ đến quản lý chi ngân sách nhà nước trong đầu tư xây dựng cơ bản trên địa bàn địa phương

Ba là: Cơ chế chính sách và các quy định của nhà nước về quản lý chi ngân sách nhà nước cấp huyện

Trong kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước, pháp luật đã trở thành một bộ phận không thể thiếu trong việc quản lý NS nhà nước nói chung

và quản lý chi ngân sách nhà nước nói riêng Hệ thống pháp luật với vai trò hướng dẫn và tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế trong xã hội hoạt động theo trật tự, trong khuôn khổ pháp luật, đảm bảo sự công bằng, an toàn và hiệu quả đòi hỏi phải rất đầy đủ, chuẩn tắc và đồng bộ

Vì vậy, hệ thống pháp luật, các chính sách liên quan đến quản lý chi ngân sách nhà nước sẽ có tác dụng kiềm hãm hay thúc đẩy hoạt động quản lý hiệu

quả hay không hiệu quả chi ngân sách nhà nước ở địa phương

Môi trường pháp lý là nhân tố có ảnh hưởng rất lớn tới quản lý chi ngân sách nhà nước ở địa phương

Chẳng hạn, định mức chi tiêu của Nhà nước là một trong những căn cứ quan trọng để xây dựng dự toán, phân bổ dự toán và kiểm soát chi tiêu trong đầu tư xây dựng cơ bản, cũng là một trong những chỉ tiêu để đánh giá chất lượng quản lý và điều hành ngân sách nhà nước của các cấp chính quyền địa phương Việc ban hành các định mức chi một cách khoa học, cụ thể, kịp thời

sẽ góp phần không nhỏ trong việc quản lý chi tiêu ngân sách nhà nước được

Hay như, sự phân định trách nhiệm, quyền hạn của các cơ quan, các cấp chính quyền trong việc quản lý chi ngân sách nhà nước cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng công tác quản lý chi NS huyện Chỉ trên cơ sở phân công trách nhiệm, quyền hạn rõ ràng của từng cơ quan, địa phương sẽ tạo điều kiện cho công tác quản lý chi ngân sách nhà nước huyện đạt hiệu quả, không lãng phí công sức, tiền của Sự phân định trách nhiệm, quyền hạn phải được tôn trọng và thể chế hóa thành Luật để các cơ quan cũng như từng cá nhân có liên quan biết được phạm vi trách nhiệm và quyền hạn của mình trong thực hiện nhiệm vụ, qua đó công việc được tiến hành trôi chảy, dựa trên nguyên tắc rõ ràng, minh bạch không đùn đẩy trách nhiệm, và trách nhiệm giải trình

rõ ràng sẽ góp phần nâng cao chất lượng quản lý chi ngân sách nhà nước

Bốn là: Khả năng về nguồn lực ngân sách nhà nước

Dự toán về chi ngân sách huyện được lập luôn luôn dựa và tính toán có khoa học của nguồn thu ngân sách, tức là căn cứ vào thực tiễn thu ngân sách các năm trước và dự báo tăng thu trong năm nay mà đề ra kế hoạch thu ngân sách, vì vậy, chi ngân sách huyện không được vượt quá thu ngân sách huyện, đồng thời cũng căn cứ vào nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương

để lập dự toán chi ngân sách nhà nước hàng năm Đối với các địa phương có nguồn thu lớn thì không phụ thuộc vào NSTW cấp thì chủ động hơn trong việc lập dự toán chi ngân sách và quản lý chi ngân sách

1.2.5 Phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước

1.2.5.1 Khái niệm phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước

Quản lý ngân sách nhà nước là việc phân định phạm vi trách nhiệm

và quyền hạn của cơ quan nhà nước ở mỗi cấp trong quá trình quản lý và điều hành chi ngân sách nhà nước

Khái niệm phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước như đã nêu ở trên được hiểu trong luận văn này như sau:

Một là: Phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước bao gồm thẩm

quyền quyết định về ngân sách và thẩm quyền quản lý chi ngân sách nhà nước

Hai là: Phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước tập trung vào phân cấp quyền hạn, trách nhiệm giữa các cơ quan có liên quan đến thẩm

quyền quyết định và thẩm quyền quản lý chi ngân sách nhà nước

1.2.5.2 Mục đích phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước

Phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước là nhằm đến các mục

đích sau:

Một là: Làm tăng hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước: Nếu phân

cấp quản lý chi ngân sách nhà nước một cách hợp lý sẽ lằm tăng hiệu quả công tác quản lý chi ngân sách nhà nước phục vụ cho quá trình phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương

Hai là: Phát huy tính chủ động của địa phương: Khi địa phương

được chủ động về ngân sách thì họ có khả năng tăng hiệu quả sử dụng ngân sách thông qua việc cung cấp dịch vụ công cộng cũng như phúc lợi kinh tế cho người dân địa phương

Ba là: Khuyến khích cung cấp hiệu quả hàng hóa công cộng: Mục

đích của việc phân cấp quản lý chi ngân sách nhà nước là khuyến khích các địa phương chi ngân sách cho việc cung cấp các hàng hóa công cộng quan trọng và có giá trị lâu dài như giáo dục, y tế…

Bốn là: Tăng cường năng lực quản lý nhà nước của cấp chính

quyền: Nếu phân quản lý chi ngân sách nhà nước tốt hơn sẽ góp phần vào việc tăng cường năng lực quản lý nhà nước của chính quyền từ đó làm tăng hiệu quả quản lý chi ngân sách nhà nước

Năm là: Tạo điều kiện cho việc giám sát ngân sách nhà nước: Phân

cấp quản lý NSNN nói chung, chi NSNN nói riêng một cách minh bạch

sẽ tạo điều kiện cho việc giám sát sử dụng ngân sách nhà nước của các