QUẢN lý NHÀ nước đối với HOẠT ĐỘNG KINH DOANH tại các CHỢ TRÊN địa bàn THÀNH PHỐ HUẾ, TỈNH THỪA THIÊN huế

Các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của nhà nước chưa đủ mạnh để khuyến khích các tổ chức cá nhân đầu tư phát triển chợ… Vì vậy, việc nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích, đánh giá

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ……… /……… ……/…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ THÚY HÀ

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - 2020

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ ……… /……… ……/…

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ THÚY HÀ

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Mã số: 8 34 04 03

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS LƯƠNG MINH VIỆT

THỪA THIÊN HUẾ - 2020

i

LỜI CAM ĐOAN

Đề tài “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ

trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế”là luận văn tốt nghiệp thạc

sĩ quản lý công của tác giả tại trường Học viện Hành chính Quốc gia

Tác giả cam đoan đây là công trình của riêng tác giả Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa được công bố trong các công trình nghiên cứu khác

Tác giả

Trần Thị Thúy Hà

ii

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin bày tỏ lòng cảm ơn chân thành đến quý thầy, cô giáo của Học viện Hành chính Quốc gia đã tạo điều kiện tốt nhất cho tác giả trong thời gian học tập và nghiên cứu tại trường

Tác giả xin gửi lời biết ơn sâu sắc đến TS Lương Minh Việt đã quan tâm, giúp đỡ tận tình, hướng dẫn và tạo điều kiện giúp tôi hoàn thành luận văn Đồng thời, tác giả cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến UBND thành phố Huế, Ban quản lý chợ, tổ quản lý chợ, doanh nghiệp cũng như phòng Kinh tế thuộc UBND thành phố Huế và các cơ quan liên quan đã tạo điều kiện, giúp đỡ tôi trong thời gian nghiên cứu, điều tra, thu thập số liệu cần thiết

để tôi có thể hoàn thành luận văn của mình

Cuối cùng, tôi xin cảm ơn người dân, tiểu thương buôn bán trên địa bàn

và bạn bè, đồng nghiệp đã quan tâm, tạo điều kiện cho tác giả trong quá trình nghiên cứu và hoàn thiện luận văn

Xin chân thành cảm ơn./

Tác giả

Trần Thị Thúy Hà

iii

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn 2

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn 4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn 5

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn 5

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 6

7 Kết cấu của luận văn 6

CHƯƠNG 1:MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC CHỢ 7

1.1 Một số khái niệm cơ bản 7

1.1.1 Khái niệm, phân loại chợ 7

1.1.2 Khái niệm hoạt động kinh doanh tại chợ 11

1.1.3 Đặc điểm hoạt động kinh doanh tại chợ 13

1.2 Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại chợ 17

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại chợ 17 1.2.2.Vai trò của quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại chợ 18

1.2.3.Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ 19

1.2.4 Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại chợ 28

1.3.Kinh nghiệm của một số địa phương và bài học rút ra cho thành phố Huế 29

1.3.1 Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế 29

1.3.2 Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình 29

1.3.3 Thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam 31

iv

1.3.4 Bài học kinh nghiệm cho thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế 31

TIỂU KỂT CHƯƠNG 1 33

CHƯƠNG 2: TH C TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ 34

2.1 Khái quát về hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Huế 34

2.1.1 Về số lượng, quy mô, phân bổ của mạng lưới chợ 34

2.1.2 Tình hình kinh doanh trên chợ 36

2.2 Tình hình quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế 39

2.2.1 Công tác xây dựng và ban hành quy hoạch, kế hoạch về phát triển và quản lý hoạt động kinh doanh tại chợ 39

2.2.2.Thực trạng tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đối với hệ thống chợ 52

2.2.3 Tuyên truyền chủ trương, đường lối, chính sách và pháp luật của nhà nước cho người kinh doanh tại chợ 59

2.2.4 Hoạt động giám sát, kiểm tra công tác quản lý chợ, công tác thực hiện các quy chế quản lý chợ và xử lý các hành vi vi phạm 62

2.3 Đánh giá chung thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế 64

2.3.1 Những kết quả đã đạt được 64

2.3.2 Hạn chế, tồn tại và nguyên nhân của hạn chế 65

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 70

CHƯƠNG 3: ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC CHỢ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ 71

3.1 Quan điểm và định hướng phát triển hoạt động kinh doanh tại chợ trên địa bàn thành phố Huế đến năm 2025 71

v

3.1.1 Quan điểm phát triển hoạt động kinh doanh tại chợ trên địa bàn

thành phố Huế 71

3.1.2 Định hướng phát triển 73

3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế 75

3.2.1 Hoàn thiện cơ chế, pháp luật về phát triển và quản lý hoạt động kinh doanh tại chợ 75

3.2.2 Nâng cao hiệu lực của bộ máy quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh và đẩy mạnh xã hội hóa đầu tư xây dựng chợ 78

3.2.3 Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao ý thức của các hộ kinh doanh và người tiêu dùng 79

3.2.4 Hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện quy chế quản lý hoạt động kinh doanh tại chợ 81

3.2.5 Tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm đối với các hành vi vi phạm 87

3.3 Kiến nghị 90

3.3.1 Đối với UBND tỉnh Thừa Thiên Huế 90

3.3.2 Đối với UBND thành phố Huế 90

3.3.3 Đối với phòng kinh tế thuộc UBND thành phố Huế 91

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 91

KẾT LUẬN 93

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 95

vi

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

NSĐP : Ngân sách địa phương NSNN : Ngân sách nhà nước QLNN : Quản lý nhà nước UBND : Ủy ban nhân dân

vii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Mô hình quản lý chợ trên địa bàn thành phố Huế 35Bảng 2.2: Danh sách các chợ đầu tư nâng cấp, cải tạo và xây dựng mới 40Bảng 2.3: Thực trạng công tác đào tạo cán bộ quản lý chợ và tiểu thương trên địa bàn thành phố Huế từ năm 2015 đến năm 2019 43Bảng 2.4: Thực trạng khai thác điểm kinh doanh tại một số chợ 45Bảng 2.5: Kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế giai đoạn 2015-2019 63

Thành phố Huế là một trong những thành phố có tốc độ đô thị hoá khá nhanh, cùng với tốc độ tăng dân số, tăng trưởng kinh tế và cải thiện đời sống nhân dân, nhu cầu mua sắm hàng hoá của dân cư qua hệ thống chợ trên địa bàn hiện nay đang có xu hướng tăng lên Mặt khác, nhu cầu phát triển các chợ đầu mối bán buôn đòi hỏi ngày càng lớn để giảm chi phí cho quá trình tiêu thụ hàng hoá với quy mô ngày càng mở rộng Do có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, lưu lượng khách du lịch trong và ngoài nước đến thành phố Huế ngày càng lớn càng đang đặt ra yêu cầu phát triển các loại chợ ẩm thực và sản phẩm truyền thống…Do vậy, quy hoạch mạng lưới chợ, trung tâm thương mại, siêu thị đến năm 2020 của tỉnh Thừa Thiên Huế được phê duyệt, trên địa bàn thành phố Huế mạng lưới chợ đã phát triển cả về quy mô, đa dạng về tính chất, số lượng người tham gia kinh doanh ngày càng nhiều góp phần thúc đẩy sản xuất, mở rộng giao lưu hàng hóa, tăng nguồn thu từ các chợ như thuế,các loại phí vào ngân sách nhà nước, phục vụ ngày càng tốt nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội và đời sống nhân dân

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được thì thực trạng quản lý hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố vẫn còn nhiều bất cập, hạn chế xuất phát từ công tác quản lý quy hoạch, xây dựng, thực thi các chính sách phát triển chợ, đến thanh tra, kiểm tra đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ Việc đầu tư xây dựng còn thiếu sự chỉ đạo thống nhất, việc

2

xây dựng chợ còn vội vàng thiếu sự tính toán điều tra khảo sát vào nhu cầu thực tế Công tác quy hoạch chợ còn chưa đồng nhất và chưa phù hợp với sự phát triển của từng vùng từng địa phương Nhiều chợ sau khi xây dựng đã đi vào hoạt động nhưng không mang lại hiệu quả Việc xây dựng chợ được nhà nước đầu tư khá tốn kém nhưng lại ít người đến tham gia mua bán, các hình thức “chợ cóc”, “chợ tạm” còn diễn ra nhiều nơi gây khó khăn cho công tác quản lý Tình trạng trốn thuế, đầu cơ, găm hàng, mất an toàn vệ sinh thực phẩm, ô nhiễm môi trường, chưa đảm bảo an toàn cháy nổ, sắp xếp bố trí các điểm kinh doanh lộn xộn thiếu mỹ quan vẫn xảy ra Các chính sách ưu đãi, hỗ trợ của nhà nước chưa đủ mạnh để khuyến khích các tổ chức cá nhân đầu tư phát triển chợ… Vì vậy, việc nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích, đánh giá một cách khoa học về thực trạng quản lý của nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế là hết sức cần thiết

Với những lý do trên, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế” làm luận văn tốt nghiệp chuyên ngành quản lý công

2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn

Các nghiên cứu về QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các chợ trên địa bàn thành phố Huế trong và ngoài nước rất ít Các nghiên cứu trước đây thường tập trung vào các khía cạnh khác như: chính sách phát triển hệ thống chợ; chuyển đổi mô hình quản ly chợ… có thể đưa ra một số đề tài sau:

Bài viết: “Đánh giá thực trạng hoạt động của mô hình chợ đêm trên địa

bàn quận ninh kiều, thành phố Cần thơ” của các tác giả Nguyễn Thị Phú Thịnh

và Huỳnh Trường Huy được đăng trên tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ,

2014 Mục tiêu của nghiên cứu này nhằm đánh giá hoạt động của mô hình chợ đêm trên địa bàn quận Ninh Kiều, thành phố Cần Thơ qua khảo sát 147 đáp viên – người tham quan và mua sắm – tại khu vực chợ đêm; 26 tiêu chí đánh giá hoạt động chợ đêm được giới thiệu và sử dụng trong phân tích thông qua

3

công cụ phân tích kiểm định Cronbath’s alpha và phân tích nhân tố; trong số

đó, 22 tiêu chí thể hiện mối tương quan chặt chẽ và được sử dụng trong phân tích nhân tố Kết quả phân tích cho thấy sự đánh giá của đáp viên về hoạt động chợ đêm tập trung vào 8 nhóm nhân tố với các mức độ khác nhau, trong đó nhóm nhân tố được đánh giá tốt (cách phục vụ bán hàng, trưng bày sản phẩm

và hàng hóa đa dạng); đánh giá trung bình (không gian mua sắm thoải mái, thuận tiện, trật tự an ninh), đánh giá không tốt (vệ sinh, đặc sản địa phương, chất lượng hàng hóa, khoảng cách bãi xe và khu vực chợ) [19]

Luận văn tốt nghiệp khoa thương mại và kinh doanh quốc tế - Đại học

Kinh tế Quốc dân: “Hoàn thiện quản lý nhà nước của Sở công thương Hà Nội

nhằm phát triển hệ thống chợ trên địa bàn thành phố” của tác giả Nguyễn

Thu Quỳnh, 2012 Luận văn đã làm rõ thực trạng đầu tư, phân bố, quy hoạch, kinh doanh tại các chợ trên địa bàn, cũng như hoạt động QLNN của Sở công thương Hà Nội nhằm phát triển hệ thống chợ Và công trình nghiên cứu này cũng đã phát hiện được các vấn đề còn hạn chế và chỉ ra nguyên nhân của những hạn chế về công tác QLNN đối với hệ thống chợ.[17]

“Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn Hà Nội nhằm bảo vệ ngư i tiêu d ng” - Luận văn tốt nghiệp Cao học -

Nguyễn Phú Thế, 2015 Đề tài dựa trên những phân tích, tìm hiều, phỏng vấn chuyên gia, tiến hành điều tra khảo sát, đưa ra những đánh giá chung về hoạt động kinh doanh tại các chợ và việc vi phạm quyền lợi người tiêu dùng tại các chợ Đánh giá các hoạt động quản lý của nhà nước đồng thời đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ nhằm bảo về người tiêu dùng.[18]

“Thực trạng và một số giải pháp hoàn thiện hệ thống chợ trên địa bàn

tỉnh Vĩnh Phúc” – luận văn tốt nghiệp – Ngô Thị Loan K36F6 ĐHTM, 2016

Đề tài trên nghiên cứu tất cả các giải pháp để hoàn thiện hệ thống chợ trên địa bàn tỉnh Vĩnh Phúc chứ không đi sâu hơn vào bất kỳ giải pháp nào Giải pháp

4

chính sách quản lý nhà nước chỉ là một phần trong đó, vì vậy trong đề tài này các giải pháp chính sách quản ly nhà nước không thể giải quyết một cách thấu đáo.[13]

“Nh ng giải pháp hoàn thiện ch nh sách thương mại trong công tác quản lý nhà nước về thương mại trên địa bàn tỉnh Hưng Yên” – luận văn tốt

nghiệp – Nguyễn Tiến Dũng K39 ĐHTM, 2017 Đề tài nghiên cưu các giải pháp hoàn thiện chính sách thương mại trong công tác quản ly nhà nước về thương mại nói chung, không đi sâu vào nghiên cứu hệ thống chợ, do đó có các chính sách của nhà nước để phát triển hệ thống chợ chưa được làm rõ.[9]

“Quản lý nhà nước địa phương đối với các loại hình chợ trên địa bàn quận Cầu i ” – luận văn tốt nghiệp – Mai Tiến Tú K43F5 ĐHTM, 2018

Đề tài dựa trên những phân tích, tìm hiểu thực trạng của hệ thống Chợ trên địa bàn quận Cầu Giấy thuộc thành phố Hà Nội Từ đó có những đánh giá khách quan về những thuận lợi, khó khăn trong việc sử dụng các phương pháp

và công cụ nhằm tổ chức và quản lý Chợ ….đề tài đã đưa ra một số đề xuất kiến nghị và giải pháp nhằm hoàn thiện các chính sách tổ chức quản ly đối với hệ thống Chợ trên địa bàn các quận thuộc thành phố.[20]

Như vậy, qua các nghiên cứu trên, tác giả đề tài: “Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế” là không trùng lắp, có đối tượng và phạm vi cũng như thời gian nghiên cứu là khác nhau

3 Mục đích và nhiệm vụ của luận văn

- Mục đích nghiên cứu: Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn,

phân tích đánh giá thực trạng công tác quản lý hoạt động kinh doanh tại các chợ, đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLNN đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế

- Nhiệm vụ nghiên cứu: Để đạt được mục tiêu, luận văn phải tiến

hành thực hiện các nhiệm vụ sau:

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn:

- Đối tượng nghiên cứu: hoạt động kinh doanh tại các chợ

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về không gian: đề tài nghiên cứu công tác QLNN về hoạt động kinh doanh tại các chợ thuộc phân cấp quản lý trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế Các vấn đề về các loại chợ cóc, chợ tạm không phải là đối tượng nghiên cứu của đề tài

+ Về thời gian: từ năm 2015 đến năm 2019

+ Về nội dung: đề tài nghiên cứu thực trạng QLNN đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch

sử của Chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh để nhìn nhận, phân tích, đánh giá các vấn đề nghiên cứu, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về hoạt động kinh doanh tại chợ

- Phương pháp nghiên cứu:

+ Phương pháp khảo cứu tài liệu (đọc tài liệu là sách, bài báo, văn bản pháp luật, báo cáo ….);

+ Phương pháp thống kê: các số liệu thực trạng về QLNN đối với hoạt động kinh doanh tại chợ trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế;

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn: nghiên cứu kinh nghiệm của một số địa phương;

6

+ Phương pháp xử lý thông tin và xử lý số liệu: thu thập số liệu, xử lý số liệu để đưa ra những nhận định khách quan về thực trạng QLNN đối với hoạt động kinh doanh tại chợ trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế;

+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Đánh giá được thực trạng QLNN đối với hoạt động kinh doanh của các chợ trên địa bàn thành phố Huế

- Việc nghiên cứu chuyên sâu về nội dung của đề tài đã đề xuất được số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh của các chợ trên địa bàn thành phố Huế

- Kết quả nghiên cứu luận văn có thể được sử dụng phục vụ các nhà quản lý của địa phương và Ban quản lý chợ trong hoạt động thực tiễn quản lý hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế; có thể sử dụng làm tài liệu tham khảo, học tập trong lĩnh vực quản lý này

7 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn được kết cấu thành 3 chương

Chương 1: Một số vấn đề cơ bản về quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ

Chương 2: Thực trạng quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế

Chương 3: Định hướng và giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn thành phố Huế

7

Chương 1 MỘT SỐ VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TẠI CÁC CHỢ 1.1 Một số khái niệm cơ bản

1.1.1 Khái niệm, phân loại chợ

Tùy theo lĩnh vực nghiên cứu, có nhiều khái niệm khác nhau về chợ Theo Đại từ điển tiếng Việt: “chợ là nơi tụ họp giữa người mua và người bán

để trao đổi hàng hoá, thực phẩm hàng ngày theo từng buổi hoặc từng phiên nhất định (chợ phiên)”[24]

Theo Đại từ điển kinh tế thị trường: “chợ là thị trường mua bán đổi chác hàng hóa định kỳ hoặc không định kỳ” [22] Chợ là một kiểu tổ chức thị trường, tổ chức mua bán, phân phối hàng hóa

Theo Thông tư số 15/TM-CSTTTN ngày 16/10/1996 của Bộ Thương Mại (nay là Bộ Công Thương) hướng dẫn tổ chức và quản lý chợ: “Chợ là mạng lưới thương nghiệp được hình thành và phát triển cùng với sự phát triển của nền kinh tế xã hội”[5]

Theo Nghị định số 02/2003/NĐ-CP ngày 14/01/2003 của Chính Phủ về phát triển và quản lý chợ: “Chợ là loại hình kinh doanh thương mại được hình thành và phát triển mang tính truyền thống, được tổ chức tại một địa điểm theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hoá và nhu cầu tiêu dùng của khu vực dân cư" [6]

Theo tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9211: 2012 thì “chợ là một môi trường kiến trúc công cộng của một khu vực dân cư được chính quyền quy định, cho phép hoạt động mua bán hàng hoá và dịch vụ thương nghiệp” [4]

Các định nghĩa có sự khác nhau nhưng đều xem chợ là không gian diễn

ra các hoạt động trao đổi hàng hóa, dịch vụ, là nơi nhiều người tụ họp để thoả mãn nhu cầu và mục đích mua bán Như vậy, có thể hiểu khái quát về chợ như sau: Chợ là loại hình kinh doanh thương mại được hình thành và phát

8

triển mang tính truyền thống, được tổ chức tại một địa điểm công cộng, tập trung đông người mua bán, trao đổi hàng hoá, dịch vụ với nhau, được hình thành do yêu cầu của sản xuất, lưu thông và đời sống tiêu dung xã hội, hoạt động theo các chu kỳ thời gian nhất định; là nơi phục vụ trao đổi mua bán, thoả mãn nhu cầu cuộc sống dân sinh của nhiều tầng lớp khác nhau trong xã hội, tập trung các hoạt động mua bán của nhiều thành phần kinh tế, dân cư trong xã hội

Theo tiêu chí khác nhau, ta có các cách phân loại chợ khác nhau

Thứ nh t, theo địa giới hành chính Theo cách phân loại này, có hai loại

chợ là chợ đô thị và chợ nông thôn.[25 ]

- Chợ đô thị là các loại chợ được tổ chức, tụ họp ở thành phố, thị xã, thị trấn, thị tứ Ở khu vực này, thu nhập, mức sống và trình độ văn hoá của dân cư thường cao hơn ở nông thôn, cho nên các chợ thành phố thường có quy mô lớn và hiện đại hơn Văn minh thương mại trong chợ cũng được chú trọng, cơ sở vật chất thường xuyên được tăng cường, bổ sung và hoàn chỉnh Phương tiện phục vụ mua bán, hệ thống phương tiện truyền thông và dịch vụ

ở các chợ này thường tốt hơn các chợ ở khu vực nông thôn

- Chợ nông thôn là chợ thường được tổ chức tại trung tâm xã, trung tâm cụm xã Hình thức trao đổi hàng hóa ở chợ đơn giản với các quầy, sạp có quy mô nhỏ lẻ, manh mún; một số vùng núi, người dân tộc thiểu số vẫn còn hoạt động trao đổi bằng hiện vật tại chợ Ở các chợ nông thôn bản sắc văn hóa, truyền thống đặc trưng ở mỗi địa phương, của các vùng lãnh thổ khác nhau được thể hiện rất rõ nét

Thứ hai, theo tính chất mua bán Dựa theo tiêu thức này, ta có thể phân

chia thành hai loại là chợ bán buôn và bán lẻ

- Chợ bán buôn là các chợ lớn, chợ trung tâm, chợ có vị trí là cửa ngõ của thành phố, thị xã, thị trấn, có phạm vi hoạt động rộng, tập trung với khối lượng hàng hoá lớn Hoạt động mua bán chủ yếu là thu gom và phân luồng

9

hàng hoá đi các nơi Các chợ này thường là nơi cung cấp hàng hoá cho các trung tâm bán lẻ, các chợ bán lẻ trong và ngoài khu vực, nhiều chợ còn là nơi thu gom hàng cho xuất khẩu Các chợ này có doanh số bán buôn chiếm tỷ trọng cao (trên 60%), đồng thời vẫn có bán lẻ nhưng tỷ trọng nhỏ

- Chợ bán lẻ là những chợ thuộc phạm vi xã, phường (liên xã, liên phường), cụm dân cư, hàng hoá qua chợ chủ yếu để bán lẻ, phục vụ trực tiếp cho người tiêu dùng

Thứ ba, theo đặc điểm mặt hàng kinh doanh Dựa theo đặc điểm này,

có hai loại chợ tổng hợp và chợ chuyên doanh

- Chợ tổng hợp là chợ kinh doanh nhiều loại hàng hoá thuộc nhiều ngành hàng khác nhau Trong chợ có nhiều loại mặt hàng như: đáp ứng toàn

bộ các nhu cầu tiêu dùng của khách hàng Ở Việt Nam, hình thức chợ tổng hợp chiếm ưu thế về số lượng

- Chợ chuyên doanh là loại chợ chuyên kinh doanh một mặt hàng chính yếu, mặt hàng này thường chiếm doanh số trên 60% đồng thời vẫn có bán một số mặt hàng khác, các loại hàng này có doanh số dưới 40% tổng doanh thu

Thứ tư, theo số lượng hộ kinh doanh, vị trí và mặt bằng của chợ Cách

phân loại này được quy định trong Điều 3 Nghị định số 02/2003/NĐ-CP

về phát triển và quản lý chợ thì chợ được chia thành 03 hạng: chợ hạng 1, chợ hạng 2 và chợ hạng 3.[6]

- Chợ hạng 1 là chợ có trên 400 điểm kinh doanh, được đầu tư xây dựng kiên cố, hiện đại theo quy hoạch Chợ được đặt ở các vị trí trung tâm kinh tế thương mại quan trọng của tỉnh, thành phố hoặc là chợ đầu mối của ngành hàng, của khu vực kinh tế và được tổ chức họp thường xuyên Mặt bằng chợ phù hợp với quy mô hoạt động của chợ và tổ chức đầy đủ các dịch

vụ tại chợ: trông giữ xe, bốc xếp hàng hoá, kho bảo quản hàng hoá, dịch vụ

mô hoạt động chợ và tổ chức các dịch vụ tối thiểu tại chợ: trông giữ xe, bốc xếp hàng hóa, kho bảo quản hàng hóa, dịch vụ đo lường, vệ sinh công cộng

- Chợ hạng 3 là chợ có dưới 200 điểm kinh doanh hoặc các chợ chưa được đầu tư xây dựng kiên cố hoặc bán kiên cố Chợ chủ yếu phục vụ nhu cầu mua bán hàng hoá của nhân dân trong xã, phường và địa bàn phụ cận

Thứ năm, theo tính chất và quy mô xây dựng Theo tiêu chí này, chợ

được chia thành chợ kiên cố, chợ bán kiên cố và chợ tạm

- Chợ kiên cố là chợ được xây dựng hoàn chỉnh với đủ các yếu tố của một công trình kiến trúc, có độ bền sử dụng cao (thời gian sử dụng trên 10 năm) Chợ kiên cố thường là chợ hạng 1 có diện tích đất hơn 10.000 m2 và chợ hạng 2 có diện tích đất từ 6.000-9.000 m2 Các chợ kiên cố lớn thường nằm ở các tỉnh, thành phố lớn, các huyện lỵ, trị trấn và có thời gian tồn tại lâu đời, trong một thời kỳ dài và là trung tâm mua bán của cả vùng rộng lớn

- Chợ bán kiên cố là chợ chưa được xây dựng hoàn chỉnh Bên cạnh những hạng mục xây dựng kiên cố (tầng lầu, cửa hàng, sạp hàng) còn có những hạng mục xây dựng tạm như lán, mái che, quầy bán hàng , độ bền sử dụng không cao (dưới 10 năm) và thiếu tiện nghi Chợ bán kiên cố thường là chợ hạng 3, có diện tích đất 3000-5000 m2 Chợ này chủ yếu phân bổ ở các huyện nhỏ, khu vực thị trấn xa xôi, chợ liên xã, liên làng, các khu vực ngoài thành phố lớn

- Chợ tạm là chợ mà những quầy, sạp bán hàng là những lều quán được làm có tính chất tạm thời, không ổn định, khi cần thiết có thể dỡ bỏ

11

nhanh chóng và ít tốn kém Loại chợ này thường hay tồn tại ở các vùng quê, các xã, các thôn, có chợ được dựng lên để phục vụ trong một thời gian nhất định (như tết, lễ hội )

1.1.2 Khái niệm hoạt động kinh doanh tại chợ

Có rất nhiều các chuyên gia kinh tế đưa ra những định nghĩa khác nhau

về kinh doanh

Theo stephenson: kinh doanh là việc sản xuất hoặc mua bán hàng hóa thường xuyên, để thực hiện nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận có được thông qua sự thỏa mãn mong muốn của con người

Theo Lewis Henry: “kinh doanh là hoạt động của con người hướng tới sản xuất hoặc có được sự giàu có thông qua việc mua và bán hàng hóa.”

Ở một khía cạnh khác, Dicksee lại có cách nhìn nhận về kinh doanh đề cập đến một hình thức hoạt động được thực hiện vì mục tiêu kiếm lợi nhuận,

vì lợi ích của những người nhân danh hoạt động kinh doanh thực hiện

Tóm lại, kinh doanh là phương thức hoạt động kinh tế trong điều kiện tồn tại nền kinh tế hàng hoá, gồm tổng thể những phương pháp, hình thức và phương tiện mà chủ thể kinh tế sử dụng để thực hiện các hoạt động kinh tế của mình (bao gồm quá trình đầu tư, sản xuất, vận tải, thương mại, dịch vụ ) trên cơ sở vận dụng quy luật giá trị cùng với các quy luật khác, nhằm đạt mục tiêu vốn sinh lời cao nhất [10]

Điều 4, Luật Doanh nghiệp 2014 ban hành ngày ngày 26 tháng 11 năm

2014 đã quy định: Kinh doanh là việc thực hiện liên tục một, một số hoặc tất

cả các công đoạn của quá trình, đầu tư, từ sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm hoặc cung ứng dịch vụ trên thị trường nhằm mục đích sinh lợi.[16]

Khái niệm kinh doanh này đề cập đến mục đích của hành vi và nơi mà hành vi của chủ thể có thể thực hiện, nó bao trùm tất cả các giai đoạn của hoạt động đầu tư kinh doanh, từ việc bỏ vốn vào đầu tư, đến sản xuất, gia công, chế biến hàng hóa, cung ứng các loại dịch vụ trên thị trường như đại lý, môi

12

giới, ủy thác, dịch vụ giao nhận …vv, nhằm tìm kiếm lợi nhuận Nói một cách khác, khái niệm này tập trung vào bản chất của hành vi, mục đích của hành vi chứ không phải kết quả cụ thể mà các bên đạt được trong thực tiễn

Như vậy, hoạt động kinh doanh là các hoạt động thực hiện một hoặc một số công đoạn của quá trình sản xuất nhằm mục tiêu sinh lời của các chủ thể kinh doanh (doanh nghiệp) trên thị trường

Đặc trưng chủ yếu của hoạt động kinh doanh:

- Hoạt động kinh doanh phải do một chủ thể thực hiện được gọi là chủ thể kinh doanh Chủ thể kinh doanh có thể là doanh nghiệp Nhà nước; doanh nghiệp cổ phần và các loại hình doanh nghiệp khác

- Hoạt động kinh doanh phải gắn với thị trường Thị trường và hoạt động kinh doanh đi liền với nhau như hình với bóng, không có thị trường thì không có khái niệm kinh doanh Thị trường hoạt động kinh doanh phải được hiểu theo nghĩa rộng là một hệ thống bao gồm các khách hàng sử dụng, nhà cung cấp, mối quan hệ cung cầu giữa họ tác động qua lại để xác định giá cả,

số lượng và chất lượng

- Hoạt động kinh doanh phải gắn với sự vận động của đồng vốn Các doanh nghiệp không chỉ có vốn mà còn cần phải biết cách thực hiện vận động đồng vốn đó không ngừng

- Mục đích chủ yếu của hoạt động kinh doanh là sinh lời tức đạt lợi nhuận cao nhất Bên cạnh đó doanh nghiệp còn thực hiện các mục đích công ích xã hội

Từ các khái niệm trên, có thể hiểu hoạt động kinh doanh tại chợ là hoạt động trao đổi mua bán hàng hoá và dịch vụ được tổ chức tại một điểm theo quy định, đáp ứng nhu cầu mua bán, trao đổi hàng hoá - dịch vụ và nhu cầu tiêu dùng của dân cư

13

1.1.3 Đặc điểm hoạt động kinh doanh tại chợ

Thứ nh t, đặc điểm về hàng hóa lưu thông trong chợ

Chủng loại hàng hoá được trao đổi mua bán ở chợ rất đa dạng Hàng hoá được người tiêu dùng mua về từ chợ với mục đích chủ yếu là thoả mãn nhu cầu tiêu dùng, sinh hoạt của con người Do đó, mỗi đối tượng khách hàng đến chợ có những nhu cầu khác nhau Người bán ở chợ có thể là những người sản xuất, những thương nhân, tiểu thương, họ tạo ra sản phẩm, trao đổi sản phẩm và trực tiếp đưa sản phẩm của mình trao đổi mua bán với số lượng có thể nhiều hay ít, điều này hoàn toàn không có ở các siêu thị hay các trung tâm thương mại Chính điều đó đã tạo nên sự phong phú đa dạng về chủng loại hàng hoá được lưu thông trong chợ phù hợp với văn hoá ẩm thực, chế biến cầu kỳ, đòi hỏi nhiều loại gia vị của người phương Đông Đồng thời, hàng hoá được lưu thông qua chợ chủ yếu là những mặt hàng tiêu dùng hàng ngày với giá trị không lớn

So với các hình thức phân phối hiện đại thì các loại hàng hoá được trao đổi mua bán ở chợ thường không đòi hỏi cao về kiểu dáng và mẫu mã như siêu thị, trung tâm thương mại hay cửa hàng tiện ích Hàng hoá ở đây có thể là

do người nông dân, các tiểu thủ công nghiệp sản xuất và trực tiếp mang ra chợ bán nên phần lớn chỉ dừng lại ở mức độ thô và sơ chế Tuy nhiên, hàng hoá ở chợ đa phần là phục vụ nhu cầu sinh hoạt hàng ngày, người sản xuất sau đó mang ra chợ ngay nên chất lượng thường là tươi ngon, đảm bảo dưỡng chất

của sản phẩm

Giá cả hàng hoá lưu thông trong chợ thường có giá rẻ hơn và linh hoạt hơn so với giá cả hàng hoá ở các cửa hàng, siêu thị bán lẻ hiện đại khác Giá này có thể trao đổi mặc cả, có thể thay đổi tuỳ theo khả năng của từng người mua và bán vì ở chợ có tới hàng trăm hàng nghìn người có thể quyết định mức giá khác nhau tuỳ theo thời gian và thời điểm trao đổi

14

Mua sản phẩm buổi sáng, trưa hay chiều thì mức giá cũng khác nhau và phần lớn là tiêu thụ hết ngay trong ngày nhằm đảm bảo cả về chất lượng hàng hoá và tình hình tài chính của người bán

Ở chợ, tồn tại hai mức giá là giá bán buôn và giá bán lẻ áp dụng cho cùng một mặt hàng Giá bán buôn thường thấp hơn giá bán lẻ, tuy nhiên mức chênh lệch không quá lớn Giá bán buôn thường áp dụng khi mua hàng hoá với số lượng lớn,còn giá bán lẻ áp dụng trong trường hợp mua bán hàng hoá nhỏ lẻ, số lượng ít Giác ả hàng hóa thường xuyên biến động và linh hoạt theo giờ, buổi trong ngày

Thứ hai, về chủ thể tham gia hoạt động kinh doanh tại chợ

Tiểu thương thường hoạt động kinh doanh buôn bán, trao đổi hàng hoá

ở chợ có sự tham gia của đông đảo, đa dạng người bán hàng bao gồm nhà sản xuất nhỏ (thợ thủ công, thợ rèn…), nông dân, tiểu thương, doanh nghiệp với

Người tham gia bán hàng ở chợ có thể phân làm hai nhóm:

- Là người bán hàng thường xuyên là các chủ thể tham gia kinh doanh

tại chợ với các mục đích kiếm lời, với họ đây là nghề nghiệp chính của mình, những chủ thể này thường có địa điểm kinh doanh cố định như kiốt, gian hàng… họ có thể gọi là các tiểu thương và cơ bản đảm bảo kinh doanh ổn

Người mua hàng ở chợ rất đa dạng và phong phú có thể là những người sản xuất, người tiêu dùng, hay các tiểu thương, thương nhân… Người sản xuất mua hàng để cung cấp các yếu tố đầu vào phục vụ cho quá trình sản xuất Người tiêu dùng mua hàng để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng cá nhân Hàng hoá

họ mua ở chợ rất phong phú đa dạng tuỳ theo nhu cầu nhưng với quy mô và

số lượng không lớn Những người tiểu thương và thương nhân cũng tham gia vào quá trình mua bán hàng hoá ở chợ, một mặt để đáp ứng nhu cầu mua bán

của họ, mặt khác họ mua hàng với số lượng lớn sau đó bán lại để kiếm lời

Chủ thể tham gia quản lý ở chợ cũng rất đa dạng Tuỳ theo quy mô và tính chất kinh doanh của chợ để thành lập các tổ chức quản lý chợ phù hợp

Cơ chế quản lý đối với người hay tổ chức được giao nhiệm vụ quản lý trực tiếp chợ là đấu thầu,giao thầu hay giao khoán Cơ chế quản lý các hoạt động kinh doanh hàng ngày diễn ra trong chợ của các chủ thể trực tiếp quản lý thông qua nội quy chợ kết hợp với đội ngũ nhân viên trực tiếp quản lý chợ

16

Thứ ba, đặc điểm về không gian hoạt động

- Chợ vốn được hình thành ở những địa điểm thuận lợi về giao thông, nhất là giao thông đường thuỷ Chợ ở nước ta thường được hình thành tại khu vực có vị trí thuận lợi, tiện cho việc kinh doanh, trao đổi hàng hoá cũng như giao thông đi lại của dân cư Trước đây, chợ được hình thành một cách tự phát, không theo quy hoạch chung, ở đâu có nhu cầu là ở đó hình thành chợ (chợ tạm, chợ cóc) Dần theo thời gian, cùng với quá trình đô thị hoá, nhu cầu dân cư cao, chính quyền địa phương bố trí và điều chỉnh vị trí chợ hợp lý và quy hoạch vào những vị trí phù hợp đáp ứng nhu cầu của dân cư Không gian họp chợ không đồng đều, có chợ với diện tích rất lớn như chợ bán buôn, chợ đầu mối, chợ hạng 1… cũng có chợ diện tích rất nhỏ như chợ đường phố, chợ cuối tuần ở các nước phương Tây hay chợ cóc chợ tạm, chợ hạng 3

- Khác với các hình thức phân phối hiện đại, cửa hàng tự chọn ở đó thời gian hoạt động thường là tất cả các ngày trong tháng, tất cả các tháng trong năm, thậm chí có những siêu thị mở cửa 24/24 giờ Thời gian họp chợ

có thể là thường xuyên hoặc không thường xuyên và thường theo một quy luật nhất định về thời gian tuỳ theo từng loại chợ Có loại chợ truyền thống chỉ họp vào giờ nhất định, những ngày nhất định trong tháng hoặc trong năm Như chợ phiên, chỉ họp vào một số ngày trong tháng hoặc những chợ cuối tuần chỉ họp vào ngày cuối tuần, hay chợ đêm chỉ họp vào ban đêm Cùng với quá trình đô thị hoá hiện nay, nhiều chợ ở các vùng ngoại đô và đặc biệt là các vùng đô thị thì phần lớn chợ được gọi là chợ dân sinh họp thường xuyên, ngày nào cũng họp, thời gian họp từ sáng đến tối nhưng các chợ vẫn duy trì được các phiên chợ vào những ngày nhất định

Thứ tư, phương thức giao dịch (mua bán gi a tiểu thương với ngư i

sản xu t, tiểu thương với tiểu thương và tiểu thương với ngư i tiêu dùng)

Hàng hoá được mua bán tại chợ theo phương thức lấy hàng và trả tiền ngay tại mỗi quầy hàng, khác với phương thức thanh toán một lần như ở siêu

17

thị Trong đó, tiền mặt là phương tiện thanh toán duy nhất cho các hoạt động giao dịch tại chợ Điều này gây khó khăn cho chủ trương hạn chế giao dịch bằng tiền mặt trong nền kinh tế, đồng thời cũng gây nhiều bất tiện cho người muốn thanh toán bằng thẻ ngân hàng

1.2 Quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại chợ

1.2.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại chợ

Theo giáo trình lý luận hành chính nhà nước: QLNN là sự tác động có

tổ chức và điều chỉnh bằng quyền lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người để duy trì và phát triển các mối quan hệ xã hội và trật tự pháp luật nhằm thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của Nhà nước trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ tổ quốc xã hội chủ nghĩa [11]

Như vậy, QLNN là hoạt động mang tính chất quyền lực nhà nước, được

sử dụng quyền lực nhà nước để điều chỉnh các quan hệ xã hội QLNN được xem là một hoạt động chức năng của nhà nước trong quản lý xã hội và có thể xem là hoạt động chức năng đặc biệt QLNN được hiểu theo hai nghĩa

Theo nghĩa rộng: QLNN là toàn bộ hoạt động của bộ máy nhà nước, từ hoạt động lập pháp, hoạt động hành pháp, đến hoạt động tư pháp

Theo nghĩa hẹp: QLNN chỉ bao gồm hoạt động hành pháp

Và trong phạm vi nghiên cứu của đề tài, khái niệm QLNN được hiểu theo nghĩa hẹp

Từ đó, có thể hiểu QLNN về hoạt động kinh doanh tại chợ là sự tác động có tổ chức vào các hoạt động kinh doanh tại chợ; bằng quyền lực của nhà nước thông qua pháp luật và cơ chế quản lý để đạt tới mục tiêu kinh tế -

xã hội trước mọi biến động của môi trường trong và ngoài nước

ở các khía cạnh sau:

Thứ nh t, xây dựng hệ thống cơ quan quản lý Để hoạt động quản lý hoạt

động kinh doanh tại chợ đạt hiệu quả cao thì nhà nước phải xây dựng hệ thống các cơ quan quản lý từ Trung ương đến địa phương Hiện nay, trong hệ thống

cơ quan QLNN chỉ có Bộ Công Thương, các Sở Công Thương, phòng Công thương tuy nhiên hoàn toàn không có đơn vị độc lập quản lý hoạt động hệ thống chợ Điều này đã không đáp ứng được yêu cầu phát triển của hệ thống chợ, bởi vì để quản lý tốt đối với hệ thống chợ thì không chỉ đòi hỏi cơ quan quản lý có sự am hiểu về thương mại mà còn phải có sự hiểu biết nhất định về

các hoạt động mua bán hàng hóa, nguyên tắc hay những cơ chế quản lý

Thực trạng này càng trở nên bất cập đối với các tỉnh, thành phố có sự phát triển hệ thống chợ mạnh mẽ như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh Việc thành lập các đơn vị chuyên trách về hệ thống chợ ở các Sở Công Thương sẽ hạn chế các rủi ro trong hoạt động kinh doanh tại các hệ thống chợ

từ đó củng cố lòng tin của các doanh nghiệp, của người tiêu dùng

Thứ hai, đầu tư cơ sở hạ tầng kỹ thuật Đối với Việt Nam, mặc dù công

cuộc đổi mới đã thực hiện được gần 30 năm, nền kinh tế đã có những bước phát triển đáng kể, kết cấu hạ tầng đã từng bước được đầu tư, phát triển Mặc

dù nhà nước đã có nhiều cố gắng trong việc phát triển kinh tế, xây dựng kết cấu hạ tầng cho hệ thống chợ, nhưng nhìn chung, nền kinh tế của nước ta vẫn

là một nền kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, sản xuất công nghiệp quy mô lớn

19

mới bắt đầu hình thành, năng suất lao động còn thấp, cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ vừa thiếu lại vừa chưa đồng bộ nên chưa tạo ra được hạ tầng tốt nhằm thúc đẩy hoạt động kinh doanh tại chợ phát triển

Do đó, để xây dựng được hạ tầng công nghệ tiên tiến, đồng bộ nhằm đáp ứng yêu cầu và thúc đẩy sự phát triển của QLNN đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ thì nhà nước cần đẩy mạnh hơn nữa các biện pháp cụ thể nhằm hoàn thiện hạ tầng Bên cạnh việc đề ra các mục tiêu mang tính chiến lược cần quan tâm đến các mục tiêu cụ thể cho từng giai đoạn và các biện pháp cụ thể để đạt được mục tiêu đó cho từng cơ quan, cá nhân có trách nhiệm, tránh tình trạng mục tiêu chung chung, biện pháp chung chung và người thực hiện không rõ ràng

Thứ ba, tạo lập môi trường pháp lý Sự phát triển nhanh chóng của hệ

thống chợ và các cơ hội giao thương đã làm gia tăng số lượng các vụ tranh chấp phát sinh từ các giao dịch hàng hóa cũng như trong sự quản lý Sự gia tăng này đòi hỏi phải có các cơ chế thích hợp để có thể giải quyết các tranh chấp này một cách có hiệu quả về mặt thời gian, chi phí, đồng thời phải phù hợp với các đặc trưng của hệ thống chợ Như vậy, sự phát triển đa dạng, phong phú của các hoạt động kinh doanh tại chợ và các công việc trong quản

lý này đòi hỏi một môi trường pháp lý linh hoạt tương ứng với những nguyên tắc, chuẩn mực khác với thương mại truyền thống

Thứ tư, phát triển nguồn nhân lực Cần phải không ngừng bồi dưỡng,

nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý hoạt động kinh doanh nói riêng và hệ thống chợ nói chung Bồi dưỡng kiến thức, cập nhật ứng dụng công nghệ trong quản lý, triển khai các kế hoạch đảm bảo

sự phát triển và sự ổn định của hoạt động kinh doanh tại các chợ

Nội dung quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại các chợ:

20

1.2.2.1 Xâ dựng qu hoạch, kế hoạch về đầu tư, khai thác và quản lý

hoạt động kinh doanh tại chợ

Xây dựng, quy hoạch, kế hoạch về đầu tư, xây dựng, khai thác và quản

lý hoạt động kinh doanh của chợ có vai trò quan trọng trong việc giúp các chủ thể, đối tượng liên quan dễ dàng thực hiện các hoạt động về xây dựng, khai thác, quản lý hoạt động kinh doanh tại chợ Các chính sách chủ yếu gồm:

Thứ nhất, cơ chế, chính sách khuyến khích, ưu đãi đầu tư chợ Nhà

nước hỗ trợ tài chính cho việc phát triển hoạt động kinh doanh tại các chợ thông qua việc chỉ đạo, hướng dẫn việc phân bổ ngân sách nhà nước cho xây dựng chợ và các chính sách khuyến khích các doanh nghiệp, cá nhân hoặc tổ chức bỏ vốn đầu tư xây dựng chợ

Nhà nước thể chế hóa chủ trương đó bằng hệ thống các chính sách như khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển chợ, hỗ trợ tín dụng và lãi suất khi vay vốn để đầu tư xây dựng chợ, phân bổ ngân sách cho các địa phương để các địa phương xây dựng chợ Các chính sách này chính là công cụ để nhà nước thực hiện mục tiêu tạo ra đòn bẩy kích thích sự phát triển của hoạt động kinh doanh tại chợ Tác động của chính sách này là tạo nguồn tài chính cho sự phát triển của chợ, thu hút các nguồn vốn đầu tư cho phát triển chợ, tạo ra khả năng thực tế cho việc xây dựng các chợ, góp phần đưa các quy hoạch cũng như các dự án xây dựng chợ triển khai được trên thực tiễn Đối với các chợ mới xây dựng, các tỉnh có chính sách thuế ưu đãi và mức thu lệ phí, mức phí cho thuê diện tích kinh doanh trên chợ phù hợp với khả năng sinh lợi của các hộ kinh doanh nhằm thu hút thương nhân vào chợ

Thứ hai, cơ chế kinh doanh khai thác và quản lý chợ Chợ do Nhà nước

đầu tư hoặc hỗ trợ phần lớn vốn đầu tư xây dựng được UBND dân Tỉnh (Huyện, Thành phố, Thị xã) giao cho các chủ thể tổ chức kinh doanh khai thác và quản lý các hoạt động tại chợ theo hướng:

Trường hợp chợ do Nhà nước hỗ trợ một phần vốn, còn lại chủ yếu là vốn đóng góp của các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế thì căn cứ tỷ lệ góp vốn để lựa chọn chủ thể kinh doanh khai thác và quản lý chợ (ban quản lý chợ, doanh nghiệp, Hợp tác xã thương mại - dịch vụ hoặc thành lập công tycổ phần theo quy định của pháp luật)

Thứ ba,cơ chế tài chính trong việc kinh doanh khai thác, quản lý chợ Đây là vấn đề rất quan trọng vì nó có vai trò trong việc bảo đảm nguồn kinh phí duy trì hoạt động của bộ máy quản lý, đầu tư, cải tạo, nâng cấp, xây dựng chợ theo hướng xã hội hóa, phù hợp với cơ chế kinh tế thị trường

Nguồn thu từ hoạt động chợ bao gồm: Thu tiền thuê, sử dụng điểm kinh doanh tại chợ; tiền thuê cung cấp dịch vụ, hàng hoá theo hợp đồng và các khoản được trích theo hợp đồng giữa các đơn vị có chức năng với ban quản lý chợ, doanh nghiệp kinh doanh, khai thác, quản lý chợ về các khoản uỷ nhiệm thu (thu phí, thu tiền điện, nước và các khoản có liên quan đến hoạt động kinh doanh tại chợ…); các loại phí theo quy định của Luật Phí và lệ phí ngày 25 tháng 11 năm2015, bao gồm: Phí chợ; phí trông giữ xe; phí vệ sinh môi trường mức thu các loại phí nêu trên thuộc thẩm quyền quyết định của HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo hướng dẫn của Bộ Tài chính

Quản lý, sử dụng các khoản thu, chi ở chợ: các khoản thu nói trên về cơ bản dùng để chi cho các nội dung sau: Hoàn trả vốn đầu tư xây dựng chợ Chi cho người lao động, gồm các khoản: tiền lương, tiền công, tiền ăn ca, các

Chi cho các hoạt động tổ chức thu; chi cho hoạt động cung ứng dịch vụ

và chi khác Sau khi chi các khoản theo quy định, số còn lại nộp ngân sách nhà nước theo quy định hiện hành

Thứ tư, quản lý hàng hóa Trong nền kinh tế thị trường, vì lợi nhuận, nhiều tổ chức, cá nhân đã và đang sản xuất kinh doanh hàng giả, hàng kém chất lượng, mất vệ sinh, thậm chí gây độc hại, nguy hiểm đến sức khỏe, sự an toàn và tính mạng của con người, như hàng thực phẩm, hàng điện dân dụng, hàng vật liệu xây dựng… Việc quản lý, kiểm tra và phối hợp với các cơ quan chức năng để kiểm soát thị trường hàng hóa trên địa bàn chợ sẽ góp phần phát hiện, ngăn chăn kịp thời để hạn chế bớt những hành vi trên nhằm bảo vệ lợi ích chính đáng cho người tiêu dùng

Việc quản lý hàng hóa lưu thông trong chợ sẽ góp phần hạn chế những tiêu cực đó và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng lành mạnh ngay chính trong từng phạm vi chợ cũng như của thị trường nói chung Ngoài ra, quản lý hàng hóa trong chợ góp phần tích cực trong việc nâng cao văn minh thương mại, cơ sở cho hội nhập kinh tế khu vực và thế giới và giữ gìn bản sắc dân tộc

Đối với những thương nhân kinh doanh hàng hóa và dịch vụ trong chợ: sốlượng hàng hóa đưa vào trong chợ cần đáp ứng đủ cơ số hợp lý, theo kinh nghiệm của một số chợ thì số lượng hàng hóa chất xếp, trưng bày trong chợ không được cao quá 3,2 m kể từ nền chợ, hàng hóa chỉ được để trong phạm vi quầy tủ hoặc ki ốt, không được lấn chiếm hành lang dành cho khách hàng đi lại, điều này sẽ đảm bảotính thẩm mỹ trong sắp xếp hàng hóa, người bán và

23

người mua dễ quan sát và lựa chọn hàng khi mua bán, mặt khác đảm bảo tính

an toàn cho môi trường kinh doanh trong chợ như thông thoáng, dễ quan sát khi gặp sự cố như cháy nổ, vv…

Đối với quản lýchất lượng hàng hóa lưu thông trong chợ Để mọi hàng hóa dịch vụ trong chợ đảm bảo chất lượng thì công tác quản lý phải tiến hành tận gốc, mọi khâu, mọi hoạt động, từ lãnh đạo đến nhân viên của ban quản lý đến các hộ kinh doanh và khách hàng đều có nghĩa vụ tham gia vào hoạt động này

Đối với quản lý thương nhân Đối với các nhà đầu tư xây dựng và tổ chức hoạt động chợ thì những thương nhân kinh doanh trong chợ là đối tượng khách hàng chính của họ Muốn hoạt động kinh doanh chợ có hiệu quả, mang lại lợi nhuận cao thì họ phải biết cách thu hút và quản lý khách hàng của

mình, tức là quản lý các thương nhân kinh doanh trong chợ

Thứ năm, quản lý tài chính, giá cả trong hoạt động chợ Quản lý tài chính chợ là một bộ phận trong hoạt động quản lý kinh doanh chợ Nó thực hiện những nội dung cơ bản của quản lý tài chính đối với các quan hệ tài chính nảy sinh trong hoạt động quản lý kinh doanh chợ nhằm thực hiện tốt nhất các mục tiêu hoạt động của đơn vị Quản lý tài chính chợ chính là việc nghiên cứu, phân tích và xử lý các mối quan hệ tài chính trong đơn vị kinh doanh quản lý chợ, hình thành và đưa ra được công cụ tài chính và những quyết định tài chính đúng đắn và có hiệu quả Các quan hệ tài chính được thể hiện trong cả quá trình kinh doanh của đơn vị

Thứ sáu, quản lý vệ sinh môi trường và an toàn thực phẩm trong chợ Ban quản lý chợ phải thành lập bộ phận chuyên trách về vấn đề môi trường Nâng cao nhận thức cho thương nhân kinh doanh trong chợ và các cán bộ quản lý chợ về các quy định, chế tài và luật pháp về môi trường Việc nâng cao này thông qua các hình thức như tập huấn, phổ biến kiến thức hay thông qua các phương tiện thông tin đại chúng Quá trình phổ biến này cũng nên

24

chia ra làm hai nhóm nội dung đó là các chế tài, quy định của luật pháp và các quy định, chế tài của Quốc tế cũng như của Việt Nam về vấn đề môi trường Điều này là rất cần thiết vì Việt Nam đã trở thành thành viên của WTO, khả năng thu hút đầu tư nước ngoài vào nước ta sẽ tăng lên và việc nắm bắt các thông tin, quy định của các nước đối tác chúng ta sẽ dễ dàng hơn trong hợp tác kinh doanh, đảm bảo không bị thiệt hại trên mọi mặt

1.2.2.2 Tổ chức bộ má quản lý nhà nước đối với hoạt động kinh doanh tại chợ

Hầu hết các chợ ở Việt Nam đều là chợ công Vì vậy, việc quản lý hoạt động kinh doanh tại các chợ này do cơ quan QLNN giao cho các đơn vị có chức năng quản lý các hoạt động kinh doang của chợ theo quy định của pháp luật Thường thì các chợ hạng 3 do UBND xã, phương, thị trấn giao cho tổ quản lý nhưng có sự phối hợp của một số cơ quan chức năng: tổ thuế, đội quản lý thị trường, công an…

Để quản lý chợ một cách khoa học và hiệu quả cao, việc tiến hành quản

lý, phổ biến các chính sách, thực hiện các chủ trương ở các cấp, đảm bảo cho hoạt động kinh doanh tại các chợ theo định hướng và quy hoạch thì một trong các nội dung của QLNN là phân công, phân cấp trong quản lý chợ nhằm đảm bảo quy định rõ trách nhiệm, quyền hạn chức năng của các cơ quan quản lý ở từng cấp, chức năng phù hợp với từng loại hình kinh doanh của các chợ đã được phân cấp trong quản lý

QLNN về hoạt động kinh doanh tại các chợ là một trong các nội dung của hoạt động QLNN về chợ được phân cấp như sau:

Cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, Sở công thương là cơ quan chức năng giúp UBND: (1) lập quy hoạch, kế hoạch phát triển mạng lưới chợ trên địa bàn; kiến nghị những biện pháp (về vốn đầu tư, về địa điểm đặt chợ,

về tổ chức quản lý…) để hình thành mạng lưới chợ theo quy hoạch; (2) trình UBND quyết định thành lập, giải thể các chợ loại 1 mà hoạt động của nó liên

25

quan đến cả vùng (liên tỉnh, liên huyện); (3) chỉ đạo, hướng dẫn và kiểm tra việc triển khai các quy định của nhà nước về tổ chức, quản lý chợ, về thực hiện các chính sách lưu thông hàng hóa trong chợ; (4) chủ trì sự phối hợp với các ngành hữu quan trong việc tổ chức và quản lý chợ; (5) theo dõi, tổng hợp

và đánh giá kết quả hoạt động của chợ; tổng kết rút kinh nghiệm về công tác

tổ chức và quản lý chợ Bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác quản lý chợ trên địa bàn

Cấp quận, huyện, thị xã: UBND quận, huyện quản lý mọi mặt về hoạt động của các chợ trên địa bàn Quyết định thành lập và giải thể các loại chợ loại 2 và loại 3 sau khi thống nhất với Sở công thương, phòng kinh tế giúp UBND quận, huyện, quản lý các hoạt động của chợ, cụ thể là: (1) theo sự hướng dẫn của Sở công thương và các ngành chức năng, lập kế hoạch xây dựng và cải tạo chợ theo quy hoạch của tỉnh, thành phố; (2) phân loại các chợ trình UBND quận, huyện quyết định việc phân cấp một số chợ loại 3 cho xã, phường; (3) hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc hoặc phối hợp với các cơ quan chức năng để kiểm tra việc thực hiện các quy định của nhà nước về tổ chức và quản lý chợ, về chính sách lưu thông hàng hóa trong phạm vi chợ và các quy định có liên quan đến hoạt động của chợ; (4) định kỳ sơ kết, tổng kết các hoạt động của chợ, thực hiện chế độ báo cáo theo quy định

Cấp xã, phường: UBND xã, phường thực hiện các công việc: (1) tổ chức và quản lý sự hoạt động của các chợ được phân cấp cho xã theo đúng các quy định của nhà nước; (2) có kế hoạch sửa chữa cơ sở vật chất của chợ trong phạm vi quản lý; (3) báo cáo định kỳ về tình hình hoạt động của chợ trên địa bàn

Hình thức chủ yếu trong tổ chức quản lý chợ và Ban quản lý chợ Chợ loại 1, loại 2 lập ban quản lý chợ; các chợ loại 3 thì UBND địa phương căn cứ tình hình cụ thể để chọn một trong các hình thức:

26

- Những chợ họp thường xuyên có từ 50 đến 100 hộ kinh doanh cố định hoạt động trong phạm vi liên phường, liên xã có thể lập Ban quản lý chợ trực thuộc quận, huyện

- Những chợ nhỏ có dưới 50 hộ kinh doanh cố định, chợ mang tính nội

bộ phường, xã, họp không thường xuyên, lập tổ quản lý chợ

- Đối với một số chợ nhỏ hoạt động trong phạm vi thôn, ấp, làng, bản

có thể đấu thầu quản lý theo nguyên tắc: nhà nước ban hành các quy định về chức năng, nhiệm vụ của tổ quản lý chợ Quy định các khoản thu, mức thu cụ thể của từng khoản; các khoản chi, mức chi và phương thức chi cho mỗi khoản Các tổ chức và cá nhân có tham gia đấu thầu theo các khoản chi, thu

đã quy định và tổ chức quản lý theo thể thức quy định Phòng kinh tế giúp UBND huyện hướng dẫn việc đấu thầu

Như vậy bộ máy QLNN về chợ nói chung và hoạt động kinh doanh tại chợ nói riêng là một hệ thống bao gồm các cơ quan quản lý nhà nước từ Trung ương đến địa phương tạo thành một hệ thống đồng bộ để thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của mình Hệ thống này không phải bất biến mà thường xuyên được hoàn thiện và đổi mới để phù hợp với sự phát triển kinh tế - xã hội của nước ta

1.2.3.3 Tu ên tru ền chủ trương, đư ng lối, ch nh sách và luật pháp của nhà nước cho ngư i kinh doanh tại chợ

Một trong những yêu cầu tăng cường pháp chế XHCN là việc phổ biến pháp luật và thực hiện nghiêm túc các chủ trương, chính sách, pháp luật của nhà nước trong cuộc sống Chợ là nơi tập trung đông người, vì vậy các cơ quan QLNN trực tiếp hoặc thông qua các đơn vị: ban quản lý chợ, công ty kinh doanh khai thác chợ thường xuyên tuyên truyền cơ chế, chính sách nhà nước cho mọi người đến chợ nắm được và thực hiện tốt hơn Từ đó, góp phần đẩy mạnh sản xuất, lưu thông hàng hóa, giữ vững an ninh, chính trị, trật tự an toàn xã hội nhất là an ninh nông thôn

27

Việc tuyên truyền phải linh hoạt, hình thức phong phú, dễ hiểu và phải làm thường xuyên liên tục Thông qua tuyên truyền các đơn vị có trách nhiệm thu thập, tổng hợp những kiến nghị, thắc mắc của người dân để kịp thời phản ánh với cơ quan có thẩm quyền

1.2.3.4 iám sát, kiểm tra công tác quản lý hoạt động kinh doanh, công tác thực hiện các qu chế quản lý chợ và xử lý các hành vi vi phạm

Tổ chức quản lý, điều hành chợ hoạt động, tổ chức thực hiện nội quy chợ và xử lý các vi phạm nội quy chợ Lập thủ tục đề nghị cấp có thẩm quyền

xử lý những trường hợp vi phạm vượt quá thẩm quyền của Ban quản lý chợ

Phối hợp với chính quyền, Công an địa phương và các cơ quan chuyên môn tổ chức bảo đảm phòng cháy chữa cháy, an ninh trật tự, vệ sinh môi trường, an toàn thực phẩm, chống gian lận thương mại trong phạm vi chợ

Tổ chức kinh doanh, phát triển các dịch vụ hỗ trợ như: trông giữ phương tiện vận chuyển, bốc xếp hàng hóa, cho thuê kho bảo quản cất giữ hàng hóa, cung cấp thông tin thị trường, kiểm định số lượng, chất lượng hàng hóa, vệ sinh môi trường, ăn uống, vui chơi, giải trí và hoạt động khác trong phạm vi chợ phù hợp với các quy định của pháp luật và theo hướng ngày càng văn minh hiện đại

Tổ chức thu, nộp tiền thuê, sử dụng địa điểm kinh doanh của thương nhân và các loại phí, lệ phí về chợ theo quy định của pháp luật Phối hợp với chính quyền địa phương và các cơ quan, đoàn thể tổ chức thông tin kinh tế -

xã hội, phổ biến, hướng dẫn thực hiện các chính sách, các quy định của pháp luật và nghĩa vụ đối với Nhà nước của thương nhân kinh doanh tại chợ; tổ chức hoạt động văn hóa, xã hội tại chợ

Sự ổn định của nền kinh tế trong nước cũng có tác động mạnh tới việc QLNN đối với hoạt động kinh doanh tại chợ bởi trong nền kinh tế thị trường thì bất kỳ hoạt động quản lý kinh doanh nào cũng bị nền kinh tế dẫn dắt

Hệ thống pháp luật và các văn bản pháp luật có tính chất quản lý, định hướng đối với việc quản lý Vì thế, khi hệ thống pháp luật đầy đủ thuận tiện thì cũng có những ảnh hưởng không nhỏ đến việc quản lý ấy

Mỗi địa phương đều có những đặc thù riêng, vì vậy trong công tác chỉ đạo quản lý ngoài việc tuân thủ các quy định của nhà nước thì các cơ quan cũng nên xem xét thực tế địa phương để đưa ra những văn bản, quyết định cho phù hợp với địa phương đó sao cho đạt hiệu quả cao

1.2.4.2 Nhân tố chủ quan

Cơ cấu nhân sự thiếu sẽ gây khó khăn cho việc quản lý

Trình độ học vấn, chuyên môn nghiệp vụ của cán bộ quản lý là nhân tố quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến QLNN đối với hoạt động kinh doanh tại chợ

Sự nhận thức về tầm quan trọng của chợ trong phát triển kinh tế không chỉ đối với địa phương mà đối với toàn bộ nền kinh tế giúp cho những người trực tiếp tham gia vào hoạt động kinh doanh tại chợ xác định được đúng hướng đi của mình

1.3.1 Thị xã Hương Thủy, tỉnh Thừa Thiên Huế

Thị xã Hương Thủy là địa phương được đánh giá làm tốt và đi đầu trong quản lý hoạt động kinh doanh tại chợ trên địa bàn Hương Thủy đã xác định chuyển đổi mô hình quản lý chợ nhằm quản lý, khai thác, kinh doanh đạt hiệu quả, tạo điều kiện nâng cấp, cải tạo theo hướng văn minh, hiện đại là yêu cầu tất yếu Đã có nhiều tiểu thương rất băn khoăn, lo lắng về mức thu sẽ tăng khi giao cho doanh nghiệp hoặc hợp tác xã quản lý; khi chợ hư hỏng, xuống cấp, hoặc khi doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, phá sản sẽ gây khó khăn cho việc buôn bán và thiệt thòi cho tiểu thương; hoặc khi UBND xã, phường không còn quản lý, các hộ kinh doanh không yên tâm về vấn đề an ninh trật tự… Tuy nhiên, sau nhiều đợt tuyên truyền, trả lời rõ ràng, hầu hết các tiểu thương đều yên tâm và về cơ bản thống nhất chủ trương chuyển đổi mô hình quản lý hoạt động kinh doanh chợ trên địa bàn

Thị xã Hương Thủy xây dựng và triển khai tốt phương án chuyển đổi hoạt động kinh doanh tại chợ theo từng bước Từ việc thu thập, thống kê, định giá tài sản, lấy ý kiến của đơn vị quản lý cũ, đơn vị tiếp nhận mới, tiểu thương… để xây dựng phương án phù hợp với thực trạng từng chợ đến việc tổ chức bàn giao cho đơn vị mới để tiếp tục quản lý hoạt động của chợ đều được thực hiện đúng quy trình, minh bạch

1.3.2 Thành phố Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình

Những năm qua được sự hỗ trợ của tỉnh Quảng Bình, cùng sự chỉ đạo tập trung của UBND thành phố cùng quyết tâm huy động nguồn vốn xã hội

30

hóa của các cấp, các ngành, các địa phương và doanh nghiệp cơ sở hạ tầng chợ của thành phố Đồng Hới đã từng bước được đầu tư xây dựng, nâng cấp

và cải tạo góp phần phục vụ tốt cho phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn

Và để phát triển cũng như quản lý hoạt động kinh doanh tại các chợ trên địa bàn,thành phố Đồng Hới đã có sự phối hợp của các cấp, các ngành, các địa phương và doanh nghiệp trong thực hiện đồng bộ các giải pháp, đó là:

Thứ nhất, tiếp tục rà soát điều chỉnh, bổ sung quy hoạch phát triển hạ tầng thương mại trong đó có mạng lưới chợ; có chính sách cụ thể khuyến khích ưu đãi và hỗ trợ vốn đầu tư phát triển chợ Phát triển mạng lưới chợ trên

cơ sở đầu tư cải tạo, nâng cấp các chợ hiện có Đồng thời điều chỉnh một số chợ nhằm phù hợp với tình hình phát triển của địa phương, phong tục tập quán…Phát triển chợ theo hướng văn minh, hiện đại tạo điều kiện mua bán thuận tiện và là công trình mang ý nghĩa phúc lợi công cộng cho mọi tầng lớp dân cư đến chợ Đồng thời đẩy nhanh tiến độ chuyển đổi mô hình quản lý chợ cho các tổ chức doanh nghiệp, hợp tác xã đầu tư, quản lý, khai thác kinh doanh chợ theo lộ trình của của Chính phủ

Thứ hai, đa dạng nguồn vốn đầu tư phát triển chợ, từng bước giao quyền tự chủ về tài chính cho các đơn vị quản lý chợ tự cân đối, tự hạch toán thu chi, tự chịu trách nhiệm về tài chính, gắn với hiệu quả hoạt động và quản

lý theo pháp luật Nhà nước chỉ hỗ trợ đầu tư đối với các chợ đầu mối, chợ vùng đặc biệt khó khăn, chợ biên giới; việc bố trí vốn cần bố trí tập trung, tránh dàn trải Khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư xây dựng, cải tạo, nâng cấp chợ với phương châm xã hội hóa và tham gia quản lý chợ

Thứ ba, tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên môn, kiến thức quản lý… cho đối ngũ cán bộ tại các ban quản lý chợ (các doanh nghiệp, tổ hợp tác …) để phục vụ tốt công tác quản lý phát triển chợ tại địa phương

31

Thứ tư, tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát tại chợ đặc biệt là các chợ đầu mối, chợ vùng trung tâm nhằn phát hiện và xử lý các vi phạm về kinh doanh hàng gian, hàng giả, hàng kém chất lượng, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, chưa niêm yết giá bán và bán theo giá niêm yết … đảm bảo kinh doanh tại chợ tuân thủ đúng quy định của pháp luật

1.3.3 Thành phố Hôi An, tỉnh Quảng Nam

Hệ thống chợ trên địa bàn thành phố Hội An được đầu tư khang trang, thuận tiện đã và đang góp phần đẩy mạnh hoạt động giao thương, tạo thành điểm trung chuyển hàng hóa Việc chuyển đổi mô hình quản lý cũng đã giúp hoạt động khai thác, kinh doanh tại chợ trên địa bàn Hội An hiệu quả hơn; hoạt động kết nối, tiêu thụ sản phẩm nông sản, thực phẩm cũng thuận lợi

Có được sự thay đổi nhanh chóng của hệ thống chợ là do thành phố Hội

An, cũng như tỉnh Quảng Nam đã xây dựng và triển khai nhiều chính sách hấp dẫn, khuyến khích và huy động được nguồn vốn xã hội hóa từ doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia đầu tư xây dựng, quản lý, kinh doanh, khai thác chợ Tăng cường hoạt động giao thương, kết nối tiêu thụ sản phẩm giữa các

cơ sở sản xuất, kinh doanh, giảm bớt khâu trung gian trong lưu thông hàng hóa Triển khai nhân rộng Dự án Xây dựng mô hình thí điểm chợ bảo đảm vệ sinh, an toàn thực phẩm, tập trung vào các chợ chuyển đổi nhằm hỗ trợ các hộ tiểu thương Nghiên cứu nhân rộng mô hình hỗ trợ bố trí 1 quầy trong chợ và miễn tiền thuê quầy trong vòng 6 tháng để thu hút các tiểu thương kinh doanh hoặc giới thiệu sản phẩm thực phẩm an toàn

1.3.4 Bài học kinh nghiệm cho thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế

Những kinh nghiệm của các địa phương trong quản lý hoạt động kinh doanh tại chợ có thể áp dụng cho thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế đó là: