QUẢN lý NHÀ nước về PHÒNG, CHỐNG MA túy TRÊN địa bàn TỈNH QUẢNG BÌNH

Thực trạng công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh Quảng Bình .... Trước tình hình trên, công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy c

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ THANH LÊ

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ …………/………… ……/……

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

TRẦN THỊ THANH LÊ

QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG

MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công

LỜI CAM ĐOAN Tôi cam đoan luận văn “Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình” là công trình nghiên cứu của riêng tôi

Các số liệu nêu trong luận văn là trung thực, khách quan, nguồn số liệu

rõ ràng và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác Mặc

dù, đã có nhiều cố gắng song luận văn không tránh khỏi những khiếm khuyết, kính mong các nhà khoa học, quý thầy, cô giáo và độc giả góp ý để hoàn thiện hơn

Thừa Thiên Huế, ngày tháng năm 2019 Học viên

Trần Thị Thanh Lê

LỜI CẢM ƠN

Để thực hiện và hoàn thành đề tài luận văn, tôi đã nhận được nhiều sự hướng dẫn, giúp đỡ, góp ý quan trọng của tập thể và cá nhân các nhà khoa

học, sự hỗ trợ nhiệt tình và tạo điều kiện của các cơ quan, đơn vị, cá nhân

Tôi xin chân thành cảm ơn đến tập thể Lãnh đạo Học viện hành chính Quốc gia, Khoa sau đại học, các thầy cô giáo đã tận tình truyền đạt những

kiến thức quý báu trong quá trình học tập và nghiên cứu

Xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS Huỳnh Quý, người hướng dẫn khoa học, đã tận tình giúp đỡ để tôi hoàn thành luận văn này

Tuy có nhiều cố gắng và tâm huyết để nghiên cứu hoàn thiện luận văn nhưng do hạn chế về mặt thời gian và khả năng nghiên cứu nên không tránh

khỏi những thiếu sót Kính mong quý thầy, cô giáo, các chuyên gia, nhà khoa

học và những người quan tâm đến đề tài góp ý kiến để đề tài được hoàn thiện

hơn

Tôi xin trân trọng cảm ơn!

Học viên Trần Thị Thanh Lê

MỤC LỤC

Trang bìa

Lời cam đoan

Lời cảm ơn

Mục lục

Danh mục viết tắt

Danh mục các bảng biểu, biểu đồ

MỞ ĐẦU 1

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY 6

1.1 Nhận thức chung về ma túy 6

1.1.1 Ma túy và tác hại của ma túy 6

1.1.2 Khái niệm tội phạm ma tuý 10

1.1.3 Khái niệm và đặc điểm quản lý nhà nước về phòng chống ma tuý 11

1.2 Những quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy 15

1.3 Cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy 167

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở một số địa phương 18

1.4.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Hà Tĩnh 18

1.4.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Quảng Trị 20 1.4.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Thừa Thiên Huế 22 Tiểu kết chương 1 24

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 25

2.1 Một số đặc điểm tình hình có liên quan đến sử dụng ma túy tỉnh Quảng Bình 25

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư 25

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội 28

Bảng 2.1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2013-2018 28

2.1.3 Tình hình hoạt động tội phạm nói chung và tội phạm về ma túy nói riêng tại tỉnh Quảng Bình 31

2.2 Thực trạng công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trong thời gian qua trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 49

2.2.1 Công tác phòng, chống ma túy 49

2.2.2 Công tác tổ chức triển khai và thực hiện các văn bản Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trong thời gian qua tại tỉnh Quảng Bình 58

2.3 Bài học kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 72

2.4 Đánh giá chung 74

2.4.1 Những kết quả đạt được và nguyên nhân 74

2.4.2.Tình hình tái nghiện và sự hạn chế trong công tác phòng, chống ma túy 79 Tiểu kết chương 2 82

Chương 3 DỰ BÁO TÌNH HÌNH VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH TỪ NAY ĐẾN 2023 83

3.1 Dự báo tình hình ma tuý trong thời gian đến tại tỉnh Quảng Bình 83

3.2 Giải pháp quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình 86

3.2.1 Giải pháp chung 86

3.2.2 Giải pháp cụ thể 91

Tiểu kết chương 3 108

KẾT LUẬN 109 TÀI LIỆU THAM KHẢO

TTATXH: Trật tự an toàn xã hội

UBND: Ủy ban nhân dân

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2013-2018 28Bảng 2.2 : Thống kê tội phạm hình sự xảy ra trên địa bàn trong giai đoạn 2013-2018 32Bảng 2.3 Thống kê người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ năm 2013 đến năm 2018 38Bảng 2.4 Thống kê quản lý sau cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ năm 2013 đến năm 2018 40Bảng 2.5 Thống kê tình hình cai nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

từ năm 2013 đến năm 2018 43Bảng 2.6 Thống kê tình trạng người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ năm 2013 đến năm 2018 45Bảng 2.7: Thống kê tội phạm ma túy từ 2013 - 2018 47

Biểu đồ 2.1: Thống kê người nghiện ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ năm 2013 đến năm 2018 38Biểu đồ 2.2: Thống kê tội phạm ma túy từ 2013 - 2018 47

1

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài Luận văn

Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách về phòng, chống ma túy như: Chỉ thị số 21- CT/TW ngày 26/3/2008 của Bộ chính trị (Khóa X) về “Tiếp tục tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới” Chiến lược quốc gia phòng, chống và kiểm soát ma túy ở Việt Nam đến năm 2020

và định hướng đến năm 2030 Bộ Luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2017 có hẳn một chương (Chương XX) quy định các tội phạm về ma túy từ Điều 247- Điều 259; Luật phòng, chống ma túy (Năm 2013)

Quảng Bình là tỉnh thuộc khu vực Bắc Trung bộ, là địa phương có nhiều tuyến giao thông huyết mạch quan trọng của đất nước đi qua, thuận lợi cho việc giao lưu kinh tế, văn hóa với các địa phương lân cận cũng như các nước trong khu vực Dưới sự tác động của mặt trái kinh tế thị trường và quá trình

đô thị hoá, các ngành nghề kinh doanh dịch vụ có điều kiện phát triển nhanh, đây cũng là môi trường để tội phạm và các tệ nạn xã hội hình thành và gia tăng

Trước tình hình trên, công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy của tỉnh Quảng Bình ngày càng được chú trọng, công tác đấu tranh, phòng ngừa tội phạm về ma túy đạt được những kết quả nhất định góp phần ngăn chặn tình trạng thẩm lậu về ma túy, mang lại cuộc sống bình yên cho nhân dân Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Quảng Bình vẫn còn những tồn tại, hạn chế từ công tác tuyên truyền, công tác quản lý người nghiện còn lỏng lẻo, số lượng người nghiện cao, việc quán triệt, chỉ đạo, hướng dẫn, triển khai thực hiện các chính sách của Đảng và Nhà nước về phòng, chống ma túy còn chậm, chưa đầy đủ, sự phối, kết hợp giữa các ban, ngành, đoàn thể chưa đồng bộ, thiếu chặt chẽ,

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Thời gian qua, đã có một số tác giả nghiên cứu về vấn đề phòng, chống

ma tuý theo những lĩnh vực và góc độ khác nhau, có thể kể đến một số công trình đã được công bố:

- Cuốn sách “Tội phạm về ma túy, thực trạng, nguyên nhân và các giải pháp phòng ngừa” của Tiến sỹ Vũ Quang Vinh, Nhà xuất bản Thanh niên,

- Luận án “Hoạt động phòng ngừa và điều tra tội phạm về ma tuý của lực lượng Công an cấp huyện” của Tiến sỹ Ngô Đức Tuấn, Hà Nội, 2006

- Luận văn Thạc sỹ Luật “Tội sử dụng trái phép chất ma tuý theo Luật hình sự Việt Nam” của Thạc sỹ Hoàng Văn Vương, Hà Nội, năm 2008

- Sách chuyên khảo“Hoạt động phòng ngừa và điều tra tội phạm về ma tuý” của Tiến sỹ Bùi Minh Trung, NXB CAND, năm 2010

- Luận án Tiến sỹ Quản lý hành chính công “Quản lý Nhà nước về công tác phòng, chống ma tuý ở Việt Nam trong thời kỳ hội nhập” của tác giả Phan Thị Mỹ Hạnh, Hà Nội - 2016 Nội dung luận án tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý Nhà nước về phòng, chống ma tuý ở nước ta

3

- Luận văn Thạc sỹ Quản lý công “Quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy trên địa bàn tỉnh Phú Yên” của Thạc sỹ Nguyễn Thị Mai Anh, ĐăkLăk, năm 2017

- Luận văn Thạc sỹ Luật học “Quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy từ thực tiễn quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng” của Thạc sỹ Trà Thanh Hải, Hà Nội, năm 2018

Riêng đối với tỉnh Quảng Bình, trong những năm qua, chưa có công trình nghiên cứu nào đánh giá một cách đầy đủ, toàn diện công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma tuý Vì vậy, tôi đã lựa chọn đề tài này để nghiên cứu nhằm đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma tuý trên địa bàn tỉnh trong những năm vừa qua, từ đó đưa ra những giải pháp

cụ thể nhằm tăng cường quản lý nhà nước về phòng, chống ma tuý trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn tiếp theo

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích

Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ đó đưa ra những giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Nghiên cứu, phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

- Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

- Đề xuất các giải pháp chung và giải pháp cụ thể, nhằm tăng cường thực hiện hiệu quả quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình thời gian tới

4

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu hoạt động quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

4.2 Phạm vi nghiên cứu

- Nội dung nghiên cứu: Luận văn tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình để đề xuất những giải pháp tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoàn thiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

- Không gian: Trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

- Thời gian: Nghiên cứu quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy giai đoạn 2013 - 2018

5 Phương pháp nghiên cứu Luận văn

Để hoàn thành luận văn, tác giả đã sử dụng tổng hợp các phương pháp nghiên cứu chủ yếu như sau:

Phương pháp thống kê; phương pháp phân tích, tổng hợp; phương pháp

so sánh và phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

5

nhà nước về phòng, chống ma túy có hiệu quả tại địa phương trong giai đoạn tiếp theo

7 Kết cấu của Luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương I: Cơ sở Lý luận quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy và đặc điểm tình hình có liên quan đến tình trạng sử dụng ma túy tại tỉnh Quảng Bình

Chương II: Thực trạng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình

Chương III: Dự báo tình hình và các giải pháp quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy trên địa bàn tỉnh Quảng Bình từ nay đến 2023

6

Chương 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC

VỀ PHÒNG, CHỐNG MA TÚY 1.1 Nhận thức chung về ma túy

1.1.1 Ma túy và tác hại của ma túy

1.1.1.1 Khái niệm ma túy

Theo Từ điển tiếng Việt, nhà xuất bản Đà Nẵng – Trung tâm Từ điển học năm 2016 [583] thì ma túy là tên gọi chung các chất có tác dụng gây trạng thái ngây ngất, đờ đẫn, dùng quen thành nghiện

Theo Liên Hợp Quốc thì ma túy là chất hóa học có nguồn gốc tự nhiên hoặc nhân tạo, khi xâm nhập vào cơ thể con người sẽ có tác dụng làm thay đổi tâm trạng, ý thức, trí tuệ của con người, làm cho người bị lệ thuộc vào chất

đó, gây nên những tổn thương cho từng cá nhân và cộng đồng

Ở Việt Nam, theo các quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 và sửa đổi, bổ sung năm 2017, ma túy có thể hiểu là các chất bao gồm: nhựa thuốc phiện, nhựa cần sa, cao coca, lá, hoa, quả cây cần sa, quả thuốc phiện khô, quả thuốc phiện tươi, heroine, cocaine, các chất ma túy khác ở thể lỏng hay thể rắn

Tại khoản 2 và khoản 3 Điều 2 Luật Phòng chống ma túy (PCMT) năm

2000 đã bổ sung và sửa đổi năm 2008 quy định: “chất gây nghiện” là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, dễ gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng và “chất hướng thần” là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện với người sử dụng Như vậy, ma túy là những chất đã được khoa học xác định và có tên gọi riêng Danh mục các chất ma túy, tiền chất ma túy được quy định tại Nghị định của Chính phủ (Nghị định số 67/2001/NĐ-CP; Nghị định số 133/2003/NĐ-CP; Nghị định số 82/2013/NĐ-CP) Việc xác định có phải là chất ma túy, tiền chất

7

ma túy hay không thì phải được tiến hành qua trưng cầu giám định

Điều 2 Luật PCMT được Quốc hội khóa X kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 09 tháng 12 năm 2000 quy định và sửa đổi bổ sung ngày 23/7/2013 quy định: “Chất ma tuý là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành”

- Chất ma túy là các chất gây nghiện, chất hướng thần được quy định trong các danh mục do Chính phủ ban hành

- Chất gây nghiện là chất kích thích hoặc ức chế thần kinh, để gây tình trạng nghiện đối với người sử dụng

- Chất hướng thần là chất kích thích, ức chế thần kinh hoặc gây ảo giác, nếu sử dụng nhiều lần có thể dẫn tới tình trạng nghiện đối với người sử dụng [19 tr 9 - 10]

Từ các khái niệm trên, có thể đưa ra khái niệm chung như sau: ma túy là chất có nguồn gốc tự nhiên hoặc tổng hợp, khi được đưa vào cơ thể con người, nó có tác dụng làm thay đổi trạng thái ý thức và sinh lý của người đó Nếu lạm dụng ma túy, con người sẽ lệ thuộc vào nó, khi đó gây tổn thương và nguy hại cho người sử dụng và cộng đồng

1.1.1.2 Phân loại ma túy

Ma túy được phân thành nhiều nhóm, sự phân định phải dựa vào những căn cứ nhất định nhằm phục vụ cho những mục đích khác nhau Một số cách phân loại cơ bản như sau:

- Căn cứ vào nguồn gốc, ma túy được chia thành: ma túy tự nhiên, ma túy tổng hợp và ma túy bán tổng hợp:

+ Ma túy tự nhiên là sản phẩm của các cây trồng tự nhiên hoặc nuôi trồng và các chế phẩm của chúng Ví dụ: thuốc phiện và các sản phẩm của cây thuốc phiện như moocphin, codein, narcotics, coca và các hoạt chất của

nó như cocain, cần sa và các sản phẩm của cây cần sa ;

8

+ Ma túy bán tổng hợp là các chất ma túy được điều chế từ ma túy tự nhiên, có tác dụng mạnh hơn chất ma túy ban đầu Ví dụ: Heroin là chất ma túy được tổng hợp từ moocphin ;

+ Ma túy tổng hợp là các chất ma túy đã được điều chế bằng phương pháp tổng hợp hóa học toàn phần từ hóa chất (được gọi là tiền chất) Điển hình là các amphetamine

- Căn cứ theo tác dụng, ma túy được chia thành ba nhóm chính là kích thích, ức chế thần kinh và gây ảo giác:

+ Chất kích thích: Thuốc kích thích là thuốc có tác dụng làm tăng nhanh hoạt động của hệ thống thần kinh và nhiều bộ phận trong cơ thể, bao gồm: Ni-cô-tin (nicotine) trong thuốc lá; Cà-phê-in (caffeine) trong trà, cà phê, các loại nước tăng lực (energy drinks), sô-cô-la (chocolate), nước cô-ca cô-la (coke); Am-phê-ta-min và những loại thuốc cùng họ hoặc có công thức hoá học rất gần như: Dexamphetamine, Metamphetamine, Methylpheniate Methylenedioxymethamphetamine (MDMA), Cô-ken - Cocaine;

+ Chất ức chế: Ức chế là ngăn cản hoặc làm suy giảm hoạt động Thuốc ức chế thần kinh có tác dụng làm suy giảm, làm chậm lại hoạt động của hệ thống thần kinh Một số loại thuốc ức chế thần kinh có tác dụng gây nghiện: Thuốc có tác dụng an thần, gây ngủ: Rượu (ethanol): Bia, rượu chát, rượu mạnh , Benzodiazepines là những thứ thuốc an thần loại nhẹ hoặc thuốc ngủ; Thuốc giảm đau thuộc nhóm thuốc phiện: Thuốc phiện (opium), morphine, pethidine, codein, bạch phiến (heroin), methadone, buprenorphine ; Cần sa ở liều lượng nhẹ; Những ma túy dạng bốc hơi hoặc dạng hít: Xăng, thuốc chùi sơn, keo, dung dịch pha loãng sơn (paint thinner)

+ Chất gây ảo giác: Thuốc gây ảo giác có tác dụng tạo ra ảo giác như thấy hoặc nghe những điều không có thực, thấy thời gian và không gian thay đổi, thấy sự vật chung quanh di chuyển hoặc thấy sự vật có màu sắc đậm hơn

9

hay khác hơn bình thường Các loại thuốc gây ảo giác gồm có: LSD (lysergic acid diethylamide); DMT (dimethyltryptamine); Psilocybin (magic mushroom); Mescaline (peyote cactus); DOM hay STP (chất tổng hợp từ Mescaline); MDMA (ecstasy, thuốc lắc) ở liều lượng mạnh; Phencyclidine or PCP (angel dust); Ketamine; Cần sa ở liều lượng mạnh (marijuana, hash, hash oil)

- Căn cứ tính hợp pháp, ma túy chia làm hai nhóm: hợp pháp, bất hợp pháp:

+ Ma túy hợp pháp: Những loại thông dụng như Rượu, bia; Ni-cô-tin (thuốc lá); Ca-phê-in; Thuốc bác sĩ cho toa như thuốc ngủ an thần (sedative -hypnotics) gồm có: Benzodiazepines như Serepax, Valium, Librium Một số dược phẩm trong nhóm amphetamies như dexamphetamine, methylphenidate, phentermine Tuy nhiên, có một vài giới hạn đối với một số loại ma túy hợp pháp Vượt qua những giới hạn này, ma túy có thể trở thành bất hợp pháp, ví

dụ như người dưới 18 tuổi mua rượu bia hay thuốc lá là bất hợp pháp, những loại thuốc trị bệnh có thể trở thành bất hợp pháp nếu mua không có toa bác sĩ

+ Ma túy bất hợp pháp: Cần sa (Cannabis); Bạch phiến (Heroin); Các loại gây ảo giác (Hallucinogens/Psychedelics): LSD, DMT, Psilocybin, Psilocin, Mescaline, DOM (STP), Phencyclidine or PCP, Ketamine Cô-ken (Cocaine); Mê-tha-qua-lôn (Methaqualone) và những loại gây nghiện (narcotics) mua không có toa bác sĩ; các loại amphetamine bất hợp pháp như methamphetamine, crystal methamphetamine

- Căn cứ nguồn gốc của ma túy và cơ chế tác động dược lý, các chuyên gia của Liên hợp quốc đã thống nhất phân chia ma túy thành 05 nhóm sau:

+ Nhóm 1: ma túy là các chất từ cây thuốc phiện (opiates);

+ Nhóm 2: ma túy là các chất làm từ cần sa (canabis);

+ Nhóm 3: ma túy là các chất gây kích thích (sitimulants);

+ Nhóm 4: ma túy là các chất gây ức chế (depressants);

10

+ Nhóm 5: ma túy là các chất gây ảo giác (hallucinorens)

Vậy, ma túy được hiểu là những chất gây nghiện có nguồn gốc tự nhiên hay tổng hợp, khi vào cơ thể người dưới bất kỳ hình thức nào (hút, uống, ngậm, chích) gây ức chế hay kích thích hệ thần kinh trung ương, làm giảm đau, gây ảo giác, sảng khoái, gây cho người nghiện ham muốn không kiềm chế được, phải tăng liều để thỏa mãn cơn thèm khát ngày càng tăng, từ đó sức khỏe ngày một cạn kiệt, nhân cách suy thoái, gia tài khánh kiệt, băng hoại nòi giống, dân tộc

1.1.2 Khái niệm tội phạm ma tuý

Nhà nước độc quyền và thống nhất quản lý chất ma túy là loại chất gây nghiện nguy hiểm với những quy định rất nghiêm ngặt Điều 1 Nghị định 67/2001/NĐ-CP ngày 01/10/2001 của Chính phủ đã quy định “Các chất ma túy rất độc tuyệt đối cấm sử dụng; việc sử dụng các chất này trong phân tích, kiểm nghiệm; nghiên cứu khoa học, điều tra tội phạm theo quy định đặc biệt của cơ quan có thẩm quyền” Vi phạm các quy định về chế độ quản lý các chất ma túy không chỉ gây khó khăn cho việc kiểm soát chất ma túy của nhà nước mà còn góp phần tạo ra một lớp người nghiện, qua đó đe dọa nghiêm trọng đến an toàn, trật tự công cộng, sức khỏe và sự phát triển lành mạnh của nòi giống cũng như ảnh hưởng xấu đến nhiều mặt của đời sống xã hội Do tác hại lâu dài và nhiều mặt của các vi phạm các quy định về chế độ quản lý chất

ma túy nên mọi hành vi vi phạm ở bất kỳ khâu nào của quá trình quản lý chất

ma túy đều bị quy định là tội phạm

Từ các quy định của Chương XVII có thể định nghĩa: Tội phạm về ma tuý là hành vi cố ý xâm phạm chế độ quản lý các chất ma tuý của Nhà nước

đã và đang được tất cả các nước trên thế giới quan tâm, lo lắng Mỗi một quốc gia đều nỗ lực quan tâm đến việc hoạch định các chính sách và đưa ra nhiều biện pháp nhằm phòng ngừa, đấu tranh để từng bước đẩy lùi loại tội phạm đặc biệt nguy hiểm này

Đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy là nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước ta Đây là cuộc đấu tranh quyết liệt, lâu dài, phức tạp đòi hỏi sự bền bỉ, kiên trì, huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội

Khoản 7 Điều 2 Luật PCMT năm 2013: “PCMT là phòng ngừa, ngăn chặn, đấu tranh chống tệ nạn ma tuý và kiểm soát các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma tuý” Tuy nhiên, phòng, chống là khái niệm kép, bao gồm 2 yếu tố:

- Phòng tội phạm ma tuý và tệ nạn ma tuý là áp dụng các biện pháp ngăn chặn, kiềm giảm, phòng ngừa, không để xảy ra tình trạng tệ nạn ma tuý và các loại tội phạm về ma tuý

- Chống tội phạm ma tuý và tệ nạn ma tuý là tiến hành các biện pháp kiên quyết để đấu tranh chống lại các hành vi liên quan đến ma tuý và tệ nạn

12

hành vi trái phép khác về ma túy (Khoản 7 Điều 2 Luật PCMT, năm 2013) Ngăn chặn tệ nạn ma túy là hoạt động nhằm ngăn ngừa, chặn đứng những tác hại, ảnh hưởng xấu của tệ nạn ma túy; ngăn chặn sự phát triển của

tệ nạn ma túy trong cộng đồng, xã hội, bao gồm ngăn chặn các hoạt động bất hợp pháp liên quan đến việc trồng các cây có chứa ma túy; các hoạt động sản xuất, chế biến, mua bán, vận chuyển và sử dụng trái phép chất ma túy; ngăn chặn sự gia tăng số người nghiện, tái nghiện (ngăn chặn nguồn cung về ma túy)

Đấu tranh chống tệ nạn ma túy là hoạt động nhằm tiến tới việc ngăn chặn, đẩy lùi và tiến tới xóa bỏ tệ nạn ma túy; xóa bỏ các tụ điểm phức tạp về

ma túy; xóa bỏ việc buôn bán, sử dụng trái phép ma túy với mục đích hướng đến là xóa bỏ tệ nạn ma túy ra khỏi cộng đồng, xã hội

Như vậy, chúng ta có thể hiểu phòng, chống tội phạm ma túy là ngăn chặn và loại trừ tội phạm ma túy ra khỏi đời sống xã hội, tạo thành hai hệ thống biện pháp cụ thể của phòng, chống tội phạm ma túy ở từng quốc gia và giữa chúng có mối quan hệ biện chứng với nhau

1.1.3.2 Khái niệm quản lý nhà nước về phòng chống ma tuý

Quản lý nhà nước về PCMT là hoạt động chấp hành và điều hành của các cơ quan nhà nước hoặc các tổ chức xã hội do Nhà nước ủy quyền, được tiến hành trên cơ sở pháp luật để thi hành pháp luật nhằm thực hiện các chức năng quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống ma túy

Quản lý nhà nước về PCMT là một bộ phận của quản lý nhà nước về trật tự an toàn xã hội

1.1.3.3 Đặc điểm của quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Từ những khái niệm trên, có thể thấy quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy có các đặc điểm như sau:

13

- Chủ thể của cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Chính vì ma túy ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, đến trật tự

an toàn xã hội, an ninh quốc gia nên chủ thể quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy phải là Chính phủ Hầu hết các quốc gia trên thế giới đều giao cho lực lượng Cảnh sát trực tiếp chủ trì và phối hợp với các cơ quan nhà nước khác thực hiện chức năng quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy và chịu trách nhiệm trước Chính phủ về kết quả thực hiện

Chính quyền các cấp là cơ quan quản lý cơ sở thực hiện quản lý Nhà nước về phòng, chống ma túy tại địa phương, chỉ đạo việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức phòng, chống ma túy trên địa bàn; quản lý việc cai nghiện ma túy

và hòa nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma túy

- Khách thể quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Khách thể quản lý nhà nước trong lĩnh vực phòng, chống ma túy rất rộng lớn, liên quan đến các đối tượng trực tiếp và gián tiếp buôn bán, vận chuyển, sản xuất, tàng trữ, sử dụng ma túy và chịu ảnh hưởng tiêu cực của các hoạt động trên

- Đối tượng và mục tiêu quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Đối tượng là các tổ chức, cá nhân, là công dân Việt Nam hoặc nước ngoài cư trú tại Việt Nam có hành vi mua bán, vận chuyển trái phép, sản xuất, tàng trữ, sử dụng các chất ma túy

Mục tiêu là huy động sức mạnh tổng hợp của các cấp, các ngành và toàn

xã hội để phòng, chống ma túy có hiệu quả nhằm xây dựng nước Việt Nam phồn vinh, giàu mạnh, không có tệ nạn ma túy

1.1.3.4 Nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Công tác quản lý nhà nước về PCMT có ý nghĩa quan trọng đối với mỗi quốc gia, dân tộc Hiệu quả của công tác này ảnh hưởng rất lớn đến tình hình tội phạm, đời sống, trật tự xã hội và sự phát triển chung của quốc gia, dân tộc

14

Vì thế, công tác quản lý nhà nước về PCMT đòi hỏi sự quyết tâm, kiên trì, huy động sức mạnh tổng hợp của hệ thống chính trị và toàn xã hội, không ngừng hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật nhằm giáo dục, nâng cao nhận thức cho các tầng lớp nhân dân, đẩy mạnh hợp tác quốc tế vì mục tiêu xây dựng đất nước phát triển bền vững

Trong những năm qua, trước những tác hại của tệ nạn ma túy, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chú trọng thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước

về PCMT, coi công tác quản lý nhà nước về PCMT là nhiệm vụ quan trọng trong hoạt động của hệ thống chính trị và của toàn xã hội

Theo Điều 36, Chương V, Luật Phòng, chống ma túy năm 2013 quy định nội dung quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy bao gồm:

- Xây dựng và tổ chức thực hiện chiến lược, chủ trương, chính sách, kế hoạch về phòng, chống ma túy;

- Ban hành và tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về phòng, chống ma túy;

- Tổ chức bộ máy, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ về phòng, chống ma túy;

- Ban hành, sửa đổi, bổ sung, công bố danh mục chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần;

- Cấp, thu hồi giấy phép hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy;

- Quyết định thành lập, giải thể cơ sở cai nghiện ma túy bắt buộc; cấp, thu hồi giấy phép hoạt động của các cơ sở khác về cai nghiện ma túy; tổ chức

và quản lý việc cai nghiện ma túy và hòa nhập cộng đồng cho người đã cai nghiện ma túy;

- Tổ chức đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy;

- Thực hiện thống kê nhà nước về phòng, chống ma túy;

- Tổ chức nghiên cứu, ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ về phòng, chống ma túy;

1.2 Những quy định của pháp luật về phòng, chống ma túy

- Hiến pháp 1992 Chương V Điều 61 quy định nghiêm cấm sản xuất, vận chuyển, buôn bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc phiện và các chất ma túy khác Nhà nước quy định chế độ bắt buộc cai nghiện và chữa các bệnh xã hội nguy hiểm

Hiến pháp 2013 quy định tại Khoản 2 Điều 14 quy định “Quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của pháp luật trong trường hợp cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng”

- Trong Bộ luật hình sự năm 1999, tội phạm về ma túy được quy định tại Chương XVIII bao gồm 10 Điều, tương ứng với 10 tội danh khác nhau Ngày 19/6/2009, tại kỳ họp thứ năm, Quốc hội khóa XII, đã thông qua Luật sửa đổi,

bổ sung một số Điều của Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 1999, bãi bỏ Điều 199 quy định về tội sử dụng trái phép chất ma túy và hình phạt tử hình ở Điều

197 Như vậy, pháp luật hình sự nước ta hiện có 09 điều luật quy định về tội phạm ma túy tương ứng với 09 tội danh khác nhau, cụ thể như sau: Điều 192: Tội trồng cây thuốc phiện hoặc các loại cây khác có chứa chất ma túy; Điều 193: Tội sản xuất trái phép chất ma túy; Điều 194: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán trái phép hoặc chiếm đoạt chất ma túy; Điều 195: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán hoặc chiếm đoạt tiền chất dùng vào việc sản xuất trái phép chất ma túy; Điều 196: Tội tàng trữ, vận chuyển, mua bán các phương tiện, dụng cụ dùng vào việc sản xuất hoặc sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 197: Tội tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 198: Tội chứa chấp việc sử

16

dụng trái phép chất ma túy; Điều 200: Tội cưỡng bức, lôi kéo người khác sử dụng trái phép chất ma túy; Điều 201: Tội vi phạm quy định về quản lý, sử dụng thuốc gây nghiện hoặc các chất ma túy khác

Bộ luật Hình sự 2015 (có hiệu lực ngày 01/7/2016), trong đó có các tội phạm về ma túy được quy định tại Chương XX với 13 điều luật từ Điều 247-

259 (tăng 04 điều so với BLHS năm 1999) Điểm mới đáng lưu ý trong BLHS

2015 đã tách Điều 194 BLHS 1999 sửa đổi, bổ sung 2009 thành 4 tội riêng biệt đó là tội “Tàng trữ trái phép chất ma túy” được quy định tại Điều 249; tội

“Vận chuyển trái phép chất ma túy” được quy định tại Điều 250; tội “Mua bán trái phép chất ma túy” được quy định tại Điều 251; và tội “Chiếm đoạt chất ma túy” được quy định tại Điều 252 BLHS năm 2015 còn quy định hình phạt tiền đối với tất cả 13 điều luật với mức phạt thấp nhất là 5.000.000 đồng (tăng 4 triệu đồng so với BLHS năm 1999) và cao nhất là 500.000.000 đồng

- Luật xử lý vi phạm Hành chính 2013, Điều 132, truy tìm đối tượng đã

có quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trong trường hợp bỏ trốn

- Các văn bản riêng quy định cho công tác phòng, chống ma túy:

Luật phòng, chống ma túy số 13/VBHN-VPQH, ngày 23/7/2013 của Văn phòng Quốc Hội;

Thông tư số 05/2018/TT-BCA, ngày 07/2/2018 của Bộ Công an về quy định thu thập tài liệu, lập hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc;

Nghị định 221/2013/NĐ-CP ngày 30/12/2013 của Chính phủ quy định chế độ áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; Nghị định 136/2016/NĐ-CP ngày 09/9/2016 của chính phủ, sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 221/2013/NĐ-CP ngày 30/12/2013 của Chính

Quyết định số 424/QĐ-TTg, ngày 07/4/2017 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chương trình phòng, chống ma túy đến năm 2020

1.3 Cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Theo Điều 37, Chương V, Luật phòng, chống ma túy 2013 quy định cơ quan quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy bao gồm:

Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về phòng,chống ma túy

Bộ Công an chịu trách nhiệm trước Chính phủ chủ trì phối hợp với các

Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ thực hiện việc thống nhất quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy

Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong phạm vi, quyền hạn của mình có trách nhiệm thực hiện và phối hợp với các cơ quan hữu quan trong phòng, chống ma túy

Ủy ban nhân dân các cấp thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy; chỉ đạo việc tuyên truyền, giáo dục, tổ chức phòng, chống ma túy tại địa phương; quản lý việc cai nghiện ma túy và hòa nhập cộng đồng cho người

đã cai nghiện ma túy

Theo đó, các cơ quan chuyên trách phòng, chống tội phạm về ma túy thuộc Công an nhân dân được tiến hành các hoạt động để phòng, chống ma túy tỉnh Quảng Bình như sau:

- Cơ quan Công an chủ trì, phối hợp với các cơ quan hữu quan thực hiện các hoạt động ngăn chặn, đấu tranh phòng, chống tội phạm về ma túy

vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm chủ trì, phối hợp với cơ quan Công

an, các cơ quan hữu quan khác thực hiện và áp dụng các biện pháp cần thiết theo quy định của pháp luật về phòng ngừa, ngăn chặn và xử lý các hành vi mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, tiền chất, thuốc gây nghiện, thuốc hướng thần tại khu vực hoặc địa bàn quản lý, kiểm soát (Điều 13, Luật Phòng, chống ma túy năm 2013)

1.4 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở một số địa phương

1.4.1 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Hà Tĩnh

Cơ quan thường trực phòng, chống ma túy tỉnh Hà Tĩnh đã tiến hành tham mưu cho Tỉnh ủy, UBND tỉnh ban hành nhiều văn bản chỉ đạo thực hiện công tác phòng, chống ma túy trong tình hình mới Hàng năm tiến hành các đợt thanh tra, kiểm tra, sơ kết, tổng kết rút kinh nghiệm trong hoạt động này Trong những năm qua, các lực lượng chuyên trách của tỉnh đã thực hiện có hiệu quả việc lồng ghép công tác tuyên truyền phòng, chống tội phạm với công tác tuyền truyền thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, mô hình xã, phường, thị trấn “Ba không” (không có tệ nạn ma túy, không vi phạm an toàn giao thông, không đánh bạc dưới mọi hình thức)

và công tác vận động nhân dân thực hiện chủ trương di dời dân tái định cư tạo điều kiện cho việc triển khai các công trình dự án trọng điểm của tỉnh

Công an tỉnh Hà Tĩnh - Cơ quan thường trực phòng, chống ma túy thường xuyên phối hợp chặt chẽ với các ban ngành, đoàn thể liên quan có kế

Để tăng cường hiệu quả công tác phòng, chống ma túy, tỉnh Hà Tĩnh đã tiến hành các giải pháp sau:

Thứ nhất, tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo và quản lý của các cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp trên địa bàn tỉnh đối với công tác phòng ngừa tình hình tội phạm ma túy

Thứ hai, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước cho toàn dân về phòng ngừa tội phạm ma túy Đổi mới, đa dạng các hình thức, phương pháp tiến hành tuyên truyền phổ biến về các chủ trương của Đảng, giáo dục ý thức pháp luật của nhà nước về công tác phòng ngừa đấu tranh với hoạt động mua bán, vận chuyển, tàng trữ trái phép chất ma túy đến mọi người dân

Thứ ba, áp dụng đồng bộ các biện pháp công tác nghiệp vụ khác nhau trong quá trình thực hiện chức năng của mình

Thứ tư, tăng cường phối hợp giữa lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm

về ma túy với lực lượng Bộ đội Biên phòng và các tổ chức đoàn thể khác trong công tác phòng ngừa tội phạm ma túy trên địa bàn tỉnh

Thứ năm, mở rộng hợp tác quốc tế với các tỉnh có chung đường biên giới như Lào, Campuchia, Trung Quốc Lực lượng Công an các bên đã đẩy mạnh hợp tác với các lực lượng chức năng 2 tỉnh Bolykhămxây và Khăm

20

muộn (Lào) theo các hiệp định, chương trình, kế hoạch, văn bản thỏa thuận đã

ký kết trong đấu tranh phòng, chống ma túy

1.4.2 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Quảng Trị

Quảng Trị là tỉnh có vị trí quan trọng trọng yếu trong việc giao lưu giữa hai miền Bắc – Nam, giao thương với các nước phía tây bán đảo Đông Dương

và thế giới qua hai cửa khẩu quốc tế Lao Bảo và La Lay, cùng nhiều tuyến đường tiểu ngạch, hàng chục đường mòn qua biên giới Bởi vậy, đây là nơi thuận tiện cho việc giao thương, buôn bán và trao đổi hàng hóa giữa các bên Tuy nhiên, sự thuận lợi này đồng thời cũng tạo điều kiện cho một số loại tội phạm, trong đó có việc vận chuyển trái phép ma túy qua đường biên giới vào trong nước tiêu thụ, rất khó để quản lý và ngăn chặn

Trước tình hình tội phạm ma túy tiến triển phức tạp vì địa hình các vùng giáp biên thường hiểm trở, núi cao, rừng sâu, dân cư thưa thớt , nên dễ dàng che giấu, vận chuyển ma túy mà không bị lực lượng chức năng phát hiện Thêm vào đó lợi dụng trình độ nhận thức, dân trí của đồng bào dân tộc thiểu

số còn hạn chế, tội phạm ma túy đã dụ dỗ, lôi kéo họ sử dụng và vận chuyển

ma túy trái phép, khiến công tác thanh tra và truy tố tội phạm gặp rất nhiều khó khăn

Tuy nhiên, các lực lượng chuyên trách đã tiến hành các biện pháp nghiệp vụ ngăn chặn tội phạm ngay từ biên giới, không cho chúng tiếp cận tới địa bàn dân cư để trà trộn Lực lượng Công an, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) đã chủ động xây dựng kế hoạch, phân công cán bộ xuống địa bàn phối hợp cấp ủy, chính quyền địa phương và các lực lượng đẩy mạnh tuyên truyền, vận động nhân dân nâng cao ý thức cảnh giác, tham gia phong trào toàn dân phòng, chống ma túy Đồng thời, phối hợp triển khai tốt công tác điều tra cơ bản, lập hồ sơ theo dõi, quản lý để xác lập chuyên án chung nhằm

21

đấu tranh, triệt phá, làm trong sạch địa bàn Nhờ vậy, trong năm 2016, lượng lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy và Công an tỉnh trực tiếp phối hợp các lực lượng phòng, chống ma túy Cục Hải quan, BĐBP tỉnh phát hiện, bắt giữ 66 vụ, 133 đối tượng về hành vi sử dụng, tàng trữ, mua bán trái phép chất

ma túy BĐBP tỉnh đấu tranh thành công 7 chuyên án và 39 vụ án, bắt giữ 96 đối tượng Cụm đặc nhiệm Phòng, chống ma túy số 2, trực tiếp và phối hợp các lực lượng chức năng, triệt phá 21 chuyên án, vụ án về ma túy và buôn bán hàng cấm

Từ việc đánh giá những kết quả đạt được, những ưu điểm, tồn tại hạn chế trong quá trình thực hiện quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy, trong những năm qua tỉnh Quảng Trị đã thực hiện những giải pháp sau:

Một là, giải pháp về phòng ngừa xã hội: Ủy ban nhân dân các cấp xây dựng và ban hành một số chính sách hỗ trợ về cơ sở vật chất, trang thiết bị cần thiết cho lực lượng trực tiếp phòng, chống ma túy phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ và khả năng ngân sách địa phương Hàng năm tiến hành tổng kết và nhân rộng mô hình phong trào toàn dân phòng, chống ma túy; xây dựng các chính sách hỗ trợ cho người nghiện ma túy đã tự nguyện cai nghiện thành công; tổ chức tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật về phòng, chống ma túy trên toàn dân, đa dạng các hình thức tuyên truyền trực tiếp thông qua các

mô hình, câu lạc bộ ở địa phương

Hai là, giải pháp về nâng cao năng lực, hiệu quả công tác đấu tranh với tội phạm ma túy: Củng cố và kiện toàn các lực lượng trực tiếp làm nhiệm vụ phòng, chống ma túy như Công an, BĐBP, Hải quan; thường xuyên tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về chính trị, nghiệp vụ, pháp luật cho các lực lượng trực tiếp đấu tranh phòng, chống ma túy; tăng cường phối hợp các lực lượng kiểm tra, kiểm soát vùng biên giới trên đất liền và trên biển, không để tội phạm lợi dụng sơ hở vận chuyển ma túy từ nước ngoài vào nội địa nước ta

22

qua địa bàn tỉnh Quảng Trị Các lực lượng chuyên trách thực hiện tốt công tác nghiệp vụ đồng thời phối hợp chặt chẽ trong quản lý địa bàn, nhất là tuyến Quốc lộ 1; Chủ động phát hiện, đấu tranh với các đường dây, đối tượng, băng nhóm tội phạm ma túy nguy hiểm Giáo dục phòng ngừa cho học sinh ý thức phòng, chống ma túy ngay khi ngồi trên ghế nhà trường

Ba là, giải pháp về nâng cao năng lực quản lý nhà nước về phòng, chống

ma túy: Phát huy tốt vai trò của cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo phòng, chống tội phạm và ma túy các cấp trong việc chủ động tham mưu, đề xuất, xây dựng kế hoạch, hướng dẫn triển khai thực hiện phòng, chống ma túy hàng năm của địa phương; nâng cao hiệu quả công tác phối hợp giữa các ban ngành, đoàn thể, địa phương trong triển khai thực hiện kế hoạch đấu tranh phòng, chống ma túy hàng năm của tỉnh; tăng cường kiểm tra, theo dõi, chỉ đạo, hướng dẫn việc tổ chức thực hiện các nội dung, nhiệm vụ phòng, chống

ma túy tại cơ sở Thực hiện tốt công tác khen thưởng thường xuyên và đột xuất cho các tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc trong đấu tranh phòng, chống ma túy Phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và toàn dân, đảm bảo thực hiện có hiệu quả các mục tiêu phòng, chống và kiểm soát ma túy trong tình hình mới

1.4.3 Kinh nghiệm quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy ở Thừa Thiên Huế

Thừa Thiên Huế là tỉnh nằm ở duyên hải miền trung Việt Nam, có vị trí chiến lược quan trọng, có nhiều đầm phá, sông ngòi, có hệ thống thiết chế văn hóa, di tích lịch sử thu hút lượng khách du lịch lớn trong và ngoài nước Đây

là điều kiện phát sinh các tệ nạn xã hội trong đó có tệ nạn ma túy Trong những năm qua, được sự quan tâm của lãnh đạo của các cấp ủy Đảng chính quyền các cấp, phát huy vai trò nòng cốt của lực lượng chuyên trách, huy

ma túy; kiên quyết không để hình thành các điểm phức tạp về ma túy

Đẩy mạnh các hoạt động tuyên truyền nâng cao nhận thức của quần chúng nhân dân Thường xuyên đổi mới, đa dạng hóa các hình thức tuyên truyền phù hợp với từng đối tượng, tập trung vào các khu vực, địa bàn trọng điểm, phức tạp và các đối tượng có nguy cơ cao vi phạm như: học sinh, sinh viên, thanh thiếu niên hư hỏng, phạm pháp ; xác định rõ trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, đoàn thể, gia đình và bản thân người nghiện trong việc chấp hành pháp luật, chủ trương, chính sách của nhà nước về cai nghiện phục hồi; Phát động toàn dân phòng, chống ma túy, vận động người nghiện tự nguyện đăng ký các hình thức cai nghiện phù hợp

Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết xây dựng cơ

sở dữ liệu, chỉ số giám sát, đánh giá, báo cáo về công tác cai nghiện phục hồi, quản lý sau cai; định kỳ đánh giá hiệu quả, rút kinh nghiệm trong công tác phòng, chống ma túy, cai nghiện

24

Tiểu kết chương 1

Tệ nạn ma túy đang là vấn đề nhức nhối, là hiểm họa lớn của nhân loại Hậu quả do tệ nạn ma túy gây ra ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến sự phát triển kinh tế, xã hội, đồng thời là nguyên nhân phát sinh tội phạm, gây mất trật tự, an toàn xã hội Tệ nạn ma túy là tác nhân tăng nhanh các tệ nạn xã hội, đặc biệt là làm lan truyền đại dịch HIV/AIDS Nhiều văn bản về phòng, chống các tệ nạn xã hội, nhất là tệ nạn ma túy được ban hành Các văn bản quy phạm pháp luật này đã góp phần tích cực vào công cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy, tuy nhiên tình hình tội phạm về ma túy vẫn diễn biến phức tạp

Do đó, việc làm rõ những khái niệm liên quan đến quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là vấn đề cần thiết, cấp bách Việt Nam nói chung và tỉnh Quảng Bình nói riêng là địa bàn phức tạp về ma túy, vấn đề phòng, chống ma túy trở nên quan trọng hơn lúc nào hết đối với sự ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội Vì vậy, công tác quản lý nhà nước về phòng, chống ma túy là trách nhiệm của Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Bình, các cấp, các ngành làm công tác tham mưu hướng dẫn và thực hiện

25

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ PHÒNG, CHỐNG MA

TÚY TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG BÌNH 2.1 Một số đặc điểm tình hình có liên quan đến sử dụng ma túy tỉnh Quảng Bình

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, dân cư

Ngày 12/12/2004, thị xã Đồng Hới được Chính phủ ra quyết định nâng cấp thành Thành phố loại 3 trực thuộc tỉnh Hiện nay, tỉnh có 08 đơn vị hành chính cấp huyện, gồm 01 thành phố (Đồng Hới), 01 thị xã (Ba Đồn) và 06 huyện (Lệ Thủy, Quảng Ninh, Bố Trạch, Quảng Trạch, Tuyên Hóa, Minh Hóa), với 159 đơn vị hành chính cấp xã (16 phường, 07 thị trấn và 136 xã)

Vị trí địa lý: Quảng Bình là tỉnh duyên hải Bắc Trung Bộ, tỉnh nằm ở nơi hẹp nhất theo chiều Đông - Tây Phía bắc giáp tỉnh Hà Tĩnh với dãy Hoàng Sơn là ranh giới tự nhiên, phía nam giáp Quảng Trị, phía đông giáp Biển Đông, phía tây là tỉnh Khăm Muộn và tây nam là tỉnh Savanakhet của Lào với dãy Trường Sơn là biên giới tự nhiên Quảng Bình có các tuyến giao thông huyết mạch quan trọng Bắc - Nam chạy qua: Quốc lộ 1A, đường Hồ Chí Minh, đường sắt Bắc - Nam, quốc lộ 12 và tỉnh lộ 20, 16 chạy từ Đông sang Tây qua cửa khẩu Quốc tế Cha Lo và một số cửa khẩu phụ khác nối liền với nước bạn Lào Tỉnh có chung biên giới với Lào 201,87 km ở phía Tây, đây là điều kiện thuận lợi để giao lưu buôn bán đồng thời là điều kiện nảy sinh các tệ nạn xã hội, nhất là tệ nạn ma túy

Về giao thông: Quảng Bình là đầu mối giao thông, nằm ở trung điểm và nơi hẹp nhất của Việt Nam với khoảng cách chưa đến 50 km từ mép biển Đông đến biên giới Việt – Lào Giao thông đường thủy có cảng Hòn La (12 triệu tấn/năm) do Tổng Công ty Dịch vụ kỹ thuật Dầu khí (PTSC) thuộc Tập

Giao thông đường sắt có tuyến đường sắt Bắc – Nam chạy qua tỉnh tổng cộng 174,5 km (dài nhất nước) với 21 ga trong đó có ga Đồng Hới là một trong 8 ga chính của cả nước và 3 ga Đồng Lê, Minh Lễ và Mỹ Đức có tàu Thống Nhất dừng đổ đón trả khách

Giao thông hàng không có sân bay Đồng Hới, cùng với sân bay quốc tế Phú Bài, sân bay Vinh và sân bay Thọ Xuân là một trong 4 sân bay chính của vùng Bắc trung Bộ, với tuyến bay nối sân bay quốc tế Nội Bài (Hà Nội) và sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất (thành phố Hồ Chí Minh), sân bay Cát Bi (Hải Phòng), sân bay quốc tế Chiang Mai của các hãng hàng không Việt Nam Năm 2016, sân bay Đồng Hới đón 365.820 lượt khách (tăng 39,96% so với 261.372 lượt khách năm 2015), năm 2017, đạt 468.000 lượt khách

Năm 2018, Tập đoàn FLC đã đề xuất thực hiện dự án đầu tư nâng cấp

mở rộng sân bay Đồng Hới, dự án này sẽ được tiến hành từ quý 4/2018 và hoàn thành công tác nâng cấp vào năm 2020, lúc đó đường băng sân bay sẽ đạt cấp 4E với chiều dài 3.600m và chiều rộng 45m, có thể phục vụ các loại tàu bay dân dụng lớn nhất như A350, Being 787 Dreamliner, với hai nhà ga (quốc tế và nội địa), tổng công suất thiết kế 10 triệu lượt khách/năm Sau khi hoàn thành nâng cấp sẽ có nhiều tuyến bay nội địa và quốc tế sẽ được mở tại sân bay

27

Bản đồ địa giới hành chính tỉnh Quảng Bình 2018

Về dân cư: Theo số liệu từ Cục thống kê tỉnh năm 2018, Quảng Bình có 887.595 người [4] Trên địa bàn tỉnh có 24 dân tộc anh em cùng sinh sống, nhưng chủ yếu là người Kinh, khoảng 97% Dân tộc ít người thuộc hai nhóm chính là Chứt và Bru – Vân Kiều gồm những tộc người chính là: Khùa, Mã Liềng, Rục, Sách, Vân Kiều, Arem, v.v sống tập trung ở hai huyện miền núi Tuyên Hóa, Minh Hóa và một số xã miền Tây Bố Trạch, Quảng Ninh, Lệ Thủy Dân cư phân bố không đồng đều, 70% sống ở vùng nông thôn và 30% sống ở thành thị Quảng Bình có nguồn lao động dồi dào với 530.064 người, chiếm 60,72% dân số, trong đó tỷ lệ lao động nam/nữ lần lượt là

28

265.206/264.858 người Về chất lượng lao động của tỉnh cơ bản ngày càng được tăng cường

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội

Tỉnh Quảng Bình có diện tích tự nhiên 8.000 km2, tỉnh nằm ở vị trí trung

độ của cả nước, có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, an ninh quốc phòng Quảng Bình còn là điểm bắt đầu của con đường “di sản miền Trung”

và nối liền với tuyến hành lang kinh tế Đông Tây Từ năm 2010 cho đến nay,

cơ cấu các ngành kinh tế tỉnh Quảng Bình có sự chuyển dịch theo hướng tăng

tỷ trọng ngành công nghiệp – xây dựng và dịch vụ, giảm tỷ trọng ngành nông nghiệp, ưu tiên phát triển du lịch dịch vụ Điều đó thể hiện sự quan tâm của các cấp lãnh đạo tỉnh trong việc phát triển kinh tế - xã hội

Bảng 2.1: Cơ cấu kinh tế tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2013-2018

Năm Tổng số (%)

Các ngành kinh tế Nông nghiệp

(%)

Công nghiệp – Xây dựng (%)

(Nguồn: Niên giám thống kê tỉnh Quảng Bình năm 2018)

Có thể nói, sự chuyển dịch cơ cấu như trên là phù hợp với xu thế chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước mà Đảng và Nhà nước ta đặt ra trong các chương trình, chiến lược phát triển kinh

tế - xã hội toàn quốc đến năm 2020

Trước tác động của nền kinh tế thế giới, sự biến động của nền kinh tế đất nước ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, sự cố môi trường biển tại 4 tỉnh miền Trung trong những năm vừa qua làm cho cơ cấu một số

29

ngành nghề tại địa phương thay đổi, hoạt động sản xuất kinh doanh bị giảm sút vì vậy số người thất nghiệp tại địa phương tăng lên Đây là một trong những nguyên nhân làm gia tăng tội phạm về ma túy, đồng thời khả năng giải quyết việc làm cho người lao động nói chung, cho những người sau khi hoàn thành cai nghiện ma túy nói riêng gặp nhiều khó khăn

Xu thế toàn cầu hóa, tỉnh Quảng Bình đã sớm xác định được tiềm năng, lợi thế phát triển kinh tế - xã hội nên nhiều đối tượng có liên quan đến ma túy lợi dụng trú ngụ, lôi kéo lây lan người mắc nghiện

Tỉnh Quảng Bình có dự án cảng Hòn La và khu công nghiệp Hòn La đang xây dựng, khi hoàn thành sẽ là động lực phát triển kinh tế cho tỉnh, có nhà máy đóng tàu với tổng mức đầu tư 4.500 tỷ đồng; Nhà máy Nhiệt điện có tổng mức đầu tư hơn 1 tỷ USD có công suất 1.200 MW

Hiện nay, tỉnh Quảng Bình có 02 khu kinh tế đặc biệt: Khu kinh tế Hòn

La và khu kinh tế cửa khẩu Cha lo, có 08 khu công nghiệp khác: Khu công nghiệp Tây Bắc Đồng Hới, Khu công nghiệp cảng biển Hòn La, Khu công nghiệp Bắc Đồng Hới, Khu công nghiệp Hòn La 2, Khu công nghiệp Bang, Khu công nghiệp Cam Liên, Khu công nghiệp Tây Bắc Quán Hàu, Khu công nghiệp Lý Trạch Sự cố môi trường biển năm 2016 đã làm cho sản xuất, kinh doanh, khai thác thủy sản bị trì trệ; du lịch tỉnh rơi vào tình trạng điêu đứng, nhiều khách sạn, nhà hàng ngưng hoạt động, các dịch vụ khác bị ảnh hưởng nặng nề Lượng khách du lịch đến với Quảng Bình đã dần trở lại, công tác an sinh xã hội được quan tâm

Về văn hóa và du lịch: Quảng Bình là vùng đất văn vật, nổi tiếng với di chỉ Bàu Tró, các di chỉ thuộc nền văn hóa Hòa Bình, Đông Sơn và Sa Huỳnh, nhiều di tích lịch sử như: Quảng Bình Quan, Lũy Thầy, thành quách Trịnh – Nguyễn, nhiều địa danh nổi tiếng trong kháng chiến chống xâm lược như Hang Tám Cô, đường Hồ Chí Minh, Cự Nẫm, Cảnh Dương, Cha Lo, Xuân

30

Sơn, Long Đại Là vùng đất địa linh nhân kiệt, quê hương “hai giỏi” và

“quật khởi” Trong quá trình lịch sử đã hình thành nhiều làng văn hóa nổi tiếng như “Bát danh hương”: “Sơn – Hà - Cảnh - Thổ - Văn – Võ - Cổ - Kim”, nhiều danh nhân học rộng, đỗ cao và nổi tiếng trên nhiều lĩnh vực như Dương Văn

An, Lễ Thành hầu Nguyễn Hữu cảnh, Nguyễn Hàm Ninh, Hoàng Kế Viêm,

Võ Nguyên Giáp Quảng Bình là vùng giao thoa của hai nền văn hóa cổ Việt – Chămpa, thể hiện ở những di chỉ có niên đại 5 nghìn năm đã khai quật được

ở Bàu Tró, phía bắc Đồng Hới

Dãi đất Quảng Bình như một bức tranh hoành tráng, có rừng, có biển với nhiều cảnh quan thiên nhiên đẹp, thắng cảnh nổi tiếng: đèo Ngang, cửa biển Nhật Lệ, phá Hạc Hải, Cổng Trời, Chùa non núi Thần Đinh, suối Moọc, Khu nước khoáng nóng Bang Lệ Thủy Vườn quốc gia Phong Nha – Kẽ Bàng được công nhận là di sản Thiên nhiên thế giới năm 2003, hang Sơn Đoòng được công nhận là hang động lớn nhất thế giới, với hệ thống hang động phong phú tìm thấy cho đến nay, Quảng Bình đã được mọi người gọi là Vương quốc hang động, đưa Quảng Bình và du lịch Quảng Bình đến gần hơn với bạn bè quốc tế

Đồng Hới là thành phố trẻ được ví như Nha trang ở phía bắc Đèo Hải Vân, có đường bờ biển dài 14 km với hàng loạt khách sạn và resort cao cấp ven biển Trong tương lai gần, đây sẽ là thành phố du lịch mới của Việt Nam, cùng với Vườn quốc gia Phòng Nha – Kẽ Bàng sẽ là một tổ hợp du lịch hấp dẫn hàng đầu Châu Á

Về giáo dục: Quảng Bình xếp thứ 22 về tỷ lệ hộ nghèo của cả nước, dân

số không đông, như lại là nơi mà con người luôn chịu khó, cần cù học tập từ đời này sang đời khác để mong thoát nghèo Năm 2017-2018 toàn tỉnh có 590 trường, trong đó có 182 trường và cơ sở giáo dục mầm non, 209 trường tiểu học, 147 trường trung học cơ sở, 19 trường phổ thông cơ sở, 6 trường phổ

31

thông trung học và 27 trường trung học phổ thông Quảng Bình có 01 trường Đại học (Đại học Quảng Bình), 2 trường Cao đẳng (Cao đẳng Kỹ thuật Công – Nông nghiệp, Cao đẳng nghề), 5 trường Trung cấp (Trung cấp nghề Bình Minh, Trung cấp Du lịch – Công nghệ số 9, Trung cấp Luật Đồng Hới, trung cấp Y tế, Trung cấp kinh tế) Với mặt bằng dân trí và hệ thống các trường đào tạo này là cơ sở đảm bảo cho nguồn nhân lực phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong tương lai

2.1.3 Tình hình hoạt động tội phạm nói chung và tội phạm về ma túy nói riêng tại tỉnh Quảng Bình

2.1.3.1 Hoạt động của tội phạm hình sự

Tình hình tội phạm tỉnh Quảng Bình trong những năm qua tiếp tục tăng, tuy nhiên một số nhóm tội phạm giảm dần trong 2 năm trở lại đây như: Tội phạm về tham nhũng và chức vụ; tội phạm xâm phạm quản lý kinh tế, môi trường; tội phạm xâm phạm quyền sở hữu Bên cạnh đó, các loại phạm tội có chiều hướng gia tăng tập trung vào tội cố ý gây thương tích, vi phạm đến các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ, trộm cắp tài sản và tội phạm ma túy trong thanh, thiếu niên trên địa bàn Nguyên nhân là do sự xuống cấp về đạo đức, lối sống của một số thanh niên nghiện ma túy, một số đối tượng sau khi chấp hành xong hình phạt về địa phương lại tái phạm Kinh tế, xã hội phát triển, các loại hình kinh doanh, dịch vụ diễn ra mạnh

mẽ, hình thành các băng, ổ, nhóm xã hội đen, bảo kê tại các nhà hàng, khách sạn, karoke tại các vùng trung tâm buôn bán, kinh doanh hoặc những địa điểm khai thác khoáng sản, các nhóm thanh niên cấu kết với nhau gây ra nhiều vụ

án chấn động dư luận, gây hoang mang, lo lắng trong cộng đồng

Ngoài ra, các hoạt động cho vay nặng lãi, đòi nợ thuê, cờ bạc, cầm đồ, đấu giá mặc dù tổ chức còn đơn giản, lỏng lẻo và hoạt động không thường xuyên song loại tội phạm này có mối liên hệ cộng sinh khá mật thiết và sự bắt

32

tay ngấm ngầm khá chặt chẽ với những cơ sở kinh doanh, làm ăn Để ngăn ngừa, đấu tranh với các loại tội phạm, cần có sự vào cuộc quyết liệt, nhanh chóng phát hiện, xử lý nghiêm minh các loại tội phạm, tăng cường giáo dục, răn đe, quản lý của gia đình, tăng cường giám sát, tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật của chính quyền các cấp, nhất là cấp cơ sở

Bảng 2.2 : Thống kê tội phạm hình sự xảy ra trên địa bàn

trong giai đoạn 2013-2018

Tham ô 63/100 64/101 60/98 68/104 62/103 72/106 Chứa mại dâm và

Tổng số 436/637 426/626 436/651 260/544 235/480 247/644

(Nguồn: Công an tỉnh 2018) Điển hình trong năm 2016, UBND tỉnh đã chỉ đạo các lực lượng chức năng và các địa phương tăng cường công tác nắm tình hình, tham mưu tổ chức thực hiện tốt các Chỉ thị, Nghị quyết, Điện chỉ đạo của Trung ương Đảng, Quốc hội, Chính phủ và Bộ Công an về công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khác

Trong đó, lực lượng Công an đã tổ chức hiệu quả 15 đợt cao điểm ra quân tấn công trấn áp các loại tội phạm bảo vệ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, đặc biệt tết Nguyên đán Bính Thân 2016 và bảo vệ bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XIV, đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2016 – 2021; mở các