Tổng quan về thuế - Chương 5: Thuế thu nhập doanh nghiệp

Tài liệu trình bày khái niệm, đặc điểm của thuế thu nhập doanh nghiệp; thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành ở Việt Nam, phạm vi áp dụng, căn cứ tính thuế, kê khai thuế, nộp thuế và quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp.

CH NG 5 THU THU NH P DOANH NGHI P

M c tiêu c n đ t đ c:

Sau khi h c xong ch ng này ng i h c c n:

- N m đ c đ c tr ng c b n c a thu thu nh p doanh nghi p

- N m đ c c n c và ph ng pháp tính thu thu nh p doanh nghi p

- Bi t v quy đ nh liên quan đ n khai thu , n p thu GTGT

N i dung chính c a ch ng:

- Khái ni m, đ c đi m c a thu thu nh p doanh nghi p

- N i dung c b n c a thu thu nh p doanh nghi p hi n hành Vi t Nam nh :

Ph m vi áp d ng; các c n c tính thu và ph ng pháp tính thu TNDN, các n i dung và hình th c u đãi thu TNDN, các quy đ nh c th v kê khai thu , n p thu và quy t toán thu TNDN

5.1 KHÁI NI M VÀ C I M

Thu TNDN là s c thu tính trên thu nh p t ho t đ ng s n xu t, kinh doanh

và thu nh p khác c a doanh nghi p ho c t ch c kinh t trong k tính thu Trên th gi i, tu theo quan ni m ho c quy đ nh pháp lu t c a m i n c mà

s c thu này có nh ng tên g i khác nhau, ch ng h n nh : thu thu nh p công ty

(corporate income tax), thu l i t c (profit tax), thu l i t c công ty (corporate

profit tax) ho c th m chí ch đ n gi n g i là thu công ty (corporation tax) M c

dù v y, xét v b n ch t, thu TNDN đánh vào l i nhu n t ho t đ ng s n xu t, kinh doanh và các thu nh p khác liên quan tr c ti p đ n ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p trong k tính thu

V i khái ni m và n i hàm c a khái ni m trên, thu TNDN có các đ c đi m

ch y u sau:

Th nh t, thu TNDN là thu tr c thu, đi u ti t tr c ti p vào thu nh p c a

doanh nghi p, t ch c kinh t , các nhà đ u t

Th hai, thu TNDN th ng s d ng m t m c thu su t ph thông và m t

s m c thu su t khác m c thu su t ph thông M c thu su t khác nhau có th

đ c áp d ng đ i v i các nhóm đ i t ng ho c m t s lo i thu nh p khác nhau

vì m c tiêu các m c tiêu kinh t - xư h i nh t đ nh M t s qu c gia áp d ng m c thu su t th p h n thu su t ph thông cho nh ng l nh v c u đưi đ u t và cho các doanh nghi p nh và v a

Th ba, thu TNDN đánh vào thu nh p c a m i t ch c kinh t và th ng

đ c coi nh là m t s c thu đánh vào v n, b i l v n c a m t t ch c kinh t

đ c hình thành t s đóng góp c a các t ch c, cá nhân s h u nó Trên giác đ kinh t , thu TNDN đ c xem nh m t lo i thu “kh u tr tr c” ho c

“thu g p” c a thu thu nh p cá nhân Theo đó, m t s qu c gia sau khi đư thu thu TNDN thì không thu thu TNDN đ i v i các nhà đ u t khi đ c chia l i

t c góp v n, c t c… M t s qu c gia thu thu TNCN đ i v i thu nh p t l i

t c góp v n, c t c m c thu su t th p h n so v i các kho n thu nh p khác

c a cá nhân

Th t , thu TNDN ph thu c vào k t qu kinh doanh c a ng i n p thu

do b n ch t thu TNDN là thu đánh vào l i nhu n c a ho t đ ng kinh doanh và các kho n thu nh p khác c a ho t đ ng s n xu t, kinh doanh

5.2 N I DUNG C B N C A THU THU NH P DOANH NGHI P

HI N HÀNH VI T NAM

Hình th c đ u tiên v thu TNDN Vi t Nam là ch đ trích n p l i nhu n

đ i v i khu v c kinh t qu c doanh và thu l i t c doanh nghi p áp d ng đ i v i khu v c kinh t ngoài qu c doanh trong giai đo n t n m 1953 đ n tr c ngày

1/1/1990

T ngày 1/1/1990 đ n tr c ngày 1/1/1999, thu l i t c đ c áp d ng th ng

nh t cho m i thành ph n kinh t thay cho ch đ trích n p l i nhu n đ i v i khu

v c kinh t qu c doanh và thu l i t c doanh nghi p áp d ng đ i v i khu v c kinh t ngoài qu c doanh Trong giai đo n này, có s phân bi t v thu TNDN

gi a doanh nghi p trong n c và doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài Doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài áp d ng thu l i t c theo Lu t u t n c ngoài t i Vi t Nam v i m c thu su t ph thông th p h n doanh nghi p trong

n c N m 1997, Qu c h i khóa IX thông qua Lu t thu TNDN s 57-L/CTN áp

d ng chung cho m i doanh nghi p Tuy v y, trên c s th c hi n quan đi m

nh n m nh thu hút v n đ u t tr c ti p n c ngoài, Lu t này v n phân bi t thu

su t gi a doanh nghi p trong n c và doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài Theo đó, doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài áp d ng thu su t ph thông 25%, còn doanh nghi p trong n c áp d ng thu su t ph thông 32% T i k h p

th 3, Qu c h i khóa XI đư thông qua Lu t thu TNDN (s a đ i) s 09/2003/QH11 có hi u l c t ngày 1/1/2004 Theo lu t này, doanh nghi p trong

n c và doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài áp d ng chung m c thu su t

ph thông 28% Sau 5 n m th c hi n, Qu c h i đư ban hành Lu t thu TNDN (s a đ i) s 14/2008/QH12 có hi u l c thi hành t ngày 1/1/2009 V i ch

tr ng, t o môi tr ng đ u t công b ng, không phân bi t đ i x gi a các hình

th c s h u và lo i hình doanh nghi p, theo Lu t này, doanh nghi p trong n c

và doanh nghi p có v n đ u t n c ngoài áp d ng chung m c thu su t ph thông 25% Ngoài ra, còn nhi u thay đ i khác v c n c tính thu và u đưi thu TNDN so v i Lu t thu TNDN n m 2003 Sau đó, Lu t thu TNDN s 14/2008/QH12 ti p t c đ c Qu c h i s a đ i, b sung hai l n vào các n m

2013 và 2014 b i các lu t s 32/2013/QH13 ngày 19/6/2013 và 71/2014/QH13

ngày 26/11/2014 Trên c s đó, Chính ph và B Tài chính đư ban hành các v n

b n quy đ nh chi ti t và h ng d n thi hành Lu t thu TNDN và các lu t s a đ i,

b sung Lu t thu TNDN Ph n ti p theo c a ch ng này s h th ng hóa và

gi i thi u các n i dung c b n c a các v n b n pháp lu t v thu TNDN nói trên

5.2.1 Ng i n p thu

Quy đ nh pháp lu t v ng i n p thu TNDN c a Vi t Nam đ c xây d ng

d a trên vi c k t h p hai nguyên t c c b n v đánh thu thu nh p trên th gi i,

đó là: ánh thu theo c s th ng trú và đánh thu theo ngu n phát sinh C

th nh sau:

(1) Ng i n p thu TNDN là t ch c ho t đ ng s n xu t, kinh doanh hàng

hóa, d ch v có thu nh p ch u thu (g i t t là doanh nghi p), bao g m:

- Doanh nghi p đ c thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam

- Doanh nghi p đ c thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t n c ngoài (sau đây g i là doanh nghi p n c ngoài) có c s th ng trú ho c không có c s

th ng trú t i Vi t Nam

- T ch c đ c thành l p theo Lu t h p tác xư

- n v s nghi p đ c thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam

- T ch c khác có ho t đ ng s n xu t, kinh doanh có thu nh p

(2) Doanh nghi p có thu nh p ch u thu c a Lu t thu TNDN ph i n p thu

TNDN nh sau:

- Doanh nghi p đ c thành l p theo quy đ nh c a pháp lu t Vi t Nam n p thu đ i v i thu nh p ch u thu phát sinh t i Vi t Nam và thu nh p ch u thu phát sinh ngoài Vi t Nam

- Doanh nghi p n c ngoài có c s th ng trú t i Vi t Nam n p thu đ i

v i thu nh p ch u thu phát sinh t i Vi t Nam và thu nh p ch u thu phát sinh ngoài Vi t Nam liên quan đ n ho t đ ng c a c s th ng trú đó

- Doanh nghi p n c ngoài có c s th ng trú t i Vi t Nam n p thu đ i

v i thu nh p ch u thu phát sinh t i Vi t Nam mà kho n thu nh p này không liên quan đ n ho t đ ng c a c s th ng trú

- Doanh nghi p n c ngoài không có c s th ng trú t i Vi t Nam n p thu đ i v i thu nh p ch u thu phát sinh t i Vi t Nam.

(3) C s th ng trú c a doanh nghi p n c ngoài là c s s n xu t, kinh

doanh mà thông qua c s này, doanh nghi p n c ngoài ti n hành m t ph n

ho c toàn b ho t đ ng s n xu t, kinh doanh t i Vi t Nam, bao g m:

- Chi nhánh, v n phòng đi u hành, nhà máy, công x ng, ph ng ti n v n

t i, m d u, m khí, m ho c đ a đi m khai thác tài nguyên thiên nhiên khác t i

Vi t Nam

- a đi m xây d ng, công trình xây d ng, l p đ t, l p ráp

- C s cung c p d ch v , bao g m c d ch v t v n thông qua ng i làm công ho c t ch c, cá nhân khác

- i lỦ cho doanh nghi p n c ngoài

- i di n t i Vi t Nam trong tr ng h p là đ i di n có th m quy n kỦ k t

h p đ ng đ ng tên doanh nghi p n c ngoài ho c đ i di n không có th m quy n

kỦ k t h p đ ng đ ng tên doanh nghi p n c ngoài nh ng th ng xuyên th c

hi n vi c giao hàng hóa ho c cung ng d ch v t i Vi t Nam

5.2.2 Ph ng pháp tính thu

5.2.2.1 Công th c chung tính thu thu nh p doanh nghi p

Thu TNDN ph i n p c a doanh nghi p đ c xác đ nh b ng thu nh p tính thu nhân thu su t thu TNDN Tr ng h p doanh nghi p có trích l p Qu phát tri n khoa h c và công ngh thì s thu TNDN ph i n p đ c xác đ nh theo

công th c sau:

Thu TNDN

ph i n p =

Thu nh p tính thu -

Ph n trích l p qu phát tri n khoa h c

và công ngh (n u có)

x Thu su t thu TNDN

Cách xác đ nh thu nh p tính thu TNDN, cách trích l p Qu phát tri n khoa

h c và công ngh , quy đ nh v thu su t thu TNDN đ c trình bày t ng ng các m c 5.2.3.1, 5.3.2.5 và 5.3.2.6 d i đây

5.2.2.2 Ph ng pháp tính thu đ i v i thu nh p t n c ngoài

Doanh nghi p Vi t Nam đ u t n c ngoài chuy n ph n thu nh p sau khi

đư n p thu thu nh p doanh nghi p n c ngoài c a doanh nghi p v Vi t Nam

đ i v i các n c đư kỦ Hi p đ nh tránh đánh thu hai l n thì th c hi n theo quy

đ nh c a Hi p đ nh; đ i v i các n c ch a kỦ Hi p đ nh tránh đánh thu hai l n thì tr ng h p thu thu nh p doanh nghi p các n c mà doanh nghi p đ u t chuy n v có m c thu su t thu thu nh p doanh nghi p th p h n thì thu ph n chênh l ch so v i s thu thu nh p doanh nghi p tính theo Lu t thu thu nh p doanh nghi p c a Vi t Nam

Doanh nghi p Vi t Nam đ u t ra n c ngoài có thu nh p t ho t đ ng s n

xu t, kinh doanh t i n c ngoài, th c hi n kê khai và n p thu thu nh p doanh

nghi p theo quy đ nh c a Lu t Thu thu nh p doanh nghi p hi n hành c a Vi t

Nam, k c tr ng h p doanh nghi p đang đ c h ng u đưi mi n, gi m thu

thu nh p theo quy đ nh c a n c doanh nghi p đ u t M c thu su t thu thu

nh p doanh nghi p đ tính và kê khai thu đ i v i các kho n thu nh p t n c

ngoài là thu su t ph thông Không áp d ng m c thu su t u đưi đ i v i ph n

thu nh p t ho t đ ng đ u t ra n c ngoài

Tr ng h p kho n thu nh p t d án đ u t t i n c ngoài đư ch u thu thu

nh p doanh nghi p (ho c m t lo i thu có b n ch t t ng t nh thu thu nh p

doanh nghi p) n c ngoài, khi tính thu thu nh p doanh nghi p ph i n p t i

Vi t Nam, doanh nghi p Vi t Nam đ u t ra n c ngoài đ c tr s thu đư n p

n c ngoài ho c đư đ c đ i tác n c ti p nh n đ u t tr thay (k c thu đ i

v i ti n lãi c ph n), nh ng s thu đ c tr không v t quá s thu thu nh p tính theo quy đ nh c a Lu t thu thu nh p doanh nghi p c a Vi t Nam S thu

thu nh p doanh nghi p Vi t Nam đ u t ra n c ngoài đ c mi n, gi m đ i v i

ph n l i nhu n đ c h ng t d án đ u t n c ngoài theo lu t pháp c a

n c doanh nghi p đ u t c ng đ c tr khi xác đ nh s thu thu nh p doanh

nghi p ph i n p t i Vi t Nam

Kho n thu nh p t d án đ u t t i n c ngoài đ c kê khai vào quy t toán

thu thu nh p doanh nghi p c a n m có chuy n ph n thu nh p v n c theo quy

đ nh c a pháp lu t v đ u t tr c ti p ra n c ngoài Kho n thu nh p (lãi), kho n

l phát sinh t d án đ u t n c ngoài không đ c tr vào s l , s thu nh p (lưi) phát sinh trong n c c a doanh nghi p khi tính thu thu nh p doanh nghi p

Ví d 5.1: Công ty TNHH ABC th c hi n đ u t t i đ a bàn kinh t - xã h i

đ c bi t khó kh n thu c di n đ c áp d ng thu su t thu TNDN 10% trong n m

tính thu nh n đ c kho n thu nh p t ho t đ ng đ u t n c ngoài (n c này

ch a kỦ hi p đ nh tránh đánh thu hai l n v i Vi t Nam) sau khi đư n p thu cho

n c đó v i thu su t 15% là 5.100 tri u đ ng S thu TNDN đư n p n c

ngoài là 900 tri u đ ng M c thu su t thu TNDN ph thông c a Vi t Nam là

20% S thu TNDN ph i n p cho Vi t Nam đ c xác đ nh nh sau:

+ Thu nh p tính thu đ i v i thu nh p t n c ngoài: 5.100 + 900 = 6.000

thu hai l n v i Vi t Nam) sau khi đư n p thu cho n c đó v i thu su t 25% là

7.500 tri u đ ng S thu TNDN đư n p n c ngoài là 2.500 tri u đ ng M c

thu su t thu TNDN ph thông c a Vi t Nam là 20% S thu TNDN ph i n p cho Vi t Nam đ c xác đ nh nh sau:

+ Thu nh p tính thu đ i v i thu nh p t n c ngoài: 7.500 + 2.500 =

10.000 tri u đ ng

+ Thu TNDN ph i n p đ i v i ph n thu nh p t n c ngoài: 10.000 x 20%

- 10.000 x 20% = 0 đ ng

5.2.2.3 K tính thu

K tính thu TNDN xác đ nh theo n m d ng l ch Tr ng h p doanh

nghi p áp d ng n m tài chính khác v i n m d ng l ch thì k tính thu xác đ nh

theo n m tài chính áp d ng K tính thu đ u tiên đ i v i doanh nghi p m i

thành l p và k tính thu cu i cùng đ i v i doanh nghi p chuy n đ i lo i hình

doanh nghi p, chuy n đ i hình th c s h u, sáp nh p, chia, tách, gi i th , phá

s n đ c xác đ nh phù h p v i k k toán theo quy đ nh c a pháp lu t v k

toán

K tính thu thu nh p doanh nghi p theo t ng l n phát sinh thu nh p áp

d ng đ i v i doanh nghi p n c ngoài trong hai tr ng h p sau: (i) Doanh

nghi p n c ngoài có c s th ng trú t i Vi t Nam có thu nh p ch u thu phát

sinh t i Vi t Nam mà kho n thu nh p này không liên quan đ n ho t đ ng c a c

s th ng trú; và (ii) Doanh nghi p n c ngoài không có c s th ng trú t i

thu theo quy đ nh

Các kho n thu nh p mi n thu TNDN và k t chuy n l đ c trình bày t i các m c 5.2.3.3 và 5.3.2.4 d i đây

Ví d 5.3: M t doanh nghi p trong n m tính thu 20XX có thu nh p ch u

thu là 20 t đ ng, trong đó, ph n thu nh p t s n xu t s n ph m th nghi m trong th i gian đ c mi n thu theo quy đ nh c a pháp lu t là 3 t đ ng L n m

20XX-1là 2 t đ ng Khi đó, thu nh p tính thu c a doanh nghi p này là: 20 – 3 – 2 = 15 t đ ng

Công th c trên cho th y, xét m t cách t ng quát, thu nh p ch u thu c a doanh nghi p có hai ph n c b n là thu nh p t ho t đ ng s n xu t, kinh doanh hàng hóa, d ch v và thu nh p khác

Thu nh p t ho t đ ng s n xu t kinh doanh hàng hóa, d ch v b ng doanh thu c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh hàng hóa, d ch v tr chi phí đ c tr c a

ho t đ ng s n xu t kinh doanh hàng hóa, d ch v đó Doanh nghi p có nhi u

ho t đ ng s n xu t kinh doanh áp d ng nhi u m c thu su t khác nhau thì doanh nghi p ph i tính riêng thu nh p c a t ng ho t đ ng nhân v i thu su t t ng

ng

Tr ng h p trong cùng k tính thu , doanh nghi p có phát sinh ho t đ ng kinh doanh đ c h ng u đưi thu b l , ho t đ ng kinh doanh không đ c

h ng u đưi thu , thu nh p khác c a các ho t đ ng kinh doanh thì doanh nghi p

bù tr vào thu nh p ch u thu c a các ho t đ ng có thu nh p do doanh nghi p l a

ch n Ph n thu nh p còn l i sau khi bù tr áp d ng m c thu su t thu thu nh p

doanh nghi p theo m c thu su t c a ho t đ ng còn thu nh p Pháp lu t v thu

TNDN c a Vi t Nam quy đ nh m t s tr ng h p không đ c bù tr lưi, l v i nhau tùy theo đi u ki n kinh t - xư h i trong t ng giai đo n l ch s và quan

đi m s d ng thu đ đi u ti t v mô n n kinh t c a Nhà n c

Các y u t đ xác đ nh thu nh p ch u thu đ c trình bày t i các m c 5.2.3.2.1, 5.2.3.2.2 và 5.2.3.2.3 d i đây

Ví d 5.4: Công ty c ph n BBC trong n m tính thu 20XX có s li u kê

khai tính thu TNDN nh sau: T ng doanh thu tính thu nh p ch u thu 200 t

đ ng; t ng chi phí đ c tr theo đúng quy đ nh pháp lu t thu TNDN 180 t

đ ng; thu nh p ch u thu khác g m: thu nh p t thu ph t vi ph m h p đ ng kinh

t 1 t đ ng và thu nh p t thanh lỦ tài s n 2 t đ ng Khi đó, t ng thu nh p ch u thu khác c a công ty này là 1 + 2 = 3 t đ ng; thu nh p ch u thu c a công ty

này là: 200 – 180 + 3 = 23 t đ ng

5.2.3.2.1 Doanh thu tính thu nh p ch u thu

(1) Nguyên t c chung xác đ nh doanh thu tính thu nh p ch u thu

M c dù vi c xác đ nh doanh thu tính thu TNDN c n c vào báo cáo tài chính c a doanh nghi p, t c là c n c vào s li u h ch toán k toán Tuy v y, do

m c đích tính thu TNDN không hoàn toàn trùng v i m c đích h ch toán k toán nên nguyên t c xác đ nh doanh thu tính thu TNDN không hoàn toàn t ng đ ng

v i doanh thu k toán Theo quy đ nh pháp lu t hi n hành c a Vi t Nam, v nguyên t c, doanh thu đ tính thu nh p ch u thu (g i t t là doanh thu tính thu )

là toàn b ti n bán hàng hóa, ti n gia công, ti n cung c p d ch v bao g m c kho n tr giá, ph thu, ph tr i mà doanh nghi p đ c h ng không phân bi t

đư thu đ c ti n hay ch a thu đ c ti n

Theo thông l qu c t , khi xác đ nh doanh thu tính thu TNDN, các kho n thu gián thu (n u có th xác đ nh riêng) thì đ c coi là kho n ng i n p thu

“n p thay” cho ng i mua hàng hóa, d ch v nên không tính trong doanh thu

tính thu TNDN Quy đ nh pháp lu t hi n hành c a Vi t Nam có m t chút khác

bi t so v i thông l qu c t C th nh sau:

- i v i doanh nghi p n p thu giá tr gia t ng theo ph ng pháp kh u tr thu , doanh thu tính thu là doanh thu ch a bao g m thu giá tr gia t ng

Ví d 5.5: Doanh nghi p ABC là đ i t ng n p thu giá tr gia t ng theo

ph ng pháp kh u tr thu Hóa đ n giá tr gia t ng g m các ch tiêu nh sau:

Giá bán: 200.000 đ ng

Thu GTGT (10%): 20.000 đ ng

Giá thanh toán: 220.000 đ ng

Doanh thu đ tính thu là 200.000 đ ng

- i v i doanh nghi p n p thu giá tr gia t ng theo ph ng pháp tr c ti p

trên giá tr gia t ng, doanh thu tính thu là doanh thu bao g m c thu giá tr gia

t ng

Ví d 5.6: Doanh nghi p BCD là đ i t ng n p thu giá tr gia t ng theo

ph ng pháp tr c ti p trên giá tr gia t ng Hóa đ n bán hàng ch ghi giá bán là

440.000 đ ng (giá đư có thu GTGT) Trong tr ng h p này, doanh thu đ tính thu là 440.000 đ ng

Quy đ nh pháp lu t hi n hành c a Vi t Nam không đ c p đ n vi c xác đ nh doanh thu tính thu đ i v i c s kinh doanh hàng hóa, d ch v ch u thu TT B

và c s kinh doanh có hàng hóa xu t kh u Tuy v y, do quy đ nh doanh thu tính thu đ i v i c s kinh doanh n p thu giá tr gia t ng theo ph ng pháp kh u

tr là doanh thu không bao g m thu giá tr gia t ng mà doanh thu này l i là doanh thu đư có thu TT B nên có th hi u doanh thu tính thu là doanh thu đư bao g m thu TT B Vi c có tr hay không tr thu TT B kh i doanh thu tính thu TNDN, xét m t cách t ng th , không nh h ng đ n ngh a v thu c a doanh nghi p, b i l , khi không tr thu TT B kh i doanh thu tính thu TNDN

thì thu TT B đ c coi là m t kho n chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p

ch u thu

- Tr ng h p doanh nghi p có ho t đ ng kinh doanh d ch v mà khách hàng

tr ti n tr c cho nhi u n m thì doanh thu đ tính thu nh p ch u thu đ c phân

b cho s n m tr ti n tr c ho c đ c xác đ nh theo doanh thu tr ti n m t l n

Tr ng h p doanh nghi p đang trong th i gian h ng u đưi thu vi c xác đ nh

s thu đ c u đưi ph i c n c vào t ng s thu thu nh p doanh nghi p ph i

n p c a s n m thu ti n tr c chia cho s n m thu ti n tr c

(2) Th i đi m xác đ nh doanh thu đ tính thu nh p ch u thu

Nh trên đư trình bày, do s khác bi t gi a m c đích tính thu TNDN v i

m c đích h ch toán k toán c a doanh nghi p nên th i đi m xác đ nh doanh thu tính thu TNDN c ng có nh ng đi m khác bi t v i th i đi m xác đ nh doanh thu theo chu n m c k toán Chính s khác bi t này đư d n đ n chênh l ch t m th i

v doanh thu tính thu , t đó, d n đ n chênh l ch t m th i gi a thu nh p ch u thu v i k t qu kinh doanh ghi nh n trên báo cáo tài chính c a ng i n p thu

Th i đi m xác đ nh doanh thu đ tính thu nh p ch u thu đ c xác đ nh tùy thu c đó là ho t đ ng bán hàng hóa hay cung ng d ch v , c th nh sau: (i)

i v i ho t đ ng bán hàng hóa là th i đi m chuy n giao quy n s h u, quy n

s d ng hàng hóa cho ng i mua; (ii) i v i ho t đ ng cung ng d ch v là

th i đi m hoàn thành vi c cung ng d ch v ho c hoàn thành t ng ph n vi c cung ng d ch v cho ng i mua, tr m t s tr ng h p đ c bi t theo quy đ nh

c a pháp lu t

(3) Doanh thu đ tính thu nh p ch u thu trong m t s tr ng h p c th

Do nh ng đ c đi m c th khác nhau v cách th c cung ng, giao nh n hàng hóa, d ch v và cách th c thanh toán nên đ đ m b o vi c th c hi n nh t quán gi a các c s kinh doanh và đúng v i b n ch t c a thu TNDN thì pháp

lu t ph i quy đ nh rõ cách xác đ nh doanh thu và th i đi m xác đ nh doanh thu

c a nh ng tr ng h p đ c thù đó Ch ng h n nh , đ i v i tr ng h p bán hàng hóa tr góp, tính đ c thù th hi n hai đi m: (i) Hàng đư đ c chuy n giao quy n s d ng nh ng ti n hàng đ c tr nhi u l n sau khi giao hàng; (ii) Khách hàng ph i tr c ti n g c và ti n lưi tr góp m i l n tr ti n Khi đó, v n đ đ t

ra là doanh thu có bao g m lưi tr góp không và doanh thu đ c xác đ nh th i

đi m nào Quy đ nh v cách xác đ nh doanh thu tính thu đ i v i hàng hóa bán

tr góp t i đi m a d i đây xu t phát t quan đi m cho r ng: v b n ch t, bán hàng tr góp chính là vi c ng i bán hàng cho ng i mua hàng vay ti n đ mua hàng hóa c a mình nên doanh thu tính thu đ c tính theo giá bán tr ti n m t

l n không bao g m lưi tr góp Các tr ng h p c th c b n nh t v doanh thu tính thu TNDN nh sau:

(a) i v i hàng hóa, d ch v bán theo ph ng th c tr góp, tr ch m, doanh thu tính thu là ti n bán hàng hóa, d ch v tr ti n m t l n, không bao

g m ti n lưi tr góp, ti n lưi tr ch m

(b) i v i hàng hóa, d ch v dùng đ trao đ i; tiêu dùng n i b (không bao

g m hàng hóa, d ch v s d ng đ ti p t c quá trình s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p) doanh thu tính thu đ c xác đ nh theo giá bán c a s n ph m,

hàng hóa, d ch v cùng lo i ho c t ng đ ng trên th tr ng t i th i đi m trao

đ i; tiêu dùng n i b

(c) i v i ho t đ ng gia công hàng hóa doanh thu tính thu là ti n thu v

ho t đ ng gia công bao g m c ti n công, chi phí v nhiên li u, đ ng l c, v t

li u ph và chi phí khác ph c v cho vi c gia công hàng hóa

(d) i v i hàng hóa c a các đ n v giao đ i lỦ, kỦ g i và nh n đ i lỦ, kỦ

g i theo h p đ ng đ i lỦ, kỦ g i bán đúng giá h ng hoa h ng đ c xác đ nh

nh sau:

- Doanh nghi p giao hàng hóa cho các đ i lỦ (k c đ i lỦ bán hàng đa c p),

kỦ g i, doanh thu tính thu là t ng s ti n bán hàng hóa

- Doanh nghi p nh n làm đ i lỦ, kỦ g i bán hàng đúng giá quy đ nh c a doanh nghi p giao đ i lỦ, kỦ g i, doanh thu tính thu là ti n hoa h ng đ c

h ng theo h p đ ng đ i lỦ, kỦ g i hàng hóa

(e) i v i ho t đ ng cho thuê tài s n, doanh thu tính thu là s ti n bên thuê tr t ng k theo h p đ ng thuê Tr ng h p bên thuê tr ti n tr c cho nhi u n m thì doanh thu đ tính thu nh p ch u thu đ c phân b cho s n m tr

ti n tr c ho c đ c xác đ nh theo doanh thu tr ti n m t l n Doanh nghi p c n

c đi u ki n th c hi n ch đ k toán, hóa đ n ch ng t th c t và vi c xác đ nh

chi phí, có th l a ch n m t trong hai ph ng pháp xác đ nh doanh thu đ tính thu nh p ch u thu nh sau: (i) Là s ti n cho thuê tài s n c a t ng n m đ c xác

đ nh b ng s ti n tr tr c chia cho s n m tr ti n tr c; (ii) Là toàn b s ti n cho thuê tài s n c a s n m tr ti n tr c

Tr ng h p doanh nghi p đang trong th i gian h ng u đưi thu thu nh p doanh nghi p l a ch n ph ng pháp xác đ nh doanh thu đ tính thu nh p ch u thu là toàn b s ti n thuê bên thuê tr tr c cho nhi u n m thì vi c xác đ nh s thu thu nh p doanh nghi p t ng u đưi thu c n c vào t ng s thu thu nh p doanh nghi p c a s n m tr ti n tr c chia cho s n m bên thuê tr ti n tr c

(g) i v i ho t đ ng kinh doanh sân gôn, doanh thu tính thu là ti n bán

th h i viên, bán vé ch i gôn và các kho n thu khác trong k tính thu đ c xác

đ nh nh sau:

- i v i hình th c bán vé, bán th ch i gôn theo ngày, doanh thu kinh doanh sân gôn làm c n c xác đ nh thu nh p tính thu thu nh p doanh nghi p, doanh thu tính thu là s ti n thu đ c t bán vé, bán th và các kho n thu khác phát sinh trong k tính thu

- i v i hình th c bán vé, bán th h i viên lo i th tr tr c cho nhi u

n m, doanh thu làm c n c xác đ nh thu nh p tính thu thu nh p doanh nghi p

c a t ng n m là s ti n bán th và các kho n thu khác th c thu đ c chia cho s

n m s d ng th ho c xác đ nh theo doanh thu tr ti n m t l n

(h) i v i ho t đ ng tín d ng c a t ch c tín d ng, chi nhánh ngân hàng

n c ngoài, doanh thu tính thu là thu t lãi ti n g i, thu t lưi ti n cho vay, doanh thu v cho thuê tài chính ph i thu phát sinh trong k tính thu đ c h ch toán vào doanh thu theo quy đ nh hi n hành v c ch tài chính c a t ch c tín

d ng, chi nhánh ngân hàng n c ngoài

(i) i v i ho t đ ng v n t i, doanh thu tính thu là toàn b doanh thu v n chuy n hành khách, hàng hóa, hành lỦ phát sinh trong k tính thu

(k) i v i ho t đ ng cung c p đi n, n c s ch, doanh thu tính thu là s

ti n cung c p đi n, n c s ch ghi trên hóa đ n giá tr gia t ng Th i đi m xác

đ nh doanh thu đ tính thu nh p ch u thu là ngày xác nh n ch s công t đi n

và đ c ghi trên hóa đ n tính ti n đi n, ti n n c s ch

Ví d 5.7: Hóa đ n ti n đi n ghi ch s công t t ngày 7/12/N đ n ngày

6/1/N+1 Doanh thu c a hóa đ n này đ c tính vào tháng 1/N+1

(l) i v i l nh v c kinh doanh b o hi m, doanh thu tính thu là toàn b s

ti n thu đ c do cung ng d ch v b o hi m và hàng hóa, d ch v khác, k c

ph thu và phí thu thêm mà doanh nghi p b o hi m đ c h ng ch a có thu giá

tr gia t ng, bao g m c doanh thu t ho t đ ng kinh doanh b o hi m và doanh thu ho t đ ng môi gi i b o hi m

(m) i v i ho t đ ng xây d ng, l p đ t, doanh thu tính thu là giá tr công trình, giá tr h ng m c công trình ho c giá tr kh i l ng công trình xây d ng,

l p đ t nghi m thu C th nh sau:

- Tr ng h p xây d ng, l p đ t có bao th u nguyên v t li u, máy móc, thi t

b , doanh thu tính thu là s ti n t ho t đ ng xây d ng, l p đ t bao g m c giá

tr nguyên v t li u, máy móc, thi t b

- Tr ng h p xây d ng, l p đ t không bao th u nguyên v t li u, máy móc,

thi t b , doanh thu tính thu là s ti n t ho t đ ng xây d ng, l p đ t không bao

g m giá tr nguyên v t li u, máy móc, thi t b

(n) i v i ho t đ ng kinh doanh d i hình th c h p đ ng h p tác kinh

doanh, doanh thu tính thu đ c xác đ nh tùy theo ph ng th c phân chia k t

qu kinh doanh C th nh sau:

- Tr ng h p các bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh phân chia k t

qu kinh doanh b ng doanh thu bán hàng hóa, d ch v thì doanh thu tính thu là doanh thu c a t ng bên đ c chia theo h p đ ng

- Tr ng h p các bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh phân chia k t

qu kinh doanh b ng s n ph m thì doanh thu tính thu là doanh thu c a s n

ph m đ c chia cho t ng bên theo h p đ ng

- Tr ng h p các bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh phân chia k t

qu kinh doanh b ng l i nhu n tr c thu thu nh p doanh nghi p thì doanh thu

đ xác đ nh thu nh p tr c thu là s ti n bán hàng hóa, d ch v theo h p đ ng

Các bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh ph i c ra m t bên làm đ i di n

có trách nhi m xu t hóa đ n, ghi nh n doanh thu, chi phí, xác đ nh l i nhu n

tr c thu thu nh p doanh nghi p chia cho t ng bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh M i bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh t th c hi n ngh a

v thu thu nh p doanh nghi p c a mình theo quy đ nh hi n hành

- Tr ng h p các bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh phân chia k t

qu kinh doanh b ng l i nhu n sau thu thu nh p doanh nghi p thì doanh thu đ xác đ nh thu nh p ch u thu là s ti n bán hàng hóa, d ch v theo h p đ ng Các

bên tham gia h p đ ng h p tác kinh doanh ph i c ra m t bên làm đ i di n có trách nhi m xu t hóa đ n, ghi nh n doanh thu, chi phí và kê khai n p thu thu

nh p doanh nghi p thay cho các bên còn l i tham gia h p đ ng h p tác kinh

doanh

(o) i v i ho t đ ng kinh doanh trò ch i có th ng (casino, trò ch i đi n

t có th ng, kinh doanh có đ t c c), doanh thu tính thu là s ti n thu t ho t

đ ng này bao g m c thu tiêu th đ c bi t tr s ti n đư tr th ng cho khách

(p) i v i ho t đ ng kinh doanh ch ng khoán, doanh thu tính thu là các kho n thu t d ch v môi gi i, t doanh ch ng khoán, b o lưnh phát hành ch ng khoán, qu n lỦ danh m c đ u t , t v n tài chính và đ u t ch ng khoán, qu n lỦ

qu đ u t , phát hành ch ng ch qu , d ch v t ch c th tr ng và các d ch v

ch ng khoán khác theo quy đ nh c a pháp lu t

(q) i v i d ch v tài chính phái sinh, doanh thu tính thu là s ti n thu t

vi c cung ng các d ch v tài chính phái sinh th c hi n trong k tính thu

5.2.3.2.2 Chi phí đ c tr

Trong ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p, l i nhu n k toán đ c xác

đ nh d a trên doanh thu, chi phí th c t phát sinh và thu nh p khác c a doanh nghi p V b n ch t, thu TNDN tính trên l i nhu n t ho t đ ng kinh doanh c a doanh nghi p và thu nh p khác c a doanh nghi p Trong đi u ki n các y u t khác không đ i, khi chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu t ng t c là thu TNDN ph i n p c a doanh nghi p gi m Do v y, vi c ki m soát chi phí cho

m c đích tính thu TNDN là c n thi t nh m ng n ng a gian l n thu Pháp lu t

v thu TNDN c a h u h t các qu c gia đ u quy đ nh nh ng nguyên t c ho c

đi u ki n xác đ nh chi phí đ c tr cho m c đích tính thu TNDN Ngoài ra, đ i

Tr nh ng tr ng h p đ c bi t đ c quy đ nh riêng, kho n chi đ c tr

ph i th a mưn đ ng th i 3 đi u ki n sau đây:

i u ki n th nh t: Kho n chi th c t phát sinh liên quan đ n ho t đ ng

s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p

i u ki n th nh t này ph n ánh hai yêu c u: (i) Th c t phát sinh; (ii) Liên quan đ n ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p Trong ph n l n các

tr ng h p vi c xác đ nh kho n chi có liên quan đ n ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p không là khá rõ ràng Tuy nhiên, trong m t s tr ng

h p, vi c xác đ nh m t kho n chi có liên quan đ n ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p hay không l i gây khá nhi u tranh cưi Trong nh ng

tr ng h p nh v y, đ đ m b o th c hi n nh t quán, tránh nh ng tranh ch p

gi a c quan thu và ng i n p thu , pháp lu t ph i quy đ nh nh ng kho n đó có

đ c tr hay không Nh ng tr ng h p này có th coi là nh ng ngo i l hay

nh ng tr ng h p đ c bi t khi áp d ng đi u ki n th nh t này

M t s kho n chi không th c s rõ v tính liên quan đ n ho t đ ng s n xu t,

kinh doanh c a doanh nghi p ho c có tr ng h p đ c xem là không liên quan

đ n ho t đ ng s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p nh ng đ c pháp lu t quy

đ nh rõ là kho n chi đ c tr nh sau:

+ Kho n chi cho th c hi n nhi m v giáo d c qu c phòng và an ninh, hu n luy n, ho t đ ng c a l c l ng dân quân t v và ph c v các nhi m v qu c

phòng, an ninh khác theo quy đ nh c a pháp lu t

+ Kho n chi h tr ph c v cho ho t đ ng c a t ch c đ ng, t ch c chính

tr - xư h i trong doanh nghi p

+ Chi phòng ch ng HIV/AIDS n i làm vi c c a doanh nghi p

+ Chi phí kh u hao trích đúng ch đ quy đ nh đ i v i tài s n c đ nh ph c

v cho ng i lao đ ng làm vi c t i doanh nghi p nh : nhà ngh gi a ca, nhà n

gi a ca, nhà thay qu n áo, nhà v sinh, phòng ho c tr m y t đ khám ch a b nh,

c s đào t o, d y ngh , th vi n, nhà tr , khu th thao và các thi t b , n i th t đ

đi u ki n là tài s n c đ nh l p đ t trong các công trình nêu trên; b ch a n c

s ch, nhà đ xe; xe đ a đón ng i lao đ ng, nhà tr c ti p cho ng i lao đ ng; chi phí xây d ng c s v t ch t, chi phí mua s m máy, thi t b là tài s n c đ nh dùng đ t ch c ho t đ ng giáo d c ngh nghi p

+ M t s kho n chi tài tr , t thi n (tài tr cho giáo d c, y t ; tài tr kh c

ph c h u qu thiên tai; tài tr xây nhà tình ngh a cho ng i nghèo, nhà đ i đoàn

k t, nhà cho đ i t ng chính sách; tài tr cho nghiên c u khoa h c; tài tr theo

ch ng trình c a nhà n c đ i v i đ a ph ng thu c đ a bàn kinh t - xư h i đ c

bi t khó kh n) v i đi u ki n các kho n chi này đúng đ i t ng và đ h s theo quy đ nh c a pháp lu t

+ M t s kho n chi phúc l i tr c ti p cho ng i lao đ ng và thân nhân

ng i lao đ ng (b kh ng ch t i đa nh s trình bày m c b d i đây)

+ Ph n giá tr t n th t do thiên tai, d ch b nh, h a ho n và tr ng h p b t

kh kháng khác không đ c b i th ng (Ph n giá tr t n th t do thiên tai, d ch

b nh, h a ho n và tr ng h p b t kh kháng khác không đ c b i th ng đ c

xác đ nh b ng t ng giá tr t n th t tr (-) ph n giá tr doanh nghi p b o hi m

ho c t ch c, cá nhân khác ph i b i th ng theo quy đ nh c a pháp lu t)

M t khác, có nh ng kho n chi không th c s rõ v tính liên quan đ n ho t

đ ng s n xu t, kinh doanh c a doanh nghi p nh ng đ c pháp lu t quy đ nh rõ

là kho n chi không đ c tr , ch ng h n nh chi phí mua th h i viên sân gôn,

chi phí ch i gôn

yêu c u c u th nh t c a đi u ki n này c ng có nh ng ngo i l đ c quy

đ nh c th b i các v n b n h ng d n thi hành lu t Theo đó, có nh ng kho n chi ch a phát sinh trong th c t nh ng v n đ c xác đ nh là chi phí đ c tr Quy đ nh nh v y, nh m gi m b t s chênh l ch gi a k toán và thu , đ ng th i,

c ng t o thu n l i cho ho t đ ng kinh doanh c a ng i n p thu , ch ng h n nh

vi c trích l p m t s kho n d phòng theo quy đ nh c a pháp lu t k toán

i u ki n th hai: Kho n chi có đ hoá đ n, ch ng t h p pháp theo quy

đ nh c a pháp lu t Tính h p pháp c a hóa đ n, ch ng t đ c quy đ nh c th

b i quy đ nh pháp lu t v k toán và qu n lỦ hóa đ n

i u ki n th ba: Kho n chi n u có hoá đ n mua hàng hoá, d ch v t ng

l n có giá tr t 20 tri u đ ng tr lên (giá đư bao g m thu GTGT) khi thanh toán

ph i có ch ng t thanh toán không dùng ti n m t

Ch ng t thanh toán không dùng ti n m t th c hi n theo quy đ nh c a các

v n b n pháp lu t v thu giá tr gia t ng

Tr ng h p mua hàng hóa, d ch v t ng l n có giá tr t hai m i tri u đ ng

tr lên ghi trên hóa đ n mà đ n th i đi m ghi nh n chi phí, doanh nghi p ch a

thanh toán thì doanh nghi p đ c tính vào chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p

ch u thu Tr ng h p khi thanh toán doanh nghi p không có ch ng t thanh toán không dùng ti n m t thì doanh nghi p ph i kê khai, đi u ch nh gi m chi phí

đ i v i ph n giá tr hàng hóa, d ch v không có ch ng t thanh toán không dùng

ti n m t vào k tính thu phát sinh vi c thanh toán b ng ti n m t (k c trong

tr ng h p c quan thu và các c quan ch c n ng đư có quy t đ nh thanh tra,

ki m tra k tính thu có phát sinh kho n chi phí này)

i u ki n th ba này c ng có m t s ngo i l (không yêu c u v thanh toán

không dùng ti n m t nh trên) áp d ng đ i v i các kho n chi th c hi n nhi m v

qu c phòng, an ninh; chi cho ho t đ ng phòng, ch ng HIV/AIDS n i làm vi c; chi h tr ph c v cho ho t đ ng c a t ch c đ ng, t ch c chính tr - xư h i trong doanh nghi p

Nh ng đi u ki n trên v xác đ nh chi phí đ c tr ch a ph n ánh m t nguyên t c quan tr ng c a k toán, t đó, xác đ nh đúng đ n l i nhu n c a doanh

nghi p, đó là nguyên t c phù h p Theo quy đ nh pháp lu t hi n hành c a Vi t

Nam, nguyên t c này th hi n m t trong các kho n chi phí không đ c tr , đó là: chi phí không t ng ng v i doanh thu tính thu

b) Các kho n chi không đ c tr

Do s khác bi t v m c đích ghi nh n chi phí k toán v i m c đích ghi nh n chi phí tính thu TNDN Thêm vào đó, m t s kho n chi phí có th đ c v n

d ng nh m tránh thu ho c tr n thu Trong nh ng tr ng h p nh v y, theo thông l qu c t , pháp lu t thu các n c th ng quy đ nh m t danh m c các kho n chi phí không đ c tr v i m c đích xác đ nh ngh a v thu TNDN i u này có ngh a là m t s kho n chi dù có đáp ng đ 3 đi u ki n v chi phí đ c

tr c ng không đ c tr Tùy theo đi u ki n kinh t - xư h i và yêu c u qu n lỦ thu mà danh m c các kho n chi phí không đ c tr có th đ c đi u ch nh theo

th i gian M c dù v y, c n c vào m c tiêu c a quy đ nh và nh ng tính ch t c

th , có th phân chia các kho n chi không đ c tr thành các nhóm c b n là: Các kho n chi v t m c kh ng ch t i đa theo quy đ nh c a pháp lu t; các kho n chi không th a mưn quy đ nh c th c a c quan nhà n c có th m quy n; các kho n chi đư đ c chi tr b ng ngu n kinh phí khác; các kho n chi c n quy

đ nh rõ đ đ m b o tính nh t quán trong cách hi u và áp d ng C th nh sau:

 Các kho n chi v t m c kh ng ch t i đa theo quy đ nh c a pháp lu t

Theo thông l qu c t , các kho n chi thu c nhóm này có th có m t trong các tính ch t sau: (i) Liên quan đ n l i ích c a ng i góp v n vào doanh nghi p; (ii) Liên quan đ ng th i đ n xác đ nh ngh a v thu TNDN và thu TNCN nên

có c h i th c hi n hành vi tránh thu n u không kh ng ch t i đa; (iii) Khó xác

đ nh tính h p lỦ c a m c chi nên d d n đ n l i d ng tránh thu ho c tr n thu Theo quy đ nh pháp lu t Vi t Nam hi n hành, các kho n chi sau b kh ng ch

m c chi tr t i đa (m c kh ng ch c th đ c quy đ nh t i các v n b n quy đ nh chi ti t thi hành Lu t thu TNDN):

- Chi phí kh u hao tài s n c đ nh: Vi c kh ng ch m c t i đa th hi n

ph ng pháp kh u hao, th i gian kh u hao và t l kh u hao nhanh khi áp d ng

ph ng pháp đ ng th ng áp d ng đ i v i m t s tr ng h p c th

- Chi phí kh u hao tài s n c đ nh đ i v i xe ô tô ch ng i t 9 ch tr

xu ng tr tr ng h p ô tô dùng cho kinh doanh v n t i hành khách, kinh doanh

du l ch, khách s n; ô tô dùng đ làm m u và lái th cho kinh doanh ô tô

- Ph n chi v t đ nh m c tiêu hao nguyên li u, v t li u, nhiên li u, n ng

l ng, hàng hoá đ i v i m t s nguyên li u, v t li u, nhiên li u, n ng l ng, hàng hóa đư đ c Nhà n c ban hành đ nh m c

- Ph n chi phí tr lưi ti n vay v n s n xu t kinh doanh c a đ i t ng không

ph i là t ch c tín d ng ho c t ch c kinh t

- Chi trang ph c b ng ti n cho ng i lao đ ng

- Chi phúc l i tr c ti p cho ng i lao đ ng và thân nhân ng i lao đ ng

- Trích l p ti n l ng d phòng trong tr ng h p doanh nghi p còn n

l ng ng i lao đ ng khi h t th i h n n p h s quy t toán thu n m

- Trích n p qu h u trí t nguy n, mua b o hi m h u trí t nguy n, b o

hi m nhân th cho ng i lao đ ng

- Ph n chi phí liên quan đ n vi c thuê qu n lỦ đ i v i ho t đ ng kinh doanh trò ch i đi n t có th ng, kinh doanh casino

 Các kho n chi không th a mãn quy đ nh c th c a c quan nhà n c

có th m quy n

ây là các kho n chi chi m ph n l n trong s các kho n chi không đ c tr

theo quy đ nh pháp lu t hi n hành c a Vi t Nam Thông th ng đây là nh ng

tr ng h p r t đ c thù, đòi h i ph i gi i thích k v b n ch t kho n chi, nh ng

đi u ki n c th ho c nh ng h s , ch ng t c th mà các quy đ nh pháp lu t chung v k toán và v qu n lỦ hóa đ n không th quy đ nh chi ti t Vì tính ch t

nh v y, nên khi trình bày v các kho n chi không đ c tr , các v n b n pháp

lu t th ng ph i gi i thích k v nh ng đi u ki n, h s , th t c đ m t kho n chi c th nào đó đ c tr Nh ng n i dung c th này có th đ c quy đ nh trong v n b n quy đ nh chi ti t và h ng d n thi hành thu TNDN, có th đ c quy đ nh t i các v n b n riêng D i đây là n i dung ch y u v các kho n chi không đ c tr thu c nhóm này:

- Chi kh u hao đ i v i tài s n c đ nh không s d ng cho ho t đ ng s n

xu t, kinh doanh hàng hóa, d ch v

- Chi kh u hao đ i v i tài s n c đ nh không có gi y t ch ng minh thu c quy n s h u c a doanh nghi p (tr tài s n c đ nh thuê mua tài chính)

- Chi kh u hao đ i v i tài s n c đ nh không đ c qu n lỦ, theo dõi, h ch toán trong s sách k toán c a doanh nghi p theo ch đ qu n lỦ tài s n c đ nh

du thuy n c a các doanh nghi p đ ng kỦ và h ch toán trích kh u hao tài s n c

đ nh nh ng trong Gi y ch ng nh n đ ng kỦ kinh doanh ho c Gi y ch ng nh n

đ ng kỦ doanh nghi p c a doanh nghi p không đ ng kỦ ngành ngh v n t i hàng hoá, v n t i hành khách, kinh doanh du l ch, khách s n

- Ph n trích kh u hao v t m c quy đ nh hi n hành c a B Tài chính v ch

đ qu n lỦ, s d ng và trích kh u hao tài s n c đ nh Ch đ qu n lỦ và trích

kh u hao tài s n c đ nh th c hi n theo v n b n riêng i v i m t s tr ng h p

c th th c hi n nh sau:

+ Doanh nghi p th c hi n thông báo ph ng pháp trích kh u hao tài s n c

đ nh mà doanh nghi p l a ch n áp d ng v i c quan thu tr c ti p qu n lỦ tr c khi th c hi n trích kh u hao (Ch ng h n nh : thông báo l a ch n th c hi n

ph ng pháp kh u hao đ ng th ng ) Hàng n m, doanh nghi p trích kh u hao tài s n c đ nh theo quy đ nh hi n hành c a B Tài chính v ch đ qu n lỦ, s

d ng và trích kh u hao tài s n c đ nh k c tr ng h p kh u hao nhanh (n u đáp ng đi u ki n)

+ Tài s n c đ nh góp v n, tài s n c đ nh đi u chuy n khi chia, tách, h p

nh t, sáp nh p, chuy n đ i lo i hình có đánh giá l i theo quy đ nh thì doanh nghi p nh n tài s n c đ nh này đ c tính kh u hao vào chi phí đ c tr theo nguyên giá đánh giá l i i v i lo i tài s n khác không đ tiêu chu n là tài s n

c đ nh có góp v n, đi u chuy n khi chia, tách, h p nh t, sáp nh p, chuy n đ i

lo i hình và tài s n này có đánh giá l i theo quy đ nh thì doanh nghi p nh n tài

s n này đ c tính vào chi phí ho c phân b d n vào chi phí đ c tr theo giá đánh giá l i

+ i v i tài s n là công c , d ng c , bao bì luân chuy n, không đáp ng

đ đi u ki n xác đ nh là tài s n c đ nh theo quy đ nh thì chi phí mua tài s n nêu trên đ c phân b d n vào chi phí ho t đ ng s n xu t kinh doanh trong k nh ng

t i đa không quá 3 n m

+ Kh u hao đ i v i công trình trên đ t v a s d ng cho s n xu t kinh doanh

v a s d ng cho m c đích khác thì không đ c tính kh u hao vào chi phí đ c

tr đ i v i giá tr công trình trên đ t t ng ng ph n di n tích không s d ng vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh

+ Quy n s d ng đ t lâu dài không đ c trích kh u hao và phân b vào chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu Quy n s d ng đ t có th i h n n u

có đ y đ hóa đ n ch ng t và th c hi n đúng các th t c theo quy đ nh c a pháp lu t, có tham gia vào ho t đ ng s n xu t kinh doanh thì đ c phân b d n vào chi phí đ c tr theo th i h n đ c phép s d ng đ t ghi trong gi y ch ng

nh n quy n s d ng đ t (bao g m c tr ng h p d ng ho t đ ng đ s a ch a,

đ u t xây d ng m i)

- Chi ti n thuê tài s n c a cá nhân không có đ y đ h s , ch ng t d i

đ nh chi phí đ c tr là h p đ ng thuê tài s n, ch ng t tr ti n thuê tài s n và

ch ng t n p thu thay cho cá nhân

+ Tr ng h p doanh nghi p thuê tài s n c a cá nhân mà t i h p đ ng thuê tài s n có th a thu n ti n thuê tài s n ch a bao g m thu (thu giá tr gia t ng, thu thu nh p cá nhân) và doanh nghi p n p thu thay cho cá nhân thì doanh nghi p đ c tính vào chí phí đ c tr t ng s ti n thuê tài s n bao g m c ph n thu n p thay cho cá nhân

- Chi ti n l ng, ti n công, ti n th ng cho ng i lao đ ng thu c m t trong

các tr ng h p sau:

+ Chi ti n l ng, ti n công và các kho n ph i tr khác cho ng i lao đ ng doanh nghi p đư h ch toán vào chi phí s n xu t kinh doanh trong k nh ng th c

t không chi tr ho c không có ch ng t thanh toán theo quy đ nh c a pháp lu t

+ Các kho n ti n l ng, ti n th ng cho ng i lao đ ng không đ c ghi c

th đi u ki n đ c h ng và m c đ c h ng t i m t trong các h s sau: H p

đ ng lao đ ng; Tho c lao đ ng t p th ; Quy ch tài chính c a Công ty, T ng

công ty, T p đoàn; Quy ch th ng do Ch t ch H i đ ng qu n tr , T ng giám

đ c, Giám đ c quy đ nh theo quy ch tài chính c a Công ty, T ng công ty

Tr ng h p doanh nghi p kỦ h p đ ng lao đ ng v i ng i n c ngoài trong

đó có ghi kho n chi v ti n h c cho con c a ng i n c ngoài h c t i Vi t Nam theo b c h c t m m non đ n trung h c ph thông đ c doanh nghi p tr có tính

ch t ti n l ng, ti n công và có đ y đ hoá đ n, ch ng t theo quy đ nh thì đ c tính vào chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu thu nh p doanh nghi p

Tr ng h p doanh nghi p kỦ h p đ ng lao đ ng v i ng i lao đ ng trong

đó có ghi kho n chi v ti n nhà do doanh nghi p tr cho ng i lao đ ng, kho n chi tr này có tính ch t ti n l ng, ti n công và có đ y đ hoá đ n, ch ng t theo quy đ nh thì đ c tính vào chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu thu

+ Chi ti n l ng, ti n công và các kho n ph c p ph i tr cho ng i lao

đ ng nh ng h t th i h n n p h s quy t toán thu n m th c t ch a chi tr

tr ng h p doanh nghi p có trích l p qu d phòng đ b sung vào qu ti n

l ng c a n m sau li n k M c d phòng hàng n m do doanh nghi p quy t đ nh

nh ng không quá m c kh ng ch theo quy đ nh c a pháp lu t

Tr ng h p n m tr c doanh nghi p có trích l p qu d phòng ti n l ng

mà sau 6 tháng, k t ngày k t thúc n m tài chính doanh nghi p ch a s d ng

ho c s d ng không h t qu d phòng ti n l ng thì doanh nghi p ph i tính

đ ng (10 t – 7 t ) Khi l p h s quy t toán n m 2019 n u doanh nghi p A có nhu c u trích l p thì ti p t c trích l p qu d phòng ti n l ng theo quy đ nh

+ Ti n l ng, ti n công c a ch doanh nghi p t nhân, ch công ty trách nhiêm h u han m t thành viên (do m t cá nhân làm ch ); thù lao tr cho các sáng l p viên, thành viên c a h i đ ng thành viên, h i đ ng qu n tr mà nh ng

ng i này không tr c ti p tham gia đi u hành s n xu t, kinh doanh

- Chi th ng sáng ki n, c i ti n mà doanh nghi p không có quy ch quy đ nh

c th v vi c chi th ng sáng ki n, c i ti n, không có h i đ ng nghi m thu sáng

ki n, c i ti n

- Chi ph c p tàu xe đi ngh phép không đúng theo quy đ nh c a B Lu t

Lao đ ng

Riêng đ i v i kho n chi ph c p cho ng i lao đ ng đi công tác, chi phí đi

l i và ti n thuê ch cho ng i lao đ ng đi công tác n u có đ y đ hóa đ n,

ch ng t đ c tính vào chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu Tr ng

h p doanh nghi p có khoán ti n đi l i, ti n , ph c p cho ng i lao đ ng đi

công tác và th c hi n đúng theo quy ch tài chính ho c quy ch n i b c a doanh nghi p thì đ c tính vào chi phí đ c tr kho n chi khoán ti n đi l i, ti n , ti n

ph c p

- M t s kho n chi thêm cho lao đ ng n (đào t o l i ngh , khám s c kh e

thêm trong n m…) và chi thêm cho lao đ ng là ng i dân t c thi u s không

đúng đ i t ng, không đúng m c đích ho c v t m c quy đ nh

- Kho n chi tr tr c p m t vi c làm cho ng i lao đ ng không theo đúng

quy đ nh hi n hành

- Ph n chi đóng góp vào các qu c a Hi p h i (các Hi p h i này đ c thành

l p theo quy đ nh c a pháp lu t) v t quá m c quy đ nh c a Hi p h i

- Chi tr ti n đi n, ti n n c đ i v i nh ng h p đ ng đi n n c do ch s

h u là h gia đình, cá nhân cho thuê đ a đi m s n xu t, kinh doanh kỦ tr c ti p

v i đ n v cung c p đi n, n c không có đ ch ng t theo quy đ nh c a B Tài

chính

- Ph n chi phí thuê tài s n c đ nh v t quá m c phân b theo s n m mà

bên đi thuê tr ti n tr c

Ví d 5.9: Công ty c ph n TDC thuê tài s n c đ nh trong 5 n m v i s

ti n thuê là: 500 tri u đ ng và thanh toán m t l n Chi phí thuê tài s n c đ nh

đ c h ch toán vào chi phí hàng n m là 100 tri u đ ng Chi phí thuê tài s n c

đ nh hàng n m v t trên 100 tri u đ ng thì ph n v t trên 100 tri u đ ng không

đ c tính vào chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu

- Chi tr lưi ti n vay t ng ng v i ph n v n đi u l (đ i v i doanh nghi p

t nhân là v n đ u t ) đư đ ng kỦ còn thi u theo ti n đ góp v n ghi trong đi u

l c a doanh nghi p k c tr ng h p doanh nghi p đư đi vào s n xu t kinh

doanh Chi tr lưi ti n vay trong quá trình đ u t đư đ c ghi nh n vào giá tr c a tài s n, giá tr công trình đ u t

Tr ng h p doanh nghi p đư góp đ v n đi u l , trong quá trình kinh doanh

có kho n chi tr lưi ti n vay đ đ u t vào doanh nghi p khác thì kho n chi này

đ c tính vào chi phí đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu

Chi tr lưi ti n vay t ng ng v i v n đi u l còn thi u theo ti n đ góp v n ghi trong đi u l c a doanh nghi p không đ c tr khi xác đ nh thu nh p ch u thu đ c xác đ nh nh sau: (i) Tr ng h p s ti n vay nh h n ho c b ng s

v n đi u l còn thi u thì toàn b lưi ti n vay là kho n chi không đ c tr ; (ii)

Tr ng h p s ti n vay l n h n s v n đi u l còn thi u theo ti n đ góp v n thì

x lỦ nh sau:

+ N u doanh nghi p phát sinh nhi u kho n vay thì kho n chi tr lưi ti n vay không đ c tr b ng t l (%) gi a v n đi u l còn thi u trên t ng s ti n vay nhân v i t ng s lưi vay

+ N u doanh nghi p ch phát sinh m t kho n vay thì kho n chi tr lưi ti n vay không đ c tr b ng s v n đi u l còn thi u nhân (x) lưi su t c a kho n vay nhân v i th i gian góp v n đi u l còn thi u

- Trích, l p và s d ng các kho n d phòng không theo đúng h ng d n c a

B Tài chính v trích l p d phòng: d phòng gi m giá hàng t n kho, d phòng

t n th t các kho n đ u t tài chính, d phòng n ph i thu khó đòi, d phòng b o hành s n ph m, hàng hoá, công trình xây l p và d phòng r i ro ngh nghi p c a doanh nghi p th m đ nh giá, doanh nghi p cung c p d ch v ki m toán đ c l p

- Các kho n chi phí trích tr c theo k h n, theo chu k mà đ n h t k h n,

h t chu k ch a chi ho c chi không h t

- M t s kho n chi tài tr , t thi n không đúng đ i t ng, không đ h s theo quy đ nh (đ i t ng và h s theo h ng d n c a B Tài chính), bao g m: tài tr cho giáo d c, y t ; tài tr kh c ph c h u qu thiên tai; tài tr xây nhà tình ngh a, nhà cho ng i nghèo, nhà đ i đoàn k t; tài tr cho đ i t ng chính sách; tài tr cho nghiên c u khoa h c; tài tr theo ch ng trình c a nhà n c đ i v i

đ a ph ng thu c đ a bàn kinh t - xư h i đ c bi t khó kh n

- Ph n chi phí qu n lỦ kinh doanh do công ty n c ngoài phân b cho c

s th ng trú t i Vi t Nam v t m c chi phí tính theo công th c sau:

-

T ng doanh thu c a công ty

n c ngoài, bao g m c doanh thu c a các c s

th ng trú các n c khác

x

T ng s chi phí

qu n lỦ kinh doanh c a công

ty n c ngoài trong k tính thu

trong k tính thu Các kho n chi phí qu n lỦ kinh doanh c a công ty n c ngoài phân b cho

c s th ng trú t i Vi t Nam ch đ c tính t khi c s th ng trú t i Vi t Nam

đ c thành l p

C n c đ xác đ nh chi phí và doanh thu c a công ty n c ngoài là báo

cáo tài chính c a công ty n c ngoài đư đ c ki m toán b i m t công ty ki m toán đ c l p trong đó th hi n rõ doanh thu c a công ty n c ngoài, chi phí

qu n lỦ c a công ty n c ngoài, ph n chi phí qu n lỦ công ty n c ngoài phân b cho c s th ng trú t i Vi t Nam

C s th ng trú c a công ty n c ngoài t i Vi t Nam ch a th c hi n ch

đ k toán, hoá đ n, ch ng t ; ch a th c hi n n p thu theo ph ng pháp kê khai thì không đ c tính vào chi phí h p lỦ kho n chi phí qu n lỦ kinh doanh do công ty n c ngoài phân b

- Các kho n chi c a ho t đ ng kinh doanh b o hi m, kinh doanh x s , kinh doanh ch ng khoán và m t s ho t đ ng kinh doanh đ c thù khác không th c

hi n đúng theo v n b n h ng d n riêng c a B Tài chính

 Các kho n chi đã đ c chi tr b ng ngu n kinh phí khác

- Các kho n chi đư đ c chi t các ngu n chi ngu n khác nh : chi tr c p

m đau đư chi t qu b o hi m xư h i, kho n chi đư chi t ngu n chi ho t đ ng

s nghi p c a đ n v s nghi p công…

- Các kho n chi đư đ c chi t qu phát tri n khoa h c và công ngh c a doanh nghi p

 Các kho n chi c n quy đ nh rõ đ đ m b o tính nh t quán trong cách

hi u và áp d ng

- Chi đóng góp hình thành ngu n chi phí qu n lý cho c p trên

- L chênh l ch t giá h i đoái do đánh giá l i các kho n m c ti n t có g c

ngo i t cu i k tính thu bao g m chênh l ch t giá h i đoái do đánh giá l i s

d cu i n m là: ti n m t, ti n g i, ti n đang chuy n, các kho n n ph i thu có

g c ngo i t (tr l chênh l ch t giá h i đoái do đánh giá l i các kho n n ph i

đ a bàn có đi u ki n kinh t - xư h i đ c bi t khó kh n theo quy đ nh c a pháp

lu t)

- Kho n chi liên quan tr c ti p đ n vi c phát hành c phi u (tr c phi u

thu c lo i n ph i tr ) và c t c c a c phi u (tr c t c c a c phi u thu c lo i

n ph i tr ), mua bán c phi u qu và các kho n chi khác liên quan tr c ti p đ n

n c

- Các kho n ti n ph t v vi ph m hành chính bao g m: vi ph m lu t giao

thông, vi ph m ch đ đ ng kỦ kinh doanh, vi ph m ch đ k toán th ng kê, vi

ph m pháp lu t v thu bao g m c ti n ch m n p thu theo quy đ nh c a Lu t

Qu n lỦ thu và các kho n ph t v vi ph m hành chính khac theo quy đ nh c a pháp lu t

- M t s kho n thu sau đây:

+ Thu giá tr gia t ng ph i n p theo ph ng pháp kh u tr

+ Thu giá tr gia t ng đ u vào đư đ c kh u tr ho c hoàn thu

+ Thu giá tr gia t ng đ u vào c a tài s n c đ nh là ô tô t 9 ch ng i tr

xu ng v t m c quy đ nh đ c kh u tr theo quy đ nh t i các v n b n pháp lu t

v thu giá tr gia t ng

+ Thu thu nh p doanh nghi p, tr tr ng h p doanh nghi p n p thay thu thu nh p doanh nghi p c a nhà th u n c ngoài mà theo tho thu n t i h p đ ng nhà th u, nhà th u ph n c ngoài, doanh thu nhà th u, nhà th u ph n c ngoài

nh n đ c không bao g m thu thu nh p doanh nghi p

+ Thu thu nh p cá nhân, tr tr ng h p doanh nghi p kỦ h p đ ng lao

đ ng quy đ nh ti n l ng, ti n công tr cho ng i lao đ ng không bao g m thu thu nh p cá nhân

5.2.3.2.3 Thu nh p ch u thu khác

Thu nh p ch u thu khác là các kho n thu nh p mà doanh nghi p nh n đ c trong quá trình ho t đ ng s n xu t, kinh doanh không thu c thu nh p t ho t

đ ng s n xu t, kinh doanh hàng hóa, d ch v C th nh sau:

(1) Thu nh p t chuy n nh ng v n, chuy n nh ng ch ng khoán

(2) Thu nh p t chuy n nh ng b t đ ng s n

(3) Thu nh p t chuy n nh ng d án đ u t ; chuy n nh ng quy n tham gia d án đ u t ; chuy n nh ng quy n th m dò, khai thác, ch bi n khoáng s n theo quy đ nh c a pháp lu t

(4) Thu nh p t quy n s h u, quy n s d ng tài s n bao g m c ti n thu v

b n quy n d i m i hình th c tr cho quy n s h u, quy n s d ng tài s n; thu

nh p v quy n s h u trí tu ; thu nh p t chuy n giao công ngh theo quy đ nh

c a pháp lu t

Thu nh p t ti n b n quy n s h u trí tu , chuy n giao công ngh đ c xác

đ nh b ng t ng s ti n thu đ c tr giá v n ho c chi phí t o ra quy n s h u trí

tu , công ngh đ c chuy n giao, tr chi phí duy trì, nâng c p, phát tri n quy n

s h u trí tu , công ngh đ c chuy n giao và các kho n chi đ c tr khác

(5) Thu nh p t cho thuê tài s n d i m i hình th c

Thu nh p t cho thuê tài s n đ c xác đ nh b ng doanh thu t ho t đ ng cho thuê tài s n tr các kho n chi: chi phí kh u hao, duy tu, s a ch a, b o d ng tài

s n, chi phí thuê tài s n đ cho thuê l i (n u có) và các chi đ c tr khác có liên quan đ n vi c cho thuê tài s n

(6) Thu nh p t chuy n nh ng tài s n, thanh lỦ tài s n (tr b t đ ng s n), các lo i gi y t có giá khác

Kho n thu nh p này đ c xác đ nh b ng doanh thu thu đ c t vi c chuy n

nh ng tài s n, thanh lỦ tài s n tr giá tr còn l i c a tài s n chuy n nh ng, thanh lỦ t i th i đi m chuy n nh ng, thanh lỦ và các kho n chi phí đ c tr liên quan đ n vi c chuy n nh ng, thanh lỦ tài s n

(7) Thu nh p t lưi ti n g i, lưi cho vay v n bao g m c ti n lưi tr ch m, lưi

tr góp, phí b o lưnh tín d ng và các kho n phí khác trong h p đ ng cho vay

v n

- Tr ng h p kho n thu t lưi ti n g i, lưi cho vay v n phát sinh cao h n các kho n chi tr lưi ti n vay theo quy đ nh, sau khi bù tr , ph n chênh l ch còn

l i tính vào thu nh p khác khi xác đ nh thu nh p ch u thu

- Tr ng h p kho n thu t lưi ti n g i, lưi cho vay v n phát sinh th p h n các kho n chi tr lưi ti n vay theo quy đ nh, sau khi bù tr , ph n chênh l ch còn

l i gi m tr vào thu nh p s n xu t kinh doanh chính khi xác đ nh thu nh p ch u thu

(8) Thu nh p t ho t đ ng bán ngo i t : b ng t ng s ti n thu t bán ngo i

t tr t ng giá mua c a s l ng ngo i t bán ra

(9) Thu nh p t chênh l ch t giá, đ c xác đ nh c th nh sau:

Trong n m tính thu doanh nghi p có chênh l ch t giá phát sinh trong k

và chênh l ch t giá do đánh giá l i các kho n n ph i tr có g c ngo i t cu i

n m tài chính, thì x lỦ nh sau:

- Kho n chênh l ch t giá phát sinh trong k liên quan tr c ti p đ n doanh thu, chi phí c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh chính c a doanh nghi p đ c tính vào chi phí ho c thu nh p c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh chính c a doanh nghi p Kho n chênh l ch t giá phát sinh trong k không liên quan tr c ti p đ n doanh thu, chi phí c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh chính c a doanh nghi p,

n u phát sinh l chênh l ch t giá tính vào chi phí tài chính, n u phát sinh lưi chênh l ch t giá tính vào thu nh p khác khi xác đ nh thu nh p ch u thu

- Lưi chênh l ch t giá do đánh giá l i các kho n n ph i tr b ng ngo i t

cu i n m tài chính đ c bù tr v i l chênh l ch t giá do đánh giá l i các kho n

n ph i tr b ng ngo i t cu i n m tài chính Sau khi bù tr lưi ho c l chênh

l ch t giá liên quan tr c ti p đ n doanh thu, chi phí c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh chính c a doanh nghi p đ c tính vào thu nh p ho c chi phí c a ho t

đ ng s n xu t kinh doanh chính c a doanh nghi p Lưi ho c l chênh l ch t giá không liên quan tr c ti p đ n doanh thu, chi phí c a ho t đ ng s n xu t kinh doanh chính c a doanh nghi p đ c tính vào thu nh p khác ho c chi phí tài chính khi xác đ nh thu nh p ch u thu

i v i kho n n ph i thu và kho n cho vay có g c ngo i t phát sinh trong

k , chênh l ch t giá h i đoái đ c tính vào chi phí đ c tr ho c thu nh p là

kho n chênh l ch gi a t giá t i th i đi m phát sinh thu h i n ho c thu h i

kho n cho vay v i t giá t i th i đi m ghi nh n kho n n ph i thu ho c kho n cho vay ban đ u

Các kho n chênh l ch t giá nêu trên không bao g m chênh l ch t giá h i đoái do đánh giá l i s d cu i n m là: ti n m t, ti n g i, ti n đang chuy n, các kho n n ph i thu có g c ngo i t

(10) Kho n n khó đòi đư xóa nay đòi đ c

h p đ ng (các kho n ph t này không thu c các kho n ti n ph t v vi ph m hành chính theo quy đ nh c a pháp lu t v x lỦ vi ph m hành chính), sau khi bù tr ,

ph n chênh l ch còn l i tính vào thu nh p khác

Tr ng h p doanh nghi p có kho n thu v ti n ph t, ti n b i th ng do bên

đ i tác vi ph m h p đ ng ho c các kho n th ng do th c hi n t t cam k t theo

h p đ ng phát sinh th p h n kho n chi ti n ph t, ti n b i th ng do vi ph m h p

đ ng (các kho n ph t này không thu c các kho n ti n ph t v vi ph m hành chính theo quy đ nh c a pháp lu t v x lỦ vi ph m hành chính), sau khi bù tr ,

ph n chênh l ch còn l i tính gi m tr vào thu nh p khác Tr ng h p đ n v trong n m không phát sinh thu nh p khác thì đ c gi m tr vào thu nh p ho t

đ ng s n xu t kinh doanh

Các kho n thu v ti n ph t, ti n b i th ng nêu trên không bao g m các kho n ti n ph t, ti n b i th ng đ c ghi gi m giá tr công trình trong giai đo n

đ u t

(14) Chênh l ch do đánh giá l i tài s n theo quy đ nh c a pháp lu t đ góp

v n, đ đi u chuy n tài s n khi chia, tách, h p nh t, sáp nh p, chuy n đ i lo i hình doanh nghi p, đ c xác đ nh c th nh sau: