Mục tiêu của sáng kiến kinh nghiệm này nhằm tạo một tài liệu tham khảo nhỏ giúp thúc đẩy chất lượng hoạt động dạy hát dân ca cho trẻ mầm non 5 tuổi tại trường Mầm non Hoa Hồng - đơn vị tôi đang công tác. Giúp các giáo viên nhận thức tốt vai trò quan trọng của việc dạy hát dân ca, tìm ra những phương pháp giảng dạy hấp dẫn sáng tạo góp phần đem lại cho cô và trẻ giờ học hát dân ca đầy hứng thú và có kết quả cao, để trẻ mầm non có thêm nhiều cảm xúc tốt và hiểu biết hơn về phong tục tập quán của các vùng miền từ đó giáo dục trẻ về lòng tự hào văn hóa dân tộc và để những lời hát dân ca tiếp tục được nuôi dưỡng.
Trang 1I. PH N M Đ UẦ Ở Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Giáo d c âm nh c là ho t đ ng ngh thu t đụ ạ ạ ộ ệ ậ ược tr m m non r t yêuẻ ầ ấ thích. Đây là lo i hình đạ ược xem nh phư ương ti n đ th c hi n các ho tệ ể ự ệ ạ
đ ng giáo d c tr m t cách hi u qu trộ ụ ẻ ộ ệ ả ở ưởng m m non; có tác d ng giáoầ ụ
d c th m m , t o ra đ i s ng văn hóa lành m nh, góp ph n phát tri n trí tu ,ụ ẩ ỹ ạ ờ ố ạ ầ ể ệ
th ch t cho tr , giúp tr linh ho t thông minh h n.ể ấ ẻ ẻ ạ ơ
Nói đ n lo i hình văn hóa dân gian trong âm nh c, không th không nh cế ạ ạ ể ắ
đ n dân ca, đây là m t lo i hình văn hóa dân gian đế ộ ạ ượ ưc l u truy n t đ i nàyề ừ ờ sang đ i khác theo phờ ương thúc truy n kh u, v i âm đi u và n i dung l i caề ẩ ớ ệ ộ ờ phong phú, dân ca là b c tranh ph n ánh muôn m t c a ngứ ả ặ ủ ười dân Vi t Nam.ệ
Tr em đẻ ược ti p xúc v i nh ng làn đi u dân ca qua câu hát ru t khi l t lòngế ớ ữ ệ ừ ọ
m , chính vì v y đ tu i m m non nói chung và tr m u giáo 5 tu i nóiẹ ậ ở ộ ổ ầ ẻ ẫ ổ riêng r t thích đấ ược nghe và múa hát theo các làn đi u dân ca.ệ
Nhà tâm lý h c v tr T.S Nguy n Ánh Tuy t có nói r ng “Tu i th làọ ề ẻ ễ ế ằ ổ ơ bình minh c a cu c đ i, là giai đo n phát tri n nhanh nh t c a các ch c năngủ ộ ờ ạ ể ấ ủ ứ tâm lý là th i k ti p nh n cái đ p d dàng” Tr không th t nh n ra cáiờ ỳ ế ậ ẹ ễ ẻ ể ự ậ hay cái đ p n u ta không t o đi u ki n cho tr ti p xúc v i th gi i xungẹ ế ạ ề ệ ẻ ế ớ ế ớ quanh, v i âm nh c, v i nh ng làn đi u dân ca. Trong khi nghe dân ca, trớ ạ ớ ữ ệ ẻ
c m nh n đả ậ ược tính ch t, tình c m c a nh ng làn đi u dân ca, hấ ả ủ ữ ệ ưởng ngứ
nh ng tr ng thái c m xúc khi nghe. Dân ca đ a tr đ n v i tình c m d u dàng,ữ ạ ả ư ẻ ế ớ ả ị
nh nhàng, m áp…Dân ca là c s giúp tr n y sinh tình yêu âm nh c t đóẹ ấ ơ ở ẻ ả ạ ừ
có nhu c u ho t đ ng âm nh c.ầ ạ ộ ạ
Th c t hi n nay, vi c d y và th hi n nh ng bài hát dân ca trong cácự ế ệ ệ ạ ể ệ ữ
ti t d y âm nh c cho tr m m non 5 tu i ch a th c s đế ạ ạ ẻ ầ ổ ư ự ự ược chú tr ng, năngọ
l c c a giáo viên trong vi c hát và d y hát dân ca còn h n ch , phự ủ ệ ạ ạ ế ương pháp
d y h c còn r p khuôn, s d ng d ng c âm nh c ch a thành th o, m t sạ ọ ậ ử ụ ụ ụ ạ ư ạ ộ ố giáo viên ch a ch đ ng trong vi c s u t m c i biên l i m i theo giai đi uư ủ ộ ệ ư ầ ả ờ ớ ệ dân ca.
Vì v y, đ tri n khai th c hi n t t và đáp ng đậ ể ể ự ệ ố ứ ược nh ng m c tiêu,ữ ụ yêu c u v s phát tri n chung và nh t là lĩnh v c giáo d c ngh thu t choầ ề ự ể ấ ự ụ ệ ậ
tr m m non 5 tu i v ho t đ ng d y hát dân ca, r t c n có nh ng nghiênẻ ầ ổ ề ạ ộ ạ ấ ầ ữ
Trang 2c u đ xu t các bi n pháp kh thi, h u hi u thúc đ y hi u qu ho t đ ngứ ề ấ ệ ả ữ ệ ẩ ệ ả ạ ộ
d y hát dân ca cho tr m m non 5 tu i. Là m t cán b qu n lý công tácạ ẻ ầ ổ ộ ộ ả chuyên môn, tôi luôn băn khoăn và tìm bi n pháp đ thúc đ y ch t lệ ể ẩ ấ ượng ho tạ
đ ng d y hát dân ca cho tr m m non 5 tu i t i trộ ạ ẻ ầ ổ ạ ường M m non Hoa H ng ầ ồ
đ n v tôi đang công tác. Giúp các giáo viên nh n th c t t vai trò quan tr ngơ ị ậ ứ ố ọ
c a vi c d y hát dân ca, tìm ra nh ng phủ ệ ạ ữ ương pháp gi ng d y h p d n sángả ạ ấ ẫ
t o góp ph n đem l i cho cô và tr gi h c hát dân ca đ y h ng thú và có k tạ ầ ạ ẻ ờ ọ ầ ứ ế
qu cao, đ tr m m non có thêm nhi u c m xúc t t và hi u bi t h n vả ể ẻ ầ ề ả ố ể ế ơ ề phong t c t p quán c a các vùng mi n t đó giáo d c tr v lòng t hào vănụ ậ ủ ề ừ ụ ẻ ề ự hóa dân t c và đ nh ng l i hát dân ca ti p t c độ ể ữ ờ ế ụ ược nuôi dưỡng, trân tr ngọ gìn gi và l u truy n cho các th h mai sau tôi m nh d n ch n đ tài “ M tữ ư ề ế ệ ạ ạ ọ ề ộ
s bi n pháp nâng cao ch t lố ệ ấ ượng ho t đ ng d y hát dân ca cho tr m m nonạ ộ ạ ẻ ầ
5 tu i” t đó áp d ng kh thi trên đ a bàn huy n Krông Ana.ổ ừ ụ ả ị ệ
2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài:ụ ệ ụ ủ ề
M c tiêuụ : Nâng cao ch t lấ ượng ho t đ ng d y hát dân ca cho tr m mạ ộ ạ ẻ ầ non 5 tu i.ổ
Nhi m v : ệ ụ Đánh giá th c tr ng ho t đ ng d y hát dân ca cho tr m mự ạ ạ ộ ạ ẻ ầ non 5 tu i, đ ra gi i pháp nh m:ổ ề ả ằ
Giúp tr có k năng c m th âm nh c t t h n, m nh d n, t tin khi thẻ ỹ ả ụ ạ ố ơ ạ ạ ự ể
hi n các bài hát dân ca.ệ
Tuyên truy n đ m i ngề ể ọ ười hi u để ược ý nghĩa, t m quan tr ng c aầ ọ ủ dân ca – nét đ p văn hóa tinh th n con ngẹ ầ ười Vi t Namệ
3. Đ i tố ượng nghiên c u:ứ
Bi n pháp nh m thúc đ y ch t lệ ằ ẩ ấ ượng ho t đ ng d y hát dân ca cho trạ ộ ạ ẻ
Trang 3Phương pháp nghiên c u lý lu n: Thông qua vi c nghiên c u tài li u đứ ậ ệ ứ ệ ể nâng cao ki n th c và hi u bi t sâu h n v các v n đ liên quan đ n đ tàiế ứ ể ế ơ ề ấ ề ế ề nghiên c u. T đó có đứ ừ ượ ơ ởc c s lý lu n đ th c hi n đ tài.ậ ể ự ệ ề
Phương pháp đi u tra, kh o sát th c t : Ti n hành ph ng v n đ i v iề ả ự ế ế ỏ ấ ố ớ
t ng giáo viên và h c sinh sau đó d a vào phi u đi u tra đ ch m đi m, t ngừ ọ ự ế ề ể ấ ể ổ
h p thông tin đ thu th p s li u v ki n th c cũng nh ý th c c a giáo viênợ ể ậ ố ệ ề ế ứ ư ứ ủ
và h c sinh đ i v i công tác d y hát dân ca. ọ ố ớ ạ
Phương pháp t ng h p, đánh giá: Thông qua phi u đi u tra, kh o sátổ ợ ế ề ả
th c t , t ng h p và đánh giá v th c tr ng d y hát dân ca cho tr 5 tu iự ế ổ ợ ề ự ạ ạ ẻ ổ
II. PH N N I DUNGẦ Ộ
1. C s lí lu nơ ở ậ
Giáo d c âm nh c trụ ạ ở ường m m non đầ ược th c hi n thông qua cácự ệ
d ng ho t đ ng ca hát, nghe hát, v n đ ng theo nh c và trò ch i âm nh c. Caạ ạ ộ ậ ộ ạ ơ ạ khúc là trung tâm c a các ho t đ ng âm nh c. Nh c và l i c a bài hát g nủ ạ ộ ạ ạ ờ ủ ắ quy n vào nhau t o thành tác ph m âm nh c. N i dung l i ca ph n ánh cácệ ạ ẩ ạ ộ ờ ả khía c nh giáo d c tình c m đ o đ c trong sáng, giai đi u dân ca mô ph ngạ ụ ả ạ ứ ệ ỏ
n i dung l i ca mang tính ngh thu t. T đó nh ng làn đi u dân ca g n gũiộ ờ ệ ậ ừ ữ ệ ầ phù h p v i đ tu i c a tr mà tr đợ ớ ộ ổ ủ ẻ ẻ ược hát, bi u di n và nghe hát s đ tể ễ ẽ ặ
nh ng c s đ u tiên v c m xúc âm nh c c a tr ữ ơ ở ầ ề ả ạ ủ ẻ (trang 78Tài li u BDTX) ệ
Dân ca là nh ng bài hát c truy n do n i dung sáng tác đữ ổ ề ộ ượ ưc l u truy nề
t th h này sang th h khác và đừ ế ệ ế ệ ược nhân dân ca hát theo phong t c t pụ ậ quán c a t ng đ a phủ ừ ị ương t ng dân t c. Dân ca là m t lo i hình ngh thu từ ộ ộ ạ ệ ậ dân gian do nhân dân sáng t o, là tài s n chung c a dân t c. Dân ca ra đ i tạ ả ủ ộ ờ ừ
trước khi có n n âm nh c chuyên nghi p. Lúc đó xã h i loài ngề ạ ệ ộ ười ch a cóư
ch vi t cũng nh ch a có các phữ ế ư ư ương ti n ghi âm. Do đó dân ca t n t i vàệ ồ ạ phát tri n ch y u là do s truy n mi ng t đ i này qua đ i khác ể ủ ế ự ề ệ ừ ờ ờ (Giáo trình dân ca – Nh c vi n TPHCM). ạ ệ Có th nh n th y các làn đi u dân ca so v i cácể ậ ấ ệ ớ
ca khúc thi u nhi khó nghe và khó hát h n. M t bài hát dân ca có nhi u n tế ơ ộ ề ố luy n láy, bu c ngế ộ ười hát ph i nh ch m m m i, luy n láy đ n t, đ mả ả ữ ề ạ ế ủ ố ả
b o đ lả ủ ượng h i đ hát. C u trúc bài tơ ể ấ ương đ i ph c t p, nhi u n t hoaố ứ ạ ề ố
m Bài dân ca cho tr hát đ n gi n d hát h n c a cô, vì v y giáo viên c nỹ ẻ ơ ả ễ ơ ủ ậ ầ tìm hi u bài dân ca th t k trể ậ ỹ ước khi d y tr ạ ẻ
Trang 4Khi hát dân ca, đ c đi m sinh lý c a tr m m non 5 tu i là có th xácặ ể ủ ẻ ầ ổ ể
đ nh đị ược âm thanh cao th p, to nh và c hấ ỏ ả ướng chuy n đ ng c a giai đi u,ể ộ ủ ệ
âm s c gi ng, ti ng đàn, bi t phân bi t tính ch t âm nh c vui v , sôi đ ng,ắ ọ ế ế ệ ấ ạ ẻ ộ yên tĩnh hay yên , nh p đ nhanh hay ch m. Tr hi u đả ị ộ ậ ẻ ể ược yêu c u th hi nầ ể ệ bài hát. Tr thẻ ường thích hát các bài hát dân ca có c u trúc đ n gi n, ít luy nấ ơ ả ế láy, ca t d hát d nh , lừ ễ ễ ớ ượng h i tơ ương đ i ng n tuy nhiên nh ng bài dânố ắ ữ
ca phù h p v i tr m m non hi n nay tợ ớ ẻ ầ ệ ương đ i ít, vì v y giáo viên m m nonố ậ ầ
c n ph i s u t m các bài hát dân ca theo nhu c u, kh năng và h ng thú c aầ ả ư ầ ầ ả ứ ủ
tr ẻ
Tr có kh năng ghi nh các giai đi u bài hát và th hi n l i theo sẻ ả ớ ệ ể ệ ạ ự
h ng thú c a tr Không ch trong l p mà m i n i trong cu c s ng đ iứ ủ ẻ ỉ ở ớ ở ọ ơ ộ ố ờ
thường nhi u tr v a đi v a hát r t vô t , r t t nhiên nh ng giai đi u bài hátề ẻ ừ ừ ấ ư ấ ự ữ ệ dân ca. Vì gi ng hát c a cô là c s đ tr b t chọ ủ ơ ở ể ẻ ắ ước nên cô c n hát th tầ ậ chu n xác v cao đ , ca t , giai đi u và di n c m th t phù h p v i bài dânẩ ề ộ ừ ệ ễ ả ậ ợ ớ ca
đ tu i m m non h th ng dây thanh qu n ng n, l i hình thành
ch a hoàn ch nh. S phát tri n sinh lý c a tr v tai nghe và trí nh âm nh cư ỉ ự ể ủ ẻ ề ớ ạ
ch a hoàn thi n nên tr khó có th hát và nghe t t các bài hát dân ca khó. Vìư ệ ẻ ể ố
v y giáo viên c n n m b t đậ ầ ắ ắ ược đi u này đ l a ch n các bài hát dân ca phùề ể ự ọ
h p v i đ tu i c a tr ợ ớ ộ ổ ủ ẻ
Tr đẻ ượ ử ục s d ng nh c c gõ đ m theo bài hát, làm quen v i ti t t u âmạ ụ ệ ớ ế ấ
nh c t đó phát tri n âm nh c. Tuy nhiên c u trúc các làn đi u dân ca tạ ừ ể ạ ấ ệ ươ ng
đ i ph c t p, có nhi u n t luy n láy, đ o phách khó có th bi u di n theoố ứ ạ ề ố ế ả ể ể ễ
ti t t u vì th giáo viên m m non có vai trò r t quan tr ng, c n có kh năngế ấ ế ầ ấ ọ ầ ả hát dân ca t t, nâng cao kh năng múa c a mình đ hố ả ủ ể ướng d n tr trong vi cẫ ẻ ệ minh h a các bài hát.ọ
Trong khi t p hát, nghe hát ho c đàm tho i, tr c m nh n âm thanh ti tậ ặ ạ ẻ ả ậ ế tâu đ bi u di n, th hi n tính ch t s c thái c a bài hát. Khi nh y múa v nể ể ễ ể ệ ấ ắ ủ ả ậ
đ ng theo nh c, tr độ ạ ẻ ược rèn luy n s nhanh nh n, khéo léo và m m d o.ệ ự ẹ ề ẻ Các ho t đ ng này giúp tr phát tri n trí tu và th ch t.ạ ộ ẻ ể ệ ể ấ
Cho tr m u giáo 5 tu i ti p xúc v i âm nh c giàu tính đân t c c v l iẻ ẫ ổ ế ớ ạ ộ ả ề ờ
ca và âm thanh là m t vi c r t c n thi t đ hình thành c s nh ng năngộ ệ ấ ầ ế ể ơ ở ữ khi u th m m âm nh c dân t c cho tr B i vì lúc còn đế ẩ ỹ ạ ộ ẻ ở ược b trên tay m ,ế ẹ
Trang 5được bà b ng trong lòng, tr đã đồ ẻ ược nghe nh ng làn đi u êm d u, nh nhàngữ ệ ị ẹ trìu m n c a nh ng bài hát ru, đế ủ ữ ược ch i đùa cùng v i nh ng bài đ ng dao.ơ ớ ữ ồ Dân ca g n bó v i tr nh th thì nh ng giáo viên m m non c n coi tr ng vàắ ớ ẻ ư ế ữ ầ ầ ọ nâng cao ch t lấ ượng d y hát dân ca trong các gi ho t đ ng âm nh c. ạ ờ ạ ộ ạ
2. Th c tr ng ự ạ
Trường M m non Hoa H ng là m t đ n vầ ồ ộ ơ ị tr ng đat chuân Qu c giaườ ̣ ̉ ố
c p đ I. Đ n vi co r t nhi u thanh tich trong cac hoat đông cua Nganh t hoatấ ộ ơ ̣ ́ấ ề ̀ ́ ́ ̣ ̣ ̉ ̀ ừ ̣ đông chuyên môn đên moi hoat đông phong trào khac ̣ ́ ̣ ̣ ̣ ́
Theo đi u tra trên 18 giáo viên v i 15 bài hát dân ca c a chề ớ ủ ương trình giáo d c âm nh c cho tr thì có: ụ ạ ẻ
11% giáo viên không bi tế
33% giáo viên bi t nh ng không th hát đế ư ể ược
56% giáo viên hát được nh ng không đ t yêu c u.ư ạ ầ
Các giáo viên g p tr ng i l n nh t khi d y dân ca cho tr là năng khi uặ ở ạ ớ ấ ạ ẻ ế
v âm nh c (năng khi u hát dân ca), cách th c t ch c ho t đ ng d y hát dânề ạ ế ứ ổ ứ ạ ộ ạ
ca và các đi u ki n c s v t ch t c n thi t đ gi d y hát dân ca đ t hi uề ệ ơ ở ậ ấ ầ ế ể ờ ạ ạ ệ
qu cao nh t. ả ấ
2.1. Thu n l i khó khănậ ợ
Thu n l i: ậ ợ
Ban giám hi u nhà trệ ường năng đ ng sáng t o, ch đ o sát sao, t o đi uộ ạ ỉ ạ ạ ề
ki n cho giáo viên đệ ược b i dồ ưỡng chuyên môn, đi h c t p tham quan cácọ ậ ở
trường b n.ạ
Đ i ngũ giáo viên trong trộ ường nhi t tình tham gia các phong trào doệ
S , Phòng, trở ường t ch c, yêu ngh , m n tr ; luôn kiên trì trong cách ho tổ ứ ề ế ẻ ạ
đ ng gi ng d y và h c t p nâng cao trình đ ộ ả ạ ọ ậ ộ
C s v t ch t và đ dùng h c t p dành cho tr tơ ở ậ ấ ồ ọ ậ ẻ ương đ i đ y đ , cóố ầ ủ phòng h c ch c năng môn âm nh c riêng ph c v t t cho các ho t đ ng d yọ ứ ạ ụ ụ ố ạ ộ ạ
âm nh cạ
Khó khăn
Trang 6Kh năng nh n th c c a tr ch a đ ng đ u, g n 50% tr đ ng bào dânả ậ ứ ủ ẻ ư ồ ề ầ ẻ ồ
t c, phát âm ti ng Vi t ch a chu n, ti p thu bài h c còn ch m, ch a m nhộ ế ệ ư ẩ ế ọ ậ ư ạ
d n bi u di n nên nh hạ ể ễ ả ưởng đ n ch t lế ấ ượng hát dân ca
M t s ph huynh ch a th c s quan tâm vi c h c t p c a con em mìnhộ ố ụ ư ự ự ệ ọ ậ ủ nên vi c đ a tr đ n trệ ư ẻ ế ường không được đ u đ n, vi c này có nh hề ặ ệ ả ưở ngkhông nh đ n quá trình rèn luy n c a tr ỏ ế ệ ủ ẻ
Dân ca ít có bài theo ch đ chủ ề ương trình GDMN, khó khăn trong vi cệ
đ t l i m i cũng nh bi u di n (hát, đàn) các làn đi u dân ca, k thu t bi uặ ờ ớ ư ể ễ ệ ỹ ậ ể
di n dân ca tễ ương đ i khó và ph c t p c n ph i luy n t p nhi uố ứ ạ ầ ả ệ ậ ề
2.2. Thành công h n chạ ế
Thành công:
Giúp cho giáo viên m m non có cái nhìn rõ ràng và sâu s c h n v ýầ ắ ơ ề nghĩa t m quan tr ng c a dân ca đ i v i tr T đó nâng cao kh năng ca hátầ ọ ủ ố ớ ẻ ừ ả
c a mình; t tin m nh d n h n khi d y dân ca cho tr ủ ự ạ ạ ơ ạ ẻ
V i nh ng giai đi u, ti t t u đ c đáo c a dân ca, giúp tr d dàng c mớ ữ ệ ế ấ ộ ủ ẻ ễ ả
nh n và n y sinh tình yêu âm nh c, h ng thú và có nhu c u ho t đ ng âmậ ả ạ ứ ầ ạ ộ
nh cạ
Thông qua vi c cho tr m m non ti p xúc v i làn đi u dân ca góp ph nệ ẻ ầ ế ớ ệ ầ
b o t n và phát huy di s n âm nh c dân gian nói chung và dân ca nói riêng, t oả ồ ả ạ ạ
đi u ki n cho dân ca có s c s ng b n v ng trong đ i s ng nhân dân.ề ệ ứ ố ề ữ ờ ố
H n ch ạ ế:
H u h t giáo viên trong trầ ế ường đ u là n , trong đ tu i sinh đ , tu iề ữ ộ ổ ẻ ổ cao, do hoàn c nh gia đình nên vi c tham gia đào t o, b i dả ệ ạ ồ ưỡng, t p hu nậ ấ
đ nâng cao trình đ âm nh c có lúc ch a thể ộ ạ ư ường xuyên. Vì v y, m c dù nhàậ ặ
trường có s quan tâm ch đ o đ i v i công tác nâng cao năng l c chuyênự ỉ ạ ố ớ ự môn cho đ i ngũ giáo viên, song năngộ l c chuyên môn nghi p v m t s giáoự ệ ụ ộ ố viên, nh t là giáo viên ngấ ườ ồi đ ng bào dân t c thi u s có m t còn h n ch ộ ể ố ặ ạ ếCác bài dân ca thu c nhi u vùng mi n nên giáo viên r t khó th hi nộ ề ề ấ ể ệ đúng ch t gi ng và ca t c a các vùng mi n đó, r t khó truy n t i t t các bàiấ ọ ừ ủ ề ấ ề ả ố dân ca khác vùng mi n cho tr c m nh n.ề ẻ ả ậ
Trang 7Nhà trường thi u các trang ph c bi u di n và d ng c âm nh c nên giáoế ụ ể ễ ụ ụ ạ viên b h n ch trong vi c truy n t i âm nh c đ n v i tr ị ạ ế ệ ề ả ạ ế ớ ẻ
2.3. M t m nh m t y uặ ạ ặ ế
M t m nh: ặ ạ
B c h c m m non đang r t chú tr ng t i các ho t đ ng văn hóa mangậ ọ ầ ấ ọ ớ ạ ộ
đ m b n s c dân t c do v y các ho t đ ng cho tr hát dân ca, làm quen v iậ ả ắ ộ ậ ạ ộ ẻ ớ các bài ca dao, đ ng dao r t đồ ấ ược khích l th c hi n.ệ ự ệ
Kho tàng ca dao, dân ca r t đa d ng phong phú. ấ ạ Các gi i pháp c a đ tàiả ủ ề
đ t ra phù h p v i tình hình th c ti n nhà trặ ợ ớ ự ễ ường, đã gi i quy t th c tr ng,ả ế ự ạ yêu c u đ t ra v nâng cao ch t lầ ặ ề ấ ượng ho t đ ng d y hát dân ca cho tr 5ạ ộ ạ ẻ
tu iổ
M t y uặ ế :
Tuy nhiên đây là nh ng gi i pháp mang tính lâu dài, c n đữ ả ầ ược th c hi nự ệ
thường xuyên, liên t c; trong khi đ i ngũ cán b qu n lý, giáo viên thụ ộ ộ ả ườ ngxuyên được luân chuy n, tuy n d ng m i nên k t qu đ t để ể ụ ớ ế ả ạ ược ch a th t sư ậ ự toàn di nệ
Do ph m vi nghiên c u c a đ tài ch gi i h n trong ph m vi đ i tạ ứ ủ ề ỉ ớ ạ ạ ố ượ ngnghiên c u là tr 5tu i t i trứ ẻ ổ ạ ường M m non Hoa H ng nên k t qu nghiênầ ồ ế ả
c u c a đ tài này, đ c bi t là các s li u đi u tra, kh o sát đ đi đ n k tứ ủ ề ặ ệ ố ệ ề ả ể ế ế
lu n còn mang tính tậ ương đ i. S so sánh và ki m ch ng ph m vi r ng h nố ự ể ứ ở ạ ộ ơ (gi a các trữ ường trong huy n…) s đ a đệ ẽ ư ược k t qu chính xác và toàn di n. ế ả ệ
K t qu áp d ng c a đ tài đế ả ụ ủ ề ược th c hi n trong năm h c 201ự ệ ọ 5 – 2016
nh n đậ ược s quan tâm, ng h c a các giáo viên trong trự ủ ộ ủ ường. Tuy nhiên,
v n đ h n ch đây là li u có th duy trì vi c ng d ng k t qu này trongấ ề ạ ế ở ệ ể ệ ứ ụ ế ả
th i gian dài hay không? K t qu lâu dài li u có đ t đờ ế ả ệ ạ ược?
Đa s các giáo viên trong nhà trố ường là người mi n Trung và mi n B c,ề ề ắ
do đó h thích nghe và hát dân ca Trung B và dân ca B c B Các bài dân caọ ộ ắ ộ
c a đ ng bào dân t c Ê đê khó hát và tr ít đủ ồ ộ ẻ ược làm quen
2.4. Các nguyên nhân
Nh n đậ ượ ực s quan tâm ch đ o sát sao c a Phòng giáo d c và đào t oỉ ạ ủ ụ ạ huy n, s ch đ o tr c ti p, thệ ự ỉ ạ ự ế ường xuyên c a Ban giáủ m hi u Nhà trệ ườ ng
Trang 8trong công tác đ a dân ca vào các ti t d y âm nh c m t cách hi u qu cho trư ế ạ ạ ộ ệ ả ẻ
Các giáo viên ít đ a dân ca vào các ti t d y âm nh c vì: n i dung và caư ế ạ ạ ộ
t các bài dân ca không phù h p v i ch đ trong chừ ợ ớ ủ ề ương trình. S lố ượng bài dành cho tr ít. V i kh năng còn h n ch , các giáo viên r t khó có th gi iẻ ớ ả ạ ế ấ ể ả thích h t các t ng trong các bài hát dân ca cho tr hi u, đ ng th i khó gieoế ừ ữ ẻ ể ồ ờ
v n đ t l i m i cho các bài hát dân ca m t cách phù h p.ầ ặ ờ ớ ộ ợ
Hi n nay trệ ường m m non Hoa H ng thu c vùng sâu vùng xa, đi u ki nầ ồ ộ ề ệ
v t ch t ch a đ y đ v băng đĩa nh c, đ u đĩa tivi, nh c c dân t c, trangậ ấ ư ầ ủ ề ạ ầ ạ ụ ộ
ph c dân t c đi u ki n h c t p đ nâng cao kh năng âm nh c và luy n t pụ ộ ề ệ ọ ậ ể ả ạ ệ ậ
k năng hát dân ca vì v y cũng h n ch Bên c nh đó, do s thích cá nhân,ỹ ậ ạ ế ạ ở
m t s giáo viên tu i đ i cao nên không h ng thú d y hát dân ca, d y v nộ ố ổ ờ ứ ạ ạ ậ
đ ng; cho r ng dân ca khó hát, m t s bài hát không phù h p v i tr , khó ngộ ằ ộ ố ợ ớ ẻ ứ
d ng vào ti t d y nên không d y dân ca.ụ ế ạ ạ
Khi t ch c d y ho c l ng ghép các bài hát dân ca vào các ho t đ ngổ ứ ạ ặ ồ ạ ộ
h ng ngày c a tr đòi h i nhi u công phu (trang ph c, đ o c âm nh c dânằ ủ ẻ ỏ ề ụ ạ ụ ạ
t c …). Ngoài ra m t s giáo viên ít có năng khi u hát dân ca nên vi c l ngộ ộ ố ế ệ ồ ghép và d y hát dân ca có ph n h n ch ạ ầ ạ ế
Ph huynh đa s thích nghe và hát dân ca nh ng do đi u ki n và môiụ ố ư ề ệ
trường s ng nên ít khi h cho con đố ọ ược nghe – hát dân ca
2.5. Phân tích, đánh giá các v n đấ ề về th c tr ng ự ạ
Qua th c t đi u tra, kh o sát th c tr ng nh : Phát phi u đi u tra, thămự ế ề ả ự ạ ư ế ề
dò cho ban giám hi u, cho giáo viên, cho ph huynh. Đi d gi d y dân ca choệ ụ ự ờ ạ
tr t i các nhóm l p. Tr c ti p lên ti t d y dân ca cho tr ẻ ạ ớ ự ế ế ạ ẻ
K t qu nh sau: ế ả ư
V trình đ đào t o c a giáo viên: ề ộ ạ ủ
Trang 9* Nh n xét: Theo đi u tra, ta th y r ng h u h t các giáo viên trongậ ề ấ ằ ầ ế
trường đ u có kh năng, hát múa và s d ng nh c c m t cách c b n. Song,ề ả ử ụ ạ ụ ộ ơ ả
v n còn m t s ít giáo viên ch a th s d ng đẫ ộ ố ư ể ử ụ ược nh c c và múa đạ ụ ượ ố c t t
vì nh ng lý do cá nhân (năng khi u, th i gian, tu i đ i…)ữ ế ờ ổ ờ
có l i th v th hi n đi u b nét m t, đ ng tác minh h a.ợ ế ề ể ệ ệ ộ ặ ộ ọ
Hi n nay, hi u qu c a vi c đ a dân ca đ n v i tr m m non, phát huyệ ệ ả ủ ệ ư ế ớ ẻ ầ
s c s ng lâu b n c a dân ca trong các ho t đ ng âm nh c ch a th c s đ tứ ố ề ủ ạ ộ ạ ư ự ự ạ
hi u qu nh mong đ i. ệ ả ư ợ B i vì vi c d y và h c dân ca ch m i d ng tínhở ệ ạ ọ ỉ ớ ừ ở
ch t gi i thi u, ch a đấ ớ ệ ư ược đánh giá đúng vai trò, giá tr và t đó ch a đị ừ ư ượ c
đ u t , chú tr ng. Các gi d y hát dân ca trôi qua m t cách n ng n khi n trầ ư ọ ờ ạ ộ ặ ề ế ẻ
c m th y không h ng thú. Trong s h n 80 bài hát trong chả ấ ứ ố ơ ương trình giáo
d c m m non, ch có m t s bài hát dân ca đụ ầ ỉ ộ ố ược đ a vào gi ng d y. Bênư ả ạ
Trang 10c nh đó v i chạ ớ ương trình giáo d c m m non m i hi n nay đã t o r t nhi uụ ầ ớ ệ ạ ấ ề
đi u ki n cho các cô giáo trong vi c giáo d c tr , ề ệ ệ ụ ẻ các cô có th “tránh” d y ể ạ dân ca cho tr nh ng ẻ ư v n đ m b o s phát tri n cho tr v m i m t, đ cẫ ả ả ự ể ẻ ề ọ ặ ặ
bi t là giáo d c tình yêu quê hệ ụ ương đ t nấ ước, tinh th n dân t c thông qua cácầ ộ
ti t d y khám phá khoa h c, làm quen văn h c hay qua các ca khúc thi u nhi .ế ạ ọ ọ ế Tuy nhiên dân ca có tính giáo d c mà không m t th lo i âm nh c nào có thụ ộ ể ạ ạ ể
so sánh được đó chính là giáo d c truy n th ng, giáo d c tâm h n dân t c,ụ ề ố ụ ồ ộ ngôn ng dân t c, phong t c t p quán, tình yêu quê hữ ộ ụ ậ ương đ t nấ ước, yêu cha
m , yêu hòa bình. Vì v y c n đẹ ậ ầ ược giáo d c ngay t nh , đ c bi t là l a tu iụ ừ ỏ ặ ệ ứ ổ
m m non.ầ
Thêm vào đó là tình hình th c t c a giáo d c âm nh c t i trự ế ủ ụ ạ ạ ường m mầ non hi n nay, dân ca là lo i hình âm nh c ít đệ ạ ạ ược quan tâm, yêu thích và có xu
hướng xa l đ i v i tr m m non. ạ ố ớ ẻ ầ
Giáo viên không bi t hát dân ca thì làm th nào đ d y hát dân ca cho trế ế ể ạ ẻ
đượ ốc t t? V y phậ ương th c nào tiêu chí nào đ l a ch n bài dân ca phù h pứ ể ự ọ ợ
v i tr ? Làm cách nào đ các cô giáo m nh d n, t tin d y dân ca cho tr ?ớ ẻ ể ạ ạ ự ạ ẻ Khi d y dân ca cho tr giáo viên c n chú ý đi u gì? Đ gi ho t đ ng d y hátạ ẻ ầ ề ể ờ ạ ộ ạ dân ca tr nên h ng thú và h p d n c n có nh ng y u t nào? Đây là đi u màở ứ ấ ẫ ầ ữ ế ố ề
có l r t nhi u giáo viên mu n đi tìm câu tr l i. B i chúng ta đ u nh n th yẽ ấ ề ố ả ờ ở ề ậ ấ
c n ph i thay đ i đ th c hi n t t nhi m v đ a dân ca đ n g n h n v i tr ầ ả ổ ể ự ệ ố ệ ụ ư ế ầ ơ ớ ẻCác bài dân ca thu c nhi u vùng mi n nh ng do đi u ki n và n i s ngộ ề ề ư ề ệ ơ ố khác nhau nên m t s giáo viên thộ ố ường g p khó khăn trong vi c hát các bàiặ ệ dân ca thu c vùng mi n khác. Ví d : Giáo viên B c B (Trung B ) khó có thộ ề ụ ắ ộ ộ ể hát đúng ca t , ch t gi ng c a các bài dân ca Nam B và ngừ ấ ọ ủ ộ ượ ạc l i. N u côế giáo phát âm sai thì tr cũng có th b t chẻ ể ắ ước cách phát âm sai y. Vì v y,ấ ậ giáo viên ph i tìm hi u đ c đi m dân ca các vùng mi n, c u trúc, ca t và giaiả ể ặ ể ề ấ ừ
đi u c a các bài dân ca trệ ủ ước khi gi i thi u cho tr Nh ng do đi u ki n s ngớ ệ ẻ ư ề ệ ố
và môi trường làm vi c nên m t s giáo viên không có nhi u th i gian, đi uệ ộ ố ề ờ ề
ki n h c t p rèn luy n nâng cao kh năng hát dân ca. ệ ọ ậ ệ ả
Vi c thi t k và t ch c các ho t đ ng d y hát dân ca nh m m cệ ế ế ổ ứ ạ ộ ạ ằ ụ đích không ch đ n thu n cung c p các hi u bi t, ki n th c, kĩ năng th c hànhỉ ơ ầ ấ ể ế ế ứ ự
âm nh c mà còn giúp tr có đạ ẻ ược môi trường tr i nghi m m r ng nh ngả ệ ở ộ ữ
hi u bi t, ng x văn hóa, t o ti n đ cho tr bể ế ứ ử ạ ề ề ẻ ước vào b c h c Ti u h c.ậ ọ ể ọ
Trang 11Hy v ng r ng quá trình ti p t c nghiên c u và m r ng ph m vi ngọ ằ ế ụ ứ ở ộ ạ ứ
d ng k t qu nghiên c u c a đ tài s không ng ng nâng cao hi u qu , ch tụ ế ả ứ ủ ề ẽ ừ ệ ả ấ
lượng ho t đ ng giáo d c dân ca trong ho t đ ng âm nh c, trong s tích h pạ ộ ụ ạ ộ ạ ự ợ
v i các n i dung, lĩnh v c giáo d c trớ ộ ự ụ ở ường m m non và đ ng th i cũng hàiầ ồ ờ hòa trong h th ng n i dung chệ ố ộ ương trình giáo d c tr Đáp ng nh ng yêuụ ẻ ứ ữ
c u và nhi m v c a b c h c m m non, t o ti n đ v ng ch c cho các b cầ ệ ụ ủ ậ ọ ầ ạ ề ề ữ ắ ậ
h c ti p theo trong nhi m v đào t o ngu n nhân l c có ch t lọ ế ệ ụ ạ ồ ự ấ ượng cao ph cụ
v s nghi p công nghi p hóa hi n đ i hóa trong b i c nh h i nh p qu cụ ự ệ ệ ệ ạ ố ả ộ ậ ố
t ế
3. Gi i pháp, bi n phápả ệ
V i th c tr ng đ t ra trên, tôi có m t s bi n pháp đ gi i quy t v nớ ự ạ ặ ở ộ ố ệ ể ả ế ấ
đ ề
Bi n pháp 1: Xây d ng k ho ch b i dệ ự ế ạ ồ ưỡng chuyên môn
Bi n pháp 2: Giúp giáo viên t tin, m nh d n khi th hi n các bài hát dânệ ự ạ ạ ể ệ
ca cho tr m m non.ẻ ầ
Bi n pháp 3: Rèn k năng hát dân ca cho tr ệ ỹ ẻ
Bi n pháp 4: Đ i m i n i dung và phệ ổ ớ ộ ương pháp d y hát dân ca cho trạ ẻ
Bi n pháp 5: ệ L ng ghép d y dân ca vào các ho t đ ng ồ ạ ạ ộ c a ủ tr ẻ hằng ngày
Bi n pháp 6: Xây d ng môi trệ ự ường t o c m xúc cho tr h ng thú ho tạ ả ẻ ứ ạ
đ ng hát dân caộ
3.1 M c tiêu c a gi i pháp, bi n phápụ ủ ả ệ
Kh c ph c khó khăn c a giáo viên m m non khi hát dân ca cho trắ ụ ủ ầ ẻ nghe. Giúp giáo viên t tin h n khi đ a dân ca đ n v i tr ự ơ ư ế ớ ẻ
Giúp giáo viên ti p c n v i cách th c và phế ậ ớ ứ ương pháp d y dân ca m i.ạ ớ
T o cho tr h ng thú, ngày càng yêu thích các làn đi u dân ca.ạ ẻ ứ ệ
Giúp cho ph huynh th y đụ ấ ượ ầc t m quan tr ng c a vi c d y hát dân caọ ủ ệ ạ
đ i v i vi c giáo d c tr và luôn có ý th c thố ớ ệ ụ ẻ ứ ường xuyên cho tr nghe và hátẻ dân ca
Trang 123.2. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp, bi n pháp:ộ ứ ự ệ ả ệ
Bi n pháp 1: Xây d ng k ho ch b i dệ ự ế ạ ồ ưỡng chuyên môn
Trước h t là ngế ười cán b qu n lý chuyên môn ph i xây d ng độ ả ả ự ược kế
ho ch b i dạ ồ ưỡng chuyên môn c th xuyên su t c năm h c, đ ng th iụ ể ố ả ọ ồ ờ
hướng d n, ch đ o giáo viên xây d ng gi ng d y ho t đ ng giáo d c âmẫ ỉ ạ ự ả ạ ạ ộ ụ
nh c phù h p v i đi u ki n th c t c a l p, c a trạ ợ ớ ề ệ ự ế ủ ớ ủ ường. Vi c xây d ng kệ ự ế
ho ch c n bám sát các văn b n ch đ o c a ngành, c a đ a phạ ầ ả ỉ ạ ủ ủ ị ương và phù
h p v i đi u ki n th c t c a nhà trợ ớ ề ệ ự ế ủ ường
Cán b qu n lý c n đ u t cho giáo viên nâng cao ch t lộ ả ầ ầ ư ấ ượng toàn di nệ cho h c sinh theo t ng đ tu i, t ng n i dung, phọ ừ ộ ổ ừ ộ ương pháp cho tr làm quenẻ
v i các ca khúc dân ca trong ho t đ ng âm nh c theo chớ ạ ộ ạ ương trình m m nonầ
m i trên c s đó xây d ng chuyên đ v i các hình th c đa d ng, phong phúớ ơ ở ự ề ớ ứ ạ
c v lý thuy t và th c hành nh ng mang tính v a s c. Hả ề ế ự ư ừ ứ ướng d n giáo viênẫ
ch n l a các bài hát dân ca có n i dung phù h p v i nhu c u, kh năng vàọ ự ộ ợ ớ ầ ả
h ng thú c a tr ứ ủ ẻ V i các n i dung c n thi t ph i truy n t i cho tr trongớ ộ ầ ế ả ề ả ẻ
nh ng bài hát dân ca, phù h p v i ch đ ữ ợ ớ ủ ề
Ph i h p v i Công đoàn phát đ ng phong trào làm đ dùng d y h c, đố ợ ớ ộ ồ ạ ọ ồ
ch i đ ph c v cho các ti t d y dân ca. Trong đó có đ dùng đ ch i cô vàơ ể ụ ụ ế ạ ồ ồ ơ
tr cùng làm.ẻ
Ch đ o các l p xây d ng môi trỉ ạ ớ ự ường ho t đ ng cho tr m i lúc m iạ ộ ẻ ở ọ ọ
n i. ơ
Tri n khai xây d ng m c tiêu phát tri n 5 m t cho tr Ch n l p đi m,ể ự ụ ể ặ ẻ ọ ớ ể
b i dồ ưỡng giáo viên có năng khi u hát dân ca và bi t s d ng đàn, bế ế ử ụ ước đ uầ xây d ng b i dự ồ ưỡng các l p 5 tu i, sau đó ti n hành th c hi n đ i trà cácớ ổ ế ự ệ ạ ở
l p 4 tu i, 3 tu i, T ch c chuyên đ v i các đ tài khác nhau.ớ ổ ổ ổ ứ ề ớ ề
Hướng d n giáo viên xây d ng k ho ch bài d y chi ti t cho t ng ho tẫ ự ế ạ ạ ế ừ ạ
đ ng. Giáo viên c n nghiên c u k đ tài d y hình th c gì, bài hát gì?, n iộ ầ ứ ỹ ề ạ ứ ộ dung tr ng tâm? L a ch n cách d y phù h p trọ ự ọ ạ ợ ước khi lên l p.ớ
Ph i k t h p v i C m chuyên môn t ch c các bu i chuyên đ cho t 5ố ế ợ ớ ụ ổ ứ ổ ề ổ
tu i đ các giáo viên tr c ti p thao gi ng và đóng góp ý ki n, rút kinhổ ể ự ế ả ế nghi m. ệ
Trang 13Luôn đ ng viên giáo viên t ch c gi h c tho i mái, không gò bó, gâyộ ổ ứ ờ ọ ả
h ng thú cho bài d y, giúp tr nhanh làm quen v i bài hát và đem l i k t quứ ạ ẻ ớ ạ ế ả cao
Bi n pháp 2: Giúp giáo viên t tin, m nh d n khi th hi n các bàiệ ự ạ ạ ể ệ hát dân ca cho tr m m non.ẻ ầ
T th hát: ư ế
Ch n t th đ p, duyên dáng, nh nhàng lôi cu n tr vào ho t đ ngọ ư ế ẹ ẹ ố ẻ ạ ộ cùng cô. Trong ti t h c âm nh c nói chung và ti t d y dân ca nói riêng, giáoế ọ ạ ế ạ viên có th đ ng, ng i ho c đi l i giao l u v i tr nh ng c n ph i đ t để ứ ồ ặ ạ ư ớ ẻ ư ầ ả ạ ượ cyêu c u c a bài d y đ ra, phù h p v i tr và n i dung bài h c.ầ ủ ạ ề ợ ớ ẻ ộ ọ
Khi ng i cô giáo có th đ t tay lên đùi hay minh h a nh nhàng, giao l uồ ể ặ ọ ẹ ư
v i tr , d y t ng câu ch và cách th c hát m t bài dân ca đúng.ớ ẻ ạ ừ ữ ứ ộ
Khi bi u di n cho tr theo làn đi u, n i dung t tể ễ ẻ ệ ộ ư ưởng bài hát cô giáo nên ch n t th đ ng.ọ ư ế ứ
Tuy nhiên giáo viên không nên dùng t th đ ng quá nhi u khi d y trư ế ứ ề ạ ẻ
mà nên ng i vì khi đó s d dàng giao l u v i tr , t o cho tr c m giác g nồ ẽ ễ ư ớ ẻ ạ ẻ ả ầ gũi h n, an toàn h n giúp tr c m nh n bài hát t t h n. Dù có t th khácơ ơ ẻ ả ậ ố ơ ở ư ế nhau cũng c n ph i đ m b o yêu c u: Th l ng toàn thân, tho i mái t nhiênầ ả ả ả ầ ả ỏ ả ự khi ca hát, không nghiêng ng dù đ ng hay ng i hát, nét m t tả ứ ồ ặ ươ ắi t n, linh
ho t di n c m b ng ánh m t, n cạ ễ ả ằ ắ ụ ười khi giao l u v i tr ư ớ ẻ
T th đ ng th ng ho c ng i th ng là t th t t nh t cho h i th vàư ế ứ ẳ ặ ồ ẳ ư ế ố ấ ơ ở cũng là t th đ p khi hát. Khi t p hát, tr nên ng i, không d a l ng vào gh ,ư ế ẹ ậ ẻ ồ ự ư ế tay đ t lên đùi, đ u gi th ng, không ngh o c Khi tr thu c bài hát nên choặ ầ ữ ẳ ẹ ổ ẻ ộ
tr đ ng hát vì khi đó tr th sâu h n, v n đ ng t do h n, âm thanh cũngẻ ứ ẻ ở ơ ậ ộ ự ơ vang lên t t h n rõ r t. Khi cho tr đ ng hát, gi đ u th ng, tay buông xuôiố ơ ệ ẻ ứ ữ ầ ẳ theo người m t cách t nhiên.ộ ự
Hát rõ l i ờ
Ca khúc là trung tâm c a các ho t đ ng âm nh c. Nh c và l i c a bài hátủ ạ ộ ạ ạ ờ ủ
g n quy n v i nhau t o thành tác ph m âm nh c. N i dung l i ca ph n ánhắ ệ ớ ạ ẩ ạ ộ ờ ả các khía c nh giáo d c tình c m đ o đ c trong sáng, nh có l i ca mà vi cạ ụ ả ạ ứ ờ ờ ệ
c m th âm nh c tr nên d dàng h n. Vì th vi c ca hát rõ l i là m t y u tả ụ ạ ở ễ ơ ế ệ ờ ộ ế ố
Trang 14r t quan tr ng c a ch t lấ ọ ủ ấ ượng bi u di n bài hát . N u ca hát không rõ l i , vôể ễ ế ờ tình làm cho n i dung bài hát di n t không đ y đ , tr n v n và đôi khi làmộ ễ ả ầ ủ ọ ẹ
h ng c m t tác ph m âm nh c. Khi d y m t bài hát dân ca r t c n ngỏ ả ộ ẩ ạ ạ ộ ấ ầ ườ igiáo viên m m non ph i tìm hi u ngu n g c, xu t x và tính ch t ph bi nầ ả ể ồ ố ấ ứ ấ ổ ế
c a bài hát đó, c n tìm hi u đ c đi m ngôn ng ti ng Vi t, đ c đi m ngônủ ầ ể ặ ể ữ ế ệ ặ ể
ng tùng vùng mi n đ di n đ t t t bài hát c a mình.ữ ề ể ễ ạ ố ủ
Tr 5 tu i thẻ ổ ường g p nh ng l i phát âm nh : “Le té le te” hát thành “leặ ữ ỗ ư ché le che” T có d u ngã thừ ẫ ường hát thành d u s c “cũng” hát thànhấ ắ
« cúng », ‘ ng a g ’ hát thành «ự ỗ ng a gự ố ». Vì v y giáo viên c n c g ng t pậ ầ ố ắ ậ cho tr hát rõ l i nh ng v n gi đẻ ờ ư ẫ ữ ược đ m m m i, duyên dáng trong khi hát.ộ ề ạ
Đ làm để ược đi u này, giáo viên c n đ c l i hát m t cách di n c m, ch mề ầ ọ ờ ộ ễ ả ậ rãi và khi h c thu c bài hát các tr 5 tu i giáo viên c n cho tr đ c t p thọ ộ ở ẻ ổ ầ ẻ ọ ậ ể
l i bài hát nh nhàng, không đ c to, đ c ch m b ng âm cao, theo ti t t u bàiờ ẹ ọ ọ ậ ằ ế ấ hát. Nh v y các t s vang lên rõ r t, di n c m và s nh nhanh, lâu h n.ư ậ ừ ẽ ệ ễ ả ẽ ớ ơ
Hát chính xác.
Hát chính xác đ i v i tr chính là s nh c l i đúng âm đi u và nh p đi uố ớ ẻ ự ắ ạ ệ ị ệ bài dân ca. Đ i v i tr 5 tu i có âm v c gi ng t n tố ớ ẻ ổ ự ọ ừ ố : Đô 1 – Đô 2. D a vàoự
đi u này, khi giáo viên l a ch n các bài dân ca phù h p v i âm v c gi ng, h iề ự ọ ợ ớ ự ọ ơ
th , v a s c v i tr s giúp tr phát tri n nh ng k năng hát chính xác. Đở ừ ứ ớ ẻ ẽ ẻ ể ữ ỹ ể
h tr cho tr hát chính xác c n th c hi n các bi n pháp nhỗ ợ ẻ ầ ự ệ ệ ư :
+ Giáo viên hát chính xác, t p cho tr nghe qua các giai đi u trên băngậ ẻ ệ
nh c ho c cô giáo có th đàn tr c ti p cho tr nghe, t p tr hát trên nh ngạ ặ ể ự ế ẻ ậ ẻ ữ
n t nh c mà tr đàn. ố ạ ẻ
+ Cho tr ôn t p có h th ng các bài đã h c thu c.ẻ ậ ệ ố ọ ộ
+ Cho tr hát theo tùng nhóm nh , hát đ n. Tr s nghe mình hát rõ h n,ẻ ỏ ơ ẻ ẽ ơ
bi t m c đ bi u di n c a b n thân.ế ứ ộ ể ễ ủ ả
+ Có nh ng tr hay hát sai do không chú ý, có tr r t rè nhút nhát, vì v yữ ẻ ẻ ụ ậ khi t p hát cô c n đ ng viên, khen ng i m i thành tích tr đ t đậ ầ ộ ợ ỗ ẻ ạ ược. Nên x pế
nh ng tr hay hát sai, nhút nhát ng i c nh cô giáo ho c ng i xen l n v iữ ẻ ồ ạ ặ ồ ẫ ớ
nh ng tr hát chính xác.ữ ẻ
+ Có th thay đ i âm v c bài hát b ng nút transpose đ nâng cao ho cể ổ ự ằ ể ặ
h gi ng.ạ ọ
Trang 15Ta th y r ng, hát chính xác còn ph thu c vào môi trấ ằ ụ ộ ường âm nh cạ quanh tr N u gia đình, b m thẻ ế ở ố ẹ ường hay hát, nghe đài, xem tivi thì trẻ
s c g ng hát theo và nh ng kh năng âm nh c c a tr cũng phát tri n. Vìẽ ố ắ ữ ả ạ ủ ẻ ể
v y, ta c n t o môi trậ ầ ạ ường hát dân ca quanh tr ẻ
Cách hát các bài hát dân ca vùng mi n ề
Dân ca B c Bắ ộ : Dân ca B c B có phong thái trang tr ng, duyên dáng,ắ ộ ọ
r t tr tình tinh t và đ y v đôn h u. N u có s dí d m thì cũng bi u l r tấ ữ ế ầ ẻ ậ ế ự ỏ ể ộ ấ kín đáo, t nh nh bàiế ị ư : « Hoa th m bơ ướm lượ », « Cây trúc xinh », « Xe chỉ n
lu n kimồ », « Cò lả » Giáo viên khi th hi n các bài hát dân ca B c B c nể ệ ắ ộ ầ luy n láy, hát v i lu ng h i ngân dài, m m m i liên t c v i nhau.ế ớ ồ ơ ề ạ ụ ớ
Dân ca Trung bộ : Dân ca trung b ph n l n mang đ m nét tr tình,ộ ầ ớ ậ ữ
kh c kho i, man mác bu n. Ví dắ ả ồ ụ : « Lý hoài nam », « Hò ba lý » Nên khi hát, giáo viên c g ng l y h i và luy n láy các quãng r ng, nh bài «ố ắ ấ ơ ế ở ộ ư Lý hoài nam » có câu « Chim i kêuơ » c n hát đúng đ th y s «ầ ể ấ ự đượm bu nồ » c aủ bài hát, ch y u là các ti ng đ mủ ế ế ệ : i, i, ba lý tang tình ơ
Dân ca Nam Bộ : Dân ca Nam Bộ tràn đ y tính l c quan, phóng khoáng,ầ ạ
b c tr c, th ng th n, hài hộ ự ẳ ắ ước và vui tươi nh ng không kém v tr tình. Như ẻ ữ ư
bài « Lý con sáo », « Lý cây bông » Khi hát c n th hi n đầ ể ệ ược giai đi u nhanhệ
g n, vui nh n, ti t t u g n gàng.ọ ộ ế ấ ọ
Dân ca Tây Nguyên: Mang nhi u n i dung phong phú, đa d ng, đi sâuề ộ ạ vào nhi u lĩnh v c nh m ca ng i cái đ p trong lao đ ng s n xu t, trong tìnhề ự ằ ợ ẹ ộ ả ấ yêu nam, n , tình yêu quê hữ ương đ t nấ ước, thiên nhiên hùng vĩ. M i dân t cỗ ộ thi u s Tây Nguyên đ u có nh ng thang âm tiêu bi u cho dân nh c c aể ố ở ề ữ ể ạ ủ mình:
Giai đi u c a dân ca Ja rai thệ ủ ường n ng nàn, m nh m , sâu đ m, thi tồ ạ ẽ ậ ế tha. S ti n hành c a các giai đi u có th thay đ i nh ng ti t t u thì ít khiự ế ủ ệ ể ổ ư ế ấ thay đ i. Thí d bài “ổ ụ Lên n ươ ”, bài “B h chim”: ng ơ ơ
Dân ca Ba na có tính ch t thi t tha, n ng nàn. Giai đi u Ba na có tínhấ ế ồ ệ bình n, ít có đ t bi n, thổ ộ ế ường là nh ng khúc nh c ng n, nh p đi u đ n gi n ữ ạ ắ ị ệ ơ ả Dân ca Ba na cũng đem c m giác l ng d u, êm đ m.Ví d bài “vui mùa maiả ắ ị ề ụ vàng” dân ca Ba na:
Trang 16Dân ca Ê đê y u t tr tình và m nh m , dàn tr i và nh p đi u, có 2 thế ố ữ ạ ẽ ả ị ệ ể hát chính là hát nói (K t) và hát có giai đi u (Muynh), sau này có s xu t hi nứ ệ ự ấ ệ
c a đi u ei rei là s bi n d ng c a l i hát có giai đi u (hát đ i đáp)ủ ệ ự ế ạ ủ ố ệ ố
“đi u ệ arei c a bài dân ca ủ Chi ri ria”
Có th nói tể rong m i chúng ta ai cũng có m t mi n quê, quê hỗ ộ ề ương là cánh đ ng lúa th m ngát, lũy tre xanh tr i d c b đê, là nh ng hình nh thânồ ơ ả ọ ờ ữ ả
thương nh t đ i v i cu c s ng m i con ngấ ố ớ ộ ố ỗ ười. Hai ti ng quê hế ương qua
nh ng giai đi u ng t ngào c a dân ca nh g n gũi h n, lung linh h n nhữ ệ ọ ủ ư ầ ơ ơ ờ
nh ng ca t đ y hình nh. Chính vì v y,ữ ừ ầ ả ậ khi hi u để ược nh ng giai đi u quêữ ệ
hương chúng ta s mang l i ni m t hào cho chính mình. Cũng t đó mà có sẽ ạ ề ự ừ ự hãnh di n trong lòng khi th y dân t c mình có m t n n âm nh c dân gianệ ấ ộ ộ ề ạ phong phú.
Nh ng bài dân ca có giai đi u nh nhàng bay b ng cũng t o cho tr bi tữ ệ ẹ ổ ạ ẻ ế cách di n đ t ngôn ng h n còn nh ng bài có ti t t u sinh đ ng, r n ràng, l iễ ạ ữ ơ ữ ế ấ ộ ộ ờ
ca r n r i, m nh m s t o cho tr phát huy nh ng tình c m th m mĩ và lànhắ ỏ ạ ẽ ẽ ạ ẻ ữ ả ẩ
m nhạ Đi u quan tr ng là thông qua m t bài dân ca c th , giáo viên c n gi iề ọ ộ ụ ể ầ ớ thi u đệ ược cái hay, cái đ p c a m t n n văn hóa đ c tr ng c a m t dân t c.ẹ ủ ộ ề ặ ư ủ ộ ộ
Bi n pháp 3:ệ Rèn k năng hát dân ca cho tr ỹ ẻ
Tr 5 tu i có th xác đ nh đẻ ổ ể ị ược các âm thanh cao, th p, to, nh nh ngấ ỏ ư
âm v c gi ng ch a n đ nh, h i c a tr còn ng n, đ ngân ch a đ . Trự ọ ư ổ ị ơ ủ ẻ ắ ộ ư ủ ẻ
ch a hát chu n v cư ẩ ề ường đ , v n đ ng ch a đúng nh p phách Đ i v i bài hátộ ậ ộ ư ị ố ớ
m i, giáo viên c n c g ng d y tr t ng câu, v i nh ng đo n khó hát nên choớ ầ ố ắ ạ ẻ ừ ớ ữ ạ
tr t p luy n láy, l y h i.ẻ ậ ế ấ ơ
T ch c t p luy n cho tr thông qua ho t đ ng “Văn ngh cu i tu n”.ổ ứ ậ ệ ẻ ạ ộ ệ ố ầ Chú ý rèn n n p, kích thích s h ng thú cho tr Rèn cho tr m t s đ ng tácề ế ự ứ ẻ ẻ ộ ố ộ múa nh nhún chân, cu n c tay nh p nhàng theo l i bài hát. ư ộ ổ ị ờ
Bên c nh đó giáo viên c n gi ng gi i cho tr hi u đạ ầ ả ả ẻ ể ược n i dung câu, tộ ừ trong bài hát, giúp tr hi u đẻ ể ược các t đã đừ ược miêu t trong bài hát vì cácả ở vùng mi n khác nhau thì cách x ng hô, dùng t trong bài cũng khác nhau.ề ư ừ
Ví d : Ch đ ụ ủ ề Gia đình, bài“Cái B ng ố ” cô ph i nói cho tr bi t đây làả ẻ ế bài dân ca B c b Đã miêu t Cái B ng giúp m v i nh ng vi c làm r t khéoắ ộ ả ố ẹ ớ ữ ệ ấ
léo “Khéo s y khéo sàng… ả ” và giúp m gánh g ng đ ch y m t c n m a.ẹ ồ ể ạ ộ ơ ư