Mục tiêu của sáng kiến kinh nghiệm này nhằm góp phần giúp học sinh củng cố lý thuyết về cách dùng từ so sánh, từ đó học sinh biết phân biệt, biết cách so sánh hình ảnh trong thơ văn; giúp học sinh tiếp cận kịp thời với sách giáo khoa đồng thời giúp giáo viên có được các phương pháp rèn luyện học sinh kỹ năng sử dụng biện pháp so sánh ở lớp 3.
Trang 1I. PH N M Ầ ỞĐ U Ầ
1. Lý do ch n đ tàiọ ề
Trong nh ng năm qua Đ ng, Nhà nữ ả ước ta đã đ c bi t quan tâm đ n phát tri nặ ệ ế ể giáo d c. M t trong nh ng nhi m v c b n c a giáo d c đào t o hi n nay là hìnhụ ộ ữ ệ ụ ơ ả ủ ụ ạ ệ thành và phát tri n nhân cách cho h c sinh m t cách toàn di n. Do đó Ti ng Vi t làể ọ ộ ệ ế ệ môn h c có v trí đ c bi t quan tr ng, góp ph n tích c c vào rèn kĩ năng giao ti p,ọ ị ặ ệ ọ ầ ự ế
là chìa khoá h c t p đ chi m lĩnh tri th c loài ngọ ậ ể ế ứ ười. Ti ng Vi t góp ph n b iế ệ ầ ồ
dưỡng tâm h n, hình thành và phát tri n toàn di n nhân cách cho ngồ ể ệ ườ ọi h c sinh. Môn Ti ng Vi t giúp cho h c sinh 4 kĩ năngế ệ ọ “nghe, nói, đ c, vi t”. Ngôn ng dọ ế ữ ướ i
d ng nói (ngôn b n) và dạ ả ướ ại d ng vi t (văn b n) gi vai trò quan tr ng trong sế ả ữ ọ ự
t n t i và phát tri n xã h i. Có kh năng tác đ ng đ n đ i s ng tâm h n c a conồ ạ ể ộ ả ộ ế ờ ố ồ ủ
người
Các b ph n c u thành c a môn Ti ng Vi t trong trộ ậ ấ ủ ế ệ ường ti u h c bao g m:ể ọ ồ
T p đ c, Chính t , Luy n t và câu, T p vi t, T p làm văn. Trong đó, phân mônậ ọ ả ệ ừ ậ ế ậ Luy n t và câu là phân môn có tính ch t kh i đ u c a các phân môn khác. Qua ti tệ ừ ấ ở ầ ủ ế Luy n t và câu h c sinh có kh năng di n đ t b ng l i nói rõ ràng, c th sinhệ ừ ọ ả ễ ạ ằ ờ ụ ể
đ ng m i s c thái bi u c m. Nói và vi t đó là nh ng hình th c giao ti p r t quanộ ọ ắ ể ả ế ữ ứ ế ấ
tr ng, thông qua đó các em th c hi n quá trình t duy chi m lĩnh tri th c, trao đ iọ ự ệ ư ế ứ ổ
t tư ưởng, tình c m, quan đi m, giúp các em hi u nhau, cùng h p tác trong cu cả ể ể ợ ộ
s ng.ố V n đ đ t ra là ng i giáo viên d y Luy n t và câu nh th nào đ nângấ ề ặ ườ ạ ệ ừ ư ế ể cao ch t lấ ượng, đáp ng đứ ược kh năng ti p thu bài c a h c sinh? Cách th c tả ế ủ ọ ứ ổ
ch c, ti n hành ti t d y Luy n t và câu ra sao đ đ t hi u qu nh mong mu n.ứ ế ế ạ ệ ừ ể ạ ệ ả ư ốTrong th c t nh ng năm đã t ng đ ng trên b c gi ng, tôi nh n th y phânự ế ữ ừ ứ ụ ả ậ ấ môn Luy n t và câu v i t cách là m t phân môn th c hành c a môn Ti ng Vi tệ ừ ớ ư ộ ự ủ ế ệ
tr ng ti u h c, Luy n t và câu có nhi m v hình thành và phát tri n cho h c
sinh năng l c s d ng t và câu trong giao ti p và h c t p, là m t lo i hình nghự ử ụ ừ ế ọ ậ ộ ạ ệ thu t l y ngôn t làm phậ ấ ừ ương ti n th hi n. Có kh năng tác đ ng đ n đ i s ngệ ể ệ ả ộ ế ờ ố tâm h n c a con ngồ ủ ười. Trong đó bi n pháp tu t so sánh góp m t ph n không nhệ ừ ộ ầ ỏ làm nên đi u này. So sánh có kh năng kh c h a hình nh và gây n tề ả ắ ọ ả ấ ượng m nhạ
m làm nên m t hình th c miêu t sinh đ ng, m t khác so sánh còn có tác d ng làmẽ ộ ứ ả ộ ặ ụ cho l i nói rõ ràng, c th sinh đ ng, di n đ t đờ ụ ể ộ ễ ạ ược m i s c thái bi u c m, Soọ ắ ể ả sánh tu t còn là phừ ương th c b c l tâm t tình c m m t cách kín đáo và t nh ứ ộ ộ ư ả ộ ế ị
Nh nh ng hình nh bóng b y, ờ ữ ả ẩ ướ ệt l , dùng cái này đ đ i chi u cái kia nh mể ố ế ằ
di n t nh ng ng ý ngh thu t mà so sánh tu t đễ ả ữ ụ ệ ậ ừ ượ ử ục s d ng ph bi n trong thổ ế ơ
ca, đ c bi t là th vi t cho thi u nhi. So sánh giúp các em hi u và c m nh n đặ ệ ơ ế ế ể ả ậ ượ c
nh ng bài th , bài văn hay, t đó góp ph n m mang tri th c làm phong phú v tâmữ ơ ừ ầ ở ứ ề
h n, t o h ng thú khi vi t văn, rèn luy n ý th c, yêu quý ti ng Vi t gi gìn sồ ạ ứ ế ệ ứ ế ệ ữ ự trong sáng c a ti ng Vi t cho h c sinh. ủ ế ệ ọ
Trang 2Do kh năng t duy c a h c sinh còn d ng l i m c đ t duy đ n gi n, tr cả ư ủ ọ ừ ạ ở ứ ộ ư ơ ả ự quan nên vi c c m th ngh thu t tu t so sánh còn h n ch , ph n l n h c sinh chệ ả ụ ệ ậ ừ ạ ế ầ ớ ọ ỉ
m i bi t m t cách c th nghĩa c a t nên khi ti p thu v ngh thu t so sánh tu tớ ế ộ ụ ể ủ ừ ế ề ệ ậ ừ
r t khó khăn. Vì v y đòi h i ngấ ậ ỏ ười giáo viên c n hầ ướng d n m t cách t m , th cẫ ộ ỉ ỉ ự
t ế Đi u đó khi n tôi luôn trăn tr , suy nghĩ: Làm th nào? B ng cách nào đ kh iề ế ở ế ằ ể ơ
g i h c sinh h ng thú, say mê h c t p môn Luy n t và câu. Vì th đây là v nợ ở ọ ứ ọ ậ ệ ừ ế ấ
đ tôi băn khoăn, trăn tr , khi n tôi ti n hành nghiên c u và th c nghi m đ tàiề ở ế ế ứ ự ệ ề
“Rèn k năng nh n bi t bi n pháp so sánh cho h c sinh l p 3 trong môn Luy n t ỹ ậ ế ệ ọ ớ ệ ừ
và câu”
2. M c tiêu, nhi m v c a đ tài.ụ ệ ụ ủ ề
Nh chúng ta đã bi t Ti ng Vi t v a là môn h c chính v a là công c giúpư ế ế ệ ừ ọ ừ ụ
h c sinh ti p thu các môn h c khác, là bọ ế ọ ước kh i đ ng, là cánh c a đ d n d tở ộ ử ể ẫ ắ
ngườ ọi h c khai thác nh ng giá tr c a câu, t Đ ng th i còn giúp h c sinh có thữ ị ủ ừ ồ ờ ọ ể hình thành và phát tri n các kĩ năng giao ti p trong môi trể ế ường ho t đ ng c a cácạ ộ ủ
em. Đó là kĩ năng nghe, nói, đ c, vi t. Ngôn ng g n li n v i t duy nên thông quaọ ế ữ ắ ề ớ ư
vi c d y và h c ti ng Vi t, góp ph n rèn luy n các thao tác c a t duy. ệ ạ ọ ế ệ ầ ệ ủ ư
Góp ph n giúp h c sinh c ng c lý thuy t v cách dùng t so sánh, t đó h cầ ọ ủ ố ế ề ừ ừ ọ sinh bi t phân bi t, bi t cách so sánh hình nh trong th văn.ế ệ ế ả ơ
Giúp h c sinh ti p c n k p th i v i sách giáo khoa đ ng th i giúp giáo viên cóọ ế ậ ị ờ ớ ồ ờ
được các phương pháp rèn luy n h c sinh k năng s d ng bi n pháp so sánh ệ ọ ỹ ử ụ ệ ở
l p 3.ớ
Góp ph n giúp h c sinh lóp 3 h c t t h n n a phân môn Luy n t và câu trongầ ọ ọ ố ơ ữ ệ ừ môn Ti ng Vi t.ế ệ H c sinh có h ng thú h c t p phân môn Luy n t và câu, t đóọ ứ ọ ậ ệ ừ ừ giúp các em h c t t các phân môn khác nh phân môn T p làm văn, K chuy n ọ ố ư ậ ể ệ
và bi t áp d ng vào th c t cu c s ng.ế ụ ự ế ộ ố
Các em có th nh n di n (tìm) nh ng s v t để ậ ệ ữ ự ậ ược so sánh, hình nh so sánh,ả các v so sánh, t ch so sánh, đ c đi m so sánh đế ừ ỉ ặ ể ược nói đ n trong câu (đo n văn),ế ạ
th ho c văn b n nh ng m i ch c m nh n m t cách chung chung. Các em s g pơ ặ ả ư ớ ỉ ả ậ ộ ẽ ặ khó khăn khi v n d ng đ t câu (nói, vi t) có dùng phép so sánh, tìm t , đ t câu,ậ ụ ặ ế ừ ặ phép nhân hóa vì v n t còn ít ch a có thói quen và ch a bi t cách quan sát, nh nố ừ ư ư ế ậ xét s v t, hi n tự ậ ệ ượng đ tìm ra nh ng đ c đi m gi ng nhau. B i v y câu văn c aể ữ ặ ể ố ở ậ ủ các em ch mang n i dung thông báo ch ch a có s c g i c m, g i t ỉ ộ ứ ư ứ ợ ả ợ ả
Đi u c t y u v i m i ti t Luy n t và câu là cung c p ki n th c và rèn luy nề ố ế ớ ọ ế ệ ừ ấ ế ứ ệ
kĩ năng tìm t , dùng t đ t câu cho h c sinh. H c sinh ph i gi i nghĩa đừ ừ ặ ọ ọ ả ả ược m t sộ ố
t ng đ n gi n, so sánh đừ ữ ơ ả ược các s v t trong tranh ho c b ng câu h i.ự ậ ặ ằ ỏ
Do đ c thù c a l p, nhà trặ ủ ớ ường, đ a phị ương hay g i cách khác là vùng mi n.ọ ề
Đ i tố ượng h c sinh thu c nhi u t nh thành, nhi u mi n d n đ n ti ng nói, phát âm,ọ ộ ề ỉ ề ề ẫ ế ế trình bày khác nhau. V i l i đ i tớ ạ ố ượng nh n th c c a các em không đ ng đ u,ậ ứ ủ ồ ề
Trang 3thêm vào đó các em ch a th c s quan tâm, yêu thích môn Luy n t và câu ho cư ự ự ệ ừ ặ
ch a nh n th c đúng đ n v t m quan tr ng c a môn h c. Đ ng trư ậ ứ ắ ề ầ ọ ủ ọ ứ ước th c t đóự ế tôi nh n th y nhi m v m i giáo viên chúng ta ph i thậ ấ ệ ụ ỗ ả ường xuyên nghiên c u, tìmứ
hi u tâm t nguy n v ng c a t ng đ i tể ư ệ ọ ủ ừ ố ượng h c sinh đ v n d ng phọ ể ậ ụ ương pháp
gi ng d y phù h p nh m m c đích cu i cùng là các em ngày càng yêu thích mônả ạ ợ ằ ụ ố Luy n t và câu, áp d ng làm bài t p t t h n, là c s đ h c t t các môn h cệ ừ ụ ậ ố ơ ơ ở ể ọ ố ọ khác
3. Đ i tố ượng nghiên c uứ
K năng nh n bi t bi n pháp so sánhỹ ậ ế ệ
Phương pháp trò chuy n v i h c sinh, giáo viên.ệ ớ ọ
Phương pháp kh o nghi m th c ti n gi ng d y.ả ệ ự ễ ả ạ
II. PH N N I DUNGẦ Ộ
1. C s lý lu nơ ở ậ
Trong công cu c đ i m i hi n nay, s phát tri n Công nghi p hoá hi n đ iộ ổ ớ ệ ự ể ệ ệ ạ hoá đ t nấ ước c n ph i có nh ng con ngầ ả ữ ười năng đ ng, sáng t o, t l c, t cộ ạ ự ự ự ường. Nhu c u này đòi h i ph i có s đi u ch nh m c tiêu, n i dung Chầ ỏ ả ự ề ỉ ụ ộ ương trình c pấ
Ti u h c m t cách phù h p.ể ọ ộ ợ
M c tiêu c a giáo d c Ti u h c đ t ra là: “Giúp h c sinh hình thành nh ng cụ ủ ụ ể ọ ặ ọ ữ ơ
s ban đ u cho s phát tri n đúng đ n và lâu dài v đ o đ c, trí tu , ph m ch t,ở ầ ự ể ắ ề ạ ứ ệ ẩ ấ
th m m và các k năng c b n đ h c sinh ti p t c h c trung h c c s ”.ẩ ỹ ỹ ơ ả ể ọ ế ụ ọ ọ ơ ở
Ngôn ng nói chung, ti ng Vi t nói riêng có quan h m t thi t v i phữ ế ệ ệ ậ ế ớ ươ ngpháp d y h c Ti ng Vi t. Ngôn ng bao g m m t h th ng, bao g m các b ph nạ ọ ế ệ ữ ồ ộ ệ ố ồ ộ ậ
ng âm, t v ng và ng pháp. M i b ph n c a ngôn ng là m t h th ng nh , cóữ ừ ự ữ ỗ ộ ậ ủ ữ ộ ệ ố ỏ
c c u t ch c riêng, có quan h ch t ch v i nhau trong h th ng ngôn ng Mônơ ấ ổ ứ ệ ặ ẽ ớ ệ ố ữ
Ti ng Vi t là m t trong nh ng b môn c b n c a nhà trế ệ ộ ữ ộ ơ ả ủ ường ph thông nên ph iổ ả
th c hi n theo nguyên t c giáo d c h c. B i v y nguyên t c d y h c Ti ng Vi tự ệ ắ ụ ọ ở ậ ắ ạ ọ ế ệ
ph i c th hóa m c tiêu và các nguyên t c d y h c nói chung vào b môn c aả ụ ể ụ ắ ạ ọ ộ ủ mình. Nh v y m c tiêu c a vi c d y và h c Ti ng Vi t n m trong m c tiêuư ậ ụ ủ ệ ạ ọ ế ệ ằ ụ chung c a giáo d c nủ ụ ước ta trong giai đo n m i hi n nay: Nâng cao dân trí, đào t oạ ớ ệ ạ nhân l c, b i dự ồ ưỡng nhân tài, nh m hình thành đ i ngũ lao đ ng có tri th c, có tayằ ộ ộ ứ
Trang 4ngh , có năng l c th c hành, t ch , năng đ ng sáng t o.ề ự ự ự ủ ộ ạ
Luy n t và câu là m t trong nh ng phân môn có v trí quan tr ng c a mônệ ừ ộ ữ ị ọ ủ
Ti ng Vi t. Phân môn này đòi h i h c sinh ph i v n d ng nh ng ki n th c t ngế ệ ỏ ọ ả ậ ụ ữ ế ứ ổ
h p t nhi u phân môn trong môn Ti ng Vi t. Đ làm đọ ừ ề ế ệ ể ược các bài t p khôngậ
nh ng h c sinh ph i s d ng c b n kĩ năng: nghe nói đ c vi t mà còn ph iữ ọ ả ử ụ ả ố ọ ế ả
v n d ng các kĩ năng v ti ng Vi t, v cu c s ng th c ti n.ậ ụ ề ế ệ ề ộ ố ự ễ
Phân môn Luy n t và câu rèn cho h c sinh s d ng t , s d ng câu trong cácệ ừ ọ ử ụ ừ ử ụ tình hu ng khác nhau trong quá trình lĩnh h i các ki n th c khoa h c, góp ph n d yố ộ ế ứ ọ ầ ạ
h c sinh s d ng ti ng Vi t trong đ i s ng sinh ho t. Vì v y Luy n t và câu làọ ử ụ ế ệ ờ ố ạ ậ ệ ừ phân môn có tính kh i đ u, có liên quan m t thi t đ n các môn h c khác.ở ầ ậ ế ế ọ
Trong quá trình d y m t ti t Luy n t và câu, đ đ t m c tiêu đ ra ngoàiạ ộ ế ệ ừ ể ạ ụ ề
phương pháp c a th y, h c sinh c n ph i có v n ki n th c ngôn ng v đ i s ngủ ầ ọ ầ ả ố ế ứ ữ ề ờ ố
th c t Chính vì v y, vi c d y t t các phân môn khác không ch là ngu n cung c pự ế ậ ệ ạ ố ỉ ồ ấ
ki n th c mà còn là phế ứ ương ti n rèn kĩ năng nói, vi t và cách di n đ t câu văn choệ ế ễ ạ
h c sinh. H c t t Luy n t và câu s giúp h c sinh h c t t các môn h c khác, đ ngọ ọ ố ệ ừ ẽ ọ ọ ố ọ ồ
th i giáo d c các em nh ng tình c m lành m nh, trong sáng; rèn luy n kh năngờ ụ ữ ả ạ ệ ả giao ti p, k năng s ng và góp ph n đ c l c vào vi c gi gìn, phát huy s trongế ỹ ố ầ ắ ự ệ ữ ự sáng c a ti ng Vi t, hình thành nhân cách con ngủ ế ệ ười Vi t Nam.ệ
H c sinh l p 3 giai đo n này r t ham h c, đ c bi t h n l a tu i này các emọ ớ ạ ấ ọ ặ ệ ơ ứ ổ không còn b ng trỡ ỡ ước môi trường h c t p th t s nh các l p h c trọ ậ ậ ự ư ở ớ ọ ước, quan
tr ng là l p 3 các em đã đọ ở ớ ược trang b m t lị ộ ượng ki n th c l p 2, đã n mế ứ ở ớ ắ
v ng ki n th c, kĩ năng mà các th y cô giáo trữ ế ứ ầ ước đó đã trang b Đây là c s giúpị ơ ở cho các em h c t t phân môn Luy n t và câu l p 3.ọ ố ệ ừ ớ
Đa s các em có ý th c trong vi c h c, có chu n b bài khá chu đáo trố ứ ệ ọ ẩ ị ướ ckhi đ n l p, m t s em đã bi t dùng t đ t câu, di n đ t tế ớ ộ ố ế ừ ặ ễ ạ ương đ i l u loát.ố ư
Đ i s ng kinh t c a nhân dân ngày càng đờ ố ế ủ ược c i thi n và nâng cao nênả ệ
vi c đ u t cho con cái h c t p cũng có nh ng thu n l i nh t đ nh.ệ ầ ư ọ ậ ữ ậ ợ ấ ị
* Khó khăn:
Ti ng Vi t là môn h c khó, nh t là phân môn Luy n t và câu đòi h i ngế ệ ọ ấ ệ ừ ỏ ườ igiáo viên ph i có ki n th c sâu r ng, phong phú. c n ph i có v n s ng th c t ,ả ế ứ ộ ầ ả ố ố ự ế
người giáo viên bi t k t h p linh ho t các phế ế ợ ạ ương pháp trong gi ng d y, bi t g iả ạ ế ợ
m óc tò mò, kh năng sáng t o, đ c l p h c sinh, giúp cho các em hi u nghĩa t ,ở ả ạ ộ ậ ở ọ ể ừ
Trang 5so sánh ngôn ng qu không d ữ ả ễ
Các bài t p thậ ường là nh ng bài t p tr u tữ ậ ừ ượng, giáo viên ph i hả ướng d nẫ
m u m t ph n bài t p, h c sinh ph i bi t t duy đ làm đẫ ộ ầ ậ ọ ả ế ư ể ược các ph n bài t p cònầ ậ
l i. Trong các môn t nhiên, Toán đạ ự ược coi là môn h c khó thì trong các môn xã h iọ ộ thì phân môn Luy n t và câu l i đệ ừ ạ ược coi là phân môn v a khô v a khó. Đây làừ ừ phân môn c ngả ườ ại d y và ngườ ọi h c c m th y khó khăn khi truy n đ t cũng nhả ấ ề ạ ư khi lĩnh h i ki n th c.ộ ế ứ
Trước tình tr ng trên giáo viên ph i k p th i th c t nh, hình thành cho các emạ ả ị ờ ứ ỉ
bi t cách dùng t đ t câu, hi u nghĩa t , tìm các t so sánh ế ừ ặ ể ừ ừ
Thêm m t th c t n a là các lo i sách tham kh o tràn lan trên th trộ ự ế ữ ạ ả ị ường nh :ư
Đ h c t t phân môn Luy n t và câu; Giúp em h c gi i Luy n t và câu l p 3;ể ọ ố ệ ừ ọ ỏ ệ ừ ớ th là các em ch m t m t kho n ti n không l n là có th ung dung chép vào vế ỉ ấ ộ ả ề ớ ể ở
n u c n, mà không ph i m t quá nhi u th i gian và suy nghĩ đau đ u n a. Ch cácế ầ ả ấ ề ờ ầ ữ ứ
em có ng vi c làm đó d n đ n h u qu l n, nó làm cho não b c a các em ít phátờ ệ ẫ ế ậ ả ớ ộ ủ tri n d n d n tr nên lể ầ ầ ở ười nhác
2.2. Thành công, h n chạ ế
* Thành công
Đa ph n các em có kh năng nh n bi t các ki u câu đã h c lóp 2, dùng tầ ả ậ ế ể ọ ở ừ
đ t câu, bi t đặ ế ược nh ng hình nh so sánh d a vào tranh nh ho c câu h i g i ýữ ả ự ả ặ ỏ ợ ngày m t ti n b rõ r t trong nh n th c, trong bài t p k c khi trình bày b ng l i.ộ ế ộ ệ ậ ứ ậ ể ả ằ ờ
Hi n nay đa s các em lệ ố ười nhác h c Luy n t và câu, nhi u em ch a đ c kĩọ ệ ừ ề ư ọ
đ bài, chu n b bài s sài. Th m chí nhi u em còn ch a bi t ch n t ng x p vàoề ẩ ị ơ ậ ề ư ế ọ ừ ữ ế
Trang 6b ng phân lo i theo nghĩa c a chúng, không nh các t dùng đ so sánh hai s v t.ả ạ ủ ớ ừ ể ự ậ Bài làm còn sai chính t , ng pháp, ch a bi t ch n t thích h p đ đi n vào chả ữ ư ế ọ ừ ọ ể ề ỗ
ch m ấ
T vi c h c y u l i không đừ ệ ọ ế ạ ược th y cô quan tâm, u n n n k p th i, không cóầ ố ắ ị ờ
c h i đơ ộ ược th hi n trể ệ ướ ớc l p d n đ n m t s em bu n chán trong vi c h c d nẫ ế ộ ố ồ ệ ọ ẫ
đ n không hi u, nghèo v n t ế ể ố ừ
2.4. Các nguyên nhân, các y u t tác đ ng.ế ố ộ
* Nguyên nhân c a thành côngủ
Giáo viên nhi t tình và kiên trì rèn luy n, k t h p gi a phệ ệ ế ợ ữ ương pháp và
bi n pháp m t cách nhu n nhuy n, đ i m i phệ ộ ầ ễ ổ ớ ương pháp gi ng d y t cũ sangả ạ ừ
m i.ớ
H c sinh có m t k năng nh n bi t bi n pháp tu t so sánh tọ ộ ỹ ậ ế ệ ừ ương đ i v ngố ữ vàng, các em ngày càng ham h c môn Luy n t và câu. ọ ệ ừ
* Nguyên nhân h n ch , y u kémạ ế ế
M t b ph n h c sinh lộ ộ ậ ọ ườ ọi h c, đ c cho nên làm bài t p còn nhi u h n chọ ậ ề ạ ế
v câu, t , nghĩa c a t ;ề ừ ủ ừ
Ít chú tr ng đ n môn h c;ọ ế ọ
Ng i h c Luy n t và câu, làm bài t p th c hành.ạ ọ ệ ừ ậ ự
2.5. Phân tích, đánh giá các v n đ v th c tr ng mà đ tài đ t ra.ấ ề ề ự ạ ề ặ
Đa s h c sinh chăm ngoan, ý th c h c t p t t. Qua ti t Luy n t và câu, h cố ọ ứ ọ ậ ố ế ệ ừ ọ sinh có kh năng n m v ng đả ắ ữ ược các ki n th c c b n c a t ng bài đ t đó cácế ứ ơ ả ủ ừ ể ừ
em có th phát tri n theo hể ể ướng làm thêm được các bài t p nâng cao v đ c đi mậ ề ặ ể
c a t , so sánh các s v t, âm thanh, ủ ừ ự ậ
Bên c nh đó h c sinh còn ch a xác đ nh rõ đạ ọ ư ị ược đ ng c h c t p, lộ ơ ọ ậ ườ ọ i h c,các em l a tu i này ch a có đở ứ ố ư ược v n t ng d i dào, dùng t thi u chínhố ừ ữ ồ ừ ế xác Đi u này nh hề ả ưởng t i k t qu h c t p c a các em môn Ti ng Vi t cũngớ ế ả ọ ậ ủ ở ế ệ
nh các môn h c khác, h n ch kh năng giao ti p, làm cho các em m t t tin, trư ọ ạ ế ả ế ấ ự ở nên r t rè, nhút nhát.ụ
Tôi đã áp d ng các bi n pháp nâng cao ch t lụ ệ ấ ượng d y môn Luy n t và câu,ạ ệ ừ rèn k năng nh n bi t các bi n pháp so sánh, nhân hóa trong bài văn, bài th , nh nỹ ậ ế ệ ơ ậ
th y h c sinh có ti n b rõ r t. B n thân các em cũng ý th c h n khi làm bài d nấ ọ ế ộ ệ ả ứ ơ ẫ
đ n bài ít m c l i v dùng t đ t câu, bi t đế ắ ỗ ề ừ ặ ế ược nh ng hình nh so sánh d a vàoữ ả ự tranh nh ho c câu h i g i ý, các em s d ng ngôn ng trong th c ti n giao ti p,ả ặ ỏ ợ ử ụ ữ ự ễ ế tích c c hóa v n t , hình thành các k năng ngôn ng , phân môn Luy n t và câuự ố ừ ỹ ữ ệ ừ không ch cung c p cho h c sinh m t s v n t đa d ng, phong phú mà còn giúpỉ ấ ọ ộ ố ố ừ ạ
h c sinh có k năng s d ng t ng m t cách thành th o đ t hi u qu cao trongọ ỹ ử ụ ừ ữ ộ ạ ạ ệ ả
ho t đ ng giao ti p hàng ngày, bạ ộ ế ước đ u cung c p cho h c sinh m t s k năng sầ ấ ọ ộ ố ỹ ơ
gi n v t v ng, ng pháp ti ng Vi t.ả ề ừ ự ữ ế ệ
Trang 7Giáo viên luôn ý th c quan tâm, chăm chút h c sinh trong t ng ti t h c. V iứ ọ ừ ế ọ ớ
m i lo i bài t p, giáo viên nghiên c u kĩ k ho ch bài d y đ l a ch n và t ch cỗ ạ ậ ứ ế ạ ạ ể ự ọ ổ ứ
nh ng hình th c luy n t p sao cho phù h p v i đ i tữ ứ ệ ậ ợ ớ ố ượng h c sinh. Bên c nh đó,ọ ạ luôn đ ng viên khuy n khích, kh i g i h c sinh trí tộ ế ơ ợ ở ọ ưởng tượng, óc sáng t o.ạ Môn Luy n t và câu v i m c tiêu c th là: hình thành và rèn luy n cho h c sinhệ ừ ớ ụ ụ ể ệ ọ
kh năng c ng c lý thuy t bi t cách dùng t so sánh, bi t phân bi t, bi t cách soả ủ ố ế ế ừ ế ệ ế sánh tu t và nhi u th lo i bài t p khác nhau. Vì v y, giáo viên không ng ngừ ở ề ể ạ ậ ậ ừ
h c h i, c i ti n phọ ỏ ả ế ương pháp d y h c phù h p m c tiêu d y và h c đ d n d tạ ọ ợ ụ ạ ọ ể ẫ ắ rèn luy n h c sinh th c hành nh ng bài t p m t cách đ c l p, sáng t o.ệ ọ ự ữ ậ ộ ộ ậ ạ
Trong vi c rèn kĩ năng nói vi t cho h c sinh, giáo viên có đ u t nghiên c uệ ế ọ ầ ư ứ
m c tiêu các ti t d y đ l a ch n các phụ ế ạ ể ự ọ ương pháp và hình th c t ch c d y h cứ ổ ứ ạ ọ sao cho phù h p t ng đ i tọ ừ ố ượng h c sinh, nh ng s đ u t ch a sâu nên hi u quọ ư ự ầ ư ư ệ ả
d y h c phân môn Luy n t và câu ch a cao. M t s bài trong chạ ọ ệ ừ ư ộ ố ương trình đ raề
ch a g n gũi v i h c sinh. D ng c tr c quan thi u, giáo viên ch nói suông nênư ầ ớ ọ ụ ụ ự ế ỉ
h c sinh không hi u, không n m b t đọ ể ắ ắ ược thông tin vì v y bài làm không đ t hi uậ ạ ệ
Ch t lấ ượng phân môn Luy n t và câu đ u năm r t th p, h c sinh ch a bi tệ ừ ầ ấ ấ ọ ư ế làm nh ng bài t p có ý tữ ậ ưởng phong phú, sáng t o mà ch bi t tr l i theo câu h iạ ỉ ế ả ờ ỏ
g i ý. Đ y là v n đ nan gi i đòi h i giáo viên ph i có bi n pháp thích h p đợ ấ ấ ề ả ỏ ả ệ ợ ể
t ng bừ ước gi ng d y đ t k t qu ả ạ ạ ế ả
3. Gi i pháp, bi n phápả ệ
3.1. M c tiêu c a gi i pháp, bi n pháp:ụ ủ ả ệ
T ch c cho h c sinh làm quen và t p di n đ t gi a nh ng đi u nh nh tổ ứ ọ ậ ễ ạ ữ ữ ề ỏ ấ trong t ng ti t h c v i cu c s ng, giao ti p, đ i nhân x th hàng ngày, đ c bi từ ế ọ ớ ộ ố ế ố ử ế ặ ệ
nó có th liên h v i tính ch t liên k t các phân môn nh : T p đ c, Chính t , Kể ệ ớ ấ ế ư ậ ọ ả ể chuy n, T p vi t, T p làm văn, Đi u này qu th t là có giá tr vô cùng l n trongệ ậ ế ậ ề ả ậ ị ớ
vi c thông qua h c mà giáo d c đệ ọ ụ ược con người, hình thành nhân cách đúng v iớ yêu c u c p bách c a xã h i ngày nay. Đ ng th i còn hình thành và rèn luy n choầ ấ ủ ộ ồ ờ ệ các em b n kĩ năng nghe, nói, đ c, vi t t t ti ng m đ ti ng Vi t.ố ọ ế ố ế ẹ ẻ ế ệ
Ngoài ra còn giúp các em trau d i thêm v n ngôn t cho b n thân đ v n d ngồ ố ừ ả ể ậ ụ trong giao ti p hàng ngày, bi t trình bày n i dung c n thi t trế ế ộ ầ ế ướ ậc t p th Mà thi tể ế
th c nh t v n là đ làm đự ấ ẫ ể ược bài t p các d ng so sánh trong phân môn Luy n tậ ở ạ ệ ừ
và câu rõ ràng, rành m ch, ạ lôgic
Trang 83.2. N i dung và cách th c th c hi n gi i pháp, bi n pháp:ộ ứ ự ệ ả ệ
3.2.1. N i dungộ
N i dung chộ ương trình: Đ ph c v cho m c đích nghiên c u đ tài, tôi th ngể ụ ụ ụ ứ ề ố
kê phân tích các hướng nghiên c u bi n pháp so sánh trong phân môn Luy n t vàứ ệ ệ ừ câu c a chủ ương trình sách giáo khoa l p 3 ph c v cho vi c gi ng d y. Ki n th cớ ụ ụ ệ ả ạ ế ứ
lý thuy t v so sánh tu t đế ề ừ ược đ a vào gi ng d y trong chư ả ạ ương trình l p 3 phânớ ở môn Luy n t và câu. Toàn b chệ ừ ộ ương trình Ti ng Vi t 3 T p I đã d y v soế ệ ậ ạ ề sánh g m 8 bài v i các mô hình sau: Mô hình 1: So sánh S v t S v t. Mô hìnhồ ớ ự ậ ự ậ 2: So sánh S v t Con ngự ậ ười. Mô hình 3: So sánh Ho t đ ng Ho t đ ng. Môạ ộ ạ ộ hình 4: So sánh Âm thanh Âm thanh. Tác gi sách giáo khoa đã giúp h c sinh nh nả ọ ậ
di n d ng, lo i và phân bi t hi u qu so sánh qua các d ng bài t p.ệ ạ ạ ệ ệ ả ạ ậ
3.2.2. Cách th c th c hi n gi i pháp, bi n phápứ ự ệ ả ệ
Tùy theo n i dung, yêu c u c a m i đ n v và t ng đ i tộ ầ ủ ỗ ơ ị ừ ố ượng h c sinh, giáoọ viên có th áp d ng các bi n pháp ho c m t bi n pháp ch đ o k t h p v i m tể ụ ệ ặ ộ ệ ủ ạ ế ợ ớ ộ
s bi n pháp b tr khác, v c b n tôi th y có m t s bi n pháp sau:ố ệ ổ ợ ề ơ ả ấ ộ ố ệ
3.2.2.1. Phân bi t ki u so sánh phân môn Luy n t và câu l p 3:ệ ể ệ ừ ớ
Trong sách giáo khoa có ít bài t p sáng t o, ki n th c còn mang tính tr uậ ạ ế ứ ừ
tượng nên giáo viên c n ph i s u t m nhi u d ng bài sáng t o và ki n th c c thầ ả ư ầ ề ạ ạ ế ứ ụ ể nói theo tình hu ng. Vì khi giáo viên đ a l nh bài t p c n rõ ràng đ h c sinh hi uố ư ệ ậ ầ ể ọ ể
được m c đích yêu c u c a bài t p. Khi d y các phân môn thu c b môn Ti ngụ ầ ủ ậ ạ ộ ộ ế
Vi t ngệ ười giáo viên c n l ng ghép gi a các phân môn trong môn Ti ng Vi t v iầ ồ ữ ế ệ ớ nhau nh khi d y bài T p đ c: “Hai bàn tay em” (Trang 7 Sách giáo khoa Ti ngư ạ ậ ọ ế
Vi t 3 T p I), trong bài này có r t nhi u hình nh tu t so sánh giáo viên c nệ ậ ấ ề ả ừ ầ
nh n m nh đ gây h ng thú cho ti t ti p theo c a môn Luy n t và câu. Đ h cấ ạ ể ứ ế ế ủ ệ ừ ể ọ sinh h c t t môn Ti ng Vi t đ c bi t là phân môn Luy n t và câu, d ng bài tu tọ ố ế ệ ặ ệ ệ ừ ạ ừ
so sánh h c sinh c n n m và làm theo các yêu c u sau: Đ c k đ bài, xác đ nhọ ầ ắ ầ ọ ỹ ề ị đúng yêu c u c a bài sau đó m i làm bài. Mu n h c sinh c a mình có m t k năngầ ủ ớ ố ọ ủ ộ ỹ
nh n bi t bi n pháp so sánh v ng vàng đòi h i ngậ ế ệ ữ ỏ ười giáo viên ph i có ngh thu tả ệ ậ khi hướng d n các d ng bài t p v ki u bài so sánh nh :ẫ ạ ậ ề ể ư
(Vũ Tú Nam)
“Cánh di u nh d u áề ư ấ
Trang 9Ai v a tung lên tr i"ừ ờ (Lương Vĩnh Phúc) “ cái d u h iƠ ấ ỏ
Trông ng ng ghêộ ộ
Nh vành tai như ỏ
H i r i l ng nghe”ỏ ồ ắ (Ph m Nh Hà)ạ ư
Đ làm t t bài t p này h c sinh ph i n m ch c các t ch s v t, t đó các emể ố ậ ọ ả ắ ắ ừ ỉ ự ậ ừ
s tìm đẽ ượ ự ậc s v t so sánh v i nhau trong các câu th , câu văn trên là:ớ ơ
“Hai bàn tay em” so sánh v i “hoa đ u cành”.ớ ầ
“M t bi n” so sánh v i “t m th m kh ng l ”.ặ ể ớ ấ ả ổ ồ
“Cánh di u” so sánh v i “d u á”ề ớ ấ
“D u h i” so sánh v i “vành tai nh ”.ấ ỏ ớ ỏ
N u giáo viên h i ngế ỏ ượ ạc l i là vì sao “Hai bàn tay em” được so sánh v i “hoaớ
đ u cành”? Lúc đó giáo viên ph i hầ ả ướng h c sinh tìm xem các s v t so sánh nàyọ ự ậ
đ u có đi m nào gi ng nhau, ch ng h n: Hai bàn tay c a bé nh xinh nh m tề ể ố ẳ ạ ủ ỏ ư ộ bông hoa (Cho h c sinh quan sát tranh nh đ các em d nh n th y đi m gi ngọ ả ể ễ ậ ấ ế ố nhau)
Trang 10Hay vì sao nói “M t bi n” nh “t m th m kh ng l ”? M t bi n và t m th mặ ể ư ấ ả ổ ồ ặ ể ấ ả
đ u ph ng, êm và đ p; Cánh di u hình cong cong, võng xu ng gi ng h t nh d uề ẳ ẹ ề ố ố ệ ư ấ á
(Giáo viên có th gi i thi u hình nh “Cánh di u” và v lên b ng “d u á”) để ớ ệ ả ề ẽ ả ấ ể
h c sinh quan sát, so sánh.ọ
D u h i cong cong, n r ng hai phía trên r i nh d n ch ng khác gì vành tai.ấ ỏ ở ộ ở ồ ỏ ầ ẳ (Giáo viên có th cho h c sinh nhìn vào vành tai b n ho c cho h c sinh quan sátể ọ ạ ặ ọ tranh)
Trang 11b) Mô hình 2: So sánh S v t Con ngự ậ ười.
* Ví d : Tìm các hình nh so sánh trong các câu dụ ả ưới đây:
“Tr em nh búp trên cànhẻ ư
Bi t ăn ng , bi t h c hành là ngoan”ế ủ ế ọ
(H Chí Minh)ồ
“Bà nh qu ng t chín r iư ả ọ ồ Càng thêm tu i tác càng tổ ươi lòng vàng”
(Võ Thanh An)
V i d ng bài t p này h c sinh s d dàng tìm s v t so sánh v i con ngớ ạ ậ ọ ẽ ễ ự ậ ớ ườ i
nh ng các em ch a gi i thích đư ư ả ược “Vì sao?”. Chính vì th đi u đó giáo viên giúpế ề
h c sinh tìm đọ ược đ c đi m chung c a s v t và con ngặ ể ủ ự ậ ười, ch ng h n: “Tr em”ẳ ạ ẻ
gi ng nh “búp trên cành”. Vì đ u là nh ng s v t còn tố ư ề ữ ự ậ ươi non đang phát tri nể
đ y s c s ng non t , ch a chan ni m hy v ng. Bà s ng đã lâu, tu i đã cao gi ngầ ứ ố ơ ứ ề ọ ố ổ ố
nh “qu ng t chín r i” đ u phát tri n đ n đ ư ả ọ ồ ề ể ế ộ già d nặ có giá tr cao, có ích l i choị ợ
cu c đ i, đáng nâng niu và trân tr ng.ộ ờ ọ
b) Mô hình 3: So sánh Ho t đ ng Ho t đ ngạ ộ ạ ộ
* Ví d : Trong các đo n trích sau, nh ng ho t đ ng nào đụ ạ ữ ạ ộ ược so sánh v iớ nhau:
Trang 12“Con trâu đen lông mượt Cái s ng nó vênh vênhừ
Nó cao l n lênh khênhớ Chân đi nh đ p đ t”ư ậ ấ (Tr n Đăng Khoa)ầ
D ng bài này giáo viên giúp h c sinh n m ch c đạ ọ ắ ắ ượ ừc t ch ho t đ ng, t đóỉ ạ ộ ừ
h c sinh s tìm đọ ẽ ược các ho t đ ng đạ ộ ược so sánh v i nhau. ớ
Ch ng h n: Ho t đ ng “đi” so sánh v i ho t đ ng “đ p đ t” qua t “nh ”.ẳ ạ ạ ộ ớ ạ ộ ậ ấ ừ ư
Trang 13“Cau cao, cao mãi Tàu vươn gi a tr i ữ ờ
Nh tay ai v y ư ẫ
H ng làn m a r i”ứ ư ơ
(Ngô Vi t Dinh)ế
D ng bài t p yêu c u h c sinh t o l p các hình nh, các câu th s d ngạ ậ ầ ọ ạ ậ ả ơ ử ụ
bi n pháp ngh thu t so sánh d a trên ng li u có s n ho c m t ph n do h c sinhệ ệ ậ ự ữ ệ ẵ ặ ộ ầ ọ
ph i t t o l p.ả ự ạ ậ
Ho t đ ng “vạ ộ ươn” c a tàu lá cau gi ng ho t đ ng “v y” tay c a con ngủ ố ạ ộ ẫ ủ ười
Trang 14“Con m đ p saoẹ ẹ
Nh ng hòn t nhữ ơ ỏ
Ch y nh lăn trònạ ư Trên sân trên c ”ỏ
Ho t đ ng “ch y” so sánh v i ho t đ ng “lăn tròn” qua t “nh ”. Ho t đ ngạ ộ ạ ớ ạ ộ ừ ư ạ ộ
ch y c a nh ng chú gà con đạ ủ ữ ược miêu t gi ng nh ho t đ ng lăn tròn c a nh ngả ố ư ạ ộ ủ ữ hòn t nh Đó là miêu t b ng cách so sánh. Có th miêu t b ng cách so sánh nhơ ỏ ả ằ ể ả ằ ư
v y vì chú gà con thậ ường có lông màu vàng óng nh t , thân hình l i tròn nên cácư ơ ạ chú ch y gi ng nh nh ng hòn t đang lăn.ạ ố ư ữ ơ
c) Mô hình 4: So sánh Âm thanh Âm thanh
*Ví d : Tìm nh ng âm thanh đụ ữ ược so sánh v i nhau trong m i câu th , vănớ ỗ ơ
dưới đây:
“Côn S n su i ch y rì r mơ ố ả ầ
Ta nghe nh ti ng đàn c m bên tai”ư ế ầ
(Nguy n Trãi)ễ
V i d ng bài t p này giáo viên giúp h c sinh nh n bi t đớ ạ ậ ọ ậ ế ược âm thanh thứ
nh t và âm thanh th hai đấ ứ ược so sánh v i nhau qua t “nh ”. Ch ng h n:ớ ừ ư ẳ ạ
“Ti ng su i” đế ố ược so sánh v i “ti ng đàn c m” qua t “nh ”.ớ ế ầ ừ ư
Ngoài các mô hình so sánh trên h c sinh còn đọ ược làm quen v i ki u so sánh:ớ ể Ngang b ng và không ngang b ng (hay còn g i là so sánh h n kém). So sánh ngangằ ằ ọ ơ
b ng dùng các t so sánh: nh , là, t a, nh th ằ ừ ư ự ư ể
