ĐỀ TÀI :Sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn Hóa, Lí, Địa lí, Họa giáo dục môi trường nhằm nâng cao kết quả học bài Sắt cho học sinh lớp 9A3 trường THCS An Bình TÓM TẮT ĐỀ TÀI: Nghiên cứu được tiến hành trên 2 nhóm tương đương là 2 lớp 9A2 (20 học sinh) làm nhóm đối chứng và 9A3 (20 học sinh) làm nhóm thực nghiệm tại trường THCS An Bình. Lớp 9A3 (nhóm thực nghiệm) được tổ chức dạy học bằng phương pháp tích hợp kiến thức liên môn có kết hợp CNTT như có tranh ảnh minh họa, có sử dụng đoạn phim cho học sinh xem, làm thí nghiệm …. sau đó cho các em trình bày sự tiếp thu kiến thức bằng cách tổ chức trò chơi và thảo luận nhóm trả lời câu hỏi… Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của học sinh trong bài Sắt. Kết quả giá trị trung bình của nhóm thức nghiệm là: 8,25, của lớp đối chứng là: 7,0. Kết quả kiểm chứng cho thấy ttest p = 0,0070801 có nghĩa là có sự khác biệt lớn giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng. Điều đó chứng minh rằng việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp kiến thức liên môn kết hợp ứng dụng CNTT trong dạy học giúp học sinh học tập môn Hóa học đạt kết quả cao hơn.
Trang 1MỤC LỤC
I Tóm tắt đề tài .3
II Giới thiệu 4
1 Hiện trạng 4
2 Giải pháp thay thế 5
3 Vấn đề nghiên cứu, giả thuyết nghiên cứu 5
III Phương pháp nghiên cứu 6
1 Khách thể nghiên cứu 6
2 Thiết kế 6
3 Quy trình nghiên cứu 7
4 Đo lường 12
IV Phân tích dữ liệu và bàn luận kết quả 13
1 Phân tích dữ liệu 13
2 Bàn luận kết quả 13
V Kết luận và khuyến nghị 14
1 Kết luận .14
2 Khuyến nghị 15
VI Tài liệu tham khảo 16
Trang 2Phụ lục của đề tài
Phụ lục 1: Xác định đề tài nghiên cứu 17
Phụ lục 2: Kế hoạch NCKHSPUD 18
Phụ lục 3: Bài soạn giảng lớp thực nghiệm 19
Phụ lục 4A: Đề kiểm tra trước tác động 23
Phụ lục 4B: Đề kiểm tra sau tác động 26
Phụ lục 5: Mô tả và bảng phân tích dữ liệu 28
Phụ lục 6: Bảng điểm lớp thực nghiệm và lớp đối chứng 29
Phụ lục 7: Kết quả phân tích dữ liệu
Phụ lục 8: Bài kiểm tra lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
Trang 3I TÓM TẮT ĐỀ TÀI:
Trong đời sống ngày nay việc học tập không còn đơn thuần là đọc chép và
học sinh chỉ tiếp thu những kiến có sẳn trong sách giáo khoa mà phải có sự tư duytìm tòi, học hỏi với sự phát triển của khoa học và kỹ thuật đòi hỏi sự tiếp thu kiếnthức của học sinh ngày càng rộng hơn và bao quát được mọi vần đề trong cuộcsống Ở các nước phát triển, việc cải cách giáo dục luôn được quan tâm hàng đầuvới mục đích giúp cho học sinh thích ứng tốt hơn với sự phát triển của nền kinh tế
xã hội Vì vậy việc giáo dục ngay từ khi còn phổ thông đóng một vai trò rất quantrọng và trường THCS cũng góp phần quan trọng trong việc phát triển năng lựctoàn diện cho học sinh
Trong quá trình học tập của học sinh thì ngoài việc các em được cung cấpnhững thông tin kiến thức trong sách giáo khoa thì việc cần phải tìm hiểu thêmnhững vấn đề trong thực tế cuộc sống liên quan đến bài học Điều này có ý nghĩarất quan trọng, đặc biệt đối với môn Hóa vì trong quá trình tìm hiểu sẽ giải quyếtđược nhiều vấn đề mà các em chưa hiểu rõ Từ đó giúp các em tư duy sáng tạo,cung cấp những kiến thức khoa học từ thực tế cuộc sống cho bản thân các emđồng thời giúp các em say mê nghiên cứu khoa học, là cơ sở phát triển năng lựchọc tập trong mỗi bản thân học sinh…Do đó với yêu cầu giúp học sinh phát triểntoàn diện về học tập, nhận thức sự vận dụng hiểu biết vào đời sống thực tiễn trongmỗi các em và đồng thời mong muốn làm giảm tỉ lệ học sinh yếu, kém đối vối bộmôn Hóa nên ngoài việc sử dụng nhiều phương pháp trong giảng dạy, tìm tòi họchỏi những khiến thức mới thì việc dạy học sử dụng tích hợp nhiều bộ môn trongtrong quá trình giảng dạy cũng góp phần nâng cao chất lượng học sinh; đồng thờigiúp học sinh tự tìm hiểu kiến thức từ thực tế cuộc sống Điều đó giúp các em tiếpthu kiến thức dễ dàng, giúp các em hoàn thiện kỹ năng sống và vận dụng kiếnthức vào thực tế, là nguồn lực để một số em say mê nghiên cứu khoa học Vớimục tiêu trên tôi muốn chia sẽ với đồng nghiệp NCKHSPUD với đề tài: “Sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn hóa, lí, địa lí, họa, giáo dục môi
Trang 4trường nhằm nâng cao kết quả học bài Sắt cho học sinh lớp 9A3 trường THCS
An Bình”
Nghiên cứu được tiến hành trên 2 nhóm tương đương là 2 lớp 9A2 (20 họcsinh) làm nhóm đối chứng và 9A3 (20 học sinh) làm nhóm thực nghiệm tạitrường THCS An Bình
Lớp 9A3 (nhóm thực nghiệm) được tổ chức dạy học bằng phương pháp tíchhợp kiến thức liên môn có kết hợp CNTT như có tranh ảnh minh họa, có sử dụngđoạn phim cho học sinh xem, làm thí nghiệm … sau đó cho các em trình bày sựtiếp thu kiến thức bằng cách tổ chức trò chơi và thảo luận nhóm trả lời câu hỏi…Kết quả cho thấy tác động đã có ảnh hưởng rõ rệt đến kết quả học tập của họcsinh trong bài Sắt Kết quả giá trị trung bình của nhóm thức nghiệm là: 8,25, củalớp đối chứng là: 7,0 Kết quả kiểm chứng cho thấy t-test p = 0,0070801 có nghĩa
là có sự khác biệt lớn giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng Điều đó chứngminh rằng việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp kiến thức liên môn kết hợpứng dụng CNTT trong dạy học giúp học sinh học tập môn Hóa học đạt kết quảcao hơn
II GIỚI THIỆU:
1 Hiện trạng:
Hóa học là môn khoa học ngoài thực nghiệm thì việc dựa vào kiến thức đểgiải thích các hiện tượng, sự vật xung quanh cũng góp phần rất quan trọng.Những yếu tố này luôn hỗ trợ bổ sung cho nhau giúp học sinh hoàn thiện kiếnthức bộ môn Trên cơ sở lý thuyết đã học sẽ giúp các em hiểu sâu hơn về bài học
lý luận thực tiễn, những vấn đề liên quan đến bộ môn và các môn học khác sẽ bổtrợ kiến thức cho bài học của các em như thế nào
Trong giảng dạy môn Hóa Học tại trường THCS An Bình bản thân tôi nhậnthấy môn Hóa Học là một môn khoa học rất trừu tượng nhiều học sinh hứng thú
Trang 5dụng kiến thức để giải các bài toán thực tế Hiện trạng trên là do một số nguyênnhân sau:
- Học sinh chưa nắm vững các kiến thức trong bài Sắt
- Học sinh ít tìm hiểu, chuẩn bị kiến thức liên quan đến bài học
- Học sinh chưa vận dụng được các kiến thức liên môn khi giải các bài toánthực tế
Do đó, trong nghiên cứu này tôi chọn nguyên nhân các em học sinh chưa biết vậndụng kiến thức liên môn vào trong bài học để tác động
2 Giải pháp thay thế:
Để khắc phục tình trạng trên, tôi chọn giải pháp giúp học sinh chủ động hơn trong học tập thay đổi phương pháp học, có nhận thức sâu hơn về bài học qua
nghiên cứu, thực hiện giảng dạy trong bài Sắt môn hóa 9 với nội dung “Sử dụng
phương pháp dạy học tích hợp liên môn hóa, lí, địa, họa, giáo dục môi trường nhằm nâng cao kết quả học bài Sắt cho học sinh lớp 9A3 trường THCS An Bình”
ứng dụng CNTT trong quá trình dạy học, mô phỏng lại các thí nghiệm, có hình ảnh minh họa cho phản ứng, làm các thí nghiệm minh chứng, đặt câu hỏi để hệ thống hóa các kiến thức giúp các em tự tìm hiểu kiến thức liên quan đến bài học dựa vào các môn liên quan như ( Lý, địa, Họa, giáo dục môi trường ) được thể hiện ở các bài như: Bài 15: Các mỏ khoáng sản (môn địa lí lớp 6), Bài 23: Tác dụng từ, tác dụng hóa học, tác dụng sinh lí (môn vật lý 7), Bài 21: Nam châm vĩnh cữu (môn vật lý 9)…, tổ chức trò chơi trong quá trình củng cố bài học, có hệthống bài học bằng sơ đồ tư duy…
3 Một số nghiên cứu liên quan đến đề tài:
Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tham khảo các tài liệu tập huấn cũng nhưbáo cáo chuyên đề tham khảo của các huyện như: Chuyên đề bồi dưỡng thườngxuyên hè môn Hóa (phần hóa vô cơ), tham khảo nội dung sách bài tập hóa học:Sắt và hỗn hợp oxit sắt, tôi nhận thấy được hiệu quả của việc sử dụng kiến thứcliên môn trong dạy học Vì vậy tôi tiến hành nghiên cứu
Trang 64 Vấn đề nghiên cứu: Việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn
hóa, lí, địa, họa, giáo dục môi trường có nâng cao kết quả học bài Sắt cho học sinh lớp 9A3 trường THCS An Bình không?
5 Giả thuyết nghiên cứu: Có Việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên
môn lí, địa, họa, giáo dục môi trường có nâng cao kết quả học bài Sắt cho học
sinh lớp 9A3 trường THCS An Bình.
III PHƯƠNG PHÁP:
1 Khách thể nghiên cứu:
Hai nhóm được chọn tham gia nghiên cứu có nhiều điểm tương đồng nhau vềhọc lực, tương đồng về giới tính, độ tuổi, cả 2 nhóm đều có ý thức học tập tích cựcchủ động tương đương về kết quả kiểm tra 15 phút học tập trước tác động
Số HS Nữ Kết quả kiểm tra trước tác động
Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm
Trang 7trước tác động là không có ý nghĩa Như vậy sự chênh lệch giá trị trung bình củakết quả trước tác động xảy ra ngẫu nhiên, hai nhóm được xem là tương đương Tôi sử dụng thiết kế 2: Thiết kế kiểm tra trước và sau tác động đối với cácnhóm tương đương (được mô tả ở bảng sau):
Nhóm
Kiểm tra trước
Kiểm tra sau tác động
O3
Đối chứng
(lớp 9A2)
học tích hợp liên môn hóa, lí, địa, họa, giáo dục môi trường khi học bài Sắt
O4
3 Quy trình nghiên cứu:
3.1 Sự cần thiết của việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn hóa, lí, địa, họa, giáo dục môi trường nhằm nâng cao kết quả học bài Sắt cho học sinh lớp 9A3 trường THCS An Bình:
Bất kỳ một môn học nào cũng đều là sự cụ thể hóa nội dung trí dục, mục đíchcủa môn học được xây dựng trên cơ sở mục tiêu giáo dục trường phổ thông Do
đó nó cũng gồm các mục đích giáo dưỡng, phát triển và giáo dục Học không chỉ
để biết mà còn phải làm được do đó lý thuyết phải đi đôi với thực hành Muốnvậy cần phải phát huy vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình chiếm lĩnh vàvận dụng kiến thức
Trong quá trình dạy học, việc minh họa nội dung kiến thức bằng các ví dụ,hình ảnh cụ thể là rất cần thiết Điều đó ảnh hưởng không nhỏ đến việc nắm vữngtri thức một cách chắc chắn và sâu sắc của học sinh
3.2 Chuẩn bị của học sinh:
Trang 8Chuẩn bị mẫu vật liên quan đến Sắt để các nhóm học sinh được quan sát và đượcthực hiện trong tuần 13, tiết 25, bài 19: Sắt vào ngày 10/11/2015, tìm hiểu cácthông tin về nam châm (môn lý).
3.3 Chuẩn bị của giáo viên:
- Nhóm đối chứng (lớp 9A2): thiết kế bài học không sử dụng phương pháp dạyhọc tích hợp liên môn trong dạy học bài Sắt, quy trình chuẩn bị bài như bìnhthường
- Nhóm thực nghiệm (lớp 9A3): thiết kế bài học có sử dụng phương pháp dạy họctích hợp liên môn trong dạy học bài Sắt, sử dụng thí nghiệm, đoạn phim, có hìnhảnh minh họa đủ màu sắc, có thiết kế để củng cố bài bằng cách tổ chức trò chơi,
…
- Thời gian tiến hành thực nghiệm vẫn tuân theo kế hoạch dạy học của nhà trường
và theo thời khóa biểu để đảm bảo tính khách quan
3.3 Sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn hóa, lí, địa, họa, giáo dục môi trường trong dạy học bài Sắt:
? Những kim loại nào phổ biến trong tự nhiên Sắt có ở đâu trong tự nhiên (mônĐịa lí 9) Sắt có nhiều trong quặng ở Thái Nguyên
? Sắt được sản xuất như thế nào (môn Hóa học)
? Từ sắt có thể tạo ra những vật dụng gì phục vụ cho con người (môn Họa)
Trang 9
GANG THÉP ĐƯỢC SẢN XUẤT
TỪ BAO GIỜ ?
Trang 10QUẶNG HEMATIT NÂU Fe2O3 nH2O
QUẶNG HEMATIT ĐỎ Fe2O3
QUẶNG PIRIT FeS 2 QUẶNG XIDERIT FeCO3
Tính chất vật lí của sắt:
Sau khi học sinh trả lời các câu hỏi giáo viên nêu và nắm các vấn đề liên quan sau
đó cho học sinh tìm hiểu tính chất vật lí của Sắt
Quan sát hình ảnh và mẫu vật sắt học sinh trả lời tính chất vật lí của sắt
? Sắt có tính chất vật lí nào quan trọng (môn Vật lí)
Sắt có tính nhiễm từ (nam châm) môn vật lí
Trang 113.3.2 Tính chất hóa học:
Giáo viên nêu câu hỏi và cho học sinh quan sát thí nghiệm đoạn phim khí Clo tácdụng với sắt
? Ngoài tác dụng với Clo Sắt còn tác dụng với phi kim nào khác
Hs trả lời tác dụng với oxi làm cho sắt bị rỉ sét
Hs trả lời tác dụng với axít làm cho sắt bị ăn mòn
Sau đó tiến hành viết phương trình hóa học có kiểm soát thời gian
Ứng dụng:
Trang 12Học sinh quan sát hình ảnh trả lời câu hỏi, rút ra ảnh hưởng của môi trường trongsản xuất sắt.
Liên quan đế vấn đề ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đến sức khỏe con người,ảnh hưởng môi trường sống
Môn Sinh 8 bài Hoạt động hô hấp
Môn Công nghệ 7 Bài: Bảo vệ và khoanh nuôi rừng Tại sao xuất hiện mưa axit Giáo dục môi trường cho các em việc bảo vệ đất, nguồn nước và chống ô nhiễmkhông khí
3.3.3 Củng cố bài:
- Bằng bản đồ tư duy
Trang 13- Bằng trò chơi “ ngôi sao may mắn”
Tiết 25
Trò chơi tìm hiểu
- Sau khi dạy xong bài Sắt, tôi tiến hành kiểm tra đồng thời hai nhóm nghiên cứutrong cùng một thời điểm nhằm tăng độ tin cậy và độ giá trị của dữ liệu thu thập,thời gian kiểm tra là 15 phút Bài kiểm tra sau tác động có hai dạng đề tươngđương Mỗi đề gồm 7 câu hỏi, trong đó có 6 câu trắc nghiệm dạng nhiều lựa chọn(mỗi câu 0,5 điểm) và 1 câu hỏi tự luận dưới dạng bài tập tính toán (7 điểm).Chọn bộ đề ngẫu nhiên từ một số bộ đề do tổ biên soạn theo nội dung trên Sau đótiến hành chấm điểm theo hướng dẫn ( phụ lục 4)
- Sau khi có kết quả kiểm tra, tôi sử dụng phép kiểm chứng T- Test độc lập đểkiểm chứng sự chênh lệch giữa điểm số trung bình của hai nhóm sau khi tác độngnhằm kiểm chứng giá trị của đề tài
- Kiểm chứng độ tin cậy dữ liệu tôi sử dụng hai dạng đề tương đương, kiểm trađồng thời hai nhóm nghiên cứu trong cùng một thời điểm, điều này cho thấy dữliệu đáng tin cậy (Phụ lục 6)
Trang 14Tôi kiểm chứng độ giá trị nội dung bằng phương pháp chuyên gia ( mời giáo viêntrong tổ, Ban giám hiệu góp ý nội dung, nội dung đề kiểm tra, nội dung bàinghiên cứu).
IV PHÂN TÍCH DỮ LIỆU VÀ KẾT QUẢ:
1 Phân tích dữ liệu:
So sánh điểm trung bình (giá trị trung bình) bài kiểm tra sau tác động
1/ Kiểm chứng để xác định nhóm tương đương:
Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm Chênh lệch
=> Hai nhóm được coi là tương đương
2/ Phân tích dữ liệu và kết quả:
Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm Chênh lệch
Trang 15Sau tác động kiểm chứng độ chênh lệch điểm trung bình bằng T-test cho
kết quả p = 0,0132728 < 0,05, cho thấy sự chênh lệch giữa điểm trung bình nhómthực nghiệm và nhóm đối chứng rất có ý nghĩa Tức là chênh lệch giữa điểmtrung bình nhóm thực nghiệm cao hơn điểm trung bình nhóm đối chứng là khôngngẫu nhiên mà do kết quả của tác động
Như vậy, giả thuyết của đề tài “Sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn
hóa, lí,địa lí,họa, giáo dục môi trường sẽ làm nâng cao kết quả học bài Sắt cho
học sinh lớp 9A3 trường THCS An Bình.” đã được kiểm chứng.
Trang 16
Nhóm đối chứng Nhóm thực nghiệm
Trước tác động
Sau tác động
Nhóm thực nghiệm 7.2 8.25
Trang 17nghiệm đã có sự khác biệt rõ rệt, nhóm được tác động có điểm trung bình cao hơnnhóm đối chứng.
Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn của hai bài kiểm tra là SMD = 0,82810.Điều này có nghĩa mức độ ảnh hưởng của tác động là lớn
Phép kiểm chứng T-test giá trị trung bình sau tác động của hai lớp là p =
0,0070801 < 0,05 Kết quả này khẳng định sự chênh lệch giá trị trung bình của hainhóm không phải là do ngẫu nhiên mà là do tác động
Với những kết quả thu nhận được trong quá trình ứng dụng, tôi nhận thấyrằng việc sử dụng phương pháp dạy học tích hợp liên môn trong dạy học mônHóa học đã làm nâng cao kết quả học tập khả năng tiếp thu kiến thức cho họcsinh, học sinh tích cực, hứng thú học tập hơn, đồng thời tạo được hứng thú trongquá trình giảng dạy cho cả thầy và trò
Để đạt được kết quả như trên thì trong quá trình giảng dạy giáo viên phảiluôn chuẩn bị chu đáo bài dạy về ĐDDH và soạn bài giảng thật hoàn chỉnh Giáoviên phải có trình độ về CNTT, có kỹ năng thiết kế giáo án điện tử, biết thiết kế
đề liên quan trong cuộc sống …
Khi vận dụng nhiều kiến thức trong dạy học môn Hóa học sẽ tạo rakhông khí lớp học sôi nổi, học sinh yêu thích giờ học, có ý nghĩa đối với việcnâng cao chất lượng giảng dạy
Qua quá trình vận dụng tích hợp nhiều kiến thức trong giảng dạy bảnthân tôi thấy rằng học sinh hứng thú học tập hiểu sâu hơn về các vấn đề trong
Trang 18cuộc sống đồng thới nâng cao được chất lượng giảng dạy.
3 Kiến nghị:
- Đối với các cấp lãnh đạo: cần quan tâm về cơ sở vật chất như trang thiết bịmáy tính, máy chiếu Projector ….cho các nhà trường Mở các lớp bồi dưỡng
áp dụng các phương pháp giảng dạy mới cho giáo viên
- Đối với giáo viên: không ngừng học hỏi kiến thức qua nhiều nguồn khácnhau, tự bồi dưỡng để có thêm các kiến thức các môn khác, biết khai thácthông tin trên mạng Internet, có kỹ năng sử dụng thành thạo các trang thiết bịdạy học hiện đại
Qua đề tài nghiên cứu tôi thấy rằng việc vận dụng kiến thức liên môn tronggiảng dạy sẽ giúp cho học sinh nâng cao tư duy tìm tòi học hỏi đồng thời cũngnâng cao được chất lượng trong giảng dạy bài sắt
An Bình, ngày tháng năm 20
Người viết
