Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại quận 1, thành phố hồ chí minh

Pháp, Đức, Nhật Bản… đều quản lý việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ một cách hiệu quả đảm bảo đường thông, hè thoáng hạn chế xảy ra các trường hợp vi phạm pháp l

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN BẢO ANH

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ TẠI QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ

HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA

NGUYỄN BẢO ANH

XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ TẠI QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HIẾN PHÁP VÀ LUẬT HÀNH CHÍNH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp và Luật Hành chính

Mã số: 8 38 01 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS PHẠM QUANG HUY

TP HỒ CHÍ MINH - NĂM 2019

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi và được sự hướng dẫn của TS Phạm Quang Huy Các nội dung nghiên cứu, kết quả trong

đề tài này là trung thực và chưa công bố dưới bất kỳ hình thức nào trước đây Những số liệu phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập được từ các nguồn khác nhau có ghi rõ trong phần tài liệu tham khảo Một số quan điểm, nhận xét, đánh giá của tác giả khác đều được trích dẫn và chú thích nguồn gốc Tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm về nội dung luận văn của mình

Học viên

Nguyễn Bảo Anh

vi đất dành cho đường bộ 8 1.2 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 16

1.2.1 Xử phạt vi phạm hành chính 16 1.2.2 Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 19

1.3 Chủ thể, nguyên tắc, hình thức, thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 21

1.3.1 Chủ thể của hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 21 1.3.2 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 22 1.3.3 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 26 1.3.4 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 27

1.3.5 Trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác

trong phạm vi đất dành cho đường bộ 30

Tiểu kết chương 1 33

Chương 2 THỰC TRẠNG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG BỘ TẠI QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 34

2.1 Tổng quan về Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 34

2.1.1 Vị trí địa lý và dân cư 34

2.1.2 Đặc điểm về kinh tế - xã hội 35

2.2 Tình hình vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 36

2.3 Thực trạng xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ của Ủy ban nhân dân Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh 38

2.4 Nguyên nhân vi phạm 43

2.4.1 Nguyên nhân trong thiếu sót xử lý vi phạm hành chính 43

2.4.2 Chủ thể tham gia xử phạt trên thực tế khác biệt với quy định pháp luật 47

2.4.3 Quy định xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ bị chồng chéo 50

2.4.4 Quy trình xử lý vi phạm hành chính liên quan đến sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ của một số chủ thể quản lý không phù hợp với quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính về trình tự, thủ tục 55

2.4.5 Công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật và thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính còn chưa hiệu quả 57

Tiểu kết chương 2 59

Chương 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT TRONG XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH VỀ SỬ DỤNG, KHAI THÁC TRONG PHẠM VI ĐẤT DÀNH CHO ĐƯỜNG

BỘ TẠI QUẬN 1, THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH 61

3.1 Giải pháp hoàn thiện pháp luật 62

3.1.1 Bổ sung các trường hợp được sử dụng khai thác trong phạm vi đất dảnh cho đường bộ 62

3.1.2 Sửa đổi quy định về thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đường sắt 66

3.2 Giải pháp thực hiện pháp luật 68

3.2.1 Quy trách nhiệm các chủ thể thực hiện công tác xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 68 3.2.2 Mở rộng phạm vi đối tượng được sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ trong xử phạt vi phạm hành chính 70

3.2.3 Tăng cường hiệu quả công tác tuần tra, kiểm tra, giám sát việc xử lý các trường hợp vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ 71

3.2.4 Nâng cao hiệu quả hoạt động tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật 75

Tiểu kết chương 3 77

KẾT LUẬN 79

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 81

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tình hình xử phạt vi phạm hành chính 42

trong lĩnh vực giao thông đường bộ của

Ủy ban nhân dân Quận 1 từ năm 2016-2018

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Xử phạt vi phạm hành chính là một trong những hoạt động quan trọng trong công tác quản lý hành chính của nhà nước về mọi lĩnh vực trong đời sống Bất kể quốc gia nào trên thế giới, không phân biệt thể chế chính trị, trình độ phát triển kinh tế đều tập trung quản lý nền hành chính một cách hiệu quả nhất nhằm ngăn ngừa các hành vi vi phạm hành chính gây ảnh hưởng đến hoạt động quản lý Hoạt động quản lý hành chính rất đa dạng bao trùm lên nhiều lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, xã hội, giao thông, y tế… Trong số các lĩnh vực nêu trên thì hoạt động quản lý trong lĩnh vực giao thông, cụ thể là lĩnh vực giao thông đường bộ lại là một trong những lĩnh vực thường xuyên xảy ra vi phạm chủ yếu xoay quanh các vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Đây là một trong những loại vi phạm xảy ra phổ biến trong lĩnh vực này và hiện đang nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp chính quyền từ trung ương đến địa phương và trong thời gian qua đã

có những sự kiện nổi bật trong hoạt động quản lý của các cơ quan nhà nước, tiêu biểu là công tác ra quân chấn chỉnh trật tự đô thị của Ủy ban nhân dân Quận 1 do ông Đoàn Ngọc Hải – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận 1 dẫn đầu đoàn công tác kể từ ngày 16/01/2017 và kéo theo đó là công cuộc ra quân chấn chỉnh trật tự đô thị của các quận, huyện trong địa bàn thành phố Hồ Chí Minh và cả các tỉnh, thành phố khác trong phạm vi cả nước Tuy nhiên tình trạng vi phạm các quy định về việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ vẫn còn tiếp tục xảy ra

Các hành vi vi phạm về việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của một quốc gia Hoạt động quản lý tốt sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển của chính quốc gia đó và ngược lại sẽ kiềm hãm sự phát triển Các quốc gia trên thế giới hiện nay như

Pháp, Đức, Nhật Bản… đều quản lý việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ một cách hiệu quả đảm bảo đường thông, hè thoáng hạn chế xảy ra các trường hợp vi phạm pháp luật trong lĩnh vực này như bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng; sử dụng trái phép lòng đường đô thị, hè phố để họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo; xây, đặt bục bệ; làm mái che hoặc thực hiện các hoạt động khác gây cản trở giao thông… (Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt)

Ở Việt Nam, hoạt động quản lý, xử phạt trong lĩnh vực này luôn được chú trọng đối với các cấp chính quyền Tuy nhiên, trải qua một quá trình hình thành và phát triển lâu dài của lịch sử, tình trạng vi phạm pháp luật về việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ vẫn xảy ra cho đến nay Điều này gây ảnh hưởng đối với hoạt động quản lý nhà nước, đặc biệt là đối với các cơ quan nhà nước tại các thành phố trực thuộc trung ương trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày nay Tình trạng vi phạm sẽ làm ảnh hưởng đến bộ mặt của các thành phố trực thuộc trung ương – nơi tập trung nhiều nguồn lực phát triển nhất Bên cạnh đó, các hành vi vi phạm trong sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ sẽ khiến cho ý thức chấp hành pháp luật của người dân bị giảm đi, qua đó có tác động tiêu cực đối với công tác quản lý nhà nước

Chính vì những bất cập này đặt ra nhu cầu cần phải tìm hiểu và nghiên cứu để từ đó đề xuất các phương hướng nhằm hoàn thiện các quy định về quản lý việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại các cấp chính quyền Trong đó, nghiên cứu các quy định về việc xử phạt các hành

vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ nhằm phát hiện những mặt được và mặt chưa được của pháp luật hiện hành, để từ đó đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hoạt động quản lý về việc

sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ và tạo điều kiện thuận lợi cho người dân trong việc thực thi pháp luật

Nguyên nhân nêu trên cũng chính là lý do mà tác giả chọn đề tài

“Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chính Minh” làm luận văn

thạc sĩ chuyên ngành Luật Hiến pháp và Luật Hành chính của mình

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là một trong các lĩnh vực được sự quan tâm nghiên cứu của nhiều nhà khoa học cũng bởi chính sự quan trọng của nó trong hoạt động quản lý nhà nước Qua việc tìm hiểu và khảo sát các công trình nghiên cứu khoa học liên quan đến lĩnh vực trên, tác giả nhận thấy có một số công trình tiêu biểu, cụ thể như sau:

Luận văn thạc sĩ “Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay - Một số vấn đề lý luận, thực tiễn

và phương pháp hoàn thiện” của Vũ Thanh Nhàn (2010) Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Việt Nam từ đó đưa ra giải pháp hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này

Luận văn thạc sĩ của Nguyễn Văn Đông (2011), “Xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ (Từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh)” Tác giả nghiên cứu cơ sở lý luận và pháp lý về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ, đồng thời phân tích thực trạng xử lý vi phạm

hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ từ thực tiễn tỉnh Tây Ninh và giải pháp hoàn thiện

Các công trình nêu trên tập trung chủ yếu nghiên cứu các thực trạng và một số vấn đề pháp lý trong hoạt động quản lý giao thông đường bộ và xử phạt vi phạm hành chính trong giao thông đường bộ Các vấn đề này sẽ là nguồn tư liệu cho đề tài của tác giả về phân tích một số nội dung liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ - vốn là bộ phận của giao thông đường bộ

Bên cạnh những công trình nghiên cứu luận văn thạc sĩ nêu trên còn một

số công trình nghiên cứu khác có nội dung bao hàm lĩnh vực quản lý nhà nước về giao thông đường bộ như các loại sách, báo và tạp chí khoa học pháp

lý có liên quan như:

Tạp chí Luật học số 9/2013, tr 41: “Pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ - Những bất cập và hướng hoàn thiện”, của Cao Vũ Minh (2013) Tác giả phân tích những điểm bất cập trong Nghị định 34/2010/NĐ-CP ngày 02 tháng 04 năm 2010 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ về việc trích tiền phạt cho lực lượng cảnh sát giao thông, thanh tra giao thông, thẩm quyền xử phạt… về đề xuất sửa đổi một số quy định liên quan đến vấn đề trên

Trần Sơn Hà (2012), “Vấn đề cải cách thủ tục hành chính trong xử lý vi

phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ”, Quản lý nhà nước Học viện

Hành chính, số 8/2012, tr 50 Tác giả tập trung phân tích các quy định trong

việc xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông đường bộ rồi đề xuất các phương hướng nhằm cải cách thủ tục hành chính trong lĩnh vực này

Các bài báo, tạp chí nêu trên đều phân tích một mặt nhất định trong hoạt động xử lý vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ; thủ tục xử phạt vi phạm hành chính và đây cũng là một trong các nội dung

mà tác giả phân tích trong đề tài luận văn của mình

Tuy nhiên, cho đến thời điểm hiện tại chưa phát hiện một công trình nghiên cứu chuyên sâu về các quy định liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Do đó, tác giả chọn đề tài này để thực hiện luận văn thạc sĩ của mình

3 Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài

Thông qua việc nghiên cứu luận văn, tác giả phân tích được các vấn đề

lý luận về xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Từ đó làm rõ các mặt được và mặt chưa được về các quy định hiện hành liên quan đến hoạt động xử phạt vi phạm hành chính, để từ đó đưa ra một số giải pháp, kiến nghị góp phần hoàn thiện

hệ thống pháp luật Để đạt được mục đích trên, luận văn phải giải quyết được các vấn đề sau:

Một là, làm rõ các cơ sở lý luận và pháp lý về xử phạt vi phạm hành

chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ theo pháp luật hiện hành

Hai là, phải phân tích được những điểm tích cực, những điểm hạn chế

bất cập trong quy định của pháp luật và thực hiện pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Ba là, nêu ra được một số kiến nghị, giải pháp thiết thực để hoàn thiện

xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

4 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu của luận văn

- Đối tượng nghiên cứu: Các hành vi vi phạm quy định về sử dụng,

khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ rất đa dạng Mỗi loại hành vi

đều có một mức xử phạt khác nhau và sẽ có những cơ quan khác nhau có

thẩm quyền đối với các loại vi phạm này

- Phạm vi nghiên cứu: Ủy ban nhân dân Quận 1 là cơ quan đã có đóng

góp tích cực trong công tác xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, chấn chỉnh trật tự đô thị của Đoàn liên ngành Quận 1 do ông Đoàn Ngọc Hải – Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Quận

1 dẫn đầu và hoạt động này đã kéo theo sự ra quân rầm rộ trên phạm vi cả nước Căn cứ Điều 70 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ

và đường sắt thì chủ thể có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ rất đa dạng bao gồm các chủ thể như Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính, Trưởng Công an cấp xã;… Tuy nhiên tại Ủy ban nhân dân Quận 1, chủ thể tham gia công tác kiểm tra, chủ yếu trong lĩnh vực nêu trên chính là Đội Quản lý trật tự

đô thị thuộc Phòng Quản lý đô thị Quận 1

Trong phạm vi nghiên cứu đề tài của mình, tác giả chỉ tập trung phân tích việc xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ của Ủy ban nhân dân Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ năm 2016 đến nay vì đây là giai đoạn quyết liệt trong công tác chấn chỉnh trật tự đô thị của Quận 1 nói riêng và cả nước nói chung Do

đó, phân tích việc xử phạt vi phạm hành chính của Ủy ban nhân dân Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh là cơ sở khách quan để đánh giá được tình hình xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này

5 Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn

- Phương pháp luận: Để hoàn thành tốt công trình nghiên cứu này, tác

giả sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng, duy vật lịch sử của chủ

nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí Minh và các quan điểm của Đảng và

Nhà nước trong việc xây dựng và thi hành pháp luật

- Phương pháp nghiên cứu: Bên cạnh phương pháp luận, tác giả còn sử

dung một số phương pháp khoa học như: phân tích, so sánh, tổng hợp, lịch sử

Cụ thể:

+ Phương pháp phân tích, tổng hợp: là các phương pháp được sử dụng chủ yếu xuyên suốt trong luận văn nhằm làm sáng rõ vấn đề lý luận, cơ sở pháp lý trong việc xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

Từ đó phát hiện những bất cập, hạn chế và đề xuất phương án giải quyết + Phương pháp lịch sử, so sánh: tác giả chủ yếu sử dụng để so sánh, đối chiếu, xem xét các quy định giữa quá khứ và hiện tại để tìm ra các mặt tích cực, hạn chế của quy định pháp luật hiện hành

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

- Ý nghĩa lý luận: Luận văn hệ thống hóa những vấn đề lý luận và pháp

lý về xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất

dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh

- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn là tài liệu tham khảo cho việc hoàn thiện

chính sách pháp luật về xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ; là tài liệu tham khảo cho công tác bồi dưỡng, giáo dục pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính nói chung và về xử phạt các hành vi vi phạm quy định về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tại Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh nói

riêng

vi phạm hành chính dựa trên cơ sở luật định

Vi phạm hành chính là một loại hành vi vi phạm pháp luật xảy ra khá phổ biến trong đời sống xã hội, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế hiện nay Hành vi này mang tính chất thường xuyên, xảy ra với số lượng tương đối lớn đã và đang gây ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến lợi ích của Nhà nước, tập thể, cá nhân trong từng lĩnh vực cụ thể

Khái niệm vi phạm hành chính lần đầu tiên được nêu ra trong Pháp lệnh

Xử phạt vi phạm hành chính năm 1989 Điều 1 của Pháp lệnh này đã chỉ rõ:

“Vi phạm hành chính là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm các quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính” Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 1995 và Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002 đều không trực tiếp đưa ra khái niệm cụ thể về vi phạm hành chính mà chỉ thể hiện một cách gián tiếp thông qua khái niệm về

xử phạt vi phạm hành chính Tuy nhiên về cơ bản, tác giả nhận thấy quan điểm về vi phạm hành chính trong thời kỳ này cũng gồm các đặc trưng như khái niệm vi phạm hành chính trong Pháp lệnh Xử phạt vi phạm hành chính năm 1989: là hành vi do cá nhân, tổ chức thực hiện có lỗi cố ý hoặc vô ý; xâm

phạm quy tắc quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính (Khoản 2, Điều 1 Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 1995 và Pháp lệnh Xử lý vi phạm hành chính năm 2002)

Hiện nay khái niệm “vi phạm hành chính” được quy định rõ ràng tại

Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012 với nội dung cụ thể như sau: “Vi

phạm hành chính là hành vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính” Đối chiếu với

các quy định trước đây về khái niệm “vi phạm hành chính”, các khái niệm về thuật ngữ này đều bao gồm một số đặc trưng cơ bản như sau:

Một là, vi phạm hành chính là hành vi có lỗi;

Hai là, chủ thể thực hiện là cá nhân, tổ chức;

Ba là, vi phạm quy định của pháp luật về quản lý nhà nước mà không phải là tội phạm;

Bốn là, vi phạm hành chính phải bị xử phạt hành chính (tức là phải chịu một hoặc nhiều hình thức xử phạt đã được quy định trong Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 như cảnh cáo; phạt tiền; tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn…)

Khái niệm về vi phạm hành chính đã được “luật hóa” từ năm 1989 tuy nhiên sau nhiều lần sửa đổi quy định pháp luật thì nội hàm của thuật ngữ này

về cơ bản vẫn mang bốn đặc trưng nêu trên Tuy nhiên, một số nhà nghiên cứu cho rằng khái niệm này không bộc lộ rõ được bản chất của vi phạm hành chính Trong giáo trình Luật hành chính Việt Nam của Nhà xuất bản Chính trị quốc gia do PGS.TS Nguyễn Cửu Việt làm chủ biên lại cho rằng việc ấn định khách thể của vi phạm hành chính là hoạt động quản lý nhà nước như tại Khoản 1, Điều 2 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 thực chất không nói lên

được khách thể của vi phạm mà chỉ nói lên được tính trái luật của hành vi, bởi

ở đây khách thể của vi phạm pháp luật luôn là quan hệ xã hội chứ khách thể

không thể là “quy định của pháp luật về quản lý nhà nước” Hơn thế, nội hàm

của “quản lý nhà nước” là vô cùng rộng, chính vì vậy khi đồng nhất khách thể của vi phạm hành chính với “trật tự quản lý nhà nước” dễ tạo ra sự lúng túng khi tiếp cận khái niệm khoa học, bởi suy cho cùng tất cả các ngành luật đều bảo vệ “trật tự quản lý nhà nước”

Bên cạnh đó, việc các nhà làm luật sử dụng cụm từ “mà không phải là tội phạm” để xác định hành vi nào là hành vi bị xử lý hành chính, thay vì bị xử lý hình sự khi hành vi đó vi phạm các “quy định về quản lý nhà nước” dễ làm cho chủ thể có thẩm quyền áp dụng pháp luật nhầm tưởng mình có thẩm quyền để xác định hành vi nào là vi phạm hành chính, hành vi nào là vi phạm pháp luật hình sự (tội phạm), bởi trên thực tế việc xác định hành vi nào là vi phạm hành chính, hành vi nào là tội phạm thuộc thẩm quyền của các nhà làm luật chứ không phải của chủ thể áp dụng pháp luật Bên cạnh đó, định nghĩa khái niệm của ngành luật này thông qua khái niệm của một ngành luật khác là không nên [16, tr 496]

Tiếp nhận quan điểm trên, tác giả nhận thấy khái niệm vi phạm hành chính hiện nay còn một số hạn chế trong kỹ thuật lập pháp Thiết nghĩ quy định khái niệm vi phạm hành chính nên theo quan điểm của PGS.TS Nguyễn

Cửu Việt và quy định như sau: “vi phạm hành chính là hành vi (hành động

hoặc không hành động) trái pháp luật, có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc tổ chức thực hiện, xâm phạm trật tự nhà nước và xã hội, trật tự quản lý, sở hữu của nhà nước, tổ chức và cá nhân; xâm phạm các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của con người, của công dân

mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính” [16,

tr 536]

Vi phạm hành chính là một dạng vi phạm pháp luật do đó nó gồm các yếu tố cấu thành như sau: Mặt chủ quan, mặt khách quan, chủ thể và khách thể

Mặt khách quan của vi phạm hành chính là những biểu hiện ra bên ngoài của hành vi vi phạm hành chính bao gồm hành vi, hậu quả, mối quan hệ nhân quả giữa hành vi và hậu quả, thời gian, địa điểm, phương tiện vi phạm hành chính

Mặt chủ quan là thái độ tâm lý bên trong của người thực hiện hành vi vi phạm hành chính bao gồm các yếu tố như lỗi, động cơ và mục đích Yếu tố lỗi

là yếu tố cơ bản nhất của mặt chủ quan Lỗi chính là trạng thái tâm lý của người vi phạm, biểu hiện thái độ của người đó đối với hành vi vi phạm và hậu quả của hành vi đó Lỗi trong vi phạm hành chính được thể hiện dưới hai hình thức: lỗi cố ý (cố ý trực tiếp, cố ý gián tiếp) và lỗi vô ý (vô ý vì cẩu thả, vô ý

vì quá tự tin) Động cơ là động lực bên trong thúc đẩy chủ thể thực hiện hành

vi vi phạm hành chính Mục đích là những gì mà chủ thể mong muốn đạt được khi thực hiện hành vi vi phạm hành chính

Chủ thể của vi phạm hành chính là cá nhân, tổ chức có năng lực trách nhiệm pháp lý thực hiện hành vi vi phạm hành chính Cá nhân là chủ thể của

vi phạm hành chính bao gồm công dân Việt Nam và người nước ngoài có năng lực trách nhiệm pháp lý Yếu tố để xác định năng lực trách nhiệm pháp

lý của cá nhân là độ tuổi và không bị mắc các bệnh làm mất khả năng nhận thức hành vi Theo Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 thì các chủ thể bị xử phạt vi phạm hành chính bao gồm người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi bị xử phạt vi phạm hành chính về vi phạm hành chính do cố ý; người từ đủ 16 tuổi trở lên bị xử phạt vi phạm hành chính về mọi hành vi vi phạm hành chính

Đối với tổ chức, năng lực trách nhiệm pháp lý xuất hiện từ khi tổ chức được thành lập một cách hợp pháp Tổ chức cũng là chủ thể của vi phạm hành chính

Khách thể của vi phạm hành chính là những quan hệ xã hội phát sinh trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước được pháp luật bảo vệ bị hành

vi vi phạm hành chính xậm hại Các quan hệ xã hội có thể bị vi phạm hành chính xâm phạm rất đa dạng, đó là: trật tự nhà nước và xã hội, sở hữu xã hội chủ nghĩa, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân,

Trên cơ sở phân tích khái niệm về vi phạm hành chính, có thể khái quát

vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ cơ bản như sau: là hành vi (hành động hoặc không hành động) trái pháp luật, có lỗi (cố ý hoặc vô ý) do cá nhân có năng lực trách nhiệm hành chính hoặc tổ chức thực hiện, xâm phạm trật tự nhà nước và xã hội, trật tự quản lý,

sở hữu của nhà nước, tổ chức và cá nhân; xâm phạm các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của con người, của công dân về việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ mà theo quy định của pháp luật phải chịu trách nhiệm hành chính

Để phân tích được cụ thể các loại hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thì trước tiên phải nghiên cứu các thuật ngữ “đường bộ” “đất dành cho đường bộ”, “sử dụng” và

khoảng không gian trên đất liền có chức năng phục vụ cho người trong mục đích di chuyển từ nơi này đến nơi khác

Về mặt pháp lý, khái niệm “đường bộ” được quy định tại Khoản 1, Điều

3 Luật Giao thông đường bộ năm 2008: “Đường bộ gồm đường, cầu đường

bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ” Quy định hiện hành không giải thích

cụ thể thế nào là đường bộ mà chỉ liệt kê các bộ phận của đường bộ Tuy nhiên, nếu so sánh về chức năng chính của các bộ phận này thì cũng thấy rõ chức năng của đường bộ cũng phục vụ cho mục đích giao thông Bên cạnh đó, đối với các đô thị thì đường bộ có tên gọi khác là đường phố bao gồm lòng đường và hè phố (Khoản 8, Điều 3 Luật Giao thông đường bộ năm 2001) Đối với thuật ngữ “đất dành cho đường bộ” Quy định pháp luật như sau:

“Phạm vi đất dành cho đường bộ gồm đất của đường bộ và đất hành lang an toàn đường bộ” (Khoản 1 Điều 43 Luật Giao thông đường bộ năm 2008)

Trong đó, “đất của đường bộ” được quy định như sau: “đất của đường bộ là

phần đất trên đó công trình đường bộ được xây dựng và phần đất dọc hai bên đường bộ để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ” (Khoản 4, Điều 3

Luật Giao thông đường bộ năm 2008)

Căn cứ cơ sở pháp lý nêu trên có thể nhận thấy về cơ bản đất của đường

bộ là phần đất bao gồm công trình đường bộ và phần đất dọc hai bên đường

bộ Theo quy định tại Khoản 4, Điều 3 Luật Giao thông đường bộ 2008 thì:

“công trình đường bộ gồm đường bộ, nơi dừng xe, đỗ xe trên đường bộ, đèn tín hiệu, biển báo hiệu, vạch kẻ đường, cọc tiêu, rào chắn, đảo giao thông, dải phân cách, cột cây số, tường, kè, hệ thống thoát nước, trạm kiểm tra tải trọng

xe, trạm thu phí và các công trình, thiết bị phụ trợ đường bộ khác” Trên cơ

sở quy định của pháp luật, phạm vi đất dành cho đường bộ tương đối rộng là tổng thể các thành phần của đường bộ, và các công trình trên nó như nơi dừng

xe, vạch kẻ đường, đèn tín hiệu, dải phân cách… Các thành phần này kết hợp

lại tạo thành một cảnh quan rộng lớn trên đường bộ bên cạnh chức năng phục

vụ giao thông còn nhiều chức năng khác tùy thuộc vào chức năng riêng lẻ của các thành phần trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Thuật ngữ “sử dụng” và “khai thác” trong Từ điển Tiếng Việt do Hoàng

Phê làm chủ biên định nghĩa như sau: “sử dụng là đem dùng vào mục đích

nào đó” và “khai thác là tiến hành hoạt động để thu lấy những nguồn lợi sẵn

có trong trong thiên nhiên hoặc phát hiện và sử dụng những cái có ích còn ẩn giấu hoặc chưa được tận dụng” [9, tr 490, 876]

Từ việc nghiên cứu các thuật ngữ nêu trên, có thể xem xét việc sử dụng, khai thác trên phạm vi đất dành cho đường bộ là các hoạt động của cá nhân,

tổ chức với mục đích là thu lấy các nguồn lợi trong phạm vi phần đất dọc hai bên đường bộ như vỉa hè và phần đất mà các công trình đường bộ được xây dựng trên đó

Hoạt động sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được quy định cụ thể tại Chương 6 Nghị định 11/2010/NĐ-CP ngày 24/02/2010 của Chính phủ quy định về quản lý và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ và được bổ sung tại Khoản 4, Điều 1 Nghị định 100/2013/NĐ-CP ngày 03/09/2013 của Chính phủ sửa đổi một số điều của Nghị định 11/2010/NĐ-CP Căn cứ cơ sở pháp lý nêu trên, hành vi sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ gồm một số hành vi sau: Sử dụng tạm thời một phần hè phố, lòng đường không vào mục đích giao thông hoặc làm nơi trông, giữ xe; Sử dụng đường bộ vào các hoạt động văn hóa; Xây dựng các công trình thiết yếu; Sử dụng đất dành cho đường bộ; Khai thác, sử dụng trong phạm vi đất hành lang an toàn đường bộ; Đấu nối vào quốc lộ và thi công công trình trên đường bộ đang khai thác

Trong đó, các trường hợp sử dụng tạm thời một phần vỉa hè ngoài mục đích giao thông được quy định cụ thể tại Điều 25 Nghị định 11/2010/NĐ-CP

ngày 24/02/2010 của Chính phủ quy định về quản lý và bảo vệ kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ được bổ sung tại Khoản 4, Điều 1 Nghị định 100/2013/NĐ-CP ngày 03/09/2013 của Chính phủ sửa đổi một số điều của Nghị định 11/2010/NĐ-CP, bao gồm các hoạt động như:

Một là, tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của

Nhà nước Thời gian sử dụng tạm thời hè phố không quá 30 ngày; trường hợp thời gian sử dụng tạm thời lớn hơn 30 ngày phải được Bộ Giao thông vận tải (đối với quốc lộ) hoặc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh (đối với các hệ thống đường địa phương) chấp thuận;

Hai là, tổ chức đám tang và điểm trông, giữ xe phục vụ đám tang của hộ

gia đình; thời gian sử dụng tạm thời hè phố không quá 48 giờ, trường hợp đặc biệt không được quá 72 giờ;

Ba là, tổ chức đám cưới và điểm trông, giữ xe phục vụ đám cưới của hộ

gia đình; thời gian sử dụng tạm thời hè phố không quá 48 giờ;

Bốn là, điểm trông, giữ xe phục vụ hoạt động văn hóa, thể thao, diễu

hành, lễ hội; thời gian sử dụng tạm thời hè phố không quá thời gian tổ chức hoạt động văn hóa đó;

Năm là, điểm trung chuyển vật liệu, phế thải xây dựng để phục vụ thi

công công trình của hộ gia đình; thời gian sử dụng từ 22 giờ đêm ngày hôm trước đến 6 giờ sáng ngày hôm sau;

Sáu là, sử dụng tạm thời một phần hè phố để trông, giữ xe có thu phí;

Hành vi sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ rất đa dạng Các chủ thể trong quá trình thực hiện các hành vi trong lĩnh vực này nếu xâm phạm trật tự nhà nước và xã hội, trật tự quản lý, sở hữu của nhà nước, tổ chức và cá nhân; xâm phạm các quyền, tự do và lợi ích hợp pháp của con người, của công dân thì phải thì bị xem làm vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.2 Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.2.1 Xử phạt vi phạm hành chính

Vi phạm hành chính là hành vi có tính chất nguy hiểm cho xã hội Mặc

dù, xét về tính chất chưa đến mức phải xem là tội phạm nhưng hành vi vi phạm hành chính lại xâm phạm đến hoạt động quản lý của nhà nước làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức Do đó, để hạn chế cũng như thực hiện biện pháp chế tài đối với các hành vi vi phạm, Nhà nước

đã sử dụng một công cụ thực thi pháp luật đó chính là xử phạt vi phạm hành chính để ràng buộc trách nhiệm pháp lý đối các chủ thể vi phạm pháp luật hành chính

Từ ngữ “xử phạt vi phạm hành chính” được quy định tại Khoản 2, Điều

2 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 với nội dung như sau: “xử phạt vi

phạm hành chính là việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi

vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”

Từ quy định nêu trên có thể hiểu xử phạt vi phạm hành chính là hoạt động của người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật được quyền ban hành quyết định áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức thực hiện các hành vi vi phạm hành chính mà theo quy định pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính

Theo quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 thì xử phạt vi phạm hành chính bao gồm hai hình thức: hình thức phạt chính và hình thức phạt bổ sung

Hình thức phạt chính được áp dụng một cách độc lập, một hành vi vi phạm hành chính có thể áp dụng một hình thức phạt chính mà không cần phải

áp dụng các hình thức phạt bổ sung kèm theo, nhưng chỉ có thể áp dụng một trong những hình thức phạt chính không thể áp dụng một lúc nhiều hình thức phạt chính đối với hành vi vi phạm hành chính Hình thức phạt bổ sung không được áp dụng một cách độc lập, mà được áp dụng chung với một hình thức phạt chính nào đó

Hình thức xử phạt chỉ được áp dụng dưới hình thức phạt chính bao gồm cảnh cáo và phạt tiền:

Cảnh cáo được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ và theo quy định thì bị áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc đối với mọi hành vi vi phạm hành chính do người chưa thành niên từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện Cảnh cáo được quyết định bằng văn bản Cảnh cáo trong xử phạt vi phạm hành chính và cảnh cáo theo Bộ luật Hình sự, Luật Cán bộ, công chức có sự khác nhau: Trong luật hình sự, cảnh cáo được áp dụng đối với người phạm tội ít nghiêm trọng và có nhiều tình tiết giảm nhẹ, nhưng chưa đến mức miễn hình phạt (Điều 34 Bộ luật Hình sự 2015) Trong Luật Cán bộ, công chức, cảnh cáo là một hình thức kỷ luật đối với cán bộ, công chức khi vi phạm quy định của Luật Cán bộ, công chức và các quy định khác của pháp luật có liên quan Phạt tiền là hình thức xử phạt vi phạm hành chính mà người vi phạm phải nộp phạt bằng tiền mặt Mỗi loại hành vi vi phạm sẽ có khung tiền phạt khác nhau Phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính khác với phạt tiền trong Bộ luật Hình sự Trong xử phạt vi phạm hành chính, phạt tiền là hình thức phạt chính, chủ yếu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng Còn trong Bộ luật Hình sự, phạt tiền là hình thức phạt chính hoặc có thể là hình phạt bổ sung do Tòa án quyết định

Hình thức xử phạt có thể có thể được áp dụng dưới hình thức xử phạt bổ sung hoặc hình thức xử phạt chính bao gồm: Tước quyền sử dụng giấy phép,

chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn; Tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính (sau đây gọi chung là tang vật, phương tiện vi phạm hành chính) hoặc Trục xuất (Mục 1, Chương I Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012)

Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm nghiêm trọng các hoạt động được ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề Trong thời gian bị tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, cá nhân, tổ chức không được tiến hành các hoạt động ghi trong giấy phép, chứng chỉ hành nghề Không thể áp dụng biện pháp này nếu người vi phạm hành chính và sự việc vi phạm không liên quan đến việc sử dụng giấy phép đó

Đình chỉ hoạt động có thời hạn là hình thức xử phạt được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính trong các trường hợp như: hoạt động gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường của cơ sở sản xuất, kinh

doanh, dịch vụ mà theo quy định của pháp luật phải có giấy phép (Đình chỉ

một phần hoạt động) hoặc hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hoặc hoạt

động khác mà theo quy định của pháp luật không phải có giấy phép và hoạt động đó gây hậu quả nghiêm trọng hoặc có khả năng thực tế gây hậu quả nghiêm trọng đối với tính mạng, sức khỏe con người, môi trường và trật tự, an

toàn xã hội (Đình chỉ một phần hoặc toàn bộ hoạt động)

Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính là việc sung vào ngân sách nhà nước vật, tiền, hàng hoá, phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính, được áp dụng đối với vi phạm hành chính nghiêm trọng do lỗi cố ý của cá nhân, tổ chức Biện pháp này chỉ được áp dụng khi chủ thể vi phạm sử dụng vật, tiền, hàng hoá, phương tiện có liên quan trực tiếp đến vi phạm hành chính

Trục xuất là hình thức xử phạt buộc người nước ngoài có hành vi vi phạm hành chính tại Việt Nam phải rời khỏi lãnh thổ nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Ngoài các hình thức mang tính chất xử phạt nêu trên, Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 còn quy định các biện pháp mang tính chất “khôi phục” nhằm khôi phục lại các thiệt hại do hành vi vi phạm hành chính gây ra

mà theo quy định của Điều 28 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 gọi là các biện pháp khắc phục hậu quả Các biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu; Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh; Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện; hoặc các biện pháp khắc phục hậu quả khác do Chính phủ quy định Mỗi vi phạm hành chính, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt, cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính

có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả Trong một số trường hợp mà chủ thể có thẩm quyền xử phạt không ban hành quyết định xử phạt thì có thể áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như một hình thức áp dụng độc lập (Khoản 2, Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012)

Để ràng buộc trách nhiệm pháp lý đối với các chủ thể vi phạm hành chính mà người có thẩm quyền có thể áp dụng các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả nêu trên để kịp thời chấn chỉnh các hành vi vi phạm

và khôi phục lại các thiệt hại do chủ thể vi phạm hành chính gây ra

1.2.2 Xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Căn cứ các phân tích về nội dung vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ và xử phạt vi phạm hành chính, có

thể suy luận xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ là: việc người có thẩm quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với các cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính trong một số hoạt động sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ như sử dụng tạm thời một phần hè phố, lòng đường không vào mục đích giao thông, sử dụng đường bộ vào các hoạt động văn hóa, xây dựng các công trình thiết yếu,… mà theo quy định pháp luật phải bị xử phạt vi phạm hành chính

Các hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được quy định cụ thể tại Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-

CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt gồm một số hành vi như sau: Bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng; Chiếm dụng lòng đường

đô thị hoặc hè phố làm nơi trông, giữ xe; Sử dụng trái phép lòng đường đô thị,

hè phố để: Họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; đặt, treo biển hiệu, biển quảng cáo; xây, đặt bục bệ; làm mái che hoặc thực hiện các hoạt động khác gây cản trở giao thông;… Mọi chủ thể vi phạm hành chính trong việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ đều bị xử phạt vi phạm hành chính bằng hình thức phạt tiền và đồng thời phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả tùy loại hành vi tương ứng

1.3 Chủ thể, nguyên tắc, hình thức, thẩm quyền, trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.3.1 Chủ thể của hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Căn cứ vào các hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được quy định tại Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt, theo tác giả có thể phân loại chủ thể của hành vi vi phạm hành chính liên quan đến lĩnh vực này gồm một số loại như sau:

Một là, cá nhân, tổ chức kinh doanh, buôn bán trên lòng đường, vỉa hè Dựa trên cở sở phân tích các khái niệm nêu trên có thể thấy sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ chính là các chủ thể thu lấy các nguồn lợi trong phạm vi phần đất dọc hai bên đường bộ như vỉa hè và phần đất mà các công trình đường bộ được xây dựng trên đó Điển hình cho việc thu lợi này chính là thông qua các hoạt động như kinh doanh, buôn bán trên lòng đường, vỉa hè Một số hành vi vi phạm chủ yếu đối với cá nhân, tổ chức kinh doanh, buôn bán trên lòng đường, vỉa hè phải bị xử phạt vi phạm hành chính như: Bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng; Họp chợ, mua, bán hàng hóa trong phạm vi đất của đường bộ ở đoạn đường ngoài đô thị; Họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; bày, bán hàng hóa; sửa chữa phương tiện, máy móc, thiết bị; rửa xe; Chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố làm nơi trông, giữ xe;

Hai là, cá nhân, tổ chức có hành vi xây dựng trái quy định Trong quá trình xây dựng, các chủ thể này đã có hành vi khai thác trái phép các nguồn

lợi từ việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Một số hành vi tiêu biểu trong hoạt động này như: Xây dựng nhà ở, công trình kiên

cố khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ; Mở đường nhánh đấu nối trái phép vào đường chính; Dựng biển quảng cáo trên đất hành lang an toàn đường bộ khi chưa được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền đồng

ý bằng văn bản hoặc dựng biển quảng cáo trên phần đất dọc hai bên đường bộ dùng để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ; Tự ý đào, đắp, san, lấp mặt bằng trong: Hành lang an toàn đường bộ, phần đất dọc hai bên đường bộ dùng để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ;…

Ba là, cá nhân, tổ chức có hành vi gây mất mỹ quan đô thị Việc xả thải,

đổ rác, vật liệu xây dựng trên lòng đường, hè phố là một trong những hành vi phổ biến của các chủ thể nói trên Tiêu biểu cho các hành vi vi phạm này được quy định cụ thể như sau: Đổ rác, xả nước ra đường bộ không đúng nơi quy định; Phơi thóc, lúa, rơm, rạ, nông, lâm, hải sản trên đường bộ; Xả nước thải xây dựng từ các công trình xây dựng ra đường phố

1.3.2 Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Quy định pháp luật hiện hành không quy định cụ thể về nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ nhưng về cơ bản các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính đối với bất kỳ lĩnh vực nào cũng đều phải đảm bảo thống nhất với các nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong Luật Xử lý vi phạm hành chính

2012, cụ thể phải đảm bảo các nguyên tắc như sau:

Một là, mọi vi phạm hành chính phải được phát hiện, ngăn chặn kịp thời

và phải bị xử lý nghiêm minh, mọi hậu quả do vi phạm hành chính gây ra phải được khắc phục theo đúng quy định của pháp luật;

Nguyên tắc này thể hiện trách nhiệm của cơ quan nhà nước, tồ chức và

cá nhân trong việc đề cao ý thức phòng chống các hành vi vi phạm hành chính, tự giác tham gia phát hiện và tố giác vi phạm hành chính Người có thẩm quyền phải luôn luôn trên tinh thần cảnh giác không để vi phạm hành chính xảy ra trong phạm vi quản lý của mình Chẳng hạn đối với một số hành

vi trong việc sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ như: sử dụng trái phép lòng đường đô thị, hè phố để họp chợ; kinh doanh dịch vụ ăn uống; chiếm dụng lòng đường hoặc hè phố làm nơi trông giữ xe… người có trách nhiệm quản lý phải có biện pháp xử phạt tức thời, không bao che, dung túng cho hành vi vi phạm và buộc chủ thể vi phạm phải trả lại nguyên trạng không gian đường bộ như tình trạng trước khi có hành vi vi phạm

Hai là, việc xử phạt vi phạm hành chính được tiến hành nhanh chóng, công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, bảo đảm công bằng, đúng quy định của pháp luật;

Xử phạt nhanh chóng chính là yêu cầu cần thiết trong hoạt động xử phạt

vi phạm hành chính Người có thẩm quyền phải xác minh đầy đủ các tình tiết chứng minh hành vi vi phạm của chủ thể vi phạm trong thời gian sớm nhất để đảm bảo hiệu quả xử phạt Ví dụ đối với các hành vi sử dụng trái phép lòng đường, hè phố để kinh doanh dịch vụ ăn uống, cần phải xử phạt ngay khi các chủ thể có hành vi vi phạm nếu không sẽ không có tác dụng răn đe Nếu xử phạt chậm trễ các chủ thể đã có thể chiếm lợi ích từ chính hành vi vi phạm do mình gây ra và không những thể còn khiến hành vi đó được phổ biến rộng rãi hơn làm ảnh hưởng công tác quản lý nhà nước

Bên cạnh việc xử phạt nhanh chóng còn phải đảm bảo công khai, khách quan, đúng thẩm quyền, công bằng và đúng quy định pháp luật Đây là những nguyên tắc tất yếu trong việc thực thi pháp luật của cơ quan nhà nước Đảm

bảo công tác xử phạt vi phạm hành chính phải đúng trình tự, thủ tục luật định

để tránh các trường hợp oan sai, không đúng người, đúng tội

Ba là, việc xử phạt vi phạm hành chính phải căn cứ vào tính chất, mức

độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và tình tiết giảm nhẹ, tình tiết tăng nặng;

Mỗi hành vi vi phạm đều có đặc thù riêng và có phạm vi ảnh hưởng khác nhau Do đó tùy thuộc vào các yếu tố như tính chất, mức độ, hậu quả vi phạm, đối tượng vi phạm và các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng mà các hình thức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả cũng khác nhau Ví dụ hành vi chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố dưới 05 m2 làm nơi trông, giữ xe (Phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với tổ chức) còn nếu chiếm dụng từ 05 m2

đến dưới 10 m2

sẽ có mức xử phạt cao hơn (Phạt tiền từ 4.000.000 đồng đến 6.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 8.000.000 đồng đến 12.000.000 đồng đối với tổ chức) (Điểm c, Khoản 4 và Điểm g, Khoản 5, Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt) Nguyên tắc này gắn liền với nguyên tắc công khai, khách quan nêu trên

Bốn là, chỉ xử phạt vi phạm hành chính khi có hành vi vi phạm hành chính do pháp luật quy định Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó Một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính hoặc vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm;

Nguyên tắc này khẳng định chỉ khi nào hành vi vi phạm hành chính được pháp luật quy định thì mới có thể xử phạt vi phạm hành chính Trường hợp nếu chủ thể thực hiện hành vi gây ảnh hưởng đến hoạt động quản nhà nước

tuy nhiên quy định pháp luật lại không quy định về hành vi đó phải bị xử phạt hành chính thì không thể xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi nói trên Một hành vi vi phạm hành chính chỉ bị xử phạt một lần mà không được

xử phạt từ hai lần trở lên Trường hợp nhiều người cùng thực hiện một hành

vi vi phạm hành chính (có thể hiểu là vi phạm có tổ chức) thì mỗi người sẽ bị

xử phạt riêng (mỗi người sẽ có quyết định xử phạt vi phạm hành chính riêng biệt)

Việc một người thực hiện nhiều hành vi vi phạm hành chính sẽ bị xử phạt về từng hành vi vi phạm là phù hợp Tuy nhiên nguyên tắc quy định một người vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm thì quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 lại xem đây là một tình tiết tăng nặng chứ không phải bị xử phạt từng hành vi vi phạm Nguyên tắc này dường như không phù hợp trong thực tiễn áp dụng pháp luật Khoản 6, Điều 2

Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 giải thích như sau: “Vi phạm hành chính

nhiều lần là trường hợp cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi vi phạm hành chính mà trước đó đã thực hiện hành vi vi phạm hành chính này nhưng chưa

bị xử lý và chưa hết thời hiệu xử lý” Trường hợp này khi áp dụng hình thức

xử phạt chỉ áp dụng tình tiết tăng nặng và chỉ xử lý một lần chứ không bị xử phạt đối với từng hành vi vi phạm [7, tr 98]

Năm là, người có thẩm quyền xử phạt có trách nhiệm chứng minh vi phạm hành chính Cá nhân, tổ chức bị xử phạt có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp chứng minh mình không vi phạm hành chính; Nguyên tắc này thể hiện trách nhiệm chứng minh lỗi vi phạm là thuộc về người có thẩm quyền xử phạt Khi nào chưa chứng minh được lỗi vi phạm thuộc về người bị nghi là vi phạm hành chính thì không được xử phạt vi phạm hành chính

Sáu là, đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân;

Nguyên tắc quy định mức phạt tiền của tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân có thể hiểu quan điểm của nhà làm luật cho rằng hành vi

vi phạm của tổ chức gây hậu quả lớn hơn cá nhân và khả năng kinh tế để chịu trách nhiệm đối với các mức phạt tiền cũng lớn hơn so với cá nhân vì vậy khi

tổ chức vi phạm hành chính thì mức xử phạt phải gấp đôi cá nhân

1.3.3 Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính và các biện pháp khắc phục hậu quả về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Các hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ đều bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định tại Điều

12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt Hình thức xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi này chủ yếu là hình thức phạt tiền (đối với tổ chức vi phạm thì mức phạt gấp 02 lần) Bên cạnh việc xử phạt tiền thì một số loại hành vi còn phải áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả buộc phải dỡ bỏ các công trình xây dựng trái phép, biển quảng cáo, di dời cây trồng trái phép, thu dọn rác, vật tư, vật liệu, chất phế thải, hàng hóa, máy móc, thiết bị, các loại vật dụng và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra (Khoản 9, Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt) Ứng với từng loại hành vi mà các biện pháp khắc phục hậu quả sẽ khác nhau Chẳng hạn, hành vi xây dựng nhà ở, công trình kiên cố khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính theo hình thức phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với tổ chức và bị áp dụng biện pháp khắc phục

hậu quả như buộc phải dỡ bỏ các công trình xây dựng trái phép và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do vi phạm hành chính gây ra

Mục đích của hình thức xử phạt tiền và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả kể trên chủ yếu để người vi phạm hành chính phải có trách nhiệm đối với hành vi của mình gây ra và phải trả lại tình trạng ban đầu trước khi có hành vi vi phạm gây ra để khôi phục không gian trong phạm vi đất dành cho đường bộ Nếu chỉ xử phạt tiền mà không buộc chủ thể vi phạm khắc phục hậu quả thì sẽ dễ xảy ra trường hợp phạt tiền để được tiếp tục thực hiện hành

vi vi phạm

1.3.4 Thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Chủ thể xử lý vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ rất đa dạng Mỗi chủ thể sẽ có thẩm quyền xử phạt đối với các loại hành vi khác nhau được phân định cụ thể tại Điều 70 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt với nội dung như sau:

Thứ nhất, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp có thẩm quyền xử phạt tất

cả hành vi vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ Việc phân định thẩm quyền xử phạt giữa Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp phụ thuộc vào mức phạt tiền của hành vi vi phạm

Đối với các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này thì Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền xử phạt phạt tiền đến 4.000.000 đồng đối với hành

vi vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộ của cá nhân (8.000.000 đồng đối với tổ chức vi phạm) Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền

xử phạt theo hình thức phạt tiền đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân và 40.000.000 đồng đối với tổ chức Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm

quyền xử phạt theo hình thức phạt tiền đến 40.000.000 đồng đối với cá nhân

và 80.000.000 đồng đối với tổ chức Đối chiếu với quy định xử phạt vi phạm hành chính vể sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ thì mức phạt cao nhất 20.000.000 đồng đối với cá nhân và 40.000.000 đồng đối với tổ chức vì vậy các hành vi này chủ yếu do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp

xã và cấp huyện xử lý

Thứ hai, Cảnh sát trật tự, Cảnh sát phản ứng nhanh, Cảnh sát cơ động, Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội cũng có thẩm quyền xử phạt đối với tất cả hành vi vi phạm liên quan đến sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Mức xử phạt tiền của các lực lượng này được xử phạt đến 8.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực giao thông đường bộđối với cá nhân vi phạm Do đó trong lĩnh vực sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ các chủ thể này chỉ có thể xử phạt đối với các hành vi vi phạm từ Khoản 1 đến Khoản 6, Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt mà không thể xử phạt đối với các hành vi như: Chiếm dụng lòng đường đô thị hoặc hè phố từ 20 m2

trở lên làm nơi trông, giữ xe; Dựng biển quảng cáo trên đất hành lang an toàn đường bộ khi chưa được cơ quan quản lý đường bộ có thẩm quyền đồng ý bằng văn bản hoặc dựng biển quảng cáo trên phần đất dọc hai bên đường bộ dùng để quản

lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ; Xây dựng nhà ở, công trình kiên cố khác trái phép trong phạm vi đất dành cho đường bộ hoặc Mở đường nhánh đấu nối trái phép vào đường chính

Thứ ba, Trưởng Công an cấp xã có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm tại Khoản 1, Khoản 2, Khoản 3, Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt

vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt do thẩm

quyền xử phạt của Trưởng Công an cấp xã chỉ có thể xử phạt với mức tiền phạt đến 2.000.000 đồng đối với cá nhân và 4.000.000 đối với tổ chức (Khoản

3, Điều 72 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt) Một số hành vi thuộc thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính của Trưởng Công an cấp xã tiêu biểu như sau: Bán hàng rong hoặc bán hàng hóa nhỏ lẻ khác trên lòng đường đô thị, trên vỉa hè các tuyến phố có quy định cấm bán hàng; Chiếm dụng dải phân cách giữa của đường đôi làm nơi: Bày, bán hàng hóa; để vật liệu xây dựng; Chiếm dụng dải phân cách giữa của đường đôi làm nơi để xe, trông, giữ xe…

Thứ tư, Thanh tra giao thông vận tải trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao có thẩm quyền xử phạt đối với tất cả hành vi vi phạm về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ Thanh tra viên thuộc Sở Giao thông vận tải chỉ có thẩm quyền xử phạt đến 400.000 đồng đối với cá nhân và 800.000 đồng đối với tổ chức còn Chánh Thanh tra sở Giao thông vận tải được xử phạt đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân và 40.000.000 đồng đối với tổ chức

Thứ năm, Thanh tra chuyên ngành bảo vệ môi trường chỉ có thẩm quyền

xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi được quy định Điểm đ, Khoản 2,

và Điểm a, Khoản 5, Điều 12 Nghị định 46/2016/NĐ-CP ngày 26/05/2016 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt như: Đổ rác, xả nước ra đường bộ không đúng nơi quy định; Đổ, để trái phép vật liệu, chất phế thải trong phạm vi đất dành cho đường bộ

1.3.5 Trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ

Trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được áp dụng theo quy định của Luật Xử lý

vi phạm hành chính 2012 với một số trình tự như sau:

Đầu tiên, khi phát hiện vi phạm hành chính thuộc lĩnh vực sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ, người có thẩm quyền đang thi hành công vụ phải kịp thời lập biên bản vi phạm hành chính trừ trường hợp

xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản được áp dụng khi xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền đến 250.000 đồng đối với cá nhân, 500.000 đồng đối với tổ chức và người có thẩm quyền xử phạt phải ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính tại chỗ Trường hợp vi phạm hành chính được phát hiện nhờ

sử dụng phương tiện, thiết bị kỹ thuật, nghiệp vụ thì phải lập biên bản (Điều

56, 58 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012) Nếu hành vi vi phạm không thuộc trường hợp xử phạt vi phạm hành chính không lập biên bản thì khi phát hiện hành vi vi phạm người có thẩm quyền đang thi hành công vụ buộc phải lập biên bản vi phạm hành chính

Sau đó sẽ phải thực hiện xác minh tình tiết của vụ việc vi phạm hành chính và ra quyết định xử phạt trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày lập biên bản

vi phạm hành chính Trong trường hợp cần ngăn chặn kịp thời vi phạm hành chính hoặc để bảo đảm việc thi hành quyết định xử lý vi phạm hành chính, người có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính (Điều 125 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012) Tiếp theo, trong thời hạn 02 ngày làm việc, kể từ ngày ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính, Quyết định xử phạt vi phạm hành chính được người

có thẩm quyền đã ra quyết định xử phạt phải được giao trực tiếp hoặc gửi qua bưu điện bằng hình thức bảo đảm và thông báo cho cá nhân, tổ chức bị xử

phạt biết Trường hợp giao trực tiếp mà cá nhân, tổ chức vi phạm cố tình không nhận quyết định thì người có thẩm quyền lập biên bản về việc không nhận quyết định có xác nhận của chính quyền địa phương và được coi là quyết định đã được giao Đối với trường hợp gửi qua bưu điện bằng hình thức bảo đảm, nếu sau thời hạn 10 ngày, kể từ ngày quyết định xử phạt đã được gửi qua đường bưu điện đến lần thứ ba mà bị trả lại do cá nhân, tổ chức vi phạm cố tình không nhận; quyết định xử phạt đã được niêm yết tại nơi cư trú của cá nhân, trụ sở của tổ chức bị xử phạt hoặc có căn cứ cho rằng người vi phạm trốn tránh không nhận quyết định xử phạt thì được coi là quyết định đã được giao Điều này nhằm ngăn ngừa trường hợp từ chối nhận quyết định xử phạt hoặc trốn tránh không nhận quyết định xử phạt của chủ thể vi phạm Trong thời hạn 10 ngày, kể từ ngày nhận quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì chủ thể vi phạm phải thực hiện theo nội dung của quyết định

xử phạt (trường hợp quyết định xử phạt vi phạm hành chính có ghi thời hạn thi hành nhiều hơn 10 ngày thì thực hiện theo thời hạn đó) Trường hợp cá nhân, tổ chức bị xử phạt khiếu nại, khởi kiện đối với quyết định xử phạt vi phạm hành chính thì vẫn phải chấp hành quyết định xử phạt

Cuối cùng, người vi phạm thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính bằng hình thức nộp tiền phạt và thực hiện một số biện pháp khắc phục hậu quả (tùy loại hành vi cụ thể mà biện pháp khắc phục hậu quả sẽ khác nhau) Nếu không tự nguyện thi hành thì mới ra quyết định cưỡng chế Cá nhân, tổ chức bị cưỡng chế phải chịu mọi chi phí cho các hoạt động cưỡng chế Nếu cá nhân, tổ chức không tự nguyện hoàn trả hoặc hoàn trả chưa đủ chi phí cưỡng chế thì người có thẩm quyền ra quyết định cưỡng chế có thể ra quyết định cưỡng chế bằng các biện pháp như: Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm;

Kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá; Thu tiền,

tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản (Mục 5, Chương 4 Nghị định 166/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính phủ quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính)

Dựa theo quy trình nêu trên có thể thấy thời gian từ lúc người có thẩm quyền lập biên bản vi phạm hành chính đến đến khi để áp dụng biện pháp cưỡng chế đối với các trường hợp không tự nguyện thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính phải mất tối thiểu 19 ngày Theo quan điểm của tác giả thì trình tự xử lý vi phạm hành chính như trên không phù hợp trong việc

xử lý đối với các trường hợp vi phạm trong lĩnh vực sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ vì tính chất của các hành vi này cần phải được xử lý nhanh chóng triệt để nhằm răn đe người vi phạm

Từ các phân tích nêu trên có thể thấy công tác xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường

bộ là hết sức quan trọng Vì các hành vi trên chủ yếu xâm phạm trong phạm

vi lòng đường, vỉa hè – vốn là một phần quan trọng trong cấu trúc không gian đô thị Càng giảm được các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này sẽ góp phần giúp cho đường thông, hè thoáng tạo đà thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và đảm bảo trật tự an toàn xã hội

Hoạt động sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ diễn ra ở mọi nơi, mọi lúc, liên quan đến mọi tầng lớp dân cư, mọi chủ thể trong xã hội, cho nên việc xử phạt vi phạm hành chính hiệu quả trong lĩnh vực này sẽ góp phần bảo đảm trật tự xã hội Đồng thời tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước, tạo điều kiện để tài sản, tính mạng và mọi lợi ích chính đáng khác của các chủ thể được đảm bảo ổn định

Tiểu kết chương 1

Công tác xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm

vi đất dành cho đường bộ là một trong những vấn đề phức tạp có ảnh hưởng đến sự phát triển kinh tế và xã hội Qua các phân tích về cơ sở pháp lý liên quan đến xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ có thể rút ra một số kết luận như sau:

1 Khái niệm liên quan đến các thuật ngữ vi phạm hành chính, xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ còn một số hạn chế về kỹ thuật lập pháp

2 Các hành vi vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ tương đối đa dạng và phân thành nhiều mức xử phạt khác nhau

3 Chủ thể có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này cũng rất nhiều Tùy loại hành vi cụ thể mà mỗi loại chủ thể sẽ có thẩm quyền

xử phạt khác nhau căn cứ vào mức tiền phạt ứng với các hành vi vi phạm

4 Nguyên tắc, trình tự, thủ tục xử phạt vi phạm hành chính về sử dụng, khai thác trong phạm vi đất dành cho đường bộ được áp dụng theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012

Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực này có ý nghĩa rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nước Các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này sẽ gây ảnh hưởng tiêu cực đến cả một quốc gia vì phạm vi đất dành cho đường

bộ là nơi có mục đích phục vụ cho các hoạt động giao thông, bố trí hệ thống

hạ tầng kỹ thuật… nhằm phục vụ cho đời sống của người dân trong phạm vi

đó