Xác định tác nhân gây bệnh lem lép hạt lúa trên đồng ruộng tại Thừa Thiên Huế

Bài báo này cung cấp kết quả phân tích nguyên nhân gây bệnh lem lép hạt lúa trên đồng ruộng tại Thừa Thiên Huế. Để nắm chi tiết nội dung nghiên cứu mời các bạn cùng tham khảo bài viết.

quan trọng Báo cáo kết quả nghiên cứu khoa học đề

tài cấp bộ Y tế

2 Burgess L W., Knight T E., Tesoriero L and

Phan H T., 2008 Diagnostic manual for plant

diseases in Vietnam, ACIAR Monograph, 210 ACIAR:

Canberra, 129

3 Dewa Ngurah Suprapta and Khamdan Khalimi,

2009 Efficacy of plant plant extract formulation to

suppress stem rot disease on vanilla seedlings, J

Issaas vol 15, 2:34-41

4 Dissanayake, M L M C and J A N Jayasinghe,

2013 Antifungal activity of selected medicinal plant

extracts against plant pathogenic fungi; Rhizoctonia

solani, Colletotrichum musea and Fusarium

oxysporum Int J Sci Inven Today, 2(5):421-431

5 K.M Solimana, R.I Badeaab, 2002 Effect of oil

extracted from some medicinal plants on different

mycotoxigenic fungi, Food and Chemical Toxicology,

40: 1669–1675

6 Nadia Jabeen, Arshad Javaid, Ejaz Ahmed, Ahsan Sharif, 2014 Managment of casual organism of

collar rot of bell pepper (sclerotium rolfsii) by organic solvents ectracts of datura metel fruit, Park J Phytopathol., Vol 26 (01) 15-20

7 Ismail, A.A., and Ahmed, F.A., 2000 Antifungal activites of some plant extracts on damping- off and root- rot diseases of cotton seedlings J Agri Res Tanta Univ., 26 (4): 728- 738

8 V Jalander và BD Gachande, 2012, "effect of aqueous leaf extract of datura sp against two plant

pathogenic fungi", International journal of food, agriculture and veterinary sciences, vol 2 (3), pp 131 – 134

9 Wilson, C L., Solar, J M., El Ghaouth, A., and Wisniewski, M E., 1997 Rapid evaluation of plant extracts and essential oils for antifungal activity against

Botrytis cinerea Plant Dis 81:204-210

Phản biện: TS Nguyễn Thị Nhung

XÁC ĐỊNH TÁC NHÂN GÂY BỆNH LEM LÉP HẠT LÚA TRÊN ĐỒNG RUỘNG

TẠI THỪA THIÊN HUẾ Identify the Cause of Grain Discoloration Disease on Rice

in Thua Thien Hue Province Cái Văn Thám 1 , Huỳnh Thị Tâm Thúy 1 , Lê Minh Trí 1 và Hà Minh Thanh 2

Ngày nhận bài: 20.8.2018 Ngày chấp nhận: 30.11.2018

Abstract

Identification of pathogens caused grain discoloration disease was carried out in 2017 at laboratories of Cultivation and Plant Protection Sub-departement of Thua Thien Hue and Plant Protection Research Institute Samples were collected in the delta (Huong Tra, Huong Thuy and Phu Vang districts), the lagoon areas (Phu Loc, Phong Dien and Quang Dien dist.) in the Winter-spring crop 2016-2017 and Summer-autumn crop 2017

Microorganisms were diagnosed and identified basing on classified key of Barnett and Hunter (1973); Agrawal et al., (1989); Mew and Misra, (1994); Miguel and Richard (2006) Harmful spider was viewed under microscope The results showed that five fungal species were found to be the cause of grain discoloration such as Fusarium sp., Alternaria sp., Curvularia spp., Bipolaris oryzae and Sarocladium oryzae

Keywords: grain discoloration disease, pathogens

1 ĐẶT VẤN ĐỀ *

Bệnh lem lép hạt lúa là một trong những bệnh

gây hại quan trọng ở các nước trồng lúa trên thế

giới (Ou, 1985) Từ năm 1991- 1995, Nguyễn

Văn Tuất và ctv đã nghiên cứu bệnh biến màu

hạt lúa và xác định nguyên nhân bao gồm 2

1 Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Thừa Thiên Huế

2 Viện Bảo vệ thực vật

nhóm gây bệnh chính là vi khuẩn gây thối đen

hạt (Bukholderia glumae) và nấm gây đen lép hạt (Bipolaris oryzae, Curvularia sp., Fusarium sp.,

Alternaria sp., Cecospora oryzae, Pyricularia grisea, Rhizoctonia solani…) Hai loại nấm

Bipolaris oryzae và Curvularia lunata gây hiện

tượng đốm nâu và xám đen hạt lúa, gây lép, làm giảm phẩm chất gạo Bệnh do nấm có thể phát sinh và gây hại ở tất cả các thời vụ gieo cấy trên

các giống lúa Bệnh thường phát sinh và gây hại

nặng trong vụ lúa mùa sớm, mùa trung ở phía

Bắc và Hè Thu ở miền Trung Bệnh lem lép hạt

gây hại ở các tỉnh miền Trung từ năm 1991, đến

nay bệnh đã phát sinh gây hại phổ biến diện

rộng Bệnh gây hại trong cả ba vụ lúa trong năm

Bệnh có xu hướng ngày càng gia tăng cả về diện

tích lẫn mức độ tác hại Diện tích gây hại hàng

năm trên 12,000 ha vào giai đoạn lúa trỗ, vào

chắc, làm cho hạt lúa bị lép, lửng và thối đen

hạt Bệnh lem lép làm giảm năng suất lúa từ

20-30% Nhiều biện pháp phòng trừ bệnh lem lép

hạt đã được đề xuất ở nhiều vùng trồng lúa trên

cả nước., để làm cở sở cho việc đưa ra các biện

pháp quản lý, phòng trừ bệnh lem lép hạt lúa

hiệu quả tại Thừa Thiên Huế, cần xác định được

thành phần, tác nhân gây bệnh lem lép hạt hiện

diện trên đồng ruộng Bài báo này cung cấp kết

quả phân tích nguyên nhân gây bệnh lem lép hạt

lúa trên đồng ruộng tại Thừa Thiên Huế

2 VẬT LIỆU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

2.1 Vật liệu

- Các giống lúa bị nhiễm bệnh lem lép, vi sinh

vật gây bệnh

- Môi trường dinh dưỡng nhân tạo Các dụng

cụ trong phòng thí nghiệm

2.2 Phương pháp xác định tác nhân gây bệnh

Mẫu hạt lúa bị bệnh được thu tại 2 vùng tiểu

sinh thái bao gồm vùng đồng bằng (huyện Phú

Vang, Hương Thủy, Hương Trà) và vùng ven đầm

phá (huyện Quảng Điền, Phong Điền, Phú Lộc)

Mẫu được thu trên các giống trồng phổ biến

(Khang Dân 18, HT1, Thiên ưu 8, HN6, TH5,

VTNA2, BT7) Các lô thu mẫu để giám định đảm

bảo không phun thuốc trừ bệnh, nhện gié,….Mẫu

thu thập được làm khô ở nhiệt độ phòng và bảo

quản trong bao giấy, lưu giữ trong tủ lạnh để phục

vụ cho các thí nghiệm

+ Đối với nhện gié: Thu 400 hạt

lúa/giống/khu vực có biểu hiện triệu chứng do

nhện gié gây hại Quan sát dưới kính hiển vi

quang học và kính lúp soi nổi

+ Đối với vi khuẩn: Thu 400 hạt lúa/giống/khu vực có biểu hiện triệu chứng bệnh

do vi khuẩn gây hại Mỗi mẫu lấy 25 hạt giã nghiền trong cối sứ với 10ml nước vô trùng để được một dung dịch đồng nhất Sau đó dùng que platin khử trùng cấy một phần nhỏ dịch nghiền lên môi trường PSA Sau đó làm thuần vi khuẩn bằng môi trường King’B Các loại vi khuẩn được giám định theo phương pháp của Bradbury (1993), sử dụng khóa phân loại Bergey của Krieg NR và Holt J G (1984)

+ Đối với nấm: thu 400 hạt/giống/khu vực, kiểm tra theo phương pháp Blotter (Mathur và Olga Kongsdal, 2000; Mew và Gonzale, 2002; Misra, 1994), Nấm được định danh dựa vào bảng phân loại của (Barnett and Hunter, 1973;

Agrawal et al., 1989; Mew and Misra, 1994;

Miguel and Richard, 2006)

3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 3.1 Thành phần nấm gây bệnh lem lép hạt lúa tại Thừa Thiên Huế

Kết quả phân tích 108 mẫu lúa thu trên 7 giống tại các vùng đồng bằng và vùng ven đầm phá cho thấy có 5 loại nấm hiện diện trên hạt là

Fusarium sp., Alternaria sp., Curvularia sp., Bipolaris oryzae, Sarocladium oryzae Trong đó,

vụ Đông Xuân 2016-2017 có 04 loại nấm xuất

hiện trên hạt là Fusarium sp, Alternaria sp,

Curvularia lunata, Bipolaris oryzae 100% số mẫu

đều nhiễm nấm Bipolaris oryzae với tỷ lệ hạt

nhiễm từ 24,0 – 68,5%; 96,30% mẫu có sự hiện

diện của nấm Curvularia lunata với tỷ lệ hạt

nhiễm cao nhất là 56,6% Số hạt bị nhiễm nấm

Alternaria sp và Fusarium sp thấp hơn với tỷ lệ

nhiễm cao nhất lần lượt là 42,8% và 45,8% Trong vụ Hè Thu 2017 có 02 loại nấm bắt gặp là

Curvularia lunata (số mẫu nhiễm 54/54) và

Sarocladium oryzae (số mẫu nhiễm 50/54),với tỷ

lệ nhiễm cao nhất lần lượt là 93,0% và 59,0% (Bảng 1; 2; 3 và Bảng 4)

Bảng 1 Thành phần nấm gây bệnh lem lép vụ Đông Xuân 2016-2017

tại Thừa Thiên Huế

STT Địa điểm Tên giống Mẫu Sự hiện diện của các loại nấm trên 54 mẫu lúa

Lộc

TH1

STT Địa điểm Tên giống Mẫu Sự hiện diện của các loại nấm trên 54 mẫu lúa

Khang Dân

18

2 Phong Điền

TH5

VTNA2

Khang dân

18

Trà

Khang Dân

18

HT1

VTNA2

Điền

TH5

HT1

Khang Dân

18

Thủy

BT7

Khang Dân

18

HT1

Vang

BT7 HT1

Khang Dân

18

Thiên Ƣu 8 Mẫu 1

Ghi chú: (+): uất hiện; (-): không uất hiện; (nd): không ác định; Alt: Alternaria ; Fus: Fusarium

sp.; Cur: Curvularia lunata; Bip: Bipolaris oryzae.

Bảng 2 Tần suất bắt gặp một số nấm và vi khuẩn gây bệnh lem lép hạt

ở các mẫu lúa thu thập vụ Đông Xuân 2016-2017 tại Thừa Thiên Huế

Bảng 3: Thành phần nấm gây bệnh lem lép vụ Hè Thu 2017 tại Thừa Thiên Huế

STT Địa điểm Tên giống Mẫu Sự hiện diện của các loại nấm trên 54 mẫu lúa

Lộc

TH1

HN6

Khang Dân

18

Điền

TH5

VTNA2

Khang dân

18

Trà

Khang Dân

18

HT1

TH5

Điền

TH5

HT1

Khang Dân

18

Thủy

BT7

STT Địa điểm Tên giống Mẫu Sự hiện diện của các loại nấm trên 54 mẫu lúa

HT1

Vang

BT7 HT1

Khang Dân

18

Thiên Ƣu 8

Ghi chú: (+): uất hiện; (-): không uất hiện; Alt: Alternaria sp.; Cur: Curvularia lunata; Sar:

Sarocladium oryzae

Bảng 4 Tần suất bắt gặp một số nấm gây lem lép hạt ở các mẫu lúa thu thập

vụ Hè Thu 2017 tại Thừa Thiên Huế

3.2 Tác nhân nhện gié gây hại lem lép hạt

lúa tại Thừa Thiên Huế

Trong vụ Đông Xuân 2016-2017 chƣa phát

hiện nhện gié gây hại trên hạt lúa gây ra hiện

tƣợng lem lép hạt lúa

Trong vụ Hè Thu 2017, kết quả phân tích

nhện gié cho thấy 66,67% mẫu có sự xuất hiện của nhện gié Nhện gié xuất hiện và gây hại ở tất

cả các giống lúa thu thập với tỷ lệ hạt nhiễm từ 0,5 - 31,% Giống HT1 thu thập tại Quảng Điền - Thừa Thiên Huế có tỷ lệ hạt thóc bị nhiễm cao nhất lên tới 31%

Bảng 5 Tần suất bắt gặp nhện gié gây lem lép hạt ở các mẫu lúa thu thập vụ Hè Thu 2017

tại Thừa Thiên Huế

Kết quả quan sát nhện gié

Tổng số hạt kiểm tra

Số hạt bắt gặp

Lộc

HT1

HN6

Khang Dân 18

Điền

TH5

STT Địa

Kết quả quan sát nhện gié Tổng số hạt

kiểm tra

Số hạt bắt gặp

HN6

Trà

Khang Dân 18

HT1

TH5

Điền

TH5

HT1

Khang Dân 18

Thủy

BT7

Khang Dân 18

HT1

Vang

HT1

Khang Dân 18

Thiên Ƣu 8

4 KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ

- Tác nhân gây bệnh lem lép hạt tại Thừa

Thiên Huế vụ Đông xuân chủ yếu do 4 loại nấm

là Bipolaris oryzae, Curvularia lunata, Fusarium

sp và Alternaria sp; vụ Hè thu chủ yếu do 2 loại

nấm là Curvularia lunata, Sarocladium oryzae và nhện gié

- Tiếp tục ngiên cứu biện pháp phòng trừ bệnh lem lép hạt lúa tại Thừa Thiên Huế

Lời cảm ơn: Đ y là kết quả của đề tài Khoa

học và Công nghệ cấp tỉnh được ng n sách nhà

nước tỉnh Thừa Thiên Huế đầu tư, mã số

TTH.2016-KC07

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Văn Tuất, Vấn, N V., Thanh, Đ T.,

Viễn, N V., Thu, P B., Hùng, N M (1996) Kết quả

nghiên cứu về bệnh đen lép hại lúa Tuyển tập công

trình nghiên cứu bảo vệ thực vật 1990-1995 Nhà Xuất

bản Nông nghiệp Trang 114-119

2 Barnett, H.L and Hunter, B.B 1972 Illustrated

Gennera of Imperfect Fungi

3 Cottyn, B., Outryve, M.F., Cleene, M., Swing, J

& Mew, T.W., 1996 Bacterial diseases of rice II

Characterization of pathogenic bacteria associated

with sheath rot complex and grain discoloration of rice

in the Philippines Plant disease 80, 438p

4 Krieg, N.R., and Holt, J.G 1984 “Bergey’s Manual of Systematic Bacteriology.” vol 1, Williams & Wilkins Co., Baltimore, pp 161-172

5 Misra J.K., S.D Merca, and T.W Mew, Oganisms causing grain discoloration and damage, A manual of rice seed health testing, eddit by T.W Mew and J.K Mirsa, Internationnal rice research institute,

1994, chapter 15- p 92-93, chapter 17- p.100

5 Ou, S.H 1985 Rice diseases Second edition Commonwealth Myclogical Institute C.A.B 380p

Phản biện: TS Nguyễn Huy Chung

KHẢ NĂNG KÝ SINH VÀ PHÁT TÁN CỦA ONG Tetrastichus brontispae (HYMENOPTERA: EULOPHIDAE) KÝ SINH BỌ CÁNH CỨNG HẠI DỪA Brontispa

Effectineness and Migration of Tetrastichus brontispae (Hymenoptera: Eulophidae), a Parasitoid of The Coconut hispine Beetle Brontispa longissima

(Coleoptera: Chrysomelidae) in Binh Dinh province, Central Viet Nam

Lê Khắc Phúc 1 , Nguyễn Ngọc Kim Lân 2 , Phạm Thị Mùi 1 , Trần Thị Hoàng Đông 1

, Hoàng Trọng Nghĩa 1 , Nguyễn Thị Giang 1 và Trần Đăng Hòa 1

Ngày nhận bài: 21.08.2018 Ngày chấp nhận: 12.12.2018

Abstract

A field study was conducted in Tam Quan Nam, Tam Quan Bac and Hoai Tan communes, Hoai Nhon district, and Cat Hiep commune, Phu Cat district, Binh Dinh province, Central Viet Nam during February 2017 – February

2018 with aim at investigating the effectiveness and migration of Tetrastichus brontispae (Hymenoptera: Eulophidae), an exotic parasitoid of the coconut hispine beetle Brontispa longissima (Coleoptera: Chrysomelidae)

18 days-old mummies were released in the coconut fields The density of the beetle was low after releasing the parasitoid Both the mummies collected from the field and incubated in the laboratory reached a peak after 2 months releasing The wasps were found at the distance of 50, 100, 1000 m far from released sites after 1 months releasing, and at 3000 m after 3 months reseasing After 4 months releasing the parasitoids were presented all areas of 3000 m distance from the releasing sites Control efficacy on the coconut hispine beelte of

T brontispae reached 91.7% - 94.3% after 9 - 12 months after its release The results indicated that the parasitoid

could suppress the beetle and was established a good mummy density in the fields in Binh Dinh

Key words: Tetrastichus, Brontispa, Binh Dinh, effectiveness, migration

1 ĐẶT VẤN ĐỀ *

Bọ cánh cứng hại dừa Brontispa longissima

(Gestro) (Coleoptera: Chrysomelidae) lần đầu

1 Trường Đại học Nông Lâm, Đại học Huế

2.Lớp Cao học Khoa học cây trồng K22B

tiên phát hiện gây hại tại Đồng Tháp vào tháng 4 năm 1999, đến năm 2008 bọ cánh cứng hại dừa

đã phát tán lây lan, gây hại nặng trên hầu khắp

các vùng miền của nước ta (Lê Khắc Phúc et al.,

2009) Năm 2011, Việt Nam đã nhập nội ong

Tetrastichus brontispae (Ferriere) (Hymenoptera: